Even naar buiten voor frisse lucht | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La pièce semble trop chaude et trop calme.

   Het voelt te warm en te stil in de kamer.

   pièce

   kamer

   semble

   lijkt

   trop

   te

   chaude

   warm

   calme

   stil

   Uitgebreide uitleg

   pièce betekent hier “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord: enkelvoud une pièce, meervoud des pièces. Het vrouwelijke lidwoord la hoort bij dit woord: la pièce = “de kamer”. semble komt van sembler en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “lijkt”. Het onderwerp is la pièce, daarom staat hier deze vorm. Een bruikbaar patroon is X semble + bijvoeglijk naamwoord: La pièce semble grande. = “De kamer lijkt groot.” trop betekent vóór een bijvoeglijk naamwoord “te” of “te veel”. In deze zin bepaalt het zowel chaude als calme: de kamer is volgens de spreker warmer en stiller dan gewenst. Dit is iets anders dan très (“erg/heel”): très chaude betekent “erg warm”, terwijl trop chaude betekent “te warm”. chaude betekent hier “warm” en beschrijft pièce. De vorm is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van chaud: chaud (mannelijk enkelvoud), chaude (vrouwelijk enkelvoud). Voorbeelden: un café chaud = “een warme koffie”; une soupe chaude = “een warme soep”. calme betekent hier “stil” of “rustig”. Dit bijvoeglijk naamwoord heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden: un endroit calme en une pièce calme. Het meervoud is calmes. De structuur is La pièce semble trop chaude et trop calme: la pièce is het onderwerp, semble geeft een indruk weer, en de twee delen trop chaude en trop calme beschrijven diezelfde kamer. et verbindt de beschrijvingen. Samen betekent de zin: “De kamer lijkt te warm en te stil.”

2. Tu veux faire une petite promenade dehors ?

   Wil je even buiten wandelen?

   Tu veux

   wil je

   faire

   maken

   une

   een

   petite

   kleine

   promenade

   wandeling

   dehors

   buiten

   Uitgebreide uitleg

   Tu veux betekent hier “wil je?”. veux is de tegenwoordige tijd van vouloir bij tu; de basisvorm is dus vouloir, niet veux. In een vraag kan Tu veux ... ? gewoon de intonatie van het Frans gebruiken, zoals in dit voorbeeld. Een bruikbaar contrast is Je veux ... = “Ik wil ...” tegenover Tu veux ... ? = “Wil je ...?”. faire is de infinitief van faire, “doen/maken”. Samen met une promenade vormt het de vaste, zeer gebruikelijke combinatie faire une promenade: “een wandeling maken”. Het Franse werkwoord staat hier na veux in de infinitief; veux draagt de persoon en de tijd, terwijl faire zelf hier niet vervoegd is. une is een onbepaald lidwoord bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het geeft hier niet op zichzelf een expliciete telwaarde; het begeleidt promenade. Het mannelijke enkelvoudige tegenstuk is vaak un, bijvoorbeeld un livre = “een boek”. petite betekent hier “kleine” en beschrijft promenade. De vorm is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van petit; die vorm stemt overeen met het vrouwelijke enkelvoud van promenade. De basisvorm is petit, met bijvoorbeeld un petit sac = “een kleine tas”. De tegenstelling is grand/grande = “groot”. promenade is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een wandeling of uitstapje. In deze zin betekent het een wandeling die men maakt, niet het werkwoord “wandelen” zelf. Het werkwoordelijke patroon is faire une promenade, letterlijk opgebouwd als “een wandeling maken”, maar natuurlijk vertaald als “een wandeling maken” of “gaan wandelen”. dehors is een bijwoord dat “buiten” betekent. Het geeft hier de plaats van de wandeling aan. Het bijwoordelijke tegenstuk dedans betekent “binnen”; bijvoorbeeld Il reste dehors = “Hij blijft buiten”. Samen vormen Tu veux faire une petite promenade dehors ? de vraag: “Wil je even buiten wandelen?” Tu veux vraagt of de aangesprokene dat wil, faire une petite promenade noemt de voorgestelde activiteit, en dehors plaatst die activiteit buiten. De hele zin is dus een herbruikbaar vraagpatroon: Tu veux + infinitiefgroep + plaatsbepaling?

3. L'air frais aiderait.

   Frisse lucht zou helpen.

   L'air

   de lucht

   frais

   fris

   aiderait

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   L'air betekent hier “de lucht”. air is een mannelijk zelfstandig naamwoord; voor een klinker wordt le vóór dit woord verkort tot l'. Het apostrofteken markeert dus de weggelaten klinker van het lidwoord, niet een apart woord. frais betekent hier “fris”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat air beschrijft. De vorm staat hier in het mannelijk enkelvoud, passend bij air; vrouwelijke en meervoudsvormen kunnen anders luiden, bijvoorbeeld une brise fraîche (“een frisse bries”). aiderait betekent hier “zou helpen”. De basisvorm is aider (“helpen”); aiderait is de derde persoon enkelvoud van de conditionnel présent. Die vorm drukt hier een voorwaardelijke of niet-stellig voorgestelde mogelijkheid uit: “zou helpen”. Vergelijk aide (“helpt”) met aiderait (“zou helpen”). Samen vormen de delen de betekenis: L'air frais is “de frisse lucht” en aiderait zegt dat die frisse lucht volgens de spreker mogelijk zou helpen. De volledige zin betekent dus: “Frisse lucht zou helpen.”

4. On peut rester près du bâtiment et revenir bientôt.

   We kunnen bij het gebouw blijven en snel terugkomen.

   On peut

   we kunnen

   rester

   blijven

   près

   dichtbij

   bâtiment

   gebouw

   revenir

   terugkomen

   bientôt

   binnenkort

   Uitgebreide uitleg

   On peut betekent hier “we kunnen”. on is grammaticaal een derde-persoons enkelvoudig onderwerp, maar het kan in deze context naar een groep verwijzen; de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit hier als “we” wordt opgevat. peut is de vorm van pouvoir (“kunnen”) voor il/elle/on. Bijvoorbeeld: On peut attendre. — “We kunnen wachten.” rester betekent “blijven”. Dit is de infinitief na peut: na pouvoir staat de handeling die mogelijk is in de infinitief. Bijvoorbeeld: On peut rester ici. — “We kunnen hier blijven.” près drukt nabijheid uit. In deze zin vormt het samen met de de constructie près de (“dicht bij”). près staat vóór de plaats of persoon waarmee de nabijheid wordt verbonden. bâtiment betekent “gebouw”. In du bâtiment is du de samentrekking van de + le. Samen met près betekent dit hier “bij het gebouw”. Het zelfstandig naamwoord zelf blijft bâtiment; het meervoud is bâtiments. revenir betekent “terugkomen” of “terugkeren”. Ook dit is een infinitief. Het werkwoord peut geldt voor beide gecoördineerde handelingen: rester en revenir. Bijvoorbeeld: Elle peut revenir demain. — “Ze kan morgen terugkomen.” bientôt betekent “binnenkort” of “spoedig”. Hier bepaalt het wanneer het terugkomen plaatsvindt; het is geen vorm van het werkwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Samen betekent On peut rester près du bâtiment et revenir bientôt: “We kunnen bij het gebouw blijven en binnenkort terugkomen.” On peut geeft de mogelijkheid aan, gevolgd door de twee infinitieven rester en revenir, die met et verbonden zijn. près du bâtiment bepaalt waar men kan blijven, en bientôt bepaalt wanneer men kan terugkomen.

5. Il y a encore un peu de lumière du jour.

   Er is nog wat daglicht.

   Il y a

   er is

   encore

   nog

   un peu de

   een beetje

   lumière

   licht

   du jour

   van de dag

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is de vaste tegenwoordige constructie voor “er is” of “er zijn”. Het werkwoord staat hier in de derde persoon enkelvoud a; het aantal van wat erop volgt verandert deze vorm niet. Voorbeeld: Il y a une table. — “Er is een tafel.” encore betekent hier “nog”: iets is op dit moment nog aanwezig. Het kan in andere zinnen ook “opnieuw” betekenen, maar die betekenis past hier niet. Voorbeeld: Il travaille encore. — “Hij werkt nog.” un peu de betekent “een beetje” en drukt een kleine hoeveelheid uit. Na deze hoeveelheidsuitdrukking staat de, ook vóór een zelfstandig naamwoord dat normaal een ander lidwoord zou kunnen hebben. un hoort hier bij de vaste hoeveelheidsuitdrukking en stelt niet op zichzelf een concrete telling vast. Voorbeeld: Je veux un peu de thé. — “Ik wil een beetje thee.” lumière betekent hier “licht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la lumière. Het kan ook licht in bredere zin aanduiden, bijvoorbeeld kunstlicht of helderheid; in deze zin wordt het nader bepaald door du jour. du jour betekent hier “van de dag” en vormt samen met lumière de gebruikelijke uitdrukking lumière du jour, “daglicht”. du is de samentrekking van de en le; jour is een mannelijk zelfstandig naamwoord. In een ander verband kan du jour bijvoorbeeld “van de dag” betekenen zonder naar daglicht te verwijzen. Samen betekent Il y a encore un peu de lumière du jour.: “Er is nog wat daglicht.” De volgorde is: de constructie Il y a introduceert wat aanwezig is, encore zegt dat dit nog steeds zo is, un peu de geeft de kleine hoeveelheid aan, en lumière du jour benoemt die hoeveelheid als daglicht. De zin is een neutrale manier om te zeggen dat er nog enig daglicht aanwezig is.

6. Alors, on y va avant qu'il fasse nuit.

   Dan gaan we voordat het donker wordt.

   Alors

   dan

   on y va

   we gaan

   avant qu'

   voordat

   fasse nuit

   donker wordt

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” of “nou”, als overgang naar een voorstel of volgende handeling. Het kan in andere zinnen ook “dus” betekenen; hier past de opeenvolgende betekenis bij de context. on y va is een vaste, veelgebruikte manier om “we gaan” of “laten we gaan” uit te drukken. On heeft grammaticaal een vorm voor de derde persoon enkelvoud, maar betekent in spreektaal vaak “wij”; daarom staat va, de tegenwoordige tijd van aller bij on. Y is een voornaamwoord dat hier deel uitmaakt van de uitdrukking en naar een plaats of bestemming kan verwijzen zonder die opnieuw te noemen. Bijvoorbeeld: On y va maintenant. — “We gaan nu.” Avant qu' is de afgekorte vorm van avant que, “voordat”. Voor een bijzin met avant que gebruikt het Frans de subjonctif: de beschreven gebeurtenis is nog niet gerealiseerd op het moment van de hoofdzin. De apostrof ontstaat doordat que vóór il wordt verkort tot qu'. In fasse nuit is fasse de subjonctif présent van faire; de bijbehorende volledige vorm in de zin is qu'il fasse nuit. Vergelijk il fait nuit — “het is donker” — met avant qu'il fasse nuit — “voordat het donker wordt”. Faire nuit is hier een onpersoonlijke uitdrukking voor donker worden of nacht worden; il verwijst dus niet naar een concreet genoemde persoon. Samen staat eerst het overgangswoord Alors, daarna de uitdrukking on y va, en vervolgens de tijdsbepaling avant qu'il fasse nuit. De hele zin betekent daarom: “Dan gaan we voordat het donker wordt.” De formulering is alledaags en bruikbaar wanneer iemand voorstelt nu te vertrekken met een tijdsgrens.

7. Revenons dès qu'on aura retrouvé notre énergie.

   Laten we terugkomen zodra we ons opgefrist voelen.

   Revenons

   laten we terugkomen

   dès qu'on

   zodra we

   aura retrouvé

   zal hebben teruggevonden

   énergie

   energie

   Uitgebreide uitleg

   Revenons is de wij-vorm van de gebiedende wijs van revenir (“terugkomen”): revenons = “laten we terugkomen”. De gebiedende wijs in de wij-vorm wordt gebruikt om een voorstel of gezamenlijke aansporing uit te drukken. Voorbeeld: Partons maintenant. — “Laten we nu vertrekken.” dès qu'on bevat de tijdsaanduiding dès que (“zodra”) en het onderwerp on, dat hier volgens de vaste vertaling “we” betekent. Dès que leidt een gebeurtenis in die als tijdsgrens dient. Voorbeeld: Dès qu'on arrive, on commence. — “Zodra we aankomen, beginnen we.” aura retrouvé is de futur antérieur van retrouver (“terugvinden; terugkrijgen”). De vorm bestaat uit de futur van het hulpwerkwoord avoir (aura) plus het voltooid deelwoord retrouvé. Deze tijd plaatst het terugkrijgen vóór een andere toekomstige gebeurtenis, hier het terugkomen uit Revenons. In deze zin gaat het om het weer terugkrijgen van energie, dus om weer opgefrist zijn. Voorbeeld: Dès qu'il aura fini, nous partirons. — “Zodra hij klaar zal zijn, vertrekken we.” énergie is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “energie”. In notre énergie betekent het “onze energie”; notre drukt bezit uit bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord en verandert hier niet mee met het grammaticale geslacht van énergie. Samen betekent de zin: “Laten we terugkomen zodra we onze energie hebben teruggevonden.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt dezelfde bedoeling natuurlijk weergegeven als: “Laten we terugkomen zodra we ons opgefrist voelen.” De structuur is Revenons + dès que + onderwerp + futur antérieur: eerst wordt het gezamenlijke voorstel gedaan, daarna wordt de toekomstige voorwaarde genoemd.

8. Alors, on pourra à nouveau se concentrer.

   Dan zijn we weer klaar om ons te concentreren.

   Alors

   dan; dus

   on pourra

   zal kunnen; zullen kunnen

   à nouveau

   opnieuw; weer

   se concentrer

   zich concentreren

   Uitgebreide uitleg

   Alors staat hier vooraan als verbindend woord en betekent in deze context dan of dus. Het sluit aan bij wat eraan voorafgaat: zodra de energie is teruggevonden, volgt deze mogelijkheid. De precieze keuze tussen dan en dus hangt af van de samenhang; hier past dan goed. on pourra combineert het onderwerp on met pourra, de futur simple van pouvoir. On kan in het Frans, vooral in gewone gesprekken, we betekenen; dat is ook de lezing die door de vaste vertaling wordt ondersteund. Pouvoir betekent kunnen; pourra betekent hier zal kunnen. De futur simple van pouvoir is: je pourrai, tu pourras, il/elle/on pourra, nous pourrons, vous pourrez, ils/elles pourront. Na pouvoir staat een infinitief: On pourra commencer. — We zullen kunnen beginnen. à nouveau is een bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis opnieuw of weer. Het geeft aan dat het concentreren opnieuw mogelijk zal zijn; het verandert niet wie zich concentreert. se concentrer is de pronominale infinitief van concentrer en betekent zich concentreren. Het voornaamwoord se hoort bij deze constructie en verwijst hier terug naar het onderwerp on; het is dus niet het Nederlandse zelfstandige woord zich als los object. In andere personen verandert het: je me concentre, tu te concentres, il se concentre, nous nous concentrons. Voor een voorbeeld met een ander onderwerp: Nous devons nous concentrer. — We moeten ons concentreren. Samen vormen de delen: Alors (dan) + on pourra (zal kunnen) + à nouveau (weer) + se concentrer (zich concentreren). De volledige betekenis is daarom: Dan zullen we ons weer kunnen concentreren. De vaste Nederlandse vertaling formuleert dit als Dan zijn we weer klaar om ons te concentreren; die legt dezelfde bedoelde mogelijkheid uit, terwijl het Franse werkwoord letterlijk kunnen uitdrukt.