Een fietspomp lenen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mon pneu arrière est presque à plat.

   Mijn achterband is bijna plat.

   pneu

   band

   arrière

   achter-

   est

   is

   presque

   bijna

   à plat

   plat (bij een band)

   Uitgebreide uitleg

   pneu betekent hier “band”, in het bijzonder een voertuigband. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: un pneu, meervoud des pneus. Voorbeeld: Le pneu est neuf. — “De band is nieuw.” arrière betekent hier “achter-” en bepaalt welk soort band bedoeld wordt. In pneu arrière staat het na het zelfstandig naamwoord; samen betekent de woordgroep “achterband”. Het tegengestelde is avant: un pneu avant — “een voorband”. est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De vorm hoort bij het onderwerp Mon pneu arrière, niet bij pneu afzonderlijk. Voorbeeld: La roue est propre. — “Het wiel is schoon.” presque betekent “bijna” en geeft aan dat iets een toestand nadert, maar nog niet helemaal bereikt is. In deze zin maakt het de toestand minder absoluut: de band is bijna plat, niet noodzakelijk volledig plat. à plat is hier een vaste uitdrukking voor een band die plat of leeggelopen is. De letterlijke vorm bevat à, maar als geheel beschrijft de uitdrukking de toestand van de band. Voorbeeld: Le pneu est à plat. — “De band is plat.” Mon betekent “mijn” en staat vóór het mannelijke enkelvoud pneu; het drukt bezit of verbondenheid uit. In mon pneu verwijst het naar één band, maar mon zelf is geen telwoord. Samen vormen de delen Mon pneu arrière (“mijn achterband”), est (“is”), presque (“bijna”) en à plat (“plat bij een band”) de betekenis: “Mijn achterband is bijna plat.” De zin beschrijft dus de toestand van één achterband.

2. J'ai une pompe que tu peux emprunter.

   Ik heb een pomp die je kunt lenen.

   que

   die/dat

   tu peux

   je kunt

   Uitgebreide uitleg

   J'ai is de samentrekking van je + ai, de eerste persoon enkelvoud van avoir in de tegenwoordige tijd. Hier betekent het “ik heb”. Het onderwerp je bepaalt de persoonsvorm; vergelijk: Tu as une pompe. — “Jij hebt een pomp.” pompe is hier een zelfstandig naamwoord voor een pomp, in deze context een voorwerp om een band op te pompen. Het is vrouwelijk: une pompe. Het onbepaalde lidwoord une markeert hier geen expliciet aantal, maar introduceert een niet nader bepaalde pomp. Voorbeeld: J'ai une clé. — “Ik heb een sleutel.” que leidt hier een betrekkelijke bijzin in en verwijst naar pompe. In die bijzin is de pomp het directe object van emprunter: “een pomp die ... lenen”. Que blijft als vorm hetzelfde voor mannelijke en vrouwelijke antecedenten; het onderscheid zit hier dus niet in que. Vergelijk: le livre que tu lis — “het boek dat je leest” en la pompe que tu empruntes — “de pomp die je leent”. tu peux bestaat uit tu en de vorm peux van pouvoir in de tegenwoordige tijd, tweede persoon enkelvoud. Samen drukken ze mogelijkheid of toestemming uit; hier past de vertaling “je kunt”. De infinitief na pouvoir volgt zonder voorzetsel: tu peux venir — “je kunt komen”. Andere persoonsvormen zijn bijvoorbeeld je peux — “ik kan” en il peut — “hij kan”. emprunter is een infinitief en betekent hier “lenen”, dus iets tijdelijk van iemand gebruiken en het teruggeven. Het is niet hetzelfde als prêter, dat betekent dat je iets aan iemand uitleent. Voorbeeld: Je peux emprunter ton livre. — “Ik kan je boek lenen.” Samen vormen de delen: J'ai une pompe = “Ik heb een pomp”; que tu peux emprunter = “die je kunt lenen”. De hele zin betekent daarom: “Ik heb een pomp die je kunt lenen.”

3. Est-ce que je dois d'abord vérifier s'il y a une fuite ?

   Moet ik eerst controleren of er een lek is?

   Est-ce que je dois

   moet ik ...?

   d'abord

   eerst

   vérifier

   controleren

   s'il y a

   of er is

   fuite

   lek

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que je dois is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te beginnen: “moet ik ...?” Het onderwerp je betekent “ik”, en dois is de vorm van devoir bij je in de tegenwoordige tijd. Devoir drukt hier noodzaak of verplichting uit. Bijvoorbeeld: Est-ce que je dois attendre ? — “Moet ik wachten?” d'abord betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Het staat hier vóór de handeling die eerst moet gebeuren. Bijvoorbeeld: Je vérifie d'abord la valve. — “Ik controleer eerst het ventiel.” vérifier is een werkwoord in de infinitief en betekent “controleren” of “nakijken”. Na devoir staat de infinitief: je dois vérifier = “ik moet controleren”. De vorm vérifie in Je vérifie la valve is daarentegen de vervoegde vorm van hetzelfde werkwoord bij je. s'il y a leidt een ingebedde ja-neevraag in en betekent hier “of er ... is”. Het is ontstaan uit si (“of”) en il y a (“er is/zijn”). In deze combinatie verwijst il niet naar een specifieke persoon; il y a is de onpersoonlijke Franse constructie voor aanwezigheid of bestaan. Bijvoorbeeld: Je vérifie s'il y a assez d'air. — “Ik controleer of er genoeg lucht is.” fuite is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “lek”, dus een plaats waar bijvoorbeeld lucht ontsnapt. Het woord is vrouwelijk: une fuite. Het meervoud is des fuites. Het bijbehorende lidwoord in deze zin is une; dat geeft hier aan dat het om een lek gaat, zonder op zichzelf een specifieke hoeveelheid te beweren. Samen vormen de delen: Est-ce que je dois + d'abord + vérifier + s'il y a + une fuite → “Moet ik eerst controleren of er een lek is?” De vraag gaat dus over de noodzaak om eerst na te gaan of er een lek aanwezig is.

4. Regarde le flanc du pneu avant d'ajouter de l'air.

   Kijk langs de zijkant van de band voordat je lucht toevoegt.

   Regarde

   kijk

   flanc

   zijkant

   pneu

   band

   ajouter

   toevoegen

   air

   lucht

   Uitgebreide uitleg

   Regarde is de gebiedende wijs van regarder (“kijken”). De vorm richt zich hier tot één persoon in de tu-vorm; het onderwerp tu staat niet los in de zin. Voorbeeld: Regarde ici. — “Kijk hier.” flanc betekent hier “zijkant” of “wang” van een band. Het is een zelfstandig naamwoord; het verwijst in deze zin naar het zijgedeelte van de band, niet naar het loopvlak. Voorbeeld: Le flanc est abîmé. — “De zijkant is beschadigd.” pneu betekent “band” (van een voertuig of ander wiel). du in du pneu is de samentrekking van de le: “van de band”. Voorbeeld: Le pneu est vieux. — “De band is oud.” Regarde le flanc du pneu betekent letterlijk “Kijk naar de zijkant van de band”. Het lidwoord le maakt flanc hier bepaald, en du pneu geeft aan van welke band de zijkant is. De vaste vertaling ondersteunt deze verwijzing naar de bandzijkant. avant d'ajouter betekent “voordat je toevoegt”. Na avant de gebruikt het Frans een infinitief; d'ajouter is de ajouter, waarbij de klinkers samentrekken. De uitvoerder wordt hier uit de gebiedende context begrepen als dezelfde aangesproken persoon. Voorbeeld: Lave tes mains avant de manger. — “Was je handen voordat je eet.” ajouter is de infinitief “toevoegen”. De infinitief benoemt de handeling zonder hier zelf persoon of tijd uit te drukken. Een vervoegde tegenwoordige vorm is bijvoorbeeld j'ajoute — “ik voeg toe”. air betekent hier “lucht”. In de l'air staat de l' voor een niet-afgemeten hoeveelheid lucht; het zegt niet op zichzelf hoeveel lucht er wordt toegevoegd. Voorbeeld: Il faut ajouter de l'air. — “Er moet lucht worden toegevoegd.” avant d'ajouter de l'air bepaalt de volgorde: eerst vindt het kijken plaats, en daarna kan het toevoegen van lucht plaatsvinden. Samen geeft de volledige zin de instructie: “Kijk langs de zijkant van de band voordat je lucht toevoegt.”

5. Tu peux me montrer comment le fixer ?

   Kun je me laten zien hoe ik hem moet aansluiten?

   Tu peux

   kun je

   montrer

   laten zien

   comment

   hoe

   fixer

   aansluiten

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux bevat pouvoir in de tegenwoordige tijd, tweede persoon enkelvoud: tu peux = “jij kunt”. Na pouvoir staat een infinitief: Tu peux venir ? = “Kun je komen?” In deze zin maakt Tu peux ... ? een vraag om hulp of uitleg. montrer is de infinitief van “laten zien” of “tonen”. Na peux blijft het werkwoord in de infinitief; het wordt dus niet vervoegd als tu montres. Tu peux me montrer ? betekent “Kun je het me laten zien?” Het voornaamwoord me is hier de persoon aan wie iets wordt getoond. comment betekent hier “hoe” en leidt de manier waarop iets gebeurt in. Het kan voor een infinitief staan: Montre-moi comment ouvrir la porte. = “Laat me zien hoe ik de deur moet openen.” fixer is een infinitief. In deze context, met de verwijzingen naar een band en een ventiel in de omliggende zinnen, betekent het “aansluiten” of “vastmaken”, niet noodzakelijk alleen “repareren”. De vaste vertaling kiest hier voor “aansluiten”. De infinitief blijft na comment onvervoegd: comment fixer ... = “hoe je ... moet aansluiten”. le is het mannelijke enkelvoudige lijdend-voorwerpvoornaamwoord vóór fixer: le fixer = “hem/het aansluiten”. De vorm le stemt hier overeen met het bedoelde mannelijke enkelvoudige object; de volledige naam daarvan staat niet in deze zin. De vaste vertaling maakt duidelijk dat dit object moet worden aangesloten. Samen vormt montrer ... comment le fixer de constructie “iemand laten zien hoe je iets moet aansluiten”. De volledige vraag Tu peux me montrer comment le fixer ? betekent daarom: “Kun je me laten zien hoe ik hem moet aansluiten?” De omliggende instructies ondersteunen hier de betekenis “aansluiten” van fixer.

6. Appuie cette partie contre la valve et pompe lentement.

   Druk dit deel op het ventiel en pomp langzaam.

   Appuie

   druk

   cette

   deze

   partie

   deel

   contre

   tegen

   valve

   ventiel

   pompe

   pomp

   lentement

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   Appuie is de gebiedende wijs van appuyer (“drukken”): het is gericht aan één persoon die je informeel aanspreekt. De vorm voor een formele aanspreekvorm of voor meerdere personen is anders. Voorbeeld: Appuie ici. — “Druk hier.” cette betekent hier “dit/deze” en staat bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het woord past zich dus aan partie aan; het drukt niet zelfstandig een aantal uit. Vergelijk ce bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en ces bij het meervoud. partie betekent “deel” of “gedeelte”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une partie, la partie. Voorbeeld: Cette partie est fragile. — “Dit deel is kwetsbaar.” contre geeft contact of druk in de richting van iets aan: “tegen”. De vaste combinatie contre la valve betekent hier “tegen het ventiel”. valve betekent “ventiel” en is vrouwelijk: une valve, la valve. Het lidwoord la staat in de zin vóór dit zelfstandig naamwoord, maar is niet opgenomen in de gekozen woordvermelding. pompe is opnieuw een gebiedende wijs voor één informeel aangesproken persoon, nu van pomper (“pompen”). De twee bevelsvormen Appuie en pompe hebben dezelfde aangesproken persoon. Voorbeeld: Pompe doucement. — “Pomp zachtjes.” lentement is een bijwoord en betekent “langzaam”. Het beschrijft hier hoe het pompen moet gebeuren. Het bijvoeglijk naamwoord lent betekent “langzaam”; lentement is de bijwoordelijke vorm. Voorbeeld: Il marche lentement. — “Hij loopt langzaam.” Samen bestaat de uiting uit twee bevelen: Appuie cette partie contre la valve betekent “Druk dit deel tegen het ventiel”, en pompe lentement betekent “pomp langzaam”. De volledige betekenis is dus: “Druk dit deel op het ventiel en pomp langzaam.”

7. Le pneu semble assez ferme maintenant.

   De band voelt nu stevig genoeg aan.

   Le pneu

   de band

   semble

   lijkt

   assez

   behoorlijk; genoeg

   ferme

   stevig

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Le pneu betekent hier “de band”. pneu is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord le past daarbij in het enkelvoud. Het meervoud is les pneus. Voorbeeld: Le pneu est neuf. — “De band is nieuw.” semble komt van sembler en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “lijkt”. Het onderwerp is Le pneu, daarom staat de vorm in het enkelvoud. Een bruikbaar patroon is sembler + bijvoeglijk naamwoord: Elle semble fatiguée. — “Zij lijkt moe.” assez betekent hier “genoeg” in de combinatie met ferme: de stevigheid wordt als voldoende beoordeeld. Het kan ook “tamelijk” betekenen, afhankelijk van de combinatie en context; leer het hier als onderdeel van assez ferme, niet als een zelfstandige hoeveelheid. ferme is het bijvoeglijk naamwoord “stevig”. De basisvorm is ferme; deze vorm past hier bij het mannelijke enkelvoud van pneu. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is eveneens ferme, terwijl het meervoud fermes krijgt. Voorbeeld: La porte est ferme. — “De deur is stevig.” maintenant is een bijwoord en betekent “nu”. Het plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Voorbeeld: La pompe fonctionne maintenant. — “De pomp werkt nu.” Samen vormen de delen: Le pneu is het onderwerp, semble geeft een indruk of beoordeling, assez ferme beschrijft de mate van stevigheid en maintenant bepaalt het tijdstip. De hele zin betekent daarom: “De band voelt nu stevig genoeg aan” of letterlijker: “De band lijkt nu stevig genoeg.”

8. Rapporte la pompe quand tu as fini.

   Breng de pomp terug als je klaar bent.

   Rapporte

   breng terug

   pompe

   pomp

   quand tu as fini

   als je klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Rapporte betekent hier “breng terug” en komt van rapporter. Dit is de gebiedende wijs voor tu: de spreker geeft een opdracht aan één aangesproken persoon. Bij werkwoorden op -er valt in deze gebiedende wijs de slot-s van de tu-vorm weg: tu rapportes → Rapporte ! = “Breng terug!”. Het werkwoord bevat op zichzelf niet het object; dat staat hier in la pompe. pompe betekent hier “pomp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er la voor. In deze zin is la pompe het lijdend voorwerp van rapporte: de aangesprokene moet de pomp terugbrengen. Een bruikbaar patroon is rapporter + la/le/les + voorwerp. quand tu as fini betekent hier “als je klaar bent”. quand leidt een tijdsbepaling in: de terugbrengactie wordt gekoppeld aan het moment waarop de aangesprokene klaar is. tu is de vorm voor één informeel aangesproken persoon. as fini is de passé composé van finir: tu as fini betekent letterlijk “je hebt geëindigd” of natuurlijker “je bent klaar”. Het hulpwerkwoord is as, de tweede persoon enkelvoud van avoir, en fini is het voltooid deelwoord van finir. Voorbeeld: Quand tu as fini, appelle-moi. = “Als je klaar bent, bel me.” Samen vormen de delen de opdracht: Rapporte la pompe = “Breng de pomp terug”, en quand tu as fini bepaalt wanneer dat moet gebeuren. De volledige betekenis is: “Breng de pomp terug als je klaar bent.”