Beleefd reageren in de rij | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Excusez-moi, je crois que la fin de la file est derrière nous.

   Pardon, ik denk dat het einde van de rij achter ons is.

   Excusez-moi

   Pardon.

   je crois que

   ik denk dat

   la fin

   het einde

   file

   rij

   derrière nous

   achter ons

   Uitgebreide uitleg

   Excusez-moi is een vaste beleefde manier om iemands aandacht te vragen: letterlijk is het een bevelsvorm van excuser met moi als object. Excusez gebruikt de vous-vorm; die kan één persoon beleefd aanspreken of meerdere personen aanspreken. Voor één informele persoon bestaat Excuse-moi. je crois que betekent hier “ik denk dat”. Crois is de tegenwoordige tijd van croire bij je; de infinitief is croire. Na croire que volgt een mededeling die de spreker als zijn inschatting presenteert. Bijvoorbeeld: Je crois qu’il est là. — “Ik denk dat hij daar is.” la fin betekent hier “het einde”. Fin is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord la ervoor. Het kan ook in andere combinaties voorkomen, zoals la fin du film — “het einde van de film”. file betekent hier “rij”, in de betekenis van mensen die achter elkaar wachten. Het zelfstandig naamwoord heeft in deze uitdrukking het lidwoord la: la file. Het is niet hetzelfde als fille, dat “meisje” betekent; de spelling en uitspraak verschillen. derrière nous betekent “achter ons”. Derrière is een voorzetsel voor een plaatsrelatie. Nous is hier het beklemtoonde voornaamwoord na dat voorzetsel en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon: “ons”. Vergelijk derrière moi — “achter mij” en derrière vous — “achter u/jullie”. Samen vormen de delen: Excusez-moi vraagt beleefd aandacht; je crois que leidt de inschatting in; la fin de la file betekent “het einde van de rij”; en est derrière nous betekent “is achter ons”. De volledige betekenis is dus: “Pardon, ik denk dat het einde van de rij achter ons is.”

2. Désolé, je n'avais pas vu où elle se terminait.

   Sorry, ik had niet gezien waar de rij eindigde.

   Désolé

   Sorry

   je n'avais pas vu

   ik had niet gezien

   où

   waar

   elle

   zij

   se terminait

   eindigde

   Uitgebreide uitleg

   Désolé is hier een korte verontschuldiging: “sorry”. De vorm is het mannelijk enkelvoud van désolé. Als dit bijvoeglijk naamwoord met een vrouwelijke spreker overeenstemt, is de vorm doorgaans désolée; de zin zelf bepaalt het geslacht van de spreker niet. je n'avais pas vu betekent hier “ik had niet gezien”. avais is de imparfait-vorm van avoir bij je, en vu is het voltooid deelwoord van voir (“zien”): voir → vu. Samen met ne ... pas vormen ze een ontkennende plus-que-parfait. Die tijd drukt uit dat het niet-zien vóór een ander referentiemoment in het verleden lag. In informele gesproken Franse taal kan ne soms wegvallen, maar hier staat het wel in de gegeven zin. où betekent hier “waar” en leidt de bijzin in die de plaats aangeeft. Het verschilt van ou zonder accent, dat “of” betekent. Bijvoorbeeld: Je sais où elle habite. — “Ik weet waar zij woont.” elle is een vrouwelijk enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord en betekent hier “zij” of “ze”. De vaste vertaling identificeert de referent als de rij; het voornaamwoord stemt grammaticaal overeen met het vrouwelijke Franse woord file. se terminait betekent hier “eindigde”. De infinitief is se terminer (“eindigen”); se terminait is de derde persoon enkelvoud van de imparfait. se terminer is wederkerend van vorm: la file se termine betekent “de rij eindigt”. Hier situeert de imparfait het einde van de rij binnen het verleden. Samen vormt je n'avais pas vu de hoofdzin en où elle se terminait de bijzin met de inhoud van wat niet gezien was. De volledige betekenis is: “Sorry, ik had niet gezien waar de rij eindigde.”

3. Les panneaux sont difficiles à voir d'ici.

   De borden zijn vanaf hier moeilijk te zien.

   panneaux

   borden

   difficiles

   moeilijk

   voir

   zien

   d'ici

   vanaf hier

   Uitgebreide uitleg

   panneaux betekent hier “borden”. Het is het meervoud van panneau; het enkelvoud is un panneau en het meervoud des panneaux of, zoals hier, les panneaux wanneer naar bepaalde borden wordt verwezen. De uitgang -x hoort bij deze meervoudsvorm. Voorbeeld: Les panneaux sont visibles. — “De borden zijn zichtbaar.” difficiles betekent hier “moeilijk” en beschrijft les panneaux. Het bijvoeglijk naamwoord is het meervoud van difficile; de vorm is hier meervoud omdat het bij een meervoudig onderwerp hoort. In Les panneaux sont difficiles à voir staat difficiles à + infinitief voor “moeilijk om te …”. Voorbeeld: Ce texte est difficile à comprendre. — “Deze tekst is moeilijk te begrijpen.” voir is de infinitief “zien”. Na à blijft het werkwoord in de infinitief: difficile à voir betekent letterlijk dat iets moeilijk te zien is. voir gaat over iets waarnemen; regarder betekent eerder “kijken naar” en legt meer nadruk op de kijkhandeling. Voorbeeld: Je peux voir le panneau. — “Ik kan het bord zien.” d'ici betekent “vanaf hier”. Dit is de + ici, waarbij de voor herkomst of vertrekpunt staat en ici “hier” betekent. De apostrof markeert de samentrekking van de vóór ici. Voorbeeld: D'ici, on voit la mer. — “Vanaf hier ziet men de zee.” Samen vormen Les panneaux sont difficiles à voir d'ici de betekenis: “De borden zijn vanaf hier moeilijk te zien.” Les panneaux is het onderwerp, sont is de vorm van être bij een meervoudig onderwerp, difficiles à voir zegt dat het zien ervan lastig is, en d'ici geeft het standpunt of vertrekpunt aan: vanaf hier.

4. Est-ce que je dois me placer derrière la personne au manteau gris ?

   Zal ik achter de persoon met de grijze jas gaan staan?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je dois

   moet ik

   me placer

   me opstellen

   derrière

   achter

   la personne

   de persoon

   manteau

   jas

   gris

   grijs

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que opent een ja-neevraag. Het is een vaste vraaginleiding; de daaropvolgende woordvolgorde blijft die van een gewone mededelende zin. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? je dois bevat dois, de vorm van devoir in de tegenwoordige tijd voor je: je dois, tu dois, il/elle doit. Devoir drukt hier uit dat de spreker vraagt of hij of zij iets moet doen. In combinatie met een infinitief volgt het patroon devoir + infinitief, bijvoorbeeld: Je dois attendre. — Ik moet wachten. me placer is de pronominale infinitief van se placer, hier: zichzelf op een bepaalde plaats zetten of gaan staan. placer is de basisvorm; me verwijst in deze zin naar de spreker en past bij je. Het is dus niet hetzelfde als alleen placer, waarbij iemand of iets anders ergens geplaatst kan worden. Bijvoorbeeld: Je me place près de la porte. — Ik ga bij de deur staan. derrière is een voorzetsel met de betekenis ‘achter’. Het geeft de positie aan ten opzichte van wat daarna komt: derrière la porte — achter de deur. la personne betekent ‘de persoon’. Personne is hier een zelfstandig naamwoord met het vrouwelijke lidwoord la; dat grammaticale geslacht zegt niet op zichzelf iets over de feitelijke persoon. Het contrast is une personne — een persoon, naast des personnes — personen. In au manteau gris is manteau het zelfstandig naamwoord ‘jas’. Au is de samensmelting van à en le en betekent hier ongeveer ‘met de’ binnen de beschrijving van de persoon: een persoon met de grijze jas. Manteau is mannelijk enkelvoud, daarom staat er le in de samensmelting au. Bijvoorbeeld: un manteau noir — een zwarte jas. gris beschrijft manteau en betekent ‘grijs’. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm; de vrouwelijke vorm is grise, bijvoorbeeld une veste grise — een grijze jas. In manteau gris stemt het bijvoeglijk naamwoord dus af op het mannelijke enkelvoud van manteau. Samen vormt de zin de vraag of de spreker achter de persoon met de grijze jas moet gaan staan: Est-ce que maakt er een vraag van, je dois me placer geeft de te verrichten handeling aan, en derrière la personne au manteau gris geeft de plaats en de persoon als herkenningspunt aan.

5. Oui, allez-y, s'il vous plaît ; tout le monde attend depuis un moment.

   Doe dat maar, alsjeblieft; iedereen staat al een tijdje te wachten.

   Oui

   ja

   allez-y

   ga je gang

   s'il vous plaît

   alstublieft

   tout le monde

   iedereen

   attend

   wacht

   depuis un moment

   al een tijdje

   Uitgebreide uitleg

   Oui betekent hier “ja” en bevestigt de voorafgaande vraag. Het is een korte bevestiging; in andere situaties kan Frans ook non (“nee”) gebruiken. allez-y komt van aller (“gaan”). Allez is de gebiedende wijs voor vous; y verwijst naar de handeling of plaats waarover het gesprek al gaat. Samen betekent dit hier “ga uw gang” of “doe maar”. De vorm is beleefd tegenover één persoon of gericht aan meerdere personen. Voor één vertrouwde persoon is de overeenkomstige vorm vas-y. In s'il vous plaît is vous de beleefde aanspreekvorm (of meervoud), en de hele uitdrukking betekent “alstublieft”. De uitdrukking maakt het verzoek beleefder; ze geeft op zichzelf geen aantal aan. tout le monde betekent “iedereen”. Hoewel monde naar mensen als groep verwijst, gedraagt de volledige uitdrukking zich grammaticaal als enkelvoud. Daarom staat daarna attend, niet een meervoudsvorm. attend is de derde persoon enkelvoud van attendre (“wachten”). De tegenwoordige tijd kan hier een situatie beschrijven die nu aan de gang is. Vergelijk: J'attends = “ik wacht”, ils attendent = “zij wachten”. depuis un moment betekent “al een tijdje”. depuis geeft aan dat de situatie eerder begonnen is en tot het genoemde moment voortduurt. un moment betekent hier een onbepaalde tijdsduur, niet noodzakelijk één exact meetbaar moment. Bijvoorbeeld: J'attends depuis un moment. — “Ik wacht al een tijdje.” Samen vormen de delen: “Ja, ga uw gang/doe maar, alstublieft; iedereen wacht al een tijdje.” Oui, allez-y geeft toestemming of aansporing, s'il vous plaît verzacht de formulering, en tout le monde attend depuis un moment zegt dat iedereen al enige tijd aan het wachten is.

6. Je ne voulais pas passer devant les autres.

   Ik wilde niet voordringen.

   ne … pas

   niet

   voulais

   wilde

   passer devant

   voordringen

   les autres

   de anderen

   Uitgebreide uitleg

   ne ... pas vormt hier de Franse ontkenning: het betekent dat de handeling niet gewenst was. De twee delen staan rond het vervoegde werkwoord: Je ne voulais pas .... In informele spreektaal valt ne soms weg, maar in deze zin staat de volledige vorm. voulais is de vorm van vouloir voor je in de imparfait. vouloir betekent ‘willen’; je voulais betekent hier ‘ik wilde’. De imparfait plaatst de wil als een toestand of bedoeling in het verleden. Vergelijk: Je veux passer. — ‘Ik wil voorgaan.’ Hier beschrijft veux de tegenwoordige tijd, terwijl voulais naar het verleden verwijst. passer devant betekent letterlijk ‘ervoorbijgaan’ of ‘voor iemand langs gaan’. In deze context, samen met de ontkenning en les autres, krijgt het de bedoelde betekenis ‘voordringen’: vóór de andere wachtenden gaan staan. Het werkwoord passer is de infinitief na voulais; de vorm van de wil draagt de verledenstijd, niet passer. Voorbeeld: Il passe devant nous. — ‘Hij gaat vóór ons langs.’ les autres betekent ‘de anderen’. les is het bepaalde lidwoord voor een meervoudige groep en autres is het bijvoeglijk gebruikte woord met de betekenis ‘andere’. Het verwijst hier volgens de vaste vertaling naar de andere mensen in de wachtrij, zonder dat de zin hun precieze aantal noemt. Voorbeeld: Je respecte les autres. — ‘Ik respecteer de anderen.’ Samen betekent Je ne voulais pas passer devant les autres.: ‘Ik wilde niet voordringen.’ De structuur is Je ne voulais pas (‘ik wilde niet’) + passer devant les autres (‘vóór de anderen langs gaan’).

7. Ça arrive quand il y a autant de monde ici.

   Dat gebeurt als het hier zo druk wordt.

   Ça

   dat

   arrive

   gebeurt

   quand

   als; wanneer

   il y a

   er is; er zijn

   autant

   zoveel

   monde

   mensen; volk

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Ça verwijst hier naar de situatie of gebeurtenis die wordt beschreven: “dat”. Als zelfstandig onderwerp staat het los van een specifiek genoemd zelfstandig naamwoord. Een nuttig contrast is cela, een formelere vorm met ongeveer dezelfde verwijzende functie. arrive komt van arriver en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: il/elle/ça arrive = “hij/zij/dat gebeurt”. Het onderwerp is dus ça; arrive is niet een vorm van een ander werkwoord. Voorbeeld: Ça arrive souvent. — “Dat gebeurt vaak.” quand betekent “wanneer” of, zoals hier, “als”. Het leidt de omstandigheid of het moment in waarop iets gebeurt. Voorbeeld: Je pars quand il fait nuit. — “Ik vertrek als het donker is.” il y a is een vaste Franse constructie om aanwezigheid of bestaan uit te drukken: “er is” of “er zijn”. Het Franse a is hier de vorm van avoir in deze constructie; de hele uitdrukking vertaal je niet woord voor woord. In il y a autant de monde introduceert de constructie wat er aanwezig is. autant betekent hier “zo veel” of “zoveel” en drukt een hoeveelheid uit, vaak met een vergelijking met een bekende of verwachte hoeveelheid. In de combinatie autant de + zelfstandig naamwoord staat na de het woord dat wordt geteld of ingeschat. Voorbeeld: Il y a autant de voitures aujourd’hui. — “Er zijn vandaag zoveel auto’s.” monde betekent hier “mensen” of “volk”, niet “wereld”. In autant de monde is het een enkelvoudig verzamelwoord voor een hoeveelheid mensen. Het behoudt dus de vorm monde, ook al verwijst de betekenis naar meerdere personen. Beaucoup de monde is een veelgebruikte nabije combinatie voor “veel mensen”. ici betekent “hier” en lokaliseert de situatie. Het kan ook in andere zinnen zelfstandig een plaats aanduiden, bijvoorbeeld Attendez ici. — “Wacht hier.” Samen vormen quand il y a autant de monde ici en ça arrive de betekenis: “Dat gebeurt als het hier zo druk wordt.” De Franse structuur zegt letterlijker dat dit gebeurt wanneer hier zoveel mensen aanwezig zijn; in de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “wanneer het hier zo druk wordt”.`

8. Je vais me mettre au bout de la file maintenant.

   Ik ga nu achteraan staan.

   Je vais

   ik ga

   me mettre

   mezelf plaatsen; een positie innemen

   au bout de

   aan het einde van

   file

   rij

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier samen met een infinitief “ik ga …” en vormt de nabije toekomst. vais is de vorm van aller voor je, de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Je vais attendre. — “Ik ga wachten.” me mettre betekent hier dat de spreker zichzelf in een positie brengt: “mezelf plaatsen” of “een positie innemen”. mettre betekent in andere contexten vaak “zetten” of “plaatsen”; se mettre is de wederkerende vorm. In vais me mettre krijgt de combinatie door vais de betekenis “gaan staan” of “plaatsnemen”. Voorbeeld: Elle va se mettre ici. — “Zij gaat hier staan.” au bout de betekent “aan het einde van”. au is de vaste samentrekking van à le; het hoort hier bij bout. De uitdrukking kan ook voor andere eindpunten worden gebruikt, bijvoorbeeld au bout de la rue — “aan het einde van de straat”. In combinatie met een rij kan “aan het einde van de rij” in het Nederlands natuurlijk als “achteraan in de rij” worden weergegeven. file betekent hier “rij”, in de zin van mensen die achter elkaar wachten. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la file. Voorbeeld: La file est longue. — “De rij is lang.” maintenant betekent “nu”. Het geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt en staat in deze zin aan het einde. Voorbeeld: Je commence maintenant. — “Ik begin nu.” Samen vormen de delen: Je vais (ik ga, nabije toekomst) + me mettre (mezelf in een positie brengen) + au bout de la file (aan het einde van de rij, hier natuurlijk: achteraan in de rij) + maintenant (nu). De volledige betekenis is: “Ik ga nu achteraan in de rij staan.”