Een plan voor een hete dag | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Il va faire très chaud aujourd'hui.

   Het wordt vandaag echt warm.

   Il va

   het gaat...

   faire

   zijn (in een weeruitdrukking)

   chaud

   warm

   aujourd'hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Il va: Samen met het volgende werkwoord vormt dit de futur proche: aller in de tegenwoordige tijd + een infinitief. Va is de vorm van aller voor de derde persoon enkelvoud. In deze weerzin is il een onpersoonlijk grammaticaal onderwerp, niet een concreet genoemde persoon. De constructie drukt een nabije of verwachte toekomstige gebeurtenis uit. Voorbeeld: Il va pleuvoir. — Het gaat regenen. faire: In de weeruitdrukking faire chaud betekent dit werkwoord niet letterlijk “doen”. Samen met chaud beschrijft het de temperatuur: in de tegenwoordige tijd betekent il fait chaud “het is warm”. Met de futur proche krijgt de hele uitdrukking hier de toekomstige betekenis “het wordt warm”. Voorbeeld: Il fait froid. — Het is koud. chaud: Dit bijvoeglijk naamwoord betekent hier “warm” en beschrijft de temperatuur. De vergelijkingsvormen zijn plus chaud — warmer en le plus chaud — het warmst. Voorbeeld: Aujourd'hui, il fait plus chaud. — Vandaag is het warmer. aujourd'hui: Dit bijwoord betekent “vandaag” en plaatst de uitspraak op de huidige dag. Als bijwoord krijgt het geen meervoudsvorm. Voorbeeld: Il va neiger aujourd'hui. — Het gaat vandaag sneeuwen. Samen betekent Il va faire très chaud aujourd'hui.: “Het wordt vandaag echt heel warm.” Il va faire chaud gebruikt de futur proche voor de verwachte toekomstige temperatuur; très versterkt chaud, en aujourd'hui geeft aan wanneer dit geldt. De Franse formulering is dus een onpersoonlijke weeruitdrukking, niet een mededeling over een concrete persoon die iets gaat doen.

2. Ne marchons pas au moment le plus chaud de la journée.

   Laten we niet wandelen op het heetste moment van de dag.

   Ne … pas

   niet

   marchons

   wandelen

   moment

   moment

   le plus chaud

   het heetste

   journée

   dag

   Uitgebreide uitleg

   Ne … pas omringt hier de werkwoordsvorm en maakt de aansporing negatief: “laten we niet …”. In een bevestigende aansporing zou je Marchons ! hebben; bij de ontkenning wordt dat Ne marchons pas !. De twee delen horen dus bij elkaar, ook al staan ze niet naast elkaar. marchons komt van marcher (“wandelen”, ook “lopen” afhankelijk van de context). Dit is de nous-vorm van de impératif présent: de spreker rekent zichzelf mee en spoort een groep aan. Vergelijk Marchons ! — “Laten we wandelen!” — met Ne marchons pas ! — “Laten we niet wandelen!” De vorm marchons kan er ook uitzien als een gewone tegenwoordige-tijdsvorm bij nous, maar hier is de aansporende functie duidelijk door ne … pas en de betekenis van de zin. moment is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “moment” of “tijdstip”. Het staat in de vaste combinatie au moment de …: letterlijk ongeveer “op het moment van …”. au is de samentrekking van à le; in deze zin betekent de combinatie au moment “op het moment”. le plus chaud is de overtreffende trap van het bijvoeglijk naamwoord chaud (“heet/warm”). chaud krijgt hier de vorm chaud, omdat het slaat op het mannelijke enkelvoudige moment; het lidwoord le markeert hier de mannelijke enkelvoudige vorm. De reeks is chaud — “heet”, plus chaud — “heter”, le plus chaud — “het heetste”. Het bijvoeglijk naamwoord is dus niet afgeleid van moment; moment is het zelfstandig naamwoord waarmee het overeenkomt. journée betekent “dag”, met nadruk op de dag als tijdsduur of verloop. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat je ziet in la journée; na de verschijnt hier de combinatie de la journée, “van de dag”. Een bruikbaar contrast is un jour — “een dag” als datum of dag in het algemeen — tegenover une journée — “een dag” als duur of beleefde tijdsperiode. Dat contrast is een algemene gebruiksmogelijkheid; in de vaste zin betekent de la journée eenvoudig “van de dag”. Samen vormen de delen Ne marchons pas (“laten we niet wandelen”) en au moment le plus chaud de la journée (“op het heetste moment van de dag”) de volledige betekenis: “Laten we niet wandelen op het heetste moment van de dag.”

3. Je vais mettre de la crème solaire avant de partir.

   Ik smeer zonnebrandcrème op voordat we weggaan.

   Je vais

   ik ga / ik zal

   mettre

   aanbrengen, smeren

   crème solaire

   zonnebrandcrème

   avant de

   voordat

   partir

   vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit het persoonlijk voornaamwoord je (“ik”) en vais, de tegenwoordige vorm van aller (“gaan”) bij je. Samen met een infinitief vormt dit vaak de nabije toekomst: je vais + infinitief = “ik ga …” of “ik zal …”. Voorbeeld: Je vais lire. = “Ik ga lezen.” mettre betekent hier niet algemeen alleen “zetten”, maar “aanbrengen” of “opdoen”: het onderwerp brengt de zonnebrandcrème aan. De infinitief blijft na vais onveranderd. Voorbeeld: Je vais mettre une veste. = “Ik ga een jas aantrekken.” crème solaire is een zelfstandig naamwoord met zijn bijvoeglijke bepaling: letterlijk “zonnecrème”, in deze zin natuurlijk “zonnebrandcrème”. solaire beschrijft het soort crème; het is geen werkwoordsvorm van mettre. avant de leidt een tijdsbepaling met een infinitief in. Het betekent “voordat” of “alvorens”, en de hoort hier bij deze constructie. Voorbeeld: Lave tes mains avant de manger. = “Was je handen voordat je eet.” partir betekent “vertrekken” of “weggaan”. Het is hier de infinitief na avant de, dus avant de partir betekent “voordat je/men vertrekt” of, volgens de vaste vertaling, “voordat we weggaan”. De Franse zin noemt in dit fragment geen apart onderwerp bij deze infinitief; de vertaling geeft de bedoelde gezamenlijke lezing als “we”. Samen vormt Je vais mettre de la crème solaire de boodschap “Ik ga zonnebrandcrème aanbrengen”. avant de partir voegt het tijdsmoment toe: dat gebeurt voordat het vertrek plaatsvindt. De volledige betekenis is dus: “Ik ga zonnebrandcrème opdoen voordat we weggaan.”

4. Reste aussi à l'ombre quand tu peux.

   Blijf ook in de schaduw als je kunt.

   Reste

   blijf

   aussi

   ook

   à l'ombre

   in de schaduw

   quand

   wanneer / als

   tu peux

   je kunt

   Uitgebreide uitleg

   Reste betekent hier “blijf”. Het is de gebiedende wijs van rester (“blijven”) voor één aangesproken persoon: rester → reste. Het onderwerp tu wordt in deze gebiedende wijs niet uitgesproken. Voorbeeld: Reste ici. — “Blijf hier.” aussi betekent “ook”. Het voegt deze raad toe aan een andere raad; het verandert niet wie moet blijven of waar die persoon moet blijven. à l'ombre betekent “in de schaduw”. à maakt hier deel uit van de vaste ruimtelijke uitdrukking à l'ombre; l' is de verkorte vorm van la voor een klinkerklank. Voorbeeld: Nous mangeons à l'ombre. — “We eten in de schaduw.” quand betekent hier “als” of “wanneer” en leidt de tijdsvoorwaarde in. De woordgroep die erop volgt, tu peux, betekent “je kunt”. Samen vormt quand tu peux de betekenis “als je kunt” — letterlijker: “wanneer je kunt”. tu peux gebruikt de tegenwoordige vorm van pouvoir (“kunnen”) bij tu: pouvoir → tu peux. De vorm peux hoort dus bij het werkwoord, niet bij tu. Voorbeeld: Tu peux venir. — “Je kunt komen.” Samen is de zin een aansporing: “Blijf ook in de schaduw als je kunt.” De hoofdhandeling is Reste; aussi voegt “ook” toe, à l'ombre geeft de plaats aan, en quand tu peux beperkt de aansporing tot de momenten waarop dat mogelijk is.

5. Je peux vite me déshydrater avec cette chaleur.

   Ik kan in deze hitte snel uitdrogen.

   Je peux

   ik kan

   vite

   snel

   me déshydrater

   uitdrogen

   avec

   door / met

   cette

   deze

   chaleur

   hitte

   Uitgebreide uitleg

   Je peux: pouvoir betekent hier “kunnen” en staat in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: je peux. Na pouvoir volgt een infinitief: Je peux partir = “Ik kan vertrekken.” De vorm peux hoort dus bij je; bij tu is het tu peux. vite: Dit bijwoord betekent “snel” en zegt hoe snel de uitdroging kan gebeuren. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Il arrive vite. — “Hij komt snel aan.” me déshydrater: Dit is de infinitiefconstructie se déshydrater met het wederkerende voornaamwoord voor je: me. In deze zin betekent ze “uitdrogen” of preciezer “uitgedroogd raken”: de spreker ondergaat zelf die toestand. De combinatie peux + infinitief maakt er “kan uitdrogen” van. Voorbeeld: Nous pouvons nous déshydrater sans assez d’eau. — “We kunnen uitdrogen zonder genoeg water.” avec: Dit voorzetsel betekent letterlijk “met”; in deze zin geeft het de omstandigheid of oorzaak aan, natuurlijk vertaald als “in” of “door” deze hitte. Voorbeeld: Je travaille avec cette chaleur. — “Ik werk met deze hitte.” cette: Dit is het aanwijzende woord voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: “deze”. Het stemt hier af op chaleur, niet op de spreker. Vergelijk: ce jour = “deze dag” (mannelijk enkelvoud), maar cette nuit = “deze nacht” (vrouwelijk enkelvoud). chaleur: Dit zelfstandig naamwoord betekent “hitte” of “warmte”. In cette chaleur verwijst het naar de concrete hitte die in de situatie relevant is. chaleur is vrouwelijk enkelvoud, wat de vorm cette verklaart. Samen vormen de delen Je peux + vite me déshydrater de betekenis “ik kan snel uitdrogen”. avec cette chaleur voegt de omstandigheid toe: “in/door deze hitte”. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan in deze hitte snel uitdrogen.”

6. Prends de l'eau et bois souvent.

   Neem water mee en drink vaak.

   Prends

   neem mee

   de l'eau

   water

   bois

   drink

   souvent

   vaak

   Uitgebreide uitleg

   Prends betekent hier “neem mee” en is de gebiedende wijs van prendre (“nemen”) voor tu. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “neem” betekenen; de l'eau bepaalt hier wat er meegenomen moet worden. Voorbeeld: Prends ton sac. — “Neem je tas mee.” de l'eau betekent hier “water”. de l' is de vorm van de vóór een klinker; het zelfstandig naamwoord is eau. Deze combinatie drukt een niet-afgebakende hoeveelheid water uit, niet een specifiek aantal. Voorbeeld: Je bois de l'eau. — “Ik drink water.” bois betekent hier “drink” en is de gebiedende wijs van boire (“drinken”) voor tu. De vorm bois komt ook voor als tegenwoordige tijd bij je of tu, maar hier geeft de positie na et samen met de aansporende betekenis een bevel aan. Voorbeeld: Bois lentement. — “Drink langzaam.” souvent is een bijwoord dat aangeeft dat iets vaak gebeurt. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Elle boit souvent. — “Zij drinkt vaak.” Samen vormen Prends de l'eau en bois souvent twee bevelen die met et (“en”) verbonden zijn: de aangesprokene moet water meenemen en vaak drinken. De vaste vertaling geeft daarbij de bedoelde betekenis “Neem water mee en drink vaak.”

7. Allons au parc plus tard, quand il fera plus frais.

   Laten we later naar het park gaan als het koeler is.

   Allons

   laten we gaan

   au

   naar het

   parc

   park

   plus tard

   later

   quand

   als

   il fera

   het zal zijn

   plus frais

   koeler

   Uitgebreide uitleg

   Allons komt van aller (“gaan”) en is de gebiedende wijs voor nous: letterlijk een aansporing aan “ons”, dus “laten we gaan”. In deze zin is het werkwoord het eerste deel van het voorstel. Voorbeeld: Allons au musée. — “Laten we naar het museum gaan.” au is de samentrekking van à + le. Hier drukt het de bestemming uit: “naar het”. De vorm au gebruik je vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; vóór een vrouwelijk enkelvoud staat à la, en vóór een meervoud aux. parc betekent “park”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le parc. In au parc is le opgenomen in de samentrekking au. plus tard betekent “later”. plus betekent hier niet zelfstandig “meer”, maar maakt samen met tard de tijdsaanduiding “later”. Voorbeeld: Nous partirons plus tard. — “We vertrekken later.” quand betekent “wanneer” of, zoals hier, “als”. Het leidt de tijdsbepaling in die aangeeft wanneer het voorstel uitgevoerd wordt. il fera bevat de onpersoonlijke il en de toekomende vorm fera van faire. In deze weeruitdrukking verwijst il niet naar een specifiek genoemde persoon; de constructie beschrijft de omstandigheden. fera is de derde persoon enkelvoud van de futur simple: faire → il fera. In weeruitdrukkingen kan faire bijvoorbeeld ook voorkomen in Il fait froid — “Het is koud.” plus frais betekent “koeler”. frais is het bijvoeglijk naamwoord “fris/koel”; plus frais is de vergelijkende trap, gevormd met plus + het bijvoeglijk naamwoord. De vergelijking is hier met een eerder of impliciet warmer moment, niet noodzakelijk met een specifiek genoemde plaats. Voorbeeld: Le soir, l’air est plus frais. — “'s Avonds is de lucht koeler.” Samen betekent Allons au parc “Laten we naar het park gaan”. plus tard plaatst dat gaan later in de tijd. quand il fera plus frais zegt wanneer: op het moment dat het koeler zal zijn. De volledige betekenis is dus: “Laten we later naar het park gaan als het koeler is.”

8. Ce sera plus sûr et plus confortable.

   Dat zal veiliger en comfortabeler zijn.

   Ce sera

   dat zal zijn

   plus sûr

   veiliger

   plus confortable

   comfortabeler

   Uitgebreide uitleg

   Ce sera betekent hier “dat zal zijn”. Ce is een aanwijzend voornaamwoord dat als onderwerp naar een situatie of zaak verwijst; de precieze referent wordt in deze zin niet verder benoemd. Sera is de toekomende tijd van être (“zijn”), in de derde persoon enkelvoud: je serai, tu seras, il/elle/on sera. De vorm drukt hier een verwachting of eigenschap in de toekomst uit. plus sûr betekent “veiliger”. Sûr betekent “veilig” of “zeker”; plus sûr is de vergelijkende vorm met plus (“meer”): sûr → plus sûr. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier bij de situatie die door ce wordt aangeduid. Een bruikbaar voorbeeld is: Cette route est plus sûre. — “Deze weg is veiliger.” In dat voorbeeld krijgt sûr de vrouwelijke vorm sûre omdat het bij route hoort. plus confortable betekent “comfortabeler”. De vergelijking wordt opnieuw gevormd met plus voor het bijvoeglijk naamwoord: confortable → plus confortable. Confortable heeft in het enkelvoud dezelfde geschreven vorm voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt het confortables. Voorbeeld: Ce siège est plus confortable. — “Deze stoel is comfortabeler.” Samen vormt Ce sera plus sûr et plus confortable een toekomstige beschrijving van dezelfde niet nader benoemde situatie: “Dat zal veiliger en comfortabeler zijn.” Et (“en”) verbindt de twee vergelijkende eigenschappen.