Koffie op documenten | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J'ai renversé du café sur ces documents.

   Ik heb koffie op deze documenten gemorst.

   J'ai

   ik heb

   renversé

   gemorst

   du

   wat / een hoeveelheid van

   café

   koffie

   sur

   op

   ces

   deze

   documents

   documenten

   Uitgebreide uitleg

   J'ai is de eerste persoon enkelvoud van avoir in de tegenwoordige tijd: “ik heb”. De klinker van je valt voor ai weg, waardoor j'ai ontstaat. Samen met het volgende voltooid deelwoord vormt dit hier de passé composé. renversé is het voltooid deelwoord van renverser, “morsen” of “omgooien”. In deze zin betekent het dat de spreker koffie heeft gemorst. Het patroon j'ai renversé gebruikt avoir plus het voltooid deelwoord om een voltooide gebeurtenis uit te drukken. Voorbeeld: J'ai renversé de l'eau. — “Ik heb water gemorst.” du is hier de partitivische vorm de + le. Voor een niet-afgebakende hoeveelheid van een mannelijke stof of substantie betekent het in deze context “koffie” als een hoeveelheid, zonder een exact aantal te noemen. Voor een vrouwelijke substantie staat vaak de la, en voor een klinker vaak de l'; bijvoorbeeld de l'eau betekent “water”. café betekent “koffie”. Het is hier een stofnaam: de zin zegt dat er koffie gemorst is, maar noemt geen precieze hoeveelheid. In du café vormt café samen met du de uitdrukking voor een niet-gespecificeerde hoeveelheid koffie. sur betekent “op” en geeft hier aan waar de koffie terechtkwam: op de documenten. Het voorzetsel verbindt de gemorste substantie met de plaats waarop die terechtkwam. ces betekent “deze” of “die” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. De vorm is niet enkelvoudig; bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld ce of cette, afhankelijk van het grammaticale geslacht en de vorm van het zelfstandig naamwoord. In deze zin verwijst ces volgens de vaste vertaling naar de documenten. documents betekent “documenten”. Het is het meervoud van document; de uitgang -s markeert hier het meervoud in de geschreven vorm. In ces documents bepaalt het zelfstandig naamwoord dat het aanwijzende woord een meervoudige vorm heeft. Samen vormen de delen: J'ai renversé — “ik heb gemorst”, du café — “koffie”, en sur ces documents — “op deze documenten”. De volledige betekenis is dus: “Ik heb koffie op deze documenten gemorst.”

2. Éloigne-les de la tasse avant que la tache s'étende.

   Leg ze weg van het kopje voordat de vlek groter wordt.

   Éloigne-les

   breng ze weg

   tasse

   kopje

   avant que

   voordat

   tache

   vlek

   s'étende

   zich uitbreidt

   Uitgebreide uitleg

   Éloigne-les komt van éloigner (“wegbrengen” of “op afstand brengen”). Dit is de bevestigende imperatief voor één aangesproken persoon; het onderwerp tu wordt niet uitgesproken. In een bevestigende Franse imperatief staat het directe voornaamwoord achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: éloigne-les. Les is meervoud en geeft hier “ze” weer; het bepaalt op zichzelf niet wie of wat die personen of voorwerpen zijn. tasse betekent hier “kopje”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la tasse. In de la tasse betekent de “van ... weg”; de la is hier de combinatie van de met het vrouwelijke enkelvoudige lidwoord la. Het volledige deel éloigne-les de la tasse betekent “breng ze weg van het kopje”. avant que betekent “voordat” en leidt in het Frans normaal een bijzin met de subjonctif in. Het verbindt de opdracht met de gebeurtenis die daarna volgens de zin zou plaatsvinden. tache betekent “vlek”. Hier staat het als vrouwelijk enkelvoud: la tache. Het is het grammaticale onderwerp van s’étende; de vertaling noemt daarom “de vlek”. s’étende komt van het pronominale werkwoord s’étendre, “zich uitbreiden” of “groter worden”. De vorm is de derde persoon enkelvoud van de subjonctif présent, passend bij la tache na avant que: que la tache s’étende. Vergelijk voor een ander gebruik: La fumée s’étend. — “De rook verspreidt zich.” Het pronominale s’étendre verschilt van het transitieve étendre, waarmee iemand iets uitspreidt of uitrekt. Het is hier dus geen wederkerige handeling tussen meerdere deelnemers, maar een verandering die de vlek zelf ondergaat. Samen geeft Éloigne-les de la tasse avant que la tache s’étende de opdracht: “Leg ze weg van het kopje voordat de vlek groter wordt.” De imperatief staat voorop; daarna volgt de plaats waarvan de voorwerpen moeten worden weggehaald, en avant que leidt de tijdsbijzin in.

3. La page du dessus est déjà trempée.

   De bovenste pagina is al doorweekt.

   page

   pagina

   du dessus

   van boven; bovenste

   est

   is

   déjà

   al

   trempée

   doorweekt

   Uitgebreide uitleg

   page betekent hier “pagina”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une page, meervoud des pages. In deze zin is page het onderwerp van de beschrijving. du dessus specificeert welke pagina bedoeld wordt: du is de samentrekking van de + le, en dessus betekent “bovenkant” of “boven”. Samen geeft deze woordgroep hier de betekenis “de bovenste pagina”. Het is geen losse vertaling van een bezitsrelatie zoals “van iemand boven”. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De vorm past bij het enkelvoudige onderwerp La page. Een bruikbaar patroon is X est ...: “X is ...”. Voorbeeld: La tasse est vide. — “Het kopje is leeg.” déjà betekent “al” of “reeds” en plaatst de toestand vóór het verwachte of relevante moment. Het verandert de vorm van het werkwoord niet. trempée betekent hier “doorweekt”. De vorm hoort bij tremper (“weken; doorweken”) en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het voltooid deelwoord trempé. In deze zin beschrijft het woord de toestand van la page, daarom krijgt het de vrouwelijke uitgang -ée. Vergelijk: Le papier est trempé. — “Het papier is doorweekt.” Bij een mannelijk enkelvoudig onderwerp staat trempé, niet trempée. Samen vormt La page du dessus het onderwerp: “de bovenste pagina”. est trempée zegt dat die pagina doorweekt is, en déjà voegt toe dat dit al het geval is. De volledige betekenis is: “De bovenste pagina is al doorweekt.”

4. Laisse-la sécher à plat avant de la toucher.

   Laat hem plat drogen voordat je hem vastpakt.

   Laisse-la

   Laat hem

   sécher

   drogen

   à plat

   plat

   avant de

   voordat

   toucher

   aanraken

   Uitgebreide uitleg

   Laisse-la is de gebiedende wijs van laisser bij tu: laisse betekent hier “laat”, en la is het lijdend voornaamwoord voor een vrouwelijk enkelvoudig object. Samen betekent dit “laat haar/het”. In deze context verwijst la naar de pagina; het Nederlandse hem in de vaste vertaling geeft die referentie weer, ook al is page in het Frans vrouwelijk. De volgorde is kenmerkend: werkwoord + objectvoornaamwoord, met een koppelteken in de gebiedende wijs: Laisse-la ! = “Laat haar/het achter!” Sécher is de infinitief van “drogen”. Na laisser kan een infinitief volgen om aan te geven wat het object mag of moet doen: laisser + object + infinitief → “iets laten drogen”. De infinitief verandert hier niet mee met het onderwerp. Voorbeeld: Laisse refroidir la soupe. = “Laat de soep afkoelen.” À plat beschrijft de manier of toestand waarin iets droogt: vlak liggend, niet rechtop of opgevouwen. À maakt hier deel uit van deze vaste uitdrukking; vertaal de twee woorden samen als “plat” of “vlak liggend”. Voorbeeld: Fais sécher le vêtement à plat. = “Laat het kledingstuk plat drogen.” Avant de is een tijdsconstructie met de betekenis “voordat”, gevolgd door een infinitief wanneer het handelende onderwerp van beide handelingen hetzelfde is. Hier is tu degene die eerst iets laat drogen en daarna aanraakt. Het patroon is avant de + infinitief: avant de partir = “voordat je vertrekt”. Toucher is de infinitief van “aanraken” of “vastpakken”. In deze zin staat de infinitief na avant de; het voornaamwoord la staat er opnieuw vóór als lijdend voorwerp: la toucher = “haar/het aanraken”. Dat tweede la verwijst eveneens naar de pagina. De zin bouwt zo op: Laisse-la sécher = “Laat haar/het drogen”, à plat = “plat”, en avant de la toucher = “voordat je haar/het aanraakt”. Als geheel betekent Laisse-la sécher à plat avant de la toucher.: “Laat hem plat drogen voordat je hem vastpakt.”

5. Est-ce que je dois imprimer une copie propre de cette page ?

   Moet ik een schone kopie van die pagina afdrukken?

   Est-ce que

   maakt van de zin een vraag

   je dois

   ik moet

   imprimer

   afdrukken

   copie

   kopie

   propre

   schoon

   cette

   deze

   page

   pagina

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de mededelende woordvolgorde een gewone vraag. Het is een vaste vraaginleiding; de woorden erna behouden hier hun normale volgorde. je dois betekent hier dat de spreker moet afdrukken. dois is de vorm van devoir bij je in de tegenwoordige tijd: je dois, tu dois, il/elle doit. Het daaropvolgende werkwoord staat in het infinitief: je dois imprimer = “ik moet afdrukken”. imprimer is het infinitief “afdrukken”. Na devoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” copie is een afschrift of exemplaar. Het is een zelfstandig naamwoord; in une copie staat het onbepaalde lidwoord. Dat lidwoord drukt hier niet op zichzelf een bepaald aantal uit. Voorbeeld: une copie du document — “een kopie van het document”. propre beschrijft hier de kopie als schoon of netjes, dus als een schone, nette afdruk. Het bijvoeglijk naamwoord staat na copie en past zich hier aan een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord aan: une copie propre. propre kan in andere contexten ook “eigen” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. cette is een aanwijzend woord voor één vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het staat vóór page en betekent hier “deze”. Vergelijk: ce livre — “dit boek” en cette page — “deze pagina”. De vorm cette wordt bepaald door de grammaticale vorm van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord, niet door een zelfstandig referent dat buiten de zin moet worden ingevuld. page betekent “pagina”. In cette page is het een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het aanwijzende woord cette. Samen vormen de delen: Est-ce que + je dois + imprimer = “Moet ik afdrukken?”, gevolgd door het object une copie propre de cette page = “een schone kopie van deze pagina”. De volledige vraag betekent dus: “Moet ik een schone kopie van deze pagina afdrukken?”

6. Ce serait plus sûr, parce que le texte pourrait devenir flou.

   Dat zou veiliger zijn, omdat de tekst misschien onscherp wordt.

   Ce serait

   Dat zou zijn

   plus sûr

   veiliger

   parce que

   omdat

   le texte

   de tekst

   pourrait

   zou misschien kunnen

   devenir

   worden

   flou

   onscherp

   Uitgebreide uitleg

   Ce serait bevat ce, een voornaamwoord dat hier naar de bedoelde situatie of mogelijkheid verwijst, en serait, de conditionele vorm van être (zijn) bij de derde persoon enkelvoud. Samen geeft dit een voorwaardelijke of hypothetische betekenis: “dat zou zijn”. Het concrete antecedent van ce wordt in deze zin niet verder benoemd. plus sûr betekent “veiliger”. sûr is het basisadjectief; plus sûr vormt de vergrotende trap met plus + adjectief. De vorm sûr is hier de mannelijke enkelvoudsvorm. Bijvoorbeeld: Une méthode plus sûre betekent “een veiligere methode”; bij méthode krijgt het adjectief de vorm sûre. parce que is een vaste voegwoordelijke constructie met de betekenis “omdat”. Zij leidt hier de redengevende bijzin in. le texte betekent “de tekst”. le is het bepaald lidwoord bij dit mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord. Het lidwoord geeft hier bepaaldheid aan, niet een numerieke hoeveelheid. pourrait is de conditionele vorm van pouvoir (kunnen), bij de derde persoon enkelvoud. In deze zin drukt het samen met het volgende werkwoord een mogelijkheid uit: “zou misschien kunnen”. Bijvoorbeeld: La copie pourrait tomber betekent “De kopie zou kunnen vallen”. devenir is de infinitief van “worden”. Na pourrait blijft het werkwoord in de infinitief: pourrait devenir betekent “zou kunnen worden”. Bijvoorbeeld: La page devient sèche betekent “De pagina wordt droog”; devient is daar een vervoegde vorm van devenir. flou is een adjectief met de betekenis “onscherp” of “vaag”. Het staat hier in de mannelijke enkelvoudsvorm en stemt overeen met le texte. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm bijvoorbeeld floue: L’image devient floue betekent “De afbeelding wordt onscherp”. De volledige structuur is Ce serait plus sûr, parce que le texte pourrait devenir flou: eerst wordt een hypothetische beoordeling gegeven (“Dat zou veiliger zijn”), daarna de reden (“omdat de tekst misschien onscherp wordt”). pourrait devenir flou maakt duidelijk dat het onscherp worden als mogelijkheid wordt voorgesteld, niet als vaststaand feit.

7. Je vais mettre les pages sèches à part pendant que celle-ci sèche.

   Ik leg de droge pagina's apart terwijl deze droogt.

   Je vais

   ik ga / ik zal

   mettre

   leggen; plaatsen

   pages

   pagina’s

   sèches

   droge

   à part

   apart

   pendant que

   terwijl

   celle-ci

   deze

   sèche

   droogt

   Uitgebreide uitleg

   Je vais geeft hier een nabije toekomst aan: letterlijk is het een vorm van aller plus een infinitief. vais is de eerste persoon enkelvoud van aller; met een infinitief vormt dit de futur proche. Bijvoorbeeld: Je vais partir. = “Ik ga vertrekken.” mettre betekent hier “leggen” of “plaatsen”. Het is een onregelmatig werkwoord; de infinitief is mettre, met bijvoorbeeld je mets in de tegenwoordige tijd en j’ai mis in de voltooide tijd. In deze zin volgt het op vais en blijft het daarom infinitief: je vais mettre. pages is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord page (“pagina”). Het meervoud wordt hier zichtbaar door -s; une page betekent “een pagina” en des pages “pagina’s”. sèches betekent hier “droog” en beschrijft pages. Het bijvoeglijk naamwoord is aangepast aan het vrouwelijke meervoud: sec (mannelijk enkelvoud), sèche (vrouwelijk enkelvoud), secs (mannelijk meervoud), sèches (vrouwelijk meervoud). Het accent en de vorm veranderen dus niet op het zelfstandig naamwoord, maar op het bijvoeglijk naamwoord zelf. à part is een vaste uitdrukking met de betekenis “apart” of “afzonderlijk”. In combinatie met mettre betekent mettre ... à part: iets afzonderlijk leggen of plaatsen. Bijvoorbeeld: Mets ces livres à part. = “Leg deze boeken apart.” pendant que betekent “terwijl” en verbindt de hoofdhandeling met een handeling die gelijktijdig plaatsvindt. Het daaropvolgende deel heeft een eigen werkwoord: pendant que ... sèche = “terwijl ... droogt”. celle-ci is een aanwijzend voornaamwoord: “deze” voor een vrouwelijk enkelvoudig referent. De vorm staat zelfstandig en vervangt dus een zelfstandig naamwoord; de zin specificeert niet zelfstandig welk vrouwelijk enkelvoudig referent ermee bedoeld wordt. Vergelijk celui-ci voor mannelijk enkelvoud en celles-ci voor vrouwelijk meervoud. sèche betekent hier “droogt”. Dit is de tegenwoordige tijd van sécher in de derde persoon enkelvoud; het onderwerp is celle-ci. De vorm sèche heeft dezelfde spelling als het vrouwelijke enkelvoud van het bijvoeglijk naamwoord sec, maar hier is het een werkwoordsvorm. Samen betekent de zin: “Ik leg de droge pagina’s apart terwijl deze droogt.” Je vais mettre drukt de voorgenomen nabije handeling uit, les pages sèches à part benoemt wat afzonderlijk wordt gelegd, en pendant que celle-ci sèche geeft de gelijktijdige drooghandeling aan.

8. Garde les boissons sur une autre table la prochaine fois.

   Zet de drankjes de volgende keer op een andere tafel.

   Garde

   houd / bewaar

   boissons

   drankjes

   autre

   andere

   table

   tafel

   prochaine

   volgende

   fois

   keer

   Uitgebreide uitleg

   Garde is hier de gebiedende wijs van garder voor één aangesproken persoon: “houd” of “bewaar”. Het onderwerp “jij” wordt bij een bevel meestal niet apart genoemd. boissons betekent “drankjes” en is het meervoud van boisson. les boissons betekent “de drankjes”. autre betekent “andere” en staat hier in de vrouwelijke enkelvoudsvorm bij table: une autre table betekent “een andere tafel”. table betekent “tafel”. In sur une autre table geeft het de plaats aan: “op een andere tafel”. prochaine betekent “volgende” en hoort bij het vrouwelijke woord fois: la prochaine fois betekent “de volgende keer”. fois betekent “keer”. De volledige zin betekent: “Houd de drankjes de volgende keer op een andere tafel.”