Rust nemen tijdens een drukke werkdag | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J'ai beaucoup de travail aujourd'hui.

   Ik heb vandaag veel werk.

   J'ai

   ik heb

   beaucoup de

   veel

   travail

   werk

   aujourd'hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   J'ai is de samentrekking van je (ik) en ai, de eerste persoon enkelvoud van avoir (hebben) in de tegenwoordige tijd. Het werkwoord avoir verandert mee met het onderwerp: j'ai = ik heb, tu as = jij hebt. Voorbeeld: J'ai un livre. — Ik heb een boek. beaucoup de betekent hier “veel” en vormt een vaste hoeveelheidspatroon vóór een zelfstandig naamwoord: beaucoup de + zelfstandig naamwoord. Na beaucoup blijft de ook staan vóór een meervoud: beaucoup de livres = veel boeken. Voorbeeld: Elle a beaucoup de temps. — Zij heeft veel tijd. travail is het zelfstandig naamwoord “werk”. In deze zin gaat het om de hoeveelheid werk die de spreker heeft. Het meervoud is travaux, maar dat heeft niet altijd precies dezelfde gebruikscontext als travail; leer hier vooral de herbruikbare combinatie avoir beaucoup de travail = veel werk hebben. aujourd'hui is een bijwoord dat “vandaag” betekent. Het verwijst naar de dag waarop de zin wordt uitgesproken of geschreven. Voorbeeld: Aujourd'hui, je travaille. — Vandaag werk ik. Samen betekent J'ai beaucoup de travail aujourd'hui.: “Ik heb vandaag veel werk.” De volgorde is: J'ai (ik heb) + beaucoup de travail (veel werk) + aujourd'hui (vandaag). De zin gebruikt dus het patroon avoir + hoeveelheid + zelfstandig naamwoord en voegt daarna de tijdsaanduiding toe.

2. Tu as l'air fatigué, alors fais une pause.

   Je ziet er moe uit, dus neem even pauze.

   Tu

   je; jij

   as l'air

   ziet eruit

   fatigué

   moe

   alors

   dus

   fais

   doe; maak

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   Tu is de onderwerpsvorm voor één aangesproken persoon: “jij”. In deze zin hoort het bij as l'air; samen vormen ze de vaste constructie avoir l'air + bijvoeglijk naamwoord, letterlijk “de indruk hebben”, maar hier natuurlijk vertaald als “eruitzien”. Het werkwoord avoir staat bij tu als as. Vergelijk: J'ai l'air prêt. — “Ik zie er klaar voor uit.” fatigué betekent hier “moe” en beschrijft de aangesproken persoon. Deze vorm is mannelijk enkelvoud; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is fatiguée. Het bijvoeglijk naamwoord past zich in het Frans aan de persoon of het zelfstandig naamwoord aan dat het beschrijft. alors verbindt de waarneming met wat daarna volgt. Hier betekent het “dus” en leidt het een gevolg of aansporing in. fais is de gebiedende wijs van faire (“doen/maken”) voor tu. In fais une pause krijgt faire de vaste, natuurlijke betekenis “een pauze nemen”. De gebiedende wijs heeft hier geen uitgesproken onderwerp: Fais une pause ! — “Neem een pauze!” pause is het zelfstandig naamwoord “pauze”. Het is vrouwelijk; daarom staat er une voor. Une pause betekent “een pauze”, zonder dat dit op zichzelf een precieze hoeveelheid of duur vastlegt. De zin als geheel bestaat uit een observatie en een gevolg: Tu as l'air fatigué betekent “Je ziet er moe uit”, en alors fais une pause betekent “dus neem een pauze”. Samen: “Je ziet er moe uit, dus neem even pauze.”

3. Je suis inquiet parce que la date limite approche.

   Ik maak me zorgen omdat de deadline eraan komt.

   Je suis

   ik ben

   inquiet

   bezorgd

   parce que

   omdat

   date

   datum

   limite

   uiterste

   approche

   komt dichterbij

   Uitgebreide uitleg

   Je suis is de combinatie van het onderwerp je en de eerste persoon enkelvoud van être (“zijn”): je suis = “ik ben”. Het werkwoord être heeft per persoon andere vormen: je suis, tu es, il/elle est. Hier vormt suis samen met inquiet een beschrijving van de spreker. inquiet betekent hier “bezorgd” of “ongerust”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat bij de spreker hoort. De vrouwelijke vorm is inquiète; het verschil zit in de spelling en uitspraak van het bijvoeglijk naamwoord, niet in suis. Voorbeeld: Elle est inquiète. = “Zij is bezorgd.” parce que leidt de redengevende bijzin in en betekent “omdat”. Het patroon X parce que Y betekent “X omdat Y”. Voorbeeld: Je reste parce qu'il pleut. = “Ik blijf omdat het regent.” date betekent hier “datum”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une date, la date. Samen met limite duidt het een datum aan waarop iets uiterlijk moet gebeuren. limite is hier een bijvoeglijk naamwoord bij date en betekent “uiterste” of “als grens geldend”; het betekent hier dus niet zelfstandig “grens”. In date limite staat het na het zelfstandig naamwoord, zoals vaak bij dit soort vaste combinaties. Date limite betekent “deadline” of “uiterste datum”. Voorbeeld: La date limite est demain. = “De deadline is morgen.” approche is de derde persoon enkelvoud van approcher, “dichterbij komen” of “naderen”. Het onderwerp is la date limite, een enkelvoudige naamwoordgroep: la date limite approche = “de deadline komt dichterbij”. Bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld les dates limites approchent = “de deadlines komen dichterbij”. De hele zin wordt opgebouwd als Je suis inquiet + parce que + la date limite approche: “Ik ben bezorgd omdat de deadline eraan komt.” De tegenwoordige tijd beschrijft zowel de huidige bezorgdheid als het feit dat de deadline dichterbij komt.

4. T'éloigner un moment peut t'aider à mieux travailler ensuite.

   Als je even weggaat, kun je daarna beter werken.

   T'éloigner

   even weggaan

   un moment

   een tijdje

   peut

   kan

   t'aider

   je helpen

   mieux

   beter

   travailler

   werken

   ensuite

   daarna

   Uitgebreide uitleg

   T'éloigner betekent hier «even weggaan» of «afstand nemen». Het is de infinitief van s'éloigner: éloigner betekent iemand of iets verwijderen, terwijl s'éloigner betekent dat iemand zelf weggaat of zich verwijdert. De t' is het wederkerend voornaamwoord bij de infinitief: letterlijk gaat het om «jezelf verwijderen». De combinatie T'éloigner un moment vormt een infinitiefgroep die als onderwerp van de zin fungeert. Un moment betekent hier «een tijdje» of «even». Het geeft een korte duur aan; het stelt niet noodzakelijk één exact meetbaar moment vast. Bijvoorbeeld: Attends un moment. — «Wacht even.» Peut is de derde persoon enkelvoud van pouvoir in de tegenwoordige tijd. In deze zin drukt het mogelijkheid uit: «kan». De vorm hoort bij het onderwerp van de hoofdzin, namelijk de hele infinitiefgroep T'éloigner un moment, en niet bij t'. Handige vormen zijn bijvoorbeeld je peux («ik kan») en nous pouvons («wij kunnen»). Peut staat vóór de infinitiefgroep t'aider. T'aider bestaat uit t' plus aider, «helpen». Voor een klinker wordt te verkort tot t': te aider wordt t'aider. Hier is te het lijdend voorwerp van aider, dus «jou helpen». Na pouvoir staat de tweede werkwoordsvorm in de infinitief: peut t'aider betekent «kan je helpen». Mieux betekent hier «beter» en is de vergrotende vorm van bien, «goed» wanneer dat woord de manier van handelen beschrijft. Mieux travailler betekent dus «beter werken», niet «meer werken». Ter vergelijking: bien travailler — «goed werken»; mieux travailler — «beter werken». Travailler is de infinitief «werken». In t'aider à mieux travailler volgt het op à en benoemt het wat de hulp mogelijk maakt: iemand helpen om beter te werken. Een bruikbaar patroon is aider quelqu'un à + infinitief: Elle m'aide à comprendre. — «Zij helpt me om het te begrijpen.» Ensuite betekent «daarna» of «vervolgens». Het plaatst het werken na het eerder genoemde weggaan: eerst t'éloigner un moment, daarna mieux travailler. Het verandert niet de tijdsvorm van travailler; het geeft alleen de volgorde aan. Samen betekent T'éloigner un moment peut t'aider à mieux travailler ensuite: «Als je even weggaat, kun je daarna beter werken.» De infinitiefgroep T'éloigner un moment is het onderwerp; peut drukt mogelijkheid uit; t'aider à mieux travailler beschrijft het mogelijke effect; en ensuite maakt duidelijk dat dat effect later komt. De zin formuleert dit als een mogelijkheid, niet als een zekerheid.

5. Je devrais peut-être reposer mes yeux pendant une minute.

   Misschien moet ik mijn ogen een minuut rust geven.

   Je devrais

   ik zou moeten

   peut-être

   misschien

   reposer

   rust geven

   yeux

   ogen

   minute

   minuut

   Uitgebreide uitleg

   Je devrais bevat de vorm devrais van devoir in de conditionnel présent, bij je. In deze zin drukt het een voorzichtige aanbeveling of overweging uit: “ik zou moeten”. Vergelijk je dois (“ik moet”, directer) met je devrais (“ik zou moeten”, minder stellig). Voorbeeld: Je devrais dormir davantage. — “Ik zou meer moeten slapen.” peut-être betekent hier “misschien”. Het maakt de uitspraak onzeker of voorzichtig, maar verandert niet wie de handeling uitvoert. Het kan ook op andere plaatsen in de zin staan, bijvoorbeeld: Peut-être que je devrais attendre. — “Misschien zou ik moeten wachten.” reposer betekent hier “rust geven” of “laten rusten”. Het is een werkwoord op zichzelf; in reposer mes yeux krijgt het mes yeux als aanvulling. Dat verschilt van se reposer, “zelf rusten”: Je me repose. — “Ik rust uit.” De vorm reposer is hier een infinitief, omdat hij volgt op de vervoegde vorm devrais in de constructie je devrais + infinitief. yeux betekent hier “ogen”. Dit is het meervoud van œil (“oog”); het meervoud heeft dus niet simpelweg dezelfde stam als het enkelvoud. mes is het bezittelijke woord bij de eerste persoon enkelvoud en stemt hier af op het meervoudige zelfstandig naamwoord: mes yeux, “mijn ogen”. minute betekent “minuut”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier une minute. De combinatie pendant une minute geeft de duur aan: “gedurende één minuut” of natuurlijker “een minuut lang”. Une markeert hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord, terwijl de concrete duur door de hele combinatie wordt uitgedrukt. Samen vormen de delen je devrais peut-être + infinitief en reposer mes yeux pendant une minute de betekenis: “Misschien zou ik mijn ogen een minuut rust moeten geven.” De spreker overweegt dus voorzichtig om gedurende één minuut de ogen te laten rusten.

6. Bois de l'eau et respire lentement pendant une minute.

   Drink water en adem een minuut rustig.

   Bois

   drink

   de l'eau

   water

   respire

   adem

   lentement

   langzaam

   pendant une minute

   gedurende één minuut

   Uitgebreide uitleg

   Bois is hier de gebiedende wijs van boire (drinken) voor één aangesproken persoon: boire → tu bois (tegenwoordige tijd) → bois (imperatief). Voorbeeld: Bois de l'eau. = Drink water. de l'eau betekent hier water als niet-afgebakende stof. de l' is de vorm vóór een klinker; eau betekent water. Deze vorm drukt hier niet op zichzelf een exact aantal of een bepaalde hoeveelheid uit. Voorbeeld: Je bois de l'eau. = Ik drink water. respire is de gebiedende wijs van respirer (ademen) voor één aangesproken persoon: respirer → tu respires → respire. De uitgang -er van het werkwoord verdwijnt in deze imperatiefvorm. Voorbeeld: Respire calmement. = Adem rustig. lentement betekent langzaam of rustig. Het is een bijwoord dat beschrijft hoe de handeling gebeurt. Het hangt samen met het bijvoeglijk naamwoord lent (langzaam), maar lentement bepaalt hier de manier van ademen, niet een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Elle marche lentement. = Zij loopt langzaam. pendant une minute geeft de duur aan: gedurende één minuut. pendant leidt een tijdsduur in; une minute betekent één minuut als tijdseenheid. Voorbeeld: Attends pendant une minute. = Wacht één minuut lang. Samen zijn Bois de l'eau en respire lentement twee opdrachten aan dezelfde aangesproken persoon. pendant une minute bepaalt de duur van het rustig ademen: Drink water en adem gedurende één minuut rustig.

7. Ensuite, je pourrai finir la dernière partie.

   Dan kan ik het laatste deel afmaken.

   Ensuite

   daarna

   je pourrai

   ik zal kunnen

   finir

   afmaken

   dernière

   laatste

   partie

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Ensuite betekent hier “daarna” en plaatst deze handeling na iets dat al eerder genoemd is. Het kan ook aan het begin van andere zinnen staan: Ensuite, nous partirons. — “Daarna vertrekken we.” je pourrai is de toekomende vorm van pouvoir (“kunnen”): je peux = “ik kan”, je pourrai = “ik zal kunnen”. De vorm pourrai hoort bij de eerste persoon enkelvoud; andere personen hebben andere vormen, bijvoorbeeld tu pourras = “jij zult kunnen”. Hier drukt de vorm een mogelijkheid of vermogen in de toekomst uit, niet alleen een toekomstig plan. finir is een infinitief met de betekenis “afmaken” of “beëindigen”. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: Je pourrai finir ... — “Ik zal ... kunnen afmaken.” Het is dus pouvoir dat de toekomstige vorm draagt; finir blijft hier infinitief. Voorbeeld: Je pourrai commencer demain. — “Ik zal morgen kunnen beginnen.” dernière betekent hier “laatste” en beschrijft partie. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van dernier; de vorm past zich aan het beschreven zelfstandig naamwoord aan. Vergelijk: le dernier chapitre — “het laatste hoofdstuk” en la dernière page — “de laatste pagina”. partie betekent hier “deel”, in de zin van een gedeelte van iets dat uit meerdere delen bestaat. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat in deze zin de vorm dernière verklaart. Voorbeeld: Je lis la première partie. — “Ik lees het eerste deel.” Samen vormen de delen: Ensuite (“daarna”) + je pourrai finir (“ik zal kunnen afmaken”) + la dernière partie (“het laatste deel”). De volledige betekenis is: “Daarna zal ik het laatste deel kunnen afmaken.”

8. Je vais relire le brouillon pendant que tu te reposes.

   Ik zal het concept nakijken terwijl jij rust.

   Je vais

   ik zal

   relire

   opnieuw lezen; nakijken

   le brouillon

   het concept

   pendant que

   terwijl

   tu te reposes

   jij rust

   Uitgebreide uitleg

   Je vais komt van aller in de tegenwoordige tijd: je vais. Samen met een infinitief vormt dit in het Frans de nabije toekomst: je vais + infinitief = “ik zal binnenkort … / ik ga …”. De vorm vais hoort dus bij aller, niet bij het werkwoord dat erop volgt. relire betekent hier “opnieuw lezen” en past in deze zin bij het nakijken van een tekst. Het is een infinitief. De vorm is opgebouwd rond lire (“lezen”): lire → relire (“opnieuw lezen”). Voorbeeld: Je vais relire le message. — “Ik ga het bericht opnieuw lezen.” le brouillon betekent “het concept” of “de kladversie”. brouillon is hier een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaalde lidwoord le ervoor. Voorbeeld: Le brouillon est court. — “Het concept is kort.” pendant que leidt een bijzin in met een handeling die gelijktijdig plaatsvindt: “terwijl”. Het verbindt hier het nakijken van het concept met wat er op hetzelfde moment in de andere bijzin gebeurt. Voorbeeld: Je lis pendant que tu écris. — “Ik lees terwijl jij schrijft.” tu te reposes komt van het wederkerende werkwoord se reposer, “rusten”. Bij tu wordt se te, en in de tegenwoordige tijd krijgt het werkwoord de vorm reposes: tu te reposes. Het onderwerp is dus tu; te is het wederkerende voornaamwoord. Voorbeeld: Tu te reposes après le travail. — “Jij rust na het werk.” Samen betekent Je vais relire le brouillon “ik zal het concept opnieuw lezen/nakijken”. pendant que tu te reposes voegt de gelijktijdige handeling toe: “terwijl jij rust”. De volledige betekenis is: “Ik zal het concept nakijken terwijl jij rust.”