Waardevolle spullen veilig houden op een drukke markt | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ce marché est plus bondé que je ne le pensais.

   Deze markt is drukker dan ik had verwacht.

   Ce

   deze

   marché

   markt

   est

   is

   plus bondé

   drukker, voller

   que

   dan

   je

   ik

   ne

   niet-ontkenning in deze vergelijking

   le

   het, dat

   pensais

   dacht, verwachtte

   Uitgebreide uitleg

   Ce staat vóór marché en is een aanwijzend woord: “deze”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm, passend bij het mannelijke enkelvoud marché. Andere vormen zijn bijvoorbeeld cette bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en ces bij meervoud. De vorm zegt op zichzelf niet welke markt bedoeld wordt; de vaste vertaling maakt hier “deze markt” duidelijk. marché betekent hier “markt”. Het is een zelfstandig naamwoord; het werkwoord marcher (“lopen” of “werken”) is een ander woord. Een bruikbaar voorbeeld is un marché couvert — “een overdekte markt”. est is de derde persoon enkelvoud van être, “zijn”, in de tegenwoordige tijd. De constructie X est ... koppelt een onderwerp aan een beschrijving. Hier koppelt est Ce marché aan plus bondé. plus bondé betekent hier “drukker” of, letterlijker, “voller”. bondé is een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord van bonder en betekent “volgepakt” of “overvol”. Het staat hier in het mannelijke enkelvoud bij marché. De vergelijking gebruikt plus ... que: plus bondé que ... betekent “drukker/voller dan ...”. Een voorbeeld is Cette salle est plus bondée que la précédente. — “Deze zaal is drukker/voller dan de vorige.” que is hier het vergelijkende verbindingswoord “dan”. Samen met plus introduceert het de tweede kant van de vergelijking. In een andere constructie kan que ook “dat” betekenen, maar die betekenis past hier niet. je betekent “ik”. pensais is de eerste persoon enkelvoud van penser in de imparfait. Die verleden tijd beschrijft hier een eerdere gedachte of verwachting; de vorm betekent letterlijk “ik dacht”, terwijl de vaste vertaling natuurlijk “ik had verwacht” gebruikt. ne is hier een zogenoemde explétieve ne: in deze vergelijkende constructie markeert het niet gewoon een ontkenning. Het kan voorkomen in que je ne le pensais na een hogere graad zoals plus ... que. le is hier een neutraal verwijzend voornaamwoord. Het verwijst naar de voorafgaande inhoud of mate van drukte, niet noodzakelijk naar het zelfstandig naamwoord marché zelf. Je le pensais. betekent bijvoorbeeld “Dat dacht ik.” Samen vormen je ne le pensais in deze zin de tweede kant van de vergelijking: “dan ik dacht/verwachtte”. De zin wordt dus opgebouwd als Ce marché (“deze markt”) + est (“is”) + plus bondé (“drukker/voller”) + que (“dan”) + je ne le pensais (“ik had verwacht”). Als geheel betekent hij: “Deze markt is drukker dan ik had verwacht.”

2. Garde tes objets de valeur dans la poche avant.

   Houd je waardevolle spullen in het voorvak.

   Garde

   bewaar

   tes

   je/jouw

   objets

   voorwerpen

   de valeur

   waardevol

   dans

   in

   la poche

   het vak/de zak

   avant

   voorste

   Uitgebreide uitleg

   Garde komt van garder en is hier de gebiedende wijs voor tu: “bewaar”. Bij werkwoorden op -er heeft de tu-imperatief hier geen slot-s. Bijvoorbeeld: Garde le billet — “Bewaar het kaartje.” tes is een bezittelijk bijvoeglijk woord met de betekenis “je” of “jouw” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar spullen van de aangesprokene. Vergelijk ton sac — “je tas” — met tes objets — “je spullen”. De vorm tes staat bij een meervoudig bezit; bij een enkelvoudig mannelijk zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld ton. objets is het meervoud van objet, “voorwerp”. In deze zin gaat het, volgens de vertaling, om waardevolle spullen. Un objet betekent “één voorwerp” en des objets “voorwerpen/spullen”. de valeur betekent hier “waardevol” in de vaste combinatie objet(s) de valeur, letterlijk “voorwerp(en) van waarde”. Valeur is het zelfstandige naamwoord “waarde”; samen beschrijft de woordgroep objets. dans betekent “in” en geeft hier de plaats aan. Een herbruikbaar patroon is garder quelque chose dans quelque chose: “iets in iets bewaren”. Voorbeeld: Garde le billet dans ta poche — “Bewaar het kaartje in je zak.” la poche betekent “het vak” of “de zak”. Poche is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, daarom staat er la. In deze zin duidt de vertaling de bedoelde plaats aan als een vak. avant betekent hier “voorste” of “voor-” en specificeert welk vak bedoeld wordt. In la poche avant staat dit beschrijvende woord na het zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar contrast is la poche arrière — “het achtervak”. Samen vormen Garde tes objets de valeur de betekenis “Bewaar je waardevolle spullen” en dans la poche avant de betekenis “in het voorvak”. De volledige gebiedende zin betekent: “Houd je waardevolle spullen in het voorvak.”

3. Est-ce que je dois fermer complètement mon sac ?

   Moet ik mijn tas helemaal dichtritsen?

   Est-ce que

   is het zo dat …? / …?

   je dois

   ik moet

   fermer

   sluiten

   complètement

   helemaal

   sac

   tas

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de daaropvolgende mededeling een gewone ja-neevraag. Het verandert de kernbetekenis niet: Je dois fermer... wordt Est-ce que je dois fermer... ? — “Moet ik ... sluiten?” Voorbeeld: Est-ce que tu viens ? betekent “Kom je?” je dois is de vorm van devoir voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Hier drukt devoir een verplichting of noodzaak uit: “moeten”. De nuttige reeks is je dois — “ik moet”, tu dois — “jij moet”, il/elle doit — “hij/zij moet”. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” fermer is de infinitief “sluiten” en staat na dois: na een vervoegde vorm van devoir volgt de andere werkwoordelijke handeling in de infinitief. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling en de context om de tas dichtdoen, praktisch “dichtritsen”. Voorbeeld: Je dois fermer la porte. — “Ik moet de deur sluiten.” complètement betekent “helemaal” of “volledig”. Het versterkt hier fermer: de tas moet volledig dicht zijn, niet slechts gedeeltelijk. Voorbeeld: Ferme complètement la fenêtre. — “Sluit het raam helemaal.” mon sac betekent “mijn tas”. sac is een zelfstandig naamwoord; het is in het Frans mannelijk enkelvoud. mon is hier het bezittelijk woord bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk woord verwijst naar de bezitter “ik”, terwijl de vorm mon zich hier aanpast aan sac. Voorbeeld: mon livre — “mijn boek”. Samen geeft Est-ce que de vraagvorm, je dois de noodzaak, fermer de handeling, complètement de volledige uitvoering en mon sac het voorwerp: “Moet ik mijn tas helemaal dichtdoen?” In de gegeven situatie sluit dit aan bij het advies om de tas voor je te houden; het Frans gebruikt daarvoor het algemene werkwoord fermer, terwijl de Nederlandse vaste vertaling de praktische handeling “dichtritsen” specificeert.

4. Ferme-le complètement et tiens-le devant toi.

   Rits hem helemaal dicht en houd hem voor je.

   Ferme-le

   rits hem dicht

   complètement

   helemaal

   tiens-le

   houd hem

   devant toi

   voor je

   Uitgebreide uitleg

   Ferme-le betekent hier: rits hem dicht. Ferme is de gebiedende wijs van fermer (sluiten) voor tu; in deze zin is de handeling gericht aan één persoon. -le is het mannelijke enkelvoudige lijdend voornaamwoord en verwijst volgens de vaste vertaling naar het voorwerp dat moet worden dichtgeritst. In de bevestigende gebiedende wijs staat dit voornaamwoord achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken geschreven: Ferme-le. In een gewone mededelende zin staat het ervoor: Tu le fermes — Je sluit hem. Complètement betekent helemaal of volledig. Het is een bijwoord en geeft aan dat het dichtdoen volledig moet gebeuren; het verandert niet mee met het voorwerp. Vergelijk: Ferme-le complètement — Rits hem helemaal dicht. Tiens-le betekent hier: houd hem vast. Tiens is de gebiedende wijs van tenir (houden), opnieuw gericht aan tu. Dit is een onregelmatige vorm: tu tiens, maar als bevel tiens. Ook hier staat het lijdend voornaamwoord -le achter het werkwoord in de bevestigende gebiedende wijs. Het verwijst naar hetzelfde mannelijke enkelvoudige voorwerp als in Ferme-le. Voorbeeld: Tiens le sac — Houd de tas vast. In die voorbeeldzin staat het zelfstandig naamwoord na het werkwoord; Tiens-le gebruikt in plaats daarvan het voornaamwoord. Devant toi betekent voor je. Devant is een voorzetsel voor plaats; toi is de beklemtoonde vorm van tu, die na een voorzetsel wordt gebruikt. Het gaat dus om de plaats vóór de aangesprokene, zonder dat de Franse formulering hier een ander specifiek referentiepunt vastlegt. Vergelijk: Le livre est devant toi — Het boek ligt voor je. Samen vormen de delen twee bevelen: maak het voorwerp volledig dicht en houd hetzelfde voorwerp daarna voor je. De eerste gebiedende wijs is Ferme-le, aangevuld met het bijwoord complètement; het tweede bevel is tiens-le, aangevuld met de plaatsbepaling devant toi.

5. Mon téléphone est dans la poche intérieure.

   Mijn telefoon zit in het binnenvak.

   Mon

   mijn

   téléphone

   telefoon

   est dans

   bevindt zich in

   poche

   vak; zak

   intérieure

   binnenste

   Uitgebreide uitleg

   Mon betekent hier “mijn” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is een bezittelijk bepalend woord voor één bezitter; de vorm is mon vóór een mannelijk enkelvoudig woord. Vergelijk bijvoorbeeld ma poche (“mijn zak”), waar het volgende woord vrouwelijk enkelvoud is. Téléphone betekent hier “telefoon”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un téléphone / le téléphone. In deze zin is het het onderwerp van est dans: de telefoon bevindt zich in het genoemde vak. Est dans combineert de tegenwoordige vorm est van être (“zijn”) met dans (“in”). Samen geven ze aan dat iets zich op een plaats bevindt. Est is de derde persoon enkelvoud; bijvoorbeeld: Le livre est dans le sac. — “Het boek zit in de tas.” Poche betekent hier “vak” of “zak”, in deze context een vak waarin de telefoon zit. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une poche / la poche. Intérieure betekent hier “binnenste” of “aan de binnenkant”. Deze vorm hoort bij het vrouwelijke enkelvoud van poche; de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is intérieur (mannelijk), met de vrouwelijke vorm intérieure. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier na het zelfstandig naamwoord. In de aansluitende context wordt dit vak tegenover la poche extérieure (“het buitenvak”) geplaatst. De zin wordt dus opgebouwd als Mon téléphone (“mijn telefoon”) + est dans (“zit in”) + la poche intérieure (“het binnenvak”). De volledige betekenis is: “Mijn telefoon zit in het binnenvak.”

6. C'est plus sûr que la poche extérieure.

   Dat is veiliger dan het buitenvak.

   C'est

   Dat is

   plus sûr

   veiliger

   que

   dan

   poche

   vak

   extérieure

   buitenste

   Uitgebreide uitleg

   C’est betekent hier “dat is”. Het is de vaste samentrekking van ce (“dat/dit”, een aanwijzend voornaamwoord) en est, de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”). De vertaling ondersteunt hier de lezing “dat”; de precieze zaak waarnaar ce verwijst, wordt in deze zin zelf niet benoemd. plus sûr betekent “veiliger”. Sûr is de basisvorm (“veilig”); plus sûr vormt de vergrotende trap met plus (“meer”). In C’est plus sûr staat sûr als mannelijk enkelvoudige vorm bij ce; het stemt niet af op poche. Vergelijk: La poche est plus sûre. — “Het vak is veiliger.” Daar krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vrouwelijke vorm sûre, omdat het bij la poche hoort. De overtreffende trap is bijvoorbeeld le plus sûr — “het veiligst”. que betekent hier “dan” en leidt het tweede deel van de vergelijking in. Het patroon is plus + bijvoeglijk naamwoord + que: plus sûr que ... — “veiliger dan ...”. poche betekent “vak” of “zak”; in deze context is “vak” de passende betekenis. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la poche, meervoud les poches. In la poche extérieure wordt het concrete vergelijkingspunt genoemd: het buitenvak. extérieure betekent hier “buitenste” of “aan de buitenkant”. Deze vorm is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die overeenkomt met poche. De mannelijke vorm is extérieur, zoals in un compartiment extérieur — “een buitenvak” of “een vak aan de buitenkant”. Samen vormen la poche extérieure (“het buitenvak”) en plus sûr que de vergelijking plus sûr que la poche extérieure: “veiliger dan het buitenvak”. De volledige zin C’est plus sûr que la poche extérieure. betekent dus: “Dat is veiliger dan het buitenvak.”

7. Je ferai attention pendant que nous marchons.

   Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.

   ferai attention

   voorzichtig zijn; opletten

   pendant que

   terwijl

   nous

   wij

   marchons

   lopen

   Uitgebreide uitleg

   ferai attention betekent hier “voorzichtig zijn” of “opletten”. Het is de vaste uitdrukking faire attention; ferai is de futur simple van faire in de eerste persoon enkelvoud: je fais = ik let op, je ferai = ik zal opletten. Het zelfstandig naamwoord attention blijft in deze uitdrukking staan. Voorbeeld: Je ferai attention. — “Ik zal voorzichtig zijn.” pendant que verbindt twee gebeurtenissen die tegelijk plaatsvinden: “terwijl”. Het leidt hier de bijzin over het lopen in. Voorbeeld: Je lis pendant que tu écris. — “Ik lees terwijl jij schrijft.” nous is het onderwerpelijk persoonlijk voornaamwoord “wij”. Het verwijst hier naar de groep die samen met de spreker loopt; de precieze samenstelling van die groep wordt niet verder vastgelegd. In het Frans staat bij een gewone werkwoordsvorm doorgaans een expliciet onderwerp: nous marchons = “wij lopen”. marchons is de tegenwoordige tijd van marcher in de eerste persoon meervoud: nous marchons. De vorm kan in een andere context ook “wij stappen” of “wij wandelen” betekenen; hier past “lopen” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Nous marchons lentement. — “Wij lopen langzaam.” Samen betekent Je ferai attention pendant que nous marchons.: “Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.” Je ferai attention geeft de toekomstige voorzichtigheid van de spreker aan, en pendant que nous marchons plaatst het lopen als gelijktijdige handeling.

8. Reste près de moi pour qu'on ne se perde pas.

   Blijf dicht bij me, zodat we elkaar niet kwijtraken.

   Reste

   Blijf

   près de moi

   dicht bij mij

   pour qu'on ne se perde pas

   zodat we elkaar niet kwijtraken

   Uitgebreide uitleg

   Reste betekent hier “blijf” en is de gebiedende wijs van rester (“blijven”). De vorm is gericht aan één persoon met tu; bij een beleefde of meervoudige aanspreking staat bijvoorbeeld Restez. Voorbeeld: Reste ici. — “Blijf hier.” près de moi betekent “dicht bij mij”. près de is een vaste manier om nabijheid uit te drukken; na het voorzetsel gebruikt het Frans de beklemtoonde vorm moi, niet het onderwerppronomen je. Voorbeeld: Elle marche près de moi. — “Zij loopt dicht bij mij.” pour qu'on ne se perde pas drukt het doel uit: “zodat we elkaar niet kwijtraken”. Na pour que gebruikt het Frans de subjonctif, omdat deze bijzin een beoogd doel weergeeft. on is hier het onderwerp met de betekenis “we”; se perde komt van se perdre (“verdwalen / elkaar kwijtraken”) en staat bij on in de tegenwoordige subjonctif. De ontkenning bestaat uit ne ... pas rond de werkwoordelijke vorm: ne se perde pas. De constructie pour que + subjonctif is herbruikbaar voor een doel. Voorbeeld: Parle plus fort pour qu'on t'entende. — “Praat harder zodat we je kunnen horen.” Samen is de opbouw: Reste = “blijf”, près de moi = “dicht bij mij”, en pour qu'on ne se perde pas = “zodat we elkaar niet kwijtraken”. De volledige zin betekent dus: “Blijf dicht bij me, zodat we elkaar niet kwijtraken.”