Voorbereiden op zware regen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La météo annonce qu'il va bientôt beaucoup pleuvoir.

   De weersvoorspelling zegt dat het snel hard gaat regenen.

   météo

   weersvoorspelling

   annonce

   kondigt aan

   qu'il va

   dat het gaat

   bientôt

   binnenkort

   beaucoup

   erg, veel

   pleuvoir

   regenen

   Uitgebreide uitleg

   météo is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la météo betekent de weersvoorspelling of het weerbericht. Het woord verwijst in deze zin naar de voorspellende bron die iets meldt. annonce is de tegenwoordige tijd van annoncer bij een derde persoon enkelvoud: annoncer → il/elle annonce. Hier betekent het dat de weersvoorspelling iets aankondigt of meldt. Bijvoorbeeld: Le journal annonce une amélioration. — De krant kondigt een verbetering aan. qu'il va begint de bijzin met de betekenis ‘dat het gaat …’. que wordt vóór il verkort tot qu'il. In deze weeruitdrukking is il een onpersoonlijk onderwerp: het verwijst niet naar een bepaalde persoon. va is de vorm van aller bij il; aller + infinitief vormt de nabije toekomst, zoals il va pleuvoir — het gaat regenen. bientôt is een bijwoord en betekent ‘binnenkort’ of ‘spoedig’. Het geeft aan dat de gebeurtenis in de nabije toekomst wordt verwacht. Bijvoorbeeld: Nous partons bientôt. — We vertrekken binnenkort. beaucoup is hier een bijwoord bij pleuvoir. Het versterkt de hoeveelheid of intensiteit van de regen; in natuurlijk Nederlands komt dat neer op ‘hard’ of ‘veel’ regenen. Bij een werkwoord staat beaucoup vaak achter het werkwoord, bijvoorbeeld Il travaille beaucoup. — Hij werkt veel. pleuvoir is de infinitief ‘regenen’. Dit is een onpersoonlijk werkwoord in weeruitdrukkingen: il pleut betekent ‘het regent’ en il va pleuvoir betekent ‘het gaat regenen’. De vorm pleuvoir zelf krijgt hier geen persoonsuitgang; va draagt de vervoegde vorm van de nabije toekomst. Samen is La météo annonce het hoofddeel: de weersvoorspelling meldt iets. De bijzin qu'il va bientôt beaucoup pleuvoir zegt wat er volgens die voorspelling zal gebeuren: binnenkort gaat het hard regenen. De volledige betekenis is dus dat de weersvoorspelling aankondigt dat het binnenkort hard gaat regenen.

2. Alors, porte des chaussures imperméables aujourd'hui.

   Draag dan vandaag waterdichte schoenen.

   Alors

   dan

   porte

   draag

   chaussures

   schoenen

   imperméables

   waterdicht

   aujourd'hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en sluit aan bij een gevolgtrekking: er wordt regen verwacht, dus volgt dit advies. Het kan in andere zinnen ook “toen” of “nou” betekenen, maar die betekenissen passen hier niet. porte komt van porter (“dragen”). Dit is hier de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon, met een niet-uitgesproken tu: “draag”. In een gewone mededelende zin staat bijvoorbeeld Tu portes des chaussures — “Je draagt schoenen.” De vorm porte is dus niet een zelfstandig naamwoord, maar een werkwoordsvorm. chaussures betekent “schoenen”. Het is het meervoud van chaussure (“schoen”); het meervoud wordt hier zichtbaar door -s. Een bruikbaar enkelvoud-meervoudspaar is une chaussure — “een schoen” en des chaussures — “schoenen”. imperméables betekent hier “waterdicht” en beschrijft chaussures. Het bijvoeglijk naamwoord is meervoud, omdat het bij het meervoudige zelfstandig naamwoord hoort. De basisvorm is imperméable; die vorm blijft bij mannelijk en vrouwelijk hetzelfde, terwijl het meervoud imperméables krijgt. Bijvoorbeeld: un manteau imperméable — “een waterdichte jas” en des chaussures imperméables — “waterdichte schoenen”. aujourd'hui betekent “vandaag”. De apostrof hoort bij de vaste spelling van dit tijdswoord. Bijvoorbeeld: Je travaille aujourd'hui — “Ik werk vandaag.” Samen vormen de delen de aansporing Alors, porte des chaussures imperméables aujourd'hui.: “Draag dan vandaag waterdichte schoenen.” Alors geeft de gevolgtrekking aan, porte is de gebiedende wijs, des chaussures imperméables is wat gedragen moet worden, en aujourd'hui bepaalt wanneer.

3. Il y a toujours des flaques près de la gare.

   Er liggen altijd plassen bij het station.

   Il y a

   er zijn

   toujours

   altijd

   flaques

   plassen

   près de

   bij; vlak bij

   gare

   station

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is de vaste constructie voor het aangeven dat iets ergens is of voorkomt. In deze zin betekent ze dat er plassen zijn; y verwijst hier niet zelfstandig naar een genoemd zelfstandig naamwoord. De constructie blijft il y a ook wanneer wat erop volgt meervoud is: Il y a une flaque = «Er ligt een plas» en Il y a des flaques = «Er liggen plassen». In een andere tijd verandert vooral a: Il y avait des flaques = «Er lagen plassen». toujours betekent hier «altijd» en staat vóór het zelfstandig naamwoordelijke deel des flaques. Het kan ook bij een werkwoord staan, bijvoorbeeld: Il pleut toujours. = «Het regent nog steeds / altijd.» De precieze Nederlandse vertaling hangt dus van de context af; in deze zin drukt het een terugkerend feit uit. flaques is het meervoud van flaque, «plas». De uitgang -s markeert hier het meervoud; die -s wordt in het Frans normaal niet uitgesproken. Een enkelvoudig voorbeeld is: Il y a une flaque. = «Er ligt een plas.» près de is een vaste voorzetselconstructie met de betekenis «dicht bij» of «vlak bij». Na de volgt de plaats waarmee de nabijheid wordt verbonden. Bijvoorbeeld: La gare est près de l'hôtel. = «Het station ligt dicht bij het hotel.» gare is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor «station», hier in het bijzonder een station als plaats. Met het bepaalde lidwoord wordt het la gare: «het station». Het Franse bepaalde lidwoord stemt hier af op het grammaticale geslacht en getal van gare; het betekent niet dat het station noodzakelijk fysiek dichterbij de spreker is. Samen betekent Il y a toujours des flaques près de la gare: «Er liggen altijd plassen bij het station.» De constructie il y a introduceert wat er aanwezig is, toujours geeft de regelmaat aan, des flaques benoemt de aanwezige plassen en près de la gare lokaliseert ze bij het station.

4. Tu auras peut-être aussi besoin de plus de temps à cause des retards.

   Je hebt misschien ook extra tijd nodig door vertragingen.

   Tu auras

   je zult hebben

   peut-être

   misschien

   aussi

   ook

   besoin de

   nodig hebben

   plus

   meer

   temps

   tijd

   à cause de

   door; vanwege

   retards

   vertragingen

   Uitgebreide uitleg

   Tu auras betekent hier dat de aangesproken persoon in de toekomst iets nodig zal hebben. auras is de futur simple van avoir bij tu: avoir → tu auras. In de vaste uitdrukking avoir besoin de krijgt het geheel de betekenis “nodig hebben”; auras drukt daarbij de toekomstige tijd uit. peut-être betekent “misschien” en maakt de uitspraak onzeker: de extra behoefte aan tijd wordt als mogelijkheid voorgesteld, niet als zekerheid. Het staat hier vóór aussi en vóór de uitdrukking avoir besoin de. aussi betekent hier “ook”. Het voegt deze mogelijke behoefte aan tijd toe aan iets wat al in de context speelt. De precieze vergelijking of het eerdere punt wordt niet door dit woord alleen genoemd. besoin de hoort bij de constructie avoir besoin de + zelfstandig naamwoord: “iets nodig hebben”. Het zelfstandig naamwoord of de woordgroep na de benoemt wat nodig is. Voorbeelden: J’ai besoin d’aide. — “Ik heb hulp nodig.” Nous avons besoin de plus de temps. — “Wij hebben meer tijd nodig.” Let op dat besoin in deze constructie niet op zichzelf met “nodig hebben” wordt vertaald; avoir en besoin de vormen samen het patroon. plus betekent hier “meer” en geeft een grotere hoeveelheid aan. In plus de temps staat het vóór de en het zelfstandig naamwoord: plus de + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Elle veut plus de repos. — “Zij wil meer rust.” temps betekent hier “tijd”. In plus de temps gaat het om een grotere hoeveelheid tijd; het woord zelf is niet de uitdrukking voor “meer”. In het Frans kan temps afhankelijk van de context ook andere betekenissen hebben, maar hier ondersteunt de vertaling duidelijk de betekenis “tijd”. à cause de betekent “door” of “vanwege” en noemt hier de oorzaak van de behoefte aan extra tijd. Het is een vaste voorzetseluitdrukking en wordt gevolgd door een zelfstandig naamwoord of een woordgroep. Voorbeeld: Le train est en retard à cause de la pluie. — “De trein heeft vertraging door de regen.” retards betekent hier “vertragingen”. Het is het meervoud van retard; de uitgang -s markeert in deze geschreven vorm het meervoud. Na à cause de is het de oorzaak die wordt genoemd: de behoefte aan meer tijd ontstaat vanwege vertragingen. Samen vormt de zin het patroon tu auras peut-être aussi besoin de plus de temps à cause de ...: de aangesproken persoon zal misschien ook meer tijd nodig hebben, en de genoemde reden daarvoor zijn vertragingen. De vaste vertaling is daarom: “Je hebt misschien ook extra tijd nodig door vertragingen.”

5. Est-ce que je devrais mettre mon ordinateur portable dans une housse imperméable ?

   Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?

   Est-ce que

   vraagmarkering

   je devrais

   zou ik moeten?

   mettre

   doen; plaatsen

   mon

   mijn

   ordinateur

   computer

   portable

   draagbaar

   dans

   in

   housse

   hoes

   imperméable

   waterdicht

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de zin een ja-neevraag. Het is een vaste vraagmarkering; de woorden erna blijven in hun gewone volgorde staan. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? = “Kom je?” je devrais komt van devoir (“moeten”). devrais is de conditionnel présent voor je: letterlijk ongeveer “ik zou moeten”, hier gebruikt voor een voorzichtige vraag naar wat verstandig of aangewezen is. Andere vormen zijn bijvoorbeeld tu devrais (“jij zou moeten”) en il devrait (“hij/zij zou moeten”). Het is niet hetzelfde als de gewone tegenwoordige tijd je dois (“ik moet”), die directer klinkt. mettre is het infinitief van “doen/plaatsen”. Na devrais blijft het werkwoord in de infinitief: je devrais mettre = “ik zou moeten doen/plaatsen”. In deze zin gaat het om iets ergens in stoppen of plaatsen. Bijvoorbeeld: Je mets le livre dans le sac. = “Ik doe het boek in de tas.” mon betekent “mijn” bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. ordinateur is mannelijk, daarom staat hier mon, niet ma. Voor een vrouwelijk enkelvoudig woord is de vorm doorgaans ma, bijvoorbeeld ma housse (“mijn hoes”). Het bezit zelf wordt door mon niet als een bepaald aantal voorgesteld. ordinateur betekent “computer”. De vorm is hier enkelvoud; het bezittelijk woord mon verwijst dus naar één computer als zelfstandig naamwoord. Het meervoud is ordinateurs, bijvoorbeeld in mes ordinateurs (“mijn computers”). portable betekent hier “draagbaar” en vormt samen met ordinateur de vaste alledaagse combinatie ordinateur portable (“laptop”). Het bijvoeglijk naamwoord staat na het zelfstandig naamwoord. In andere contexten kan portable ook “draagbaar” betekenen bij een ander zelfstandig naamwoord; de combinatie hier bepaalt de betekenis “laptop”. dans betekent “in” en geeft hier aan dat de computer zich binnen de hoes moet bevinden. Het wordt gebruikt voor een plaats binnen iets, bijvoorbeeld: Le téléphone est dans le sac. = “De telefoon zit in de tas.” housse betekent “hoes” of “omslag”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom past het later bij imperméable in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Een bruikbaar contrast is une housse (“een hoes”) tegenover des housses (“hoezen”). imperméable betekent hier “waterdicht”. Het beschrijft housse en staat erna. De geschreven vorm imperméable is bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud hetzelfde; in het meervoud wordt dat imperméables. Bijvoorbeeld: une veste imperméable = “een waterdichte jas”. Samen vormen mettre mon ordinateur portable dans une housse imperméable en betekenen ze “mijn laptop in een waterdichte hoes doen”. De vraagmarkering Est-ce que en je devrais maken daar de volledige betekenis van: “Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?” De vraag vraagt dus of die handeling verstandig of aangewezen is.

6. Garde-le dans ton sac, où il reste au sec.

   Bewaar hem in je tas, waar hij droog blijft.

   Garde-le

   bewaar hem

   sac

   tas

   reste

   blijft

   au sec

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Garde-le komt van garder (“bewaren” of “houden”). Garde is hier de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon; -le is het lijdendvoorwerpspronomen “hem/het”. In het Frans staat zo’n pronomen bij een bevestigende gebiedende wijs achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden. Voorbeeld: Regarde-le. — “Kijk naar hem/het.” sac betekent hier “tas”. Het is een zelfstandig naamwoord; de bezitsgroep ton sac betekent “je tas”. Ton is de vorm die bij dit mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord staat. Voorbeeld: Mon sac est lourd. — “Mijn tas is zwaar.” reste komt van rester (“blijven”). Dit is de tegenwoordige tijd bij het onderwerp il: il reste = “hij blijft”. De vorm drukt hier een toestand uit die voortduurt, niet een nieuwe handeling van bewaren. Voorbeeld: Il reste ici. — “Hij blijft hier.” au sec is een vaste uitdrukking voor “droog” of “op een droge plek”. Au is de samensmelting van à en le; sec is hier de mannelijke enkelvoudsvorm. Samen met rester vormt het patroon rester au sec (“droog blijven”). Voorbeeld: Mets le livre au sec. — “Leg het boek droog.” De hele zin volgt het patroon Garde-le dans ton sac (“Bewaar hem in je tas”), gevolgd door où il reste au sec (“waar hij droog blijft”). Où verwijst hier naar de plek die in de eerste helft wordt genoemd. Samen betekent de zin: “Bewaar hem in je tas, waar hij droog blijft.”

7. Alors, je devrais partir plus tôt que d'habitude.

   Dan moet ik eerder dan gewoonlijk vertrekken.

   Alors

   dan

   je devrais

   ik zou moeten

   partir

   vertrekken

   plus tôt

   eerder

   d'habitude

   gewoonlijk

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier dan en legt een verband met wat eraan voorafgaat: op basis daarvan volgt de mededeling. Het kan in andere contexten ook toen of nou ja betekenen, maar die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. je devrais komt van devoir (moeten). devrais is de conditionnel présent van devoir in de eerste persoon enkelvoud: je devrais = ik zou moeten. In deze zin geeft het aan wat de spreker als nodige of aangewezen handeling ziet. Vergelijk je dois partir = ik moet vertrekken met je devrais partir = ik zou moeten vertrekken; de tweede vorm klinkt minder rechtstreeks en presenteert het als een beoordeling of gevolgtrekking. partir is het infinitief van vertrekken. Na devoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: je devrais partir = ik zou moeten vertrekken. De persoon en de conditionele vorm worden dus bij devoir uitgedrukt, niet bij partir. plus tôt betekent eerder, letterlijk een vergelijking met een vroeger tijdstip. Het bijwoord is tôt (vroeg); plus tôt is de vergelijkende vorm. Het tegengestelde tijdsbegrip is plus tard (later). Voorbeeld: Il arrive plus tôt. — Hij komt eerder aan. d'habitude is een vaste uitdrukking voor gewoonlijk of zoals gewoonlijk. Ze geeft de gebruikelijke situatie als vergelijkingspunt voor plus tôt; ze zegt niet op zichzelf wanneer dat gebruikelijke tijdstip precies is. Voorbeeld: Je me lève plus tôt d'habitude. — Ik sta gewoonlijk vroeger op. Samen betekent Alors, je devrais partir plus tôt que d'habitude.: Dan zou ik eerder dan gewoonlijk moeten vertrekken. Alors verbindt de conclusie met de voorafgaande informatie, je devrais partir drukt de aangewezen handeling uit, en plus tôt que d'habitude vergelijkt het vertrektijdstip met het normale tijdstip. Que d'habitude maakt de vergelijking expliciet: eerder dan gewoonlijk.

8. Cela devrait rendre le trajet moins stressant.

   Dan wordt de reis minder stressvol.

   Cela

   dat; dit

   devrait

   zou moeten

   rendre

   maken; doen worden

   le trajet

   de reis; het traject

   moins stressant

   minder stressvol

   Uitgebreide uitleg

   Cela betekent hier “dat” of “dit” en is een zelfstandig aanwijzend voornaamwoord: het verwijst naar iets dat al uit de situatie blijkt, zonder dat de zin zelf precies zegt waarnaar. De vorm cela verandert niet mee met het grammaticale geslacht of getal van het bedoelde. devrait is de conditionnel présent van devoir (“moeten”): je dois = “ik moet”, je devrais = “ik zou moeten”. In deze zin drukt devrait geen bevel uit, maar een verwachte uitwerking: “zou ... moeten maken”. De vorm is derde persoon enkelvoud en past bij cela. rendre betekent “maken” in de betekenis “ervoor zorgen dat iets een bepaalde toestand krijgt”. Het staat hier na devrait in de infinitief. Een bruikbaar patroon is rendre + lijdend voorwerp + bijvoeglijk naamwoord: Cette musique rend le travail agréable. = “Deze muziek maakt het werk aangenaam.” le trajet betekent hier “de reis” of “het traject”, dus het af te leggen stuk of de verplaatsing. trajet is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord hier als le. Het woord kan zowel een concrete route als de verplaatsing over die route aanduiden, afhankelijk van de context. moins stressant betekent “minder stressvol”. moins maakt een vergelijking met een hogere mate van dezelfde eigenschap. Het bijvoeglijk naamwoord is stressant, met als vrouwelijke vorm stressante; hier is de mannelijke vorm passend bij het mannelijke trajet. Vergelijk: un trajet stressant = “een stressvol traject” en une situation stressante = “een stressvolle situatie”. Samen vormt cela devrait rendre le trajet moins stressant het patroon aanwijzend voornaamwoord + zou moeten + maken + voorwerp + minder + eigenschap: “Dat zou de reis minder stressvol moeten maken.” De zin presenteert dit als een verwachte verbetering van de reis, niet als een vaststaand resultaat.