Een schroevendraaier lenen en op tijd terugbrengen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux emprunter ton tournevis pour une petite réparation ?

   Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   je peux

   ik kan / mag ik

   emprunter

   lenen

   ton

   jouw

   tournevis

   schroevendraaier

   pour

   voor

   une

   een

   petite

   kleine

   réparation

   reparatie

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que markeert een gewone vraag. Het verandert de betekenis van de daaropvolgende woorden niet, maar maakt de vraagstructuur expliciet. Het is een herbruikbaar patroon: Est-ce que + mededeling, bijvoorbeeld Est-ce que tu viens ? — “Kom je?” je peux bevat het onderwerp je en de eerste persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen; mogen”). peux is hier de vorm voor “ik”; bij tu blijft de spelling peux, terwijl bij il of elle de vorm peut is. Met een infinitief erna kan pouvoir mogelijkheid of toestemming uitdrukken. In deze zin past “mag ik” bij de vaste vertaling. emprunter is een infinitief en betekent “lenen”, namelijk iets tijdelijk van iemand gebruiken en het later teruggeven. Vergelijk prêter — “uitlenen”: de lener emprunte, de eigenaar of aanbieder prête. Bijvoorbeeld: Je peux emprunter ton livre ? — “Mag ik je boek lenen?” ton is een bezittelijk woord voor één bezitter en een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar de aangesproken persoon als eigenaar van de schroevendraaier; het bezit zelf is niet per se enkelvoudig als een numerieke bewering. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord gebruik je ta, en voor meervoud tes. tournevis is het mannelijke zelfstandig naamwoord voor “schroevendraaier”. Het woord blijft in de geschreven vorm tournevis ook in het meervoud: un tournevis, des tournevis. In ton tournevis bepaalt het zelfstandig naamwoord waarom het bezittelijk woord de mannelijke enkelvoudsvorm ton heeft. pour betekent hier “voor” en leidt het doel of de bestemming van de handeling in. Het verbindt het lenen met het doel: iets lenen voor een reparatie. Een herbruikbaar patroon is pour + zelfstandig naamwoord, zoals pour le travail — “voor het werk”. une is een onbepaald lidwoord bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Hier introduceert het réparation; het lidwoord beweert op zichzelf niet dat er precies één reparatie is. petite betekent hier “kleine” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord petit. De vorm stemt af op réparation, dat vrouwelijk en enkelvoudig is. De vergelijkingsreeks is petit/petite, plus petit/plus petite (“kleiner”) en le plus petit/la plus petite (“het/de kleinste”). réparation is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “reparatie”. Het vormt samen met une petite de nominale groep une petite réparation: “een kleine reparatie”. Samen vormt Est-ce que je peux emprunter ... ? de vraag “Mag ik ... lenen?”. ton tournevis geeft aan wat geleend wordt, en pour une petite réparation geeft het doel aan. De volledige betekenis is dus: “Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?” De formulering is een neutrale, alledaagse manier om toestemming te vragen.

2. Il est dans la boîte à outils bleue.

   Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.

   Il est

   hij is

   dans

   in

   boîte à outils

   gereedschapskist

   bleue

   blauw

   Uitgebreide uitleg

   Il est betekent hier dat het bedoelde mannelijke voorwerp zich ergens bevindt. Il is een mannelijk enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord; est is de vorm van être in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In een plaatsaanduiding kan Frans être een locatie uitdrukken. De Nederlandse vertaling gebruikt daarom natuurlijk hij ligt, maar het Franse werkwoord zelf is être, niet een apart werkwoord voor “liggen”. dans geeft de binnenkant of het gebied aan waarin iets zich bevindt. Het is een bruikbaar patroon voor plaats: être dans + plaats, bijvoorbeeld: Le tournevis est dans le sac. — “De schroevendraaier zit in de tas.” boîte à outils betekent “gereedschapskist”. Het is een vaste zelfstandige woordgroep: boîte is “doos/kist” en à outils specificeert waarvoor de kist dient. In de zin staat de woordgroep na dans; samen met het voorafgaande la vormt zij de bepaalde plaatsaanduiding dans la boîte à outils. bleue betekent hier “blauw” en beschrijft boîte. De vorm is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van bleu; de uitgang -e past bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord boîte. Vergelijk: un sac bleu — “een blauwe tas” en une boîte bleue — “een blauwe doos”. De delen worden van links naar rechts gecombineerd: Il est (“hij bevindt zich”), dans (“in”), la boîte à outils (“de gereedschapskist”) en bleue (“blauw”). Het volledige Franse bericht betekent dus: “Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.”

3. Je dois resserrer les supports de l'étagère.

   Ik moet de plankbeugels vastdraaien.

   Je dois

   ik moet

   resserrer

   vastdraaien

   les supports

   de plankbeugels

   l'étagère

   de plank

   Uitgebreide uitleg

   Je dois betekent hier “ik moet”. Dit is de vorm van devoir bij je in de tegenwoordige tijd: je dois. Met een infinitief erna drukt devoir een verplichting of noodzakelijke handeling uit. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” resserrer is de infinitief en betekent hier “weer steviger vastdraaien”. Het werkwoord is opgebouwd rond het idee van iets strakker maken; het kan dus bijvoorbeeld over een schroef, bout of bevestiging gaan. Voorbeeld: Il faut resserrer la vis. — “De schroef moet worden vastgedraaid.” Na je dois blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Je dois resserrer.... les supports betekent hier “de plankbeugels”. les is het bepaald lidwoord in het meervoud; supports is het meervoud van support, in deze context een onderdeel dat iets draagt of ondersteunt. Het enkelvoud is un support, het meervoud des supports of, zoals hier, les supports wanneer naar bepaalde steunen wordt verwezen. Voorbeeld: Les supports sont solides. — “De beugels zijn stevig.” l'étagère betekent “de plank” in de bedoelde context; het kan ook “de kastplank” of “het rek” aanduiden, afhankelijk van de zaak die wordt beschreven. De apostrof in l'étagère is de verplichte vorm van la vóór een woord dat met een klinker begint: la étagère wordt niet gebruikt. Het zelfstandig naamwoord étagère is vrouwelijk; dat bepaalt de vorm la wanneer er geen elisie optreedt. Voorbeeld: L'étagère est lourde. — “De plank is zwaar.” Samen vormt de zin: Je dois + resserrer + les supports + de l'étagère: “Ik moet de plankbeugels vastdraaien.” de l'étagère geeft aan welke beugels bedoeld zijn: de beugels van de plank. De zin stelt een noodzakelijke handeling in de tegenwoordige context voor.

4. Utilise le tournevis de taille moyenne.

   Gebruik de middelgrote schroevendraaier.

   Utilise

   gebruik

   tournevis

   schroevendraaier

   taille

   maat

   moyenne

   middelgroot; gemiddeld

   Uitgebreide uitleg

   Utilise is de gebiedende wijs van utiliser (“gebruiken”) voor één aangesproken persoon. Het onderwerp tu staat hier niet uitgedrukt: Utilise ... betekent “Gebruik ...”. De gebiedende wijs geeft een instructie; hij is geen gewone tegenwoordige tijd met een uitgesproken onderwerp. Voorbeeld: Utilise cette clé. — “Gebruik deze sleutel.” tournevis betekent hier “schroevendraaier”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor le: le tournevis. Het meervoud is les tournevis; de vorm van het zelfstandig naamwoord zelf verandert daarbij niet. Voorbeeld: Le tournevis est sur la table. — “De schroevendraaier ligt op de tafel.” taille betekent in de taille “maat” of “formaat”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In deze uitdrukking geeft de taille + bijvoeglijk naamwoord de grootte of het formaat van iets aan. Voorbeeld: une boîte de petite taille — “een doos van klein formaat.” moyenne betekent hier “middelgrote”. Deze vorm hoort bij het zelfstandig naamwoord taille, niet bij tournevis: taille is vrouwelijk enkelvoud, dus het bijvoeglijk naamwoord staat als moyenne. De basisvorm is moyen; de vrouwelijke vorm is moyenne. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord krijg je bijvoorbeeld un tournevis moyen (“een middelgrote schroevendraaier”), terwijl une taille moyenne “een middelgrote maat” betekent. Samen vormt de taille moyenne de vaste beschrijving “van middelgroot formaat”. Het voorzetsel de verbindt die formaatbeschrijving met tournevis: le tournevis de taille moyenne is “de middelgrote schroevendraaier”. De hele zin Utilise le tournevis de taille moyenne. is dus een instructie: “Gebruik de middelgrote schroevendraaier.”

5. Il s'adapte mieux à ces supports.

   Die past beter bij die beugels.

   Il

   hij/het; die

   s'adapte

   past zich aan

   mieux

   beter

   à

   aan/bij

   ces

   deze/die

   supports

   beugels

   Uitgebreide uitleg

   Il is een persoonlijk voornaamwoord als onderwerp: derde persoon enkelvoud met mannelijke grammaticale vorm. Die vorm kan naar een man of naar een mannelijk woord voor een ding verwijzen; uit deze zin alleen volgt geen specifiek soort referent. Het verschilt van elle (vrouwelijk enkelvoud) en ils (meervoud). In de vaste vertaling wordt dit weergegeven met die. s'adapte komt van s'adapter en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. De wederkerende constructie s'adapter à betekent hier dat iets bij iets past of ermee verenigbaar is. De apostrof is de elisie van se voor een klinker. Voorbeeld: Je m'adapte à la situation. — Ik pas me aan de situatie aan. mieux is de vergelijkende vorm van het bijwoord bien: bien — goed, mieux — beter, le mieux — het best. Hier geeft het aan dat het passen in een hogere mate gebeurt dan bij een andere mogelijkheid of situatie. Het is een bijwoord en geen vorm van supports. à hoort bij het patroon s'adapter à + zelfstandig naamwoord. Het verbindt de aanpassing met datgene waarbij iets past. Voorbeeld: Elle s'adapte à son nouvel environnement. — Zij past zich aan haar nieuwe omgeving aan. ces is een aanwijzend bepalend woord in het meervoud. Het markeert meerdere genoemde of aangewezen dingen; in deze meervoudsvorm markeert het geen grammaticaal geslacht. Vergelijk: ce support — deze/die beugel, cette pièce — dit/dat onderdeel, ces supports — deze/die beugels. supports is het meervoud van support. In deze zin betekent het, volgens de vaste vertaling, “beugels”. Het meervoud wordt hier ook door ces ondersteund; de geschreven uitgang -s is de meervoudsvorm van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Ces supports sont solides. — Deze beugels zijn stevig. Samen vormt s'adapte à ces supports de betekenis “past bij deze/die beugels”. mieux maakt daarvan “past beter bij deze/die beugels”, en Il is het onderwerp. De volledige betekenis is dus: “Die past beter bij die beugels.”

6. Quand est-ce que je dois le rapporter ?

   Wanneer moet ik hem terugbrengen?

   Quand est-ce que

   Wanneer ...?

   je dois

   ik moet

   le

   hem

   rapporter

   terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   Quand est-ce que maakt van de zin een vraag naar tijd: “wanneer?”. Het is een veelgebruikte, neutrale vraagconstructie. Het patroon is Quand est-ce que + onderwerp + werkwoord ... ? Bijvoorbeeld: Quand est-ce que tu arrives ? — “Wanneer kom je aan?” je dois komt van devoir en is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: je dois = “ik moet”. Devoir drukt hier verplichting of noodzaak uit. Andere nuttige vormen zijn tu dois — “jij moet” en il/elle doit — “hij/zij moet”. le is hier een mannelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpvoornaamwoord met de betekenis “hem”. Het verwijst in deze vaste uitwisseling naar het voorwerp dat volgens de vertaling wordt teruggebracht. Als lijdendvoorwerp staat le vóór het infinitief: le rapporter — “hem terugbrengen”. rapporter is de infinitief en betekent hier “terugbrengen”. De combinatie devoir + infinitief geeft aan wat iemand moet doen: Je dois rapporter le livre. — “Ik moet het boek terugbrengen.” In deze zin vervangt le het eerder genoemde mannelijke voorwerp, zodat niet de volledige naam ervan wordt herhaald. Samen vormen de delen: Quand est-ce que vraagt naar het tijdstip, je dois geeft de verplichting van de spreker aan, en le rapporter benoemt de verplichte handeling met het voorwerp als voornaamwoord. De volledige betekenis is dus: “Wanneer moet ik hem terugbrengen?”

7. Rapporte-le avant le dîner, s'il te plaît.

   Breng hem alsjeblieft voor het avondeten terug.

   Rapporte-le

   breng hem terug

   avant

   voor

   le dîner

   het avondeten

   s'il te plaît

   alsjeblieft

   Uitgebreide uitleg

   Rapporte-le betekent hier: “breng hem terug”. De vorm rapporte komt van rapporter, hier gebruikt als bevel aan tu. In deze betekenis geeft rapporter aan dat iets teruggebracht wordt; apporter betekent eerder iets ergens naartoe brengen zonder die betekenis van terugkeer. In een bevestigend bevel staat het voornaamwoord voor het directe object achter het werkwoord en met een koppelteken: Rapporte-le. Le is hier een mannelijk enkelvoudig direct-objectvoornaamwoord; de vaste vertaling identificeert het object als “hem”. Voorbeeld: Rapporte-le demain. — “Breng hem morgen terug.” Avant betekent “voor” in de tijd en staat hier voor een zelfstandig naamwoord of tijdsaanduiding. Het contrasteert bijvoorbeeld met après (“na”). Voorbeeld: Arrive avant midi. — “Kom vóór de middag aan.” Le dîner betekent “het avondeten”. Dîner is hier een zelfstandig naamwoord, niet het werkwoord “dineren”. Het lidwoord le markeert in deze woordgroep een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het betekent op zichzelf geen numerieke hoeveelheid. Voorbeeld: Le dîner commence à huit heures. — “Het avondeten begint om acht uur.” S'il te plaît is een vaste beleefdheidsuitdrukking: “alsjeblieft”. De vorm bevat de samentrekking si + il → s'il; te verwijst naar de aangesprokene in de informele enkelvoudsvorm. De uitdrukking maakt het bevel beleefder, maar verandert niet wie de handeling moet uitvoeren. Samen betekent de zin: “Breng hem alsjeblieft vóór het avondeten terug.” Het patroon is werkwoord in de gebiedende wijs + objectvoornaamwoord gevolgd door avant en de tijdsaanduiding le dîner, met s'il te plaît als beleefde toevoeging.

8. S'il devient poussiéreux, je vais d'abord l'essuyer.

   Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst schoon.

   S'il

   als hij

   devient

   wordt

   poussiéreux

   stoffig

   je vais

   ik ga

   d'abord

   eerst

   l'

   hem; verkorte vorm voor een klinker

   essuyer

   afvegen

   Uitgebreide uitleg

   S’il is de elisie van si + il: de klinker van si valt weg voor il. Samen leiden ze hier een voorwaardelijke bijzin in: “als hij …”. Il is een persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon enkelvoud; in deze zin is de bedoelde referent mannelijk weergegeven met “hij”. devient komt van devenir (“worden”). Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il devient. De tegenwoordige tijd kan in een voorwaarde een toekomstige of algemene situatie beschrijven; hij betekent hier niet noodzakelijk dat de verandering precies nu plaatsvindt. Voorbeeld: Elle devient calme. — “Ze wordt rustig.” poussiéreux betekent hier “stoffig”. Dit bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk enkelvoud en sluit aan bij il. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is poussiéreuse. Voorbeeld: une table poussiéreuse — “een stoffige tafel”. je vais is de eerste persoon enkelvoud van aller (“gaan”). Met een infinitief vormt dit de futur proche: je vais + infinitief drukt een voorgenomen of nabije handeling uit. Voorbeeld: Je vais vérifier. — “Ik ga controleren.” d’abord betekent “eerst” of “allereerst”. Het plaatst de genoemde handeling vóór een andere handeling of stap. Voorbeeld: Je vérifie d’abord. — “Ik controleer eerst.” l’ is een objectvoornaamwoord vóór een woord dat met een klinker begint. De vorm kan de elisie zijn van le of la; de apostrof laat dat onderscheid aan de oppervlakte niet zien. In deze zin verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar dezelfde referent als “hem”. essuyer is een infinitief met de betekenis “afvegen”. In l’essuyer staat het objectvoornaamwoord vóór de infinitief. Voorbeeld: J’essuie la table. — “Ik veeg de tafel af.” Samen betekent S’il devient poussiéreux “Als hij stoffig wordt”. je vais l’essuyer betekent “ga ik hem afvegen”, en d’abord maakt duidelijk dat dit de eerste stap is. De volledige uiting betekent dus: “Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst schoon.”

9. Ça aide à garder les outils en bon état.

   Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.

   Ça

   dat

   aide

   helpt

   garder

   houden / bewaren

   outils

   gereedschap

   bon

   goed

   état

   staat / toestand

   Uitgebreide uitleg

   Ça betekent hier “dat” en staat als onderwerp. Het is een onveranderlijk aanwijzend voornaamwoord: de vorm verandert niet voor mannelijk/vrouwelijk of enkelvoud/meervoud. In een andere zin kan het bijvoorbeeld verwijzen naar een handeling: Ça fonctionne. = “Dat werkt.” aide komt van aider (“helpen”). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: ça aide = “dat helpt”. Na aider à volgt hier een infinitief: aider à garder = “helpen om te houden”. garder is de infinitief (“houden”, “bewaren”). In deze zin gaat het niet om bewaren als opslag, maar om iets in een bepaalde toestand houden. Een bruikbaar patroon is garder quelque chose en bon état. outils is het meervoud van outil (“gereedschap” of “werktuig”): un outil, des outils. In de vaste zin verwijst les outils naar de gereedschappen die in goede staat worden gehouden. De vorm outil krijgt in het meervoud een s. bon is het bijvoeglijk naamwoord “goed”. In bon état staat het in de mannelijke enkelvoudsvorm, omdat état mannelijk enkelvoud is. De vormen zijn onder meer bon (mannelijk enkelvoud), bonne (vrouwelijk enkelvoud) en bons (mannelijk meervoud). Voorbeeld: une bonne idée = “een goed idee”. état betekent hier “staat” of “toestand”. De vaste combinatie en bon état betekent “in goede staat”. état is mannelijk; het meervoud is états. Samen vormen à garder les outils en bon état de betekenis “om het gereedschap in goede staat te houden”. Het voorzetsel à verbindt aider met de infinitief garder; les outils is wat in die toestand wordt gehouden, en en bon état beschrijft de gewenste toestand. De volledige zin betekent dus: “Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.”