Een laptopoplader lenen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La batterie de mon ordinateur portable est presque vide.

   De batterij van mijn laptop is bijna leeg.

   batterie

   batterij

   ordinateur

   computer

   portable

   draagbaar; mobiel

   vide

   leeg

   presque

   bijna

   Uitgebreide uitleg

   batterie betekent hier “batterij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une batterie, meervoud des batteries. In La batterie laat la zien dat het om een bepaalde, enkelvoudige batterij gaat. ordinateur betekent “computer” en is mannelijk: un ordinateur, meervoud des ordinateurs. In mon ordinateur staat mon voor een mannelijk enkelvoudig bezit. Een bezittelijk woord als mon stemt hier af op het bezeten zelfstandig naamwoord, niet op het geslacht van de bezitter. portable is hier een bijvoeglijk naamwoord bij ordinateur en vormt samen ordinateur portable, “draagbare computer; laptop”. De enkelvoudsvorm is voor mannelijk en vrouwelijk hetzelfde gespeld; in het meervoud krijgt het -s: des ordinateurs portables. Voorbeeld: une batterie portable — “een draagbare batterij”. presque is een onveranderlijk bijwoord met de betekenis “bijna”. Het verzacht of begrenst de toestand die erop volgt: presque vide betekent “bijna leeg”, dus niet noodzakelijk volledig leeg. Voorbeeld: Le verre est presque vide. — “Het glas is bijna leeg.” vide betekent hier “leeg” en is een bijvoeglijk naamwoord. De basisvorm is vide; de meervoudsvorm is vides. In het enkelvoud is de spelling voor mannelijk en vrouwelijk gelijk: un sac vide — “een lege tas” en une batterie vide — “een lege batterij”. est is de derde persoon enkelvoud van être, “zijn”. Het verbindt La batterie de mon ordinateur portable met de toestand presque vide. De structuur is dus: [onderwerp] est [toestand]. In de volledige zin geeft de mon ordinateur portable de relatie aan: het gaat om de batterij van de laptop. La batterie is het onderwerp; est koppelt dat onderwerp aan de toestand; presque vide geeft aan dat de batterij bijna leeg is. Samen betekent La batterie de mon ordinateur portable est presque vide.: “De batterij van mijn laptop is bijna leeg.”

2. Tu peux emprunter mon chargeur jusqu’à la réunion.

   Je kunt mijn oplader lenen tot de vergadering.

   Tu peux

   je kunt

   emprunter

   lenen

   mon chargeur

   mijn oplader

   jusqu’à

   tot

   réunion

   vergadering

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier “je kunt”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu: je peux, tu peux, il/elle peut. In deze zin geeft het aan dat de aangesproken persoon iets kan doen; de precieze nuance van mogelijkheid of toestemming komt uit de context. Herbruikbaar patroon: Tu peux + infinitief — “Je kunt …”. Voorbeeld: Tu peux attendre. — “Je kunt wachten.” emprunter betekent hier “lenen”: iets tijdelijk van iemand gebruiken en het later teruggeven. Het is een infinitief na peux. Het nuttige contrast is prêter: emprunter betekent lenen als ontvanger, terwijl prêter betekent dat je iets aan iemand uitleent. Voorbeeld: Je peux emprunter ton livre ? — “Kan ik je boek lenen?” mon chargeur betekent “mijn oplader”. chargeur is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier de mannelijke bezittelijke vorm mon. mon kan vóór een mannelijk zelfstandig naamwoord staan; vóór een vrouwelijk zelfstandig naamwoord staat normaal ma, met een uitspraakgestuurde uitzondering vóór een klinker of stomme h, bijvoorbeeld mon amie. De zin specificeert niet welk apparaat de oplader bedient. jusqu’à betekent hier “tot” en markeert de eindgrens in de tijd. Het staat samen met la réunion in jusqu’à la réunion: “tot de vergadering”. Voorbeeld: Je reste ici jusqu’à midi. — “Ik blijf hier tot twaalf uur.” réunion betekent “vergadering”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat hier ook blijkt uit la. Het meervoud is réunions: une réunion — “een vergadering”, des réunions — “vergaderingen”. Samen vormen Tu peux emprunter mon chargeur jusqu’à la réunion de betekenis “Je kunt mijn oplader lenen tot de vergadering”. Tu peux geeft de mogelijkheid van de handeling aan, emprunter benoemt het lenen, mon chargeur is wat geleend wordt, en jusqu’à la réunion geeft de tijdsgrens aan.

3. Est-ce qu’il est compatible avec mon ordinateur portable ?

   Is hij geschikt voor mijn laptop?

   Est-ce qu’il

   is hij …? (vraagpatroon)

   compatible

   geschikt; compatibel

   avec

   met

   mon

   mijn

   ordinateur

   computer

   portable

   draagbaar

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu’il is een vaste, neutrale manier om in het Frans een ja-neevraag te beginnen: Est-ce que + onderwerp. Hier is il het onderwerp van est, met de betekenis “hij”. Voorbeelden: Est-ce qu’elle vient ? = “Komt zij?” en Est-ce que ça marche ? = “Werkt dat?” compatible betekent hier “geschikt om samen met iets te werken”. Het bijvoeglijk naamwoord staat bij het onderwerp il; het verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk in het enkelvoud. Een veelgebruikt patroon is être compatible avec + datgene waarmee iets werkt. Voorbeeld: Cette imprimante est compatible avec mon ordinateur. = “Deze printer is compatibel met mijn computer.” avec betekent “met” en verbindt hier het apparaat of de persoon waarmee iets compatibel is met het bijvoeglijk naamwoord. Het is een voorzetsel en krijgt in deze constructie geen aparte vorm. mon betekent hier “mijn” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bezit aanduidt. Het is de vorm voor een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: mon ordinateur. Voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord is meestal ma gebruikelijk, bijvoorbeeld ma voiture; vóór een klinkerklank gebruikt het Frans echter vaak mon, ook bij een vrouwelijk woord, bijvoorbeeld mon amie. ordinateur betekent “computer”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un ordinateur, l’ordinateur. In ordinateur portable is dit het hoofdzelfstandig naamwoord; portable beschrijft welk soort computer bedoeld wordt. portable betekent hier “draagbaar” en vormt samen met ordinateur de gebruikelijke woordgroep ordinateur portable, oftewel “laptop”. Het bijvoeglijk naamwoord staat na het zelfstandig naamwoord. In het enkelvoud is de vorm bij een mannelijk zelfstandig naamwoord portable; bij meervoud komt er een uitgang bij: des ordinateurs portables. Het kan ook zelfstandig worden gebruikt in andere contexten, maar hier betekent het niet op zichzelf “laptop”. De delen worden samengevoegd als Est-ce qu’il est compatible avec mon ordinateur portable ?: “Is hij geschikt voor mijn laptop?” Est-ce qu’il maakt er een vraag van, est compatible zegt dat hij geschikt of compatibel is, en avec mon ordinateur portable noemt waarmee die compatibiliteit wordt beoordeeld. De vraag verwijst volgens de vaste vertaling naar een mannelijke persoon of zaak die mogelijk met de laptop werkt.

4. Ça devrait aller, mais vérifie d’abord le connecteur.

   Dat zou zo moeten zijn, maar controleer eerst de stekker.

   Ça devrait aller

   Dat zou zo moeten zijn; dat zou moeten lukken.

   vérifie

   controleer

   d’abord

   eerst

   connecteur

   stekker

   Uitgebreide uitleg

   Ça devrait aller betekent hier dat de besproken situatie waarschijnlijk in orde zal zijn: “Dat zou zo moeten zijn” of natuurlijker “Dat zou moeten lukken”. Ça is een neutraal aanwijzend voornaamwoord en betekent hier “dat/het”; de zin noemt niet met zekerheid welk afzonderlijk object ermee wordt bedoeld. Devrait is de derde persoon enkelvoud van devoir in de conditionnel présent. De vorm drukt hier een verwachting of voorzichtige waarschijnlijkheid uit, vergelijkbaar met “zou moeten”. Aller is de infinitief van aller. In deze uitdrukking betekent het niet letterlijk “gaan”, maar “goed verlopen” of “lukken”. Een bruikbaar patroon is ça devrait + infinitief: “dat zou moeten …”. Voorbeeld: Ça devrait fonctionner. — “Dat zou moeten werken.” Vérifie is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon, gebaseerd op vérifier (“controleren”). Het onderwerp tu staat niet uitgeschreven, zoals vaak in een Franse imperatief. Deze vorm spreekt één persoon aan; voor meerdere personen of een formeel aangesproken persoon gebruikt het Frans een andere imperatiefvorm. Voorbeeld: Vérifie le câble. — “Controleer de kabel.” D’abord betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: deze controle moet vóór de volgende handeling gebeuren. Het is geen deel van het werkwoord vérifie; samen maken ze de opdracht concreter: “controleer eerst”. Voorbeeld: Lis d’abord les instructions. — “Lees eerst de instructies.” Connecteur is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor een connector, stekker of aansluitstuk; in deze context past de vertaling “stekker”. In le connecteur markeert le het bepaalde enkelvoud. Het zelfstandig naamwoord heeft zelf ook een meervoudsvorm: connecteur wordt connecteurs, zoals in les connecteurs. De vaste zin gebruikt le connecteur, terwijl het geselecteerde citaat alleen het zelfstandige naamwoord bevat. De volledige opbouw is: eerst de voorzichtige verwachting dat het zou moeten lukken, daarna de tegenstelling met mais (“maar”), vervolgens de opdracht om eerst te controleren, en ten slotte wat gecontroleerd moet worden: de stekker of connector. Samen betekent de uiting: “Dat zou zo moeten zijn, maar controleer eerst de stekker.”

5. Ça rentre et la batterie charge maintenant.

   Hij past en de batterij wordt nu opgeladen.

   Ça

   hij

   rentre

   past erin

   la batterie

   de batterij

   charge

   laadt op

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Ça is hier een aanwijzend voornaamwoord. Volgens de vaste vertaling is de bedoelde Nederlandse weergave “hij”. De precieze referent wordt in de aangeleverde zinnen niet verder benoemd. De vorm ça verandert niet mee met mannelijk/vrouwelijk of enkelvoud/meervoud. Het is dus niet hetzelfde als een persoonlijk voornaamwoord met een zichtbare naamvals- of geslachtsvorm. rentre komt van rentrer. Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: je rentre, tu rentres, il/elle/ça rentre. In deze context betekent rentrer dat iets ergens in past of naar binnen gaat. Voor “het past erin” is het patroon ça rentre bruikbaar. Het onderwerp van dit werkwoord is ça; rentre beschrijft dus wat het bedoelde voorwerp doet. la batterie betekent “de batterij”. la is hier het bepaald lidwoord bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord batterie. Een zelfstandig naamwoord kan in het Frans van geslacht verschillen van het overeenkomstige woord in het Nederlands; leer daarom de combinatie la batterie als geheel. charge komt van charger. Ook dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: je charge, tu charges, il/elle/ça charge. Met la batterie als onderwerp betekent het hier dat de batterij wordt opgeladen of aan het laden is. Het Frans gebruikt daarvoor de actieve vorm la batterie charge; de Nederlandse vertaling geeft dezelfde situatie weer met een passieve formulering “de batterij wordt opgeladen”. In een andere context kan charger ook “laden” of “beladen” betekenen, maar hier gaat het om een batterij. maintenant betekent “nu” en plaatst het laden in het huidige moment. Het verandert niet mee met persoon of getal. Een bruikbaar patroon is ça charge maintenant — “het laadt nu op”. Samen vormen de delen: Ça rentre = “het past erin”, et = “en”, la batterie charge = “de batterij wordt opgeladen”, en maintenant = “nu”. De volledige betekenis is: “Hij past en de batterij wordt nu opgeladen.” De twee tegenwoordige-tijdsvormen beschrijven hier gelijktijdig geldende toestanden.

6. Remets-le sur mon bureau quand tu as fini.

   Leg hem terug op mijn bureau als je klaar bent.

   Remets-le

   leg hem terug

   sur

   op

   bureau

   bureau

   quand

   wanneer, als

   tu as fini

   je klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Remets-le betekent hier “leg hem terug”. Het werkwoord is remettre, onder andere “terugleggen” of “opnieuw plaatsen”. Remets is de gebiedende wijs voor tu; deze vorm komt overeen met de tu-vorm van de tegenwoordige tijd. Le is een mannelijk enkelvoudig voornaamwoordelijk lijdend voorwerp. In de vaste Nederlandse vertaling wordt het hier weergegeven als “hem”; de zin zelf benoemt niet wie of wat het precies is. In een bevestigende Franse gebiedende wijs staat dit voornaamwoord na het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: Remets-le. sur geeft de plaatsrelatie “op” aan. Bureau is een zelfstandig naamwoord voor een bureau of werktafel; het meervoud is bureaux. In sur mon bureau gaat het om het bureau van de spreker, omdat mon bezit door de spreker uitdrukt. quand leidt een tijdsbepaling in en betekent hier “wanneer”, natuurlijk vertaald als “als”. Het verwijst naar het moment waarop de andere handeling wordt uitgevoerd; het drukt hier niet zelfstandig een voorwaarde uit. In tu as fini betekent de combinatie hier “je bent klaar”. De basisvorm van fini is het werkwoord finir, “eindigen” of “afmaken”; fini is het voltooid deelwoord. As is de vorm van avoir bij tu. Samen vormen tu as fini de passé composé: letterlijk “je hebt beëindigd” of “je bent klaar met wat je deed”. Voorbeeld: Quand tu as fini, ferme la porte. — “Als je klaar bent, doe de deur dicht.” Samen vormt Remets-le sur mon bureau de opdracht “Leg hem terug op mijn bureau”. Quand tu as fini bepaalt het moment van die opdracht: “als je klaar bent”. De volledige betekenis is: “Leg hem terug op mijn bureau als je klaar bent.”

7. Je le remettrai avant que tu partes.

   Ik leg hem terug voordat je weggaat.

   le

   hem

   remettrai

   zal terugleggen

   avant que

   voordat

   partes

   weggaat

   Uitgebreide uitleg

   le verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar het mannelijke enkelvoudige object (“hem”). Het is een direct objectpronomen en staat vóór het vervoegde werkwoord. Vergelijk: Je le prends = “Ik neem hem.” De vorm le drukt hier niet zelfstandig uit wie of wat het antecedent is; de concrete verwijzing wordt door de context gegeven. remettrai betekent hier “zal terugleggen”. De basisvorm is remettre (“terugleggen”, ook “opnieuw zetten/plaatsen” afhankelijk van het object). remettrai is de futur simple van de eerste persoon enkelvoud: je remettrai = “ik zal terugleggen”. Het voorvoegsel re- draagt in remettre het idee van opnieuw of terug doen. De combinatie je le remettrai betekent dus “ik zal het/hem terugleggen”. avant que betekent “voordat” en leidt hier een bijzin in. Na avant que staat in het Frans doorgaans de subjonctif, omdat de beschreven handeling nog niet als een vaststaand feit wordt voorgesteld op het moment waarover men spreekt. Het is een tijdsverband, geen onderdeel van het werkwoord remettre. partes betekent hier “weggaat”. De basisvorm is partir (“vertrekken”, “weggaan”). partes is de tweede persoon enkelvoud van de présent du subjonctif: que tu partes. De uitgang hoort dus bij tu, niet bij een zelfstandig naamwoord. In deze zin geeft tu de aangesproken persoon aan; de vorm partes zelf betekent “dat je weggaat”. Samen vormen de delen Je le remettrai + avant que tu partes: “Ik zal hem terugleggen voordat je weggaat.” Je is de handelende persoon, le is het object, remettrai plaatst die handeling in de toekomst, en avant que tu partes bepaalt dat de handeling eerder gebeurt dan het vertrek van de aangesproken persoon.

8. Comme ça, j’aurai assez de temps avant d’en avoir encore besoin.

   Dan heb ik genoeg tijd voordat ik hem weer nodig heb.

   Comme ça

   zo

   j’aurai

   ik zal hebben

   assez

   genoeg

   temps

   tijd

   avant d’

   voordat

   en

   daarvan; hem

   encore

   weer

   besoin

   behoefte

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”. Het verwijst naar de manier of handeling die in de context bedoeld is; het kan ook een gevolg inleiden. j’aurai komt van avoir (“hebben”). Dit is de futur simple van de eerste persoon enkelvoud: j’aurai = “ik zal hebben”. Vergelijk je serai = “ik zal zijn”. assez betekent “genoeg”. In assez de temps geeft het aan dat er voldoende tijd is. Het verandert hier niet mee met temps. temps betekent hier “tijd”. Avoir assez de temps betekent “genoeg tijd hebben”. In andere contexten kan temps ook “weer” in de betekenis “weersomstandigheden” betekenen; dat is niet de betekenis hier. avant d’ is de vorm van avant de vóór een woord dat met een klinker begint. Na avant de volgt een infinitief. Voor een vervoegde bijzin staat bijvoorbeeld avant que met een persoonsvorm; dat is een andere structuur. en staat hier in de constructie avoir besoin de quelque chose. Het vervangt de plus het eerder bedoelde voorwerp; volgens de vaste vertaling gaat het om “hem”. De combinatie en avoir besoin betekent dus “hem nodig hebben” in deze zin. De infinitief avoir blijft onvervoegd na avant de. encore betekent hier “weer”, omdat de behoefte opnieuw zal optreden. In andere zinnen kan encore ook “nog” betekenen. besoin is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “behoefte”. In avoir besoin de vormt het samen met avoir de vaste uitdrukking “nodig hebben”. Voorbeeld: J’ai besoin de ce livre. — “Ik heb dat boek nodig.” Met en wordt dat J’en ai besoin. — “Ik heb het nodig.” Samen betekent Comme ça, j’aurai assez de temps “Zo zal ik genoeg tijd hebben”. avant d’en avoir encore besoin betekent “voordat ik hem weer nodig heb”: avant de leidt de infinitiefgroep in, en ... besoin drukt de behoefte aan het bedoelde voorwerp uit, en encore geeft herhaling aan. De volledige betekenis is: “Zo zal ik genoeg tijd hebben voordat ik hem weer nodig heb.”