Een plan met een vriend veranderen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Désolé, je dois changer notre plan.

   Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.

   Désolé

   Het spijt me

   je dois

   ik moet

   changer

   veranderen

   plan

   plan

   Uitgebreide uitleg

   Désolé betekent hier “het spijt me” en is een gebruikelijke manier om een verontschuldiging in te leiden. De vorm is mannelijk enkelvoud; bij adjectivale overeenstemming gebruikt een vrouwelijke spreker vaak désolée. Het woord kan ook letterlijk “spijtig” of “bedroefd” betekenen, maar hier functioneert het als verontschuldiging. je dois bestaat uit je (“ik”) en de eerste persoon enkelvoud van devoir in de tegenwoordige tijd. devoir + infinitief drukt hier verplichting uit: “moeten”. Vergelijk: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” De vorm dois hoort bij je; bij tu is het tu dois, terwijl bij il/elle doit staat. changer is de infinitief van het werkwoord “veranderen”. Na dois staat de infinitief, dus niet een vervoegde vorm: je dois changer betekent “ik moet veranderen”. In deze zin is het veranderde object het plan, niet de spreker zelf. plan is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent “plan”. Het meervoud is plans. In notre plan betekent notre “ons/onze” bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het bezit wordt dus als gezamenlijk bezit van de spreker en minstens één andere persoon voorgesteld. Het woord notre staat niet in de geselecteerde korte woordvermelding, maar bepaalt samen met plan de betekenis van die woordgroep. Samen vormen de delen: Désolé + je dois changer + notre plan: “Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.” De komma scheidt de verontschuldiging van de mededeling over de noodzakelijke verandering. De tijd en verplichting zitten in dois; changer benoemt de handeling die moet gebeuren.

2. C'est bien que tu me l'aies dit avant mon départ.

   Fijn dat je het me vertelde voordat ik vertrok.

   C'est bien que

   Fijn dat

   tu

   jij

   me

   mij

   l'aies dit

   het hebt verteld

   avant

   voor

   mon

   mijn

   départ

   vertrek

   Uitgebreide uitleg

   C'est bien que drukt een positieve beoordeling uit: “het is fijn dat …”. Na zo'n beoordeling volgt in het Frans doorgaans de subjonctif. Een vergelijkbaar patroon is C'est dommage que ... — “Het is jammer dat …”. tu is het onderwerp en de tweede persoon enkelvoud: “jij”. Het hoort bij de vorm aies in l'aies dit. me betekent hier “mij” en is het meewerkend voorwerp bij “vertellen”: iemand vertelt iets aan mij. Het staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm. Voorbeeld: Elle me parle. — “Zij praat tegen mij.” l'aies dit betekent hier “het hebt verteld”. aies is de tweede persoon enkelvoud van avoir in de tegenwoordige subjonctif. dit is het voltooid deelwoord van dire, “zeggen” of “vertellen”. Samen vormen ze de passé du subjonctif: tu aies dit. l' is de voor een klinker geëlimineerde vorm van het directe voornaamwoord met de betekenis “het”; het verwijst hier naar de inhoud die verteld is. avant betekent hier “voor”, omdat er een zelfstandig naamwoord op volgt: avant mon départ, “voor mijn vertrek”. Voor een volledige bijzin gebruikt het Frans avant que met de subjonctif, bijvoorbeeld avant que je parte — “voordat ik vertrek”. mon betekent “mijn” en staat bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord départ. Franse bezittelijke vormen stemmen af op het bezeten zelfstandig naamwoord, niet op de bezitter. mon drukt op zichzelf geen aantal bezitters uit. départ is het zelfstandig naamwoord “vertrek”. Het is mannelijk: un départ, mon départ. Het verwante werkwoord partir betekent “vertrekken”, maar dat is een afzonderlijke woordvorm. De zin wordt opgebouwd als C'est bien que + tu me l'aies dit + avant mon départ: “Het is fijn dat jij het mij hebt verteld voor mijn vertrek.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt het laatste deel natuurlijk weergegeven als “voordat ik vertrok”. De subjonctif in aies dit volgt uit de beoordeling C'est bien que; de samengestelde vorm geeft aan dat het vertellen al eerder heeft plaatsgevonden.

3. Quelque chose d'imprévu est arrivé.

   Er kwam iets onverwachts tussen.

   Quelque chose

   iets

   d'imprévu

   onverwachts

   est arrivé

   is gebeurd

   Uitgebreide uitleg

   Quelque chose betekent hier “iets”: het is een onbepaald voornaamwoord voor een niet nader genoemde zaak of gebeurtenis. De vaste uitdrukking quelque chose de wordt gevolgd door een bijvoeglijk naamwoord: quelque chose de nouveau = “iets nieuws”. Het bijvoeglijk naamwoord staat daarbij in de mannelijke enkelvoudsvorm, ook al verwijst de hele uitdrukking niet naar een mannelijk persoon. d'imprévu betekent hier “onverwachts”. Dit is de vóór een klinker, geschreven als d', plus imprévu, het bijvoeglijk naamwoord “onverwacht”. In quelque chose d'imprévu beschrijft het bijvoeglijk naamwoord het onbepaalde “iets”. Een vergelijkbaar patroon is rien d'important = “niets belangrijks”. est arrivé betekent hier “is gebeurd” of, in de vaste vertaling, “kwam ertussen”. arriver is de infinitief “aankomen” of “gebeuren”; est arrivé is de passé composé met être: est + het voltooid deelwoord arrivé. Omdat het onderwerp quelque chose grammaticaal enkelvoud is, staat de persoonsvorm op est en heeft arrivé hier de vorm voor mannelijk enkelvoud. Bij een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp kan het deelwoord bijvoorbeeld arrivée zijn: Elle est arrivée = “Zij is aangekomen”. Samen vormt Quelque chose d'imprévu est arrivé de betekenis “Er kwam iets onverwachts tussen.” De formulering presenteert een onvoorziene gebeurtenis als reden waarom de eerder genoemde planning niet gewoon doorging; de volgende zinnen bieden daarom een andere dag aan. De Franse letterlijke gedachte ligt dicht bij “iets onverwachts is gebeurd”, terwijl de vaste Nederlandse vertaling natuurlijk “kwam ertussen” gebruikt.

4. Ce n'est pas grave. On peut choisir un autre jour.

   Dat is niet erg. We kunnen een andere dag kiezen.

   Ce

   dat

   n'est pas

   is niet

   grave

   erg

   On peut

   we kunnen

   choisir

   kiezen

   autre

   andere

   jour

   dag

   Uitgebreide uitleg

   Ce is hier het aanwijzende voornaamwoord in een onpersoonlijke constructie met être: het betekent hier “dat”, zonder dat de zin zelf een specifiek zelfstandig naamwoord als referent noemt. Het staat vaak in patronen als C'est ... en Ce n'est pas .... n'est pas bevat de ontkenning ne ... pas rond de vorm est van être: est betekent “is”, en met ne ... pas wordt dat “is niet”. In deze vaste combinatie staat ne voor est en pas erna. Voorbeeld: Ce n'est pas difficile. — “Dat is niet moeilijk.” grave is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “ernstig” of, zoals hier, “erg”. De vorm is hier dezelfde voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het graves. Voorbeeld: La situation est grave. — “De situatie is ernstig.” On peut vormt hier “we kunnen”. On is grammaticaal een derde-persoons enkelvoudig onderwerp, maar kan in deze zin volgens de vaste vertaling naar een groep met “we” verwijzen. Peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij on: on peut. Na pouvoir volgt doorgaans een infinitief. Voorbeeld: On peut attendre. — “We kunnen wachten.” choisir is de infinitief “kiezen”. Na peut benoemt deze infinitief de handeling die mogelijk is; alleen peut draagt hier de persoonsvorm. Voorbeeld: Elle peut choisir. — “Zij kan kiezen.” autre betekent “andere”. In un autre jour staat het bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord en stemt het overeen met het enkelvoud; de vorm voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud is hier beide autre. Het meervoud is autres, zoals in d'autres jours — “andere dagen”. jour is het zelfstandig naamwoord “dag”. Het is mannelijk, wat in deze woordgroep zichtbaar is aan un: un autre jour. Voorbeeld: Un jour suffit. — “Een dag is genoeg.” Samen vormen de delen eerst Ce n'est pas grave: “Dat is niet erg.” Daarna geeft On peut choisir un autre jour een mogelijkheid: “We kunnen een andere dag kiezen.” De volledige uiting betekent dus: “Dat is niet erg. We kunnen een andere dag kiezen.”

5. Est-ce que plus tard cette semaine te convient ?

   Zou later deze week voor jou uitkomen?

   Est-ce que

   markeert een ja-neevraag

   plus tard

   later

   cette

   deze

   semaine

   week

   te convient

   komt voor jou uit

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de mededeling die erop volgt een directe vraag. In deze zin is het een ja-neevraag. Het is een vaste vraagconstructie; de woordvolgorde van de daaropvolgende zin blijft behouden. Voorbeeld: Est-ce que tu viens demain ? — “Kom je morgen?” plus tard betekent hier “later” en verwijst naar een later moment dan het relevante huidige of eerder besproken moment. Het is een vaste bijwoordelijke uitdrukking. Voorbeeld: Je téléphonerai plus tard. — “Ik bel later.” cette is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord dat overeenkomt met het zelfstandig naamwoord semaine. De reeks is ce (mannelijk enkelvoud), cet (mannelijk enkelvoud voor een klinkerklank), cette (vrouwelijk enkelvoud) en ces (meervoud). Hier drukt cette “deze” uit; het aanwijzende woord bepaalt niet zelfstandig welke concrete week bedoeld wordt. semaine is een zelfstandig naamwoord voor een week. Het is vrouwelijk: une semaine, dus cette semaine betekent “deze week”. Het meervoud is semaines: ces semaines — “deze weken”. te convient gebruikt het werkwoord convenir in de tegenwoordige tijd. In deze betekenis betekent convenir à quelqu’un dat iets iemand goed uitkomt of bij iemand past. convient is de derde persoon enkelvoud van convenir; te is het onbeklemtoonde voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud en geeft aan voor wie iets geschikt is. De hele tijdsbepaling plus tard cette semaine is wat in deze zin voor die persoon geschikt is. Vergelijk ça me convient — “dat komt mij goed uit” en ça lui convient — “dat komt hem/haar goed uit”. Voorbeeld: Mardi me convient. — “Dinsdag komt mij goed uit.” Samen vormt plus tard cette semaine de tijdsbepaling “later deze week”. Die tijdsbepaling wordt verbonden met te convient: later deze week komt voor jou goed uit. De hele vraag betekent daarom: “Zou later deze week voor jou uitkomen?” of natuurlijker: “Komt later deze week voor jou uit?”

6. Plus tard cette semaine, ça me va.

   Later deze week komt voor mij goed uit.

   Plus tard

   later

   cette semaine

   deze week

   ça me va

   dat komt voor mij goed uit

   Uitgebreide uitleg

   Plus tard betekent hier “later”. Tard is het basiswoord voor “laat”; plus tard is de vergelijkende vorm die in deze tijdsaanduiding “later” betekent. Voorbeeld: Je viendrai plus tard. — “Ik kom later.” cette semaine betekent “deze week”. Cette is een aanwijzend woord bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord; semaine is vrouwelijk. De combinatie verwijst naar de week waarin men zich bevindt, niet naar een onbepaalde week. Voorbeeld: Cette semaine, je travaille beaucoup. — “Deze week werk ik veel.” ça me va betekent letterlijk ongeveer “dat past bij mij” en wordt hier gebruikt voor “dat komt voor mij goed uit” of “dat is voor mij goed”. Ça is een aanwijzend voornaamwoord voor de afgesproken optie of situatie; me geeft aan voor wie die optie passend is; va is de vorm van aller bij ça in de tegenwoordige tijd. In deze uitdrukking beschrijft va geen fysieke verplaatsing. Voorbeeld: Mardi, ça me va. — “Dinsdag komt voor mij goed uit.” Samen geeft Plus tard cette semaine het voorgestelde tijdstip aan. Ça me va beoordeelt dat tijdstip als passend voor de spreker. De hele uiting betekent dus: “Later deze week komt voor mij goed uit.”

7. Je peux t'envoyer le nouveau plan.

   Ik kan je het nieuwe plan sturen.

   Je peux

   ik kan

   t'envoyer

   je sturen

   nouveau

   nieuw

   plan

   plan

   Uitgebreide uitleg

   Je peux bevat je (“ik”) en de eerste persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen”): peux. Na pouvoir volgt een infinitief. Het patroon is dus je peux + infinitief, bijvoorbeeld: Je peux venir. — “Ik kan komen.” Hier drukt peux mogelijkheid of vermogen uit; de concrete handeling volgt in t'envoyer. t'envoyer bestaat uit te (“jou”) en de infinitief envoyer (“sturen/verzenden”). Voor een klinker valt de eindklinker van te weg: te envoyer wordt t'envoyer. Het voornaamwoord staat vóór de infinitief: Je peux t'envoyer... — “Ik kan jou ... sturen.” In een voorbeeld met een andere ontvanger verandert het voornaamwoord volgens die rol, bijvoorbeeld Je peux lui envoyer le document. — “Ik kan hem/haar het document sturen.” nouveau betekent hier “nieuw” en beschrijft plan. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het Frans vaak na het zelfstandig naamwoord, maar staat hier ervoor. De vorm past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: nouveau is mannelijk enkelvoud, nouvelle vrouwelijk enkelvoud en nouveaux mannelijk meervoud. Voor een mannelijk enkelvoudig woord dat met een klinker of stille h begint, verschijnt de vorm nouvel, bijvoorbeeld un nouvel emploi — “een nieuwe baan”. plan is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “plan”. Het meervoud is plans. Het lidwoord le markeert hier een bepaald, mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: le plan — “het plan”. Samen vormen de delen Je peux + t'envoyer + le nouveau plan de betekenis: “Ik kan je het nieuwe plan sturen.” De spreker is degene die kan sturen, te verwijst naar de ontvanger, en le nouveau plan is wat wordt gestuurd. Het werkwoord envoyer blijft na peux in de infinitief; alleen pouvoir is hier vervoegd.

8. Ça m'aide à adapter mon emploi du temps.

   Dat helpt me om mijn planning aan te passen.

   Ça

   dat

   m'aide

   helpt me

   adapter

   aanpassen

   emploi du temps

   planning

   Uitgebreide uitleg

   Ça betekent hier “dat” en is het onderwerp. Het is een aanwijzend voornaamwoord voor een zaak, situatie of eerder genoemd geheel; deze zin bepaalt niet zelfstandig waarnaar het precies verwijst. Cela kan in een vergelijkbare functie worden gebruikt en klinkt vaak formeler. m'aide bestaat uit m' en aide. m' is de verkorte vorm van me vóór een klinker en betekent hier “mij”. aide is de derde persoon enkelvoud van aider in de tegenwoordige tijd. aider betekent “helpen”. Voorbeeld: Ça m'aide. — “Dat helpt me.” adapter is de infinitief van adapter en betekent hier “aanpassen”. In de constructie aider quelqu'un à + infinitief betekent à dat iemand geholpen wordt om iets te doen. Voorbeeld: Elle m'aide à comprendre. — “Zij helpt me om het te begrijpen.” emploi du temps is een vaste Franse woordgroep voor een planning of tijdschema. emploi kan buiten deze woordgroep ook “gebruik” of “baan” betekenen, maar hier gaat het om een tijdplanning. In mon emploi du temps is mon het bezittelijk woord bij emploi; samen betekent de woordgroep “mijn planning”. Samen betekent Ça m'aide à adapter mon emploi du temps.: “Dat helpt me om mijn planning aan te passen.” De kernstructuur is onderwerp + helpen + persoon + à + infinitief; mon emploi du temps is datgene wat wordt aangepast.