Een korte koffiepauze nemen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je n'arrive plus à me concentrer.

   Ik kan me niet meer goed concentreren.

   n'arrive plus à

   er niet meer in slagen om

   me concentrer

   me concentreren

   Uitgebreide uitleg

   n'arrive plus à: Hier vormt n'arrive plus à samen met Je de constructie je n'arrive plus à + infinitief: “ik slaag er niet meer in om …” of natuurlijker “ik kan … niet meer”. arrive is hier de vorm van arriver (“slagen, erin lukken”) voor de eerste persoon enkelvoud; het onderwerp Je staat ervoor. ne ... plus ontkent met de betekenis “niet meer”; plus betekent hier dus niet “meer” in een positieve vergelijking. à leidt de daaropvolgende infinitief in. Voorbeeld: Je n'arrive plus à dormir. — “Ik kan niet meer slapen.” me concentrer: Dit is de infinitief van het wederkerende werkwoord se concentrer (“zich concentreren”). me past bij het onderwerp je; in een andere persoon verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld elle n'arrive plus à se concentrer — “zij kan zich niet meer concentreren.” De infinitief blijft na à staan omdat hij deel uitmaakt van arriver à + infinitief. Samen betekent de zin: Je + n'arrive plus à + me concentrer: “Ik kan me niet meer goed concentreren.” De Franse zin zegt letterlijk dat de spreker er niet meer in slaagt zich te concentreren; het vaste Nederlandse equivalent maakt dat natuurlijk als “niet meer goed concentreren”.

2. Sortons prendre un café.

   Laten we even weggaan en koffie halen.

   Sortons

   laten we weggaan

   prendre

   halen

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Sortons is the nous-vorm van het werkwoord sortir (“naar buiten gaan”, “weggaan”) in de impératif présent. Het onderwerp wordt niet uitgesproken: de vorm betekent hier “laten we weggaan”. Vergelijk de infinitief sortir met de imperatief sortons. Een vergelijkbaar voorbeeld is Restons ici. — “Laten we hier blijven.” prendre staat in de infinitief. Na een werkwoord van bewegen kan een infinitief het doel aangeven: sortir prendre ... betekent “weggaan om ... te halen of te gebruiken”. De vorm prendre verandert hier niet mee met een uitgesproken onderwerp; hij volgt de eerste werkwoordsvorm. Een voorbeeld is Allons acheter du pain. — “Laten we brood gaan kopen.” café is hier het zelfstandig naamwoord voor “koffie”. Het is mannelijk, zoals blijkt uit un; un drukt in deze zin niet noodzakelijk een letterlijk aantal uit. De combinatie prendre un café is een gebruikelijke manier om over koffie nemen of halen te spreken. In deze vaste vertaling is de bedoelde betekenis “koffie halen”. Samen vormen Sortons prendre un café een voorstel: sortons geeft “laten we weggaan”, en prendre un café geeft het doel van dat weggaan. De volledige betekenis is dus: “Laten we even weggaan en koffie halen.”

3. Une courte pause semble utile.

   Een korte pauze lijkt nuttig.

   courte

   kort

   pause

   pauze

   semble

   lijkt

   utile

   nuttig

   Uitgebreide uitleg

   courte betekent hier “kort” en past zich aan aan pause: beide zijn vrouwelijk en enkelvoud. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is court; de vrouwelijke vorm is courte, terwijl het meervoud courts of courtes heeft volgens het geslacht. Voorbeeld: une courte réunion — “een korte vergadering”. pause betekent “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit une pause. Voorbeeld: La pause commence. — “De pauze begint.” semble komt van sembler en is de vorm van de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: “lijkt”. De constructie sembler + bijvoeglijk naamwoord geeft een indruk of beoordeling: Cela semble utile — “Dat lijkt nuttig.” Het onderwerp van semble is hier Une courte pause. utile betekent “nuttig”. Deze vorm verandert niet tussen mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt dat utiles. Voorbeeld: Cette idée est utile. — “Dit idee is nuttig.” Samen vormt Une courte pause semble utile de betekenis: “Een korte pauze lijkt nuttig.” Une courte pause is het onderwerp, semble zegt dat dit zo lijkt, en utile beschrijft de pauze.

4. Nous pouvons nous étirer avant de nous rasseoir.

   We kunnen ons uitrekken voordat we weer gaan zitten.

   Nous pouvons

   we kunnen

   nous étirer

   ons uitrekken

   avant de

   voordat

   nous rasseoir

   weer gaan zitten

   Uitgebreide uitleg

   Nous pouvons betekent hier “we kunnen”. pouvons is de tegenwoordige tijd van pouvoir voor nous (eerste persoon meervoud): je peux, nous pouvons. Na pouvoir staat een infinitief: Nous pouvons commencer. = “We kunnen beginnen.” nous étirer betekent “ons uitrekken”. étirer is de infinitief “uitrekken”; nous is hier het wederkerende voornaamwoord bij het onderwerp “we”. Dezelfde combinatie kan in andere personen veranderen: je m'étire = “ik rek me uit”, nous nous étirons = “we rekken ons uit”. Na pouvons blijft étirer een infinitief, en staat het wederkerende voornaamwoord ervoor: nous étirer. avant de betekent “voordat” wanneer er daarna een infinitief volgt. Het onderwerp van de infinitief kan dan door de context worden begrepen: avant de partir = “voordat [iemand] vertrekt”. In deze zin leidt avant de de handeling nous rasseoir in. nous rasseoir betekent hier “weer gaan zitten”. rasseoir is de infinitief zonder het wederkerende voornaamwoord; het volledige wederkerende werkwoord is se rasseoir, met de betekenis “weer gaan zitten” of “opnieuw gaan zitten”. nous is hier het bijbehorende wederkerende voornaamwoord. De vorm drukt uit dat het opnieuw gaan zitten betreft. Een voorbeeld: Après la pause, nous allons nous rasseoir. = “Na de pauze gaan we weer zitten.” Samen geeft Nous pouvons nous étirer avant de nous rasseoir de betekenis: “We kunnen ons uitrekken voordat we weer gaan zitten.” De structuur is herbruikbaar als Nous pouvons + infinitief + avant de + infinitief: Nous pouvons parler avant de commencer. = “We kunnen praten voordat we beginnen.”

5. Est-ce qu'on reprend le rapport après le café ?

   Zullen we na de koffie verdergaan met het rapport?

   Est-ce qu'on

   Gaan we …?

   reprend

   verdergaan met; hervatten

   rapport

   rapport

   après

   na

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on vormt hier een vraag met on, dat in deze vaste zin de groep van de spreker betekent: “zullen we …?” Est-ce que maakt van de mededeling die erop volgt een vraag; het is dus niet zelf het werkwoord “gaan”. In informele Franse taal wordt on vaak gebruikt waar in een neutrale formulering nous zou staan. reprend komt van reprendre en betekent hier “verdergaan met” of “hervatten”. De vorm is tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, omdat het onderwerp on grammaticaal enkelvoud is: on reprend. De stamvorm is reprendre; vergelijk bijvoorbeeld je reprends en nous reprenons. In deze vraag geeft de tegenwoordige tijd, samen met de vraagvorm, een voorstel voor wat de groep nu of hierna kan doen. rapport betekent hier “rapport” of “verslag”. Het zelfstandig naamwoord staat met het bepaalde lidwoord le: le rapport = “het rapport”. Het lidwoord hoort bij het zelfstandig naamwoord en wordt niet in rapport zelf opgenomen. après betekent “na” wanneer het een volgend tijdstip of moment aanduidt. In de uitdrukking après le café staat het vóór de naamwoordgroep en betekent het “na de koffie”. Een ander bruikbaar patroon is après + tijdsaanduiding, bijvoorbeeld: après le travail — “na het werk”. café betekent “koffie”. In le café verwijst het bepaalde lidwoord naar de koffie als het bedoelde moment of onderdeel van de situatie; het zegt op zichzelf niet hoeveel koffie er is. Café kan in andere contexten ook naar een café als gelegenheid verwijzen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “koffie”. Samen vormt Est-ce qu'on reprend le rapport après le café ? de vraag: “Zullen we na de koffie verdergaan met het rapport?” De vraagvorm staat vooraan, on reprend le rapport geeft de voorgestelde handeling weer, en après le café bepaalt wanneer die handeling plaatsvindt.

6. Après, on pourra finir la partie suivante.

   Dan kunnen we het volgende deel afmaken.

   Après

   daarna

   on pourra

   we zullen kunnen

   finir

   afmaken

   la partie

   het deel

   suivante

   volgende

   Uitgebreide uitleg

   Après betekent hier “daarna” en verwijst naar een moment dat al uit de context bekend is. Het staat aan het begin van de zin en kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld après le repas = “na de maaltijd”. In deze zin gaat het om wat daarna zal gebeuren, niet om “na” plus een genoemd zelfstandig naamwoord. on pourra bestaat uit het onderwerp on en de vorm pourra van pouvoir (“kunnen”). On is hier de gebruikelijke Franse vorm voor “we” in een informele of neutrale context; de precieze groep wordt door de zin zelf niet verder omschreven. Pourra is de futur simple, derde persoon enkelvoud, van pouvoir. In combinatie met on betekent dit “we zullen kunnen” of natuurlijker “we kunnen daarna”. De infinitief die erop volgt blijft onveranderd: on pourra commencer = “we zullen kunnen beginnen”. finir betekent hier “afmaken”. Het is een infinitief na pouvoir, dus niet een vervoegde vorm: on pourra finir = “we zullen kunnen afmaken”. De tegenwoordige tijd heeft bijvoorbeeld je finis en nous finissons; die vormen vervang je hier niet door een tweede vervoegde vorm na pourra. la partie betekent “het deel”. Partie is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la is het daarbij passende bepaalde lidwoord. Het kan afhankelijk van de context ook “gedeelte” of “partij/spelronde” betekenen, maar hier past “deel” bij de vaste vertaling. Een vergelijkbaar patroon is la première partie = “het eerste deel”. suivante betekent hier “volgende” en beschrijft partie. Het bijvoeglijk naamwoord staat in de vrouwelijke enkelvoudsvorm, passend bij la partie; de mannelijke enkelvoudsvorm is suivant, zoals in le chapitre suivant = “het volgende hoofdstuk”. De vormkeuze wordt dus bepaald door het zelfstandig naamwoord dat het bijvoeglijk naamwoord beschrijft, niet door on of door finir. Samen vormen de delen Après, on pourra finir la partie suivante de betekenis: “Daarna zullen we het volgende deel kunnen afmaken”, natuurlijk vertaald als “Dan kunnen we het volgende deel afmaken.” De zin verwijst naar een later moment en drukt uit dat die groep dan in staat zal zijn om het volgende deel af te maken.

7. Je vais enregistrer le fichier avant que nous partions.

   Ik sla het bestand op voordat we weggaan.

   Je vais

   ik ga

   enregistrer

   opslaan

   fichier

   bestand

   avant que

   voordat

   partions

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   Je vais geeft hier aan dat de spreker iets binnenkort gaat doen. vais is de vorm van aller voor je; samen met een infinitief vormt dit de futur proche: je vais + infinitif. Voorbeeld: Je vais commencer. — Ik ga beginnen. enregistrer betekent hier het bestand opslaan. Het is de infinitief na je vais; de handeling zelf staat dus nog niet in een vervoegde vorm. In andere contexten kan enregistrer ook iets opnemen of registreren, maar in deze zin past de betekenis “opslaan” bij le fichier. fichier betekent “bestand”. Het is een zelfstandig naamwoord; le fichier betekent “het bestand”. Voorbeeld: J’ouvre le fichier. — Ik open het bestand. avant que betekent “voordat” en leidt hier een bijzin in. Na avant que staat in het Frans doorgaans de subjonctif, omdat de handeling in die bijzin nog voorafgaat aan de andere handeling. Het woord que hoort bij deze voegwoordelijke constructie en betekent hier niet zelfstandig “dat”. partions is de subjonctif présent van partir bij nous: que nous partions. Het betekent hier “dat we weggaan”. De vorm partions bevat dus zowel de persoon nous als de gekozen werkwoordsvorm; hij is niet de infinitief. Voorbeeld: Avant que nous partions, je ferme la porte. — Voordat we weggaan, sluit ik de deur. Samen betekent Je vais enregistrer le fichier “Ik ga het bestand opslaan”. avant que nous partions voegt het tijdspunt toe: dit opslaan gebeurt vóórdat wij weggaan. De volledige betekenis is: “Ik sla het bestand op voordat we weggaan.”

8. Enregistre-le maintenant, comme ça nous ne perdrons rien.

   Sla het nu op, zodat we niets verliezen.

   Enregistre

   sla op

   le

   het

   maintenant

   nu

   comme ça

   zo

   nous

   wij

   perdrons

   verliezen

   rien

   niets

   Uitgebreide uitleg

   Enregistre betekent hier “sla op” en is de gebiedende wijs van enregistrer (“opslaan/opnemen”). De vorm is gericht aan één persoon met tu; bij een bevestigende opdracht staat het objectpronomen erachter: Enregistre-le. Vergelijk de infinitief enregistrer met de opdracht Enregistre !. le is een enkelvoudig mannelijk lijdendvoornaamwoord: “het/hem”, afhankelijk van het bedoelde zelfstandige naamwoord. Hier verwijst het naar wat opgeslagen moet worden; de vertaling maakt “het” expliciet. In een bevestigende Franse opdracht wordt zo’n kort objectpronomen na het werkwoord geplaatst. Het koppelteken in de geschreven vorm Enregistre-le markeert die combinatie. maintenant betekent “nu” en geeft aan wanneer de opdracht moet worden uitgevoerd. Voorbeeld: Commence maintenant. — “Begin nu.” comme ça betekent hier “zo” of “op die manier” en introduceert het gevolg van de voorgestelde handeling. Het is een vaste, alledaagse manier om naar een manier of aanpak te verwijzen; hier moet de handeling op die manier voorkomen dat er iets verloren gaat. nous is het onderwerppronomen voor “wij/we”. Het is hier de handelende groep in de volgende clausule, niet het object van Enregistre-le. Voorbeeld: Nous arrivons. — “Wij komen aan.” perdrons betekent hier “zullen verliezen” en is de eerste persoon meervoud van perdre (“verliezen”) in de futur simple. De keten is perdre → nous perdrons; de vorm drukt hier een toekomstig gevolg uit. Voorbeeld: Nous partirons demain. — “Wij zullen morgen vertrekken.” rien betekent “niets” en is hier het lijdend voorwerp van perdrons. In deze constructie staat het na het werkwoord: nous ne perdrons rien — “we zullen niets verliezen”. ne ... rien vormt samen een ontkenning; rien is dus niet alleen een los positief woord voor een object. De volledige opbouw is: Enregistre-le maintenant (“sla het nu op”), gevolgd door comme ça (“zo”), en daarna nous ne perdrons rien (“zullen we niets verliezen”). Samen betekent de zin: “Sla het nu op, zodat we niets verliezen.”