Terug aan het werk na de pauze | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je me sens plus reposé maintenant.

   Ik voel me nu meer uitgerust.

   Je me sens

   ik voel me

   plus reposé

   meer uitgerust

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je me sens betekent hier “ik voel me”. Het is de constructie se sentir (“zich voelen”): je is het onderwerp “ik”, en me verwijst terug naar datzelfde onderwerp. De vorm sens is de tegenwoordige tijd bij je van sentir; in deze wederkerende constructie krijgt die de betekenis “voelen”. Andere voorbeelden: Je me sens bien. — “Ik voel me goed.” Elle se sent fatiguée. — “Zij voelt zich moe.” plus reposé betekent “meer uitgerust”. reposé is hier een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm. Het bijvoeglijk naamwoord stemt in deze constructie af op de persoon die met je wordt aangeduid; bij een vrouwelijke spreker is de gebruikelijke vorm reposée. Plus maakt hier een vergelijking: de mate van uitgerust zijn is groter dan op een eerder of ander vergelijkingspunt, zonder dat dat punt in deze zin wordt genoemd. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is reposé; moins reposé betekent “minder uitgerust”. Voorbeeld: Après la pause, je me sens plus reposé. — “Na de pauze voel ik me meer uitgerust.” maintenant betekent “nu”. Het is een bijwoord dat het moment waarop de spreker zich zo voelt, aanduidt. Voorbeeld: Je comprends maintenant. — “Ik begrijp het nu.” Samen vormen de delen: Je me sens + plus reposé + maintenant = “Ik voel me nu meer uitgerust.” De wederkerende werkwoordconstructie drukt de eigen toestand van de spreker uit, plus reposé beschrijft die toestand als een grotere mate van uitgerust zijn, en maintenant plaatst die toestand in het heden.

2. Commençons par la partie la plus importante.

   Laten we beginnen met het deel dat het belangrijkst is.

   Commençons

   laten we beginnen

   par

   met

   partie

   deel

   la plus importante

   het belangrijkste

   Uitgebreide uitleg

   Commençons is de nous-vorm van commencer (beginnen), hier gebruikt als aansporing: “laten we beginnen”. De uitgang -ons markeert de eerste persoon meervoud in deze vorm; in deze zin is het geen gewone mededeling over wat we beginnen, maar een voorstel om het samen te doen. Voorbeeld: Commençons maintenant. — “Laten we nu beginnen.” par is hier een voorzetsel met de betekenis “met” of “beginnend met”. Het geeft aan waarmee de handeling start. Het staat dus vóór het onderdeel dat als eerste wordt behandeld. Voorbeeld: Je commence par l’introduction. — “Ik begin met de inleiding.” partie is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “deel” of “onderdeel”. Het basiswoord is partie; het meervoud is parties. In la partie verwijst la naar de enkelvoudige vrouwelijke vorm van dit zelfstandig naamwoord. la plus importante betekent “het belangrijkste” in de betekenis “het meest belangrijke deel”. importante is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord important, omdat het bij partie hoort. plus importante vormt hier de overtreffende trap met la plus; de mannelijke vorm zou bijvoorbeeld le plus important zijn. Voorbeeld: C’est la partie la plus importante. — “Dat is het belangrijkste deel.” Samen betekent Commençons par la partie la plus importante.: “Laten we beginnen met het deel dat het belangrijkst is.” Commençons par geeft het gezamenlijke voorstel en het startpunt aan; la partie la plus importante benoemt welk onderdeel eerst komt.

3. On continue avec la partie du graphique ?

   Zullen we verdergaan met het grafiekgedeelte?

   continue

   doorgaan

   partie

   deel; gedeelte

   graphique

   grafiek

   Uitgebreide uitleg

   continue betekent hier “doorgaan” en is de tegenwoordige tijd van continuer. De vorm continue is derde persoon enkelvoud; samen met on vormt die hier een voorstel: “zullen we doorgaan?”. In andere contexten kan on grammaticaal ook een onpersoonlijk of algemeen “men” betekenen, maar de vaste vertaling maakt hier het voorstel met “we” duidelijk. partie betekent “deel” of “gedeelte”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une partie, la partie. Het kan een onderdeel van een geheel aanduiden. Voorbeeld: La deuxième partie est courte. — “Het tweede deel is kort.” graphique betekent hier “grafiek” en is een zelfstandig naamwoord. In du graphique staat du voor de + le: “van de grafiek”. Het woord graphique is hier dus niet het bijvoeglijk naamwoord “grafisch”; als bijvoeglijk naamwoord kan het bijvoorbeeld vóór een zelfstandig naamwoord staan in un élément graphique — “een grafisch element”. De constructie On continue geeft het voorstel om verder te gaan. avec leidt het onderdeel in waarmee men verdergaat: avec la partie du graphique, “met het gedeelte van de grafiek”. Samen vormt de zin de vraag: “Zullen we verdergaan met het grafiekgedeelte?” De vraag verwijst daarmee naar een deel van de grafiek, zonder een nieuwe handeling of een andere deelnemer toe te voegen.

4. Cette partie demande le plus de concentration.

   Dat deel vraagt de meeste aandacht.

   Cette

   dat/deze

   partie

   deel; onderdeel

   demande

   vraagt

   le plus de

   de meeste

   concentration

   aandacht; concentratie

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier “dat/deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord partie. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het Franse aanwijzende bijvoeglijke woord: ce voor een mannelijk enkelvoudig woord en cette voor een vrouwelijk enkelvoudig woord. De vorm stemt af op partie; daarmee wordt niet automatisch de precieze afstand of referent vastgelegd. partie betekent hier “deel” of “onderdeel”, in deze context een deel van het eerder genoemde grafiekgedeelte. Het woord is vrouwelijk: une partie, la partie. Voorbeeld: Cette partie est importante. — “Dit deel is belangrijk.” demande komt van demander (“vragen” of “vereisen”). Hier is het de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il/elle demande. In deze zin betekent het dat iets een bepaalde hoeveelheid inspanning vereist, niet dat iemand letterlijk een vraag stelt. Voorbeeld: Ce travail demande du temps. — “Dit werk vereist tijd.” le plus de vormt hier een overtreffende trap van hoeveelheid: “de meeste”. plus vergelijkt de hoeveelheid, en de verbindt deze uitdrukking met het zelfstandig naamwoord dat volgt. Het is dus niet la plus, omdat plus hier de hoeveelheid van concentration bepaalt, niet een vrouwelijk zelfstandig naamwoord rechtstreeks beschrijft. concentration betekent hier “concentratie”, in de vertaling natuurlijk weergegeven als “aandacht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la concentration. In andere contexten kan het bijvoorbeeld ook verwijzen naar het concentreren van een stof, maar hier gaat het om mentale concentratie. Samen betekent Cette partie demande le plus de concentration letterlijk ongeveer “Dit deel vereist de meeste concentratie”. De vaste Nederlandse vertaling formuleert dat natuurlijk als: “Dat deel vraagt de meeste aandacht.” Cette partie is het onderwerp, demande geeft aan wat dit deel vereist, en le plus de concentration geeft aan dat hiervoor de grootste hoeveelheid concentratie nodig is. De zin staat in een neutrale, bruikbare werkcontext.

5. Je vais ouvrir le fichier et le vérifier.

   Ik open het bestand en controleer het.

   Je vais

   ik ga … / ik zal …

   ouvrir

   openen

   fichier

   bestand

   vérifier

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Je vais vormt hier samen met een daaropvolgend infinitief de Franse futur proche: aller in de tegenwoordige tijd + infinitief. vais is de vorm bij je van aller; het betekent hier niet dat de spreker ergens naartoe gaat, maar kondigt een nabije of voorgenomen handeling aan. Vergelijk: Je vais lire. — ‘Ik ga lezen.’ ouvrir is de infinitief ‘openen’. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief staan; je zegt dus Je vais ouvrir, niet een vervoegde vorm van ouvrir na vais. Het werkwoord krijgt in de zin het object le fichier. fichier is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor ‘bestand’. Het bepaalde lidwoord is daarom le in het enkelvoud. De vorm fichier blijft hier onveranderd; het getal wordt onder andere door het lidwoord zichtbaar: un fichier — ‘een bestand’, des fichiers — ‘bestanden’. vérifier is de infinitief ‘controleren’ of ‘nakijken’. In et le vérifier staat hij opnieuw als infinitief, omdat hij door dezelfde constructie met vais wordt verbonden: de spreker gaat zowel openen als controleren. Het voornaamwoord le vervangt hier le fichier; het is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpsvoornaamwoord. In een ander voorbeeld kan een ander mannelijk enkelvoudig object ermee worden vervangen: Je vais lire le rapport et le vérifier. — ‘Ik ga het rapport lezen en controleren.’ De volledige opbouw is Je vais + ouvrir le fichier + et le vérifier: ‘Ik ga het bestand openen en het controleren.’ De twee infinitieven horen bij dezelfde aangekondigde handeling. Le voorkomt dat le fichier na et opnieuw volledig moet worden herhaald. De vaste Nederlandse vertaling geeft deze bedoelde betekenis weer als ‘Ik open het bestand en controleer het’; in het Frans maakt je vais de nabije bedoeling of planning explicieter.

6. Je vais lire les commentaires de l'équipe pendant que tu vérifies le graphique.

   Ik lees de opmerkingen van het team terwijl jij de grafiek controleert.

   Je vais

   ik ga

   lire

   lezen

   commentaires

   opmerkingen

   équipe

   team

   pendant que

   terwijl

   vérifies

   controleert

   graphique

   grafiek

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit het onderwerp je en de tegenwoordige tijd van aller (vais), gevolgd door een infinitief. Samen vormt dit de futur proche: een nabije of voorgenomen toekomstige handeling. Het betekent hier dat de spreker de opmerkingen gaat lezen. Vergelijk: Je vais ouvrir le fichier. = Ik ga het bestand openen. lire is de infinitief ‘lezen’. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief; het krijgt dus niet de persoonsuitgang van je. De vervoeging in de tegenwoordige tijd is bijvoorbeeld je lis, tu lis, il/elle lit. commentaires is het meervoud van commentaire, ‘opmerking’ of ‘commentaar’. Het meervoud wordt hier zichtbaar door -s; dat -s wordt in deze context niet uitgesproken. les commentaires betekent ‘de opmerkingen’. équipe betekent ‘team’ of ‘ploeg’. In de l'équipe geeft de de relatie ‘van’ aan. Voor een zelfstandig naamwoord dat met een klinker begint, wordt de vóór l' geplaatst: de l'équipe. Het lidwoord l' is hier de elisie van la vóór de klinker van équipe; équipe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. De volledige woordgroep les commentaires de l'équipe betekent dus ‘de opmerkingen van het team’. pendant que is een voegwoordelijke constructie met de betekenis ‘terwijl’. Het leidt de gelijktijdige bijzin in: de twee handelingen worden als gelijktijdig voorgesteld. Bijvoorbeeld: Je travaille pendant que tu lis. = Ik werk terwijl jij leest. vérifies is de vorm van vérifier, ‘controleren’ of ‘nakijken’, voor tu in de tegenwoordige tijd. Bij regelmatige werkwoorden op -er krijgt deze vorm doorgaans de uitgang -es: tu vérifies. De spelling bevat é in het grondwoord; -es is de persoonsuitgang. In tu vérifies le graphique is tu degene die de grafiek controleert. graphique is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘grafiek’. Het lidwoord le maakt de woordgroep le graphique: ‘de grafiek’. Hetzelfde woord kan in andere contexten ook een bijvoeglijk naamwoord zijn, bijvoorbeeld un résultat graphique (‘een grafisch resultaat’), maar hier benoemt het een ding. De zin wordt opgebouwd als Je vais lire les commentaires de l'équipe + pendant que tu vérifies le graphique. De eerste hoofdzin zegt dat de spreker de opmerkingen van het team gaat lezen; de bijzin zegt dat de aangesprokene ondertussen de grafiek controleert. In zijn geheel betekent de uiting: ‘Ik lees de opmerkingen van het team terwijl jij de grafiek controleert.’

7. Je peux mieux suivre les détails maintenant.

   Ik kan de details nu beter volgen.

   Je peux

   ik kan

   mieux

   beter

   suivre

   volgen

   détails

   details

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je peux drukt hier uit dat de spreker iets kan of in staat is iets te doen. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; na pouvoir volgt een infinitief: Je peux comprendre = “Ik kan begrijpen”. De vorm peux hoort bij je en tu, terwijl il/elle peut een andere vorm heeft. mieux betekent hier “beter” en vergelijkt de manier waarop de spreker de details volgt met een eerdere of andere mate van volgen. Het is de vergelijkende vorm van bien: bien = goed, mieux = beter. Voorbeeld: Je comprends mieux maintenant. = “Ik begrijp het nu beter.” suivre is een infinitief en betekent hier “volgen”, in de betekenis van iets kunnen blijven begrijpen of bijhouden. Het staat na peux, omdat pouvoir de mogelijkheid uitdrukt en suivre de handeling noemt. Voorbeeld: Je peux suivre la conversation. = “Ik kan het gesprek volgen.” détails betekent “details”. Het is het meervoud van détail; het accent blijft behouden. In deze zin zijn de details datgene wat gevolgd kan worden. Voorbeeld: Je note les détails importants. = “Ik noteer de belangrijke details.” maintenant betekent “nu” en plaatst de mogelijkheid in het huidige moment. Voorbeeld: Je peux répondre maintenant. = “Ik kan nu antwoorden.” Samen vormen de delen Je peux + mieux suivre + les détails + maintenant de betekenis: “Ik kan de details nu beter volgen.”

8. La pause a rendu le travail plus léger.

   Door de pauze voelt het werk lichter aan.

   pause

   pauze

   a rendu

   heeft gemaakt

   travail

   werk

   plus léger

   lichter

   Uitgebreide uitleg

   pause betekent hier “pauze”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: une pause, met het bepaalde lidwoord la pause wanneer naar een specifieke pauze wordt verwezen. Voorbeeld: La pause est courte. — “De pauze is kort.” a rendu is de vorm van rendre in de passé composé: a (hulpwerkwoord avoir) + het voltooid deelwoord rendu. In deze zin betekent rendre dat iets een bepaalde eigenschap krijgt of daardoor zo aanvoelt: de pauze heeft het werk lichter gemaakt. De constructie rendre + zelfstandig naamwoord + bijvoeglijk naamwoord is herbruikbaar. Voorbeeld: Cette musique a rendu la tâche plus agréable. — “Deze muziek heeft de taak aangenamer gemaakt.” travail betekent hier “werk”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un travail, le travail. De vorm blijft in het meervoud niet volgens een gewoon patroon gelijk; het gebruikelijke meervoud is travaux. Voorbeeld: Le travail commence tôt. — “Het werk begint vroeg.” plus léger betekent “lichter”. léger is een bijvoeglijk naamwoord; zijn basisvorm is léger en de vergelijkende vorm gebruikt plus: plus léger = “lichter”. Het bijvoeglijk naamwoord stemt hier af op travail, dat mannelijk enkelvoud is. Bij een vrouwelijk enkelvoud verschijnt de vorm légère, bijvoorbeeld in une charge plus légère — “een lichtere last”. Samen geeft La pause a rendu le travail plus léger de structuur La pause + a rendu + le travail + plus léger: “De pauze heeft het werk lichter gemaakt” of, zoals de vaste vertaling het natuurlijk weergeeft, “Door de pauze voelt het werk lichter aan.” De zin beschrijft dus een effect van de pauze op hoe zwaar of belastend het werk aanvoelt.