Naar de wachttijd vragen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Excusez-moi, quel est le temps d'attente prévu ?

   Pardon, hoe lang is de geschatte wachttijd?

   Excusez-moi

   Pardon

   quel est

   wat is …?

   temps

   tijd

   attente

   wachten

   prévu

   geschat

   Uitgebreide uitleg

   Excusez-moi betekent hier “pardon” of “neemt u me niet kwalijk”. Excusez is de gebiedende wijs van excuser voor vous; die vorm wordt gebruikt voor meerdere aangesproken personen of beleefd voor één persoon. moi is het beklemtoonde voornaamwoord “mij”. quel est vormt een vraag naar identificatie of informatie: letterlijk ongeveer “welk(e) is”. quel is hier een vragend bijvoeglijk woord dat bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord temps hoort; bij andere combinaties veranderen vorm en overeenkomst, bijvoorbeeld quelle heure (“hoe laat”, letterlijk “welk uur”) en quels horaires (“welke tijden”). temps betekent hier “tijd”, meer bepaald de tijdsduur die men moet wachten. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord. Het kan in andere contexten ook “weer” betekenen, maar de combinatie met d'attente maakt hier de betekenis “wachttijd” duidelijk. attente betekent “wachten” of “wachttijd” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, afgeleid van attendre (“wachten”). In temps d'attente verbindt de het soort tijd met de activiteit: “tijd van het wachten” → “wachttijd”. De vorm d' ontstaat vóór een klinkerklank. prévu betekent hier “verwacht” of “geschat”. Het is het voltooid deelwoord van prévoir (“voorzien, verwachten”) en gedraagt zich hier als een bijvoeglijk naamwoord. Het stemt af met temps: mannelijk enkelvoud, dus prévu; bijvoorbeeld une durée prévue is vrouwelijk enkelvoud (“een geschatte duur”). De betekenis is hier een vooraf ingeschatte wachttijd, niet noodzakelijk een gegarandeerde uitkomst. Samen vormen de delen: quel est + le temps d'attente + prévu: “wat is de geschatte wachttijd?” De vraag begint met een beleefde aanspreekvorm en vraagt vervolgens naar de verwachte duur van het wachten. De volledige Franse zin betekent dus: “Pardon, hoe lang is de geschatte wachttijd?”

2. Environ dix minutes, peut-être un peu plus.

   Ongeveer tien minuten, misschien iets langer.

   Environ

   ongeveer

   dix

   tien

   minutes

   minuten

   peut-être

   misschien

   un peu plus

   iets meer; iets langer

   Uitgebreide uitleg

   Environ betekent hier “ongeveer” en maakt de tijdsduur minder precies. Het staat vóór de hoeveelheid. Voorbeeld: environ cinq minutes = “ongeveer vijf minuten”. dix is het telwoord “tien”. Het Franse telwoord dix verandert hier niet van vorm; de meervoudsvorm staat bij het zelfstandig naamwoord minutes, niet bij dix. minutes betekent “minuten”. De basisvorm is minute; minutes is daarvan de meervoudsvorm. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk, maar dat zie je in minutes zelf niet aan een aparte vrouwelijke uitgang. Voorbeeld: une minute = “één minuut”, tegenover dix minutes = “tien minuten”. peut-être betekent “misschien” en drukt onzekerheid uit over wat volgt. Het kan ook vóór een volledige zin staan: Peut-être qu'il vient = “Misschien komt hij.” un peu plus betekent hier “iets meer” of, toegepast op een tijdsduur, “iets langer”. plus geeft een grotere hoeveelheid of duur aan dan een eerder genoemde hoeveelheid; un peu beperkt die extra hoeveelheid. Voorbeeld: Attendez un peu plus = “Wacht iets langer.” Samen vormt Environ dix minutes de geschatte duur “ongeveer tien minuten”. Daarna voegt peut-être un peu plus de mogelijkheid toe dat de duur iets groter is. De volledige uiting betekent: “Ongeveer tien minuten, misschien iets langer.”

3. J'ai encore un rendez-vous après ça.

   Ik heb hierna nog een afspraak.

   J'ai

   ik heb

   encore

   nog

   un rendez-vous

   een afspraak

   après ça

   hierna

   Uitgebreide uitleg

   J'ai is de samentrekking van je en ai: je is “ik” en ai is de vorm van avoir voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Samen betekent dit hier “ik heb”. Voorbeeld: J'ai une question. — “Ik heb een vraag.” encore betekent hier “nog”: de spreker heeft na het genoemde moment nog een afspraak. In andere contexten kan encore ook “opnieuw” of “nog steeds” betekenen; die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. Voorbeeld: J'ai encore du travail. — “Ik heb nog werk.” un rendez-vous betekent “een afspraak”. rendez-vous is een zelfstandig naamwoord van het mannelijke grammaticale geslacht, en het lidwoord un stemt daarmee overeen. Het meervoud is des rendez-vous; de spelling van rendez-vous blijft daarbij gelijk. Voorbeeld: J'ai deux rendez-vous. — “Ik heb twee afspraken.” après ça betekent hier “hierna” of “daarna”. après drukt een tijdsrelatie uit en ça is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat”. In deze zin verwijst de combinatie naar het moment of de gebeurtenis die met “dat” wordt aangeduid; de vaste vertaling bevestigt de tijdsbetekenis “hierna”. Voorbeeld: On parlera après ça. — “We praten daarna.” De volledige opbouw is J'ai (“ik heb”) + encore (“nog”) + un rendez-vous (“een afspraak”) + après ça (“hierna”). De vaste zin betekent dus: “Ik heb hierna nog een afspraak.”

4. Si c'est trop tard, vous pouvez revenir après le déjeuner.

   Als dat te laat is, kunt u na de lunch terugkomen.

   Si

   als

   c'est

   het is

   trop tard

   te laat

   vous pouvez

   u kunt

   revenir

   terugkomen

   après

   na

   le déjeuner

   de lunch

   Uitgebreide uitleg

   Si leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. Een veelgebruikt patroon is si + tegenwoordige tijd, gevolgd door de mogelijke consequentie. Voorbeeld: Si vous avez le temps, vous pouvez rester. — “Als u tijd hebt, kunt u blijven.” c’est betekent hier “het is”. Het bestaat uit ce (“het/dit”) en est, de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”): je suis, tu es, il/elle est, c’est. In deze zin verwijst ce naar de situatie die “te laat” is; de specifieke situatie wordt niet verder benoemd. trop tard betekent “te laat”. trop geeft een overschrijding aan (“te” of “te veel”), terwijl tard “laat” betekent. Vergelijk Il est tard. — “Het is laat.” en Il est trop tard. — “Het is te laat.” vous pouvez betekent hier “u kunt”. pouvez is de vorm van pouvoir (“kunnen”) voor vous in de tegenwoordige tijd. pouvoir wordt gevolgd door een infinitief: vous pouvez revenir — “u kunt terugkomen”. Het Franse vous kan naar één persoon in een beleefde aanspreekvorm of naar meerdere personen verwijzen. De vaste vertaling gebruikt “u”, maar het Nederlands onderscheidt daarmee op zichzelf niet tussen die twee mogelijkheden. revenir is de infinitief “terugkomen”. Het is opgebouwd rond venir (“komen”); de voorvoeging re- geeft hier terugkeer aan. Het is een onregelmatig werkwoord: je reviens betekent “ik kom terug”, terwijl het voltooid deelwoord revenu is. Na pouvoir blijft het werkwoord in de infinitief: Vous pouvez revenir. — “U kunt terugkomen.” après betekent “na”. Het kan een tijdstip of gebeurtenis introduceren, zoals in après le déjeuner (“na de lunch”). Zonder zelfstandig naamwoord kan het ook zelfstandig worden gebruikt: Je reviendrai après. — “Ik kom daarna terug.” le déjeuner betekent “de lunch”. déjeuner is hier een zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord le; als werkwoord kan déjeuner ook “lunchen” betekenen. Het lidwoord le markeert hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het zegt op zichzelf geen aantal. Voorbeeld: Après le déjeuner, nous partons. — “Na de lunch vertrekken we.” Samen vormt Si c’est trop tard de voorwaarde “Als dat te laat is”. vous pouvez revenir geeft de mogelijkheid “kunt u terugkomen”, en après le déjeuner bepaalt wanneer: “na de lunch”. De volledige betekenis is dus: “Als dat te laat is, kunt u na de lunch terugkomen.”

5. Est-ce que je garderais ma place si je revenais plus tard ?

   Houd ik mijn plek als ik later terugkom?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   garderais

   zou houden

   ma

   mijn

   place

   plek

   si

   als

   revenais

   terugkwam

   plus tard

   later

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que opent een gewone ja-neevraag: het maakt van de mededeling die erop volgt een vraag, zonder zelf de inhoudelijke tijd of betekenis te bepalen. garderais betekent hier “zou houden” of “zou behouden”. Het is de conditionnel présent van garder (“houden, bewaren”): je garderais = ik zou houden. De uitgang -ais markeert hier de eerste persoon enkelvoud van de conditionnel; hij drukt in deze zin een voorwaardelijke mogelijkheid uit, niet een vaststaand feit. Voorbeeld: Je garderais ce billet. — “Ik zou dit kaartje houden.” ma betekent “mijn” en staat vóór place. Deze vorm van het bezittelijk bijvoeglijk woord hoort bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord; de vorm wordt dus afgestemd op place, niet op de persoon die bezit. Vergelijk mon bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld mon billet — “mijn kaartje”. place betekent hier “plek” of “plaats”, namelijk de plaats die de spreker wil behouden. Het woord kan ook andere soorten plaatsen aanduiden, maar in deze zin gaat het om een behouden plaats in de betreffende situatie. Voorbeeld: Cette place est libre. — “Deze plek is vrij.” si leidt hier de voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. De voorwaarde volgt in deze zin na de hoofdzin. In een patroon van het type si + imparfait, conditionnel présent staat de voorwaarde in de imparfait en het mogelijke gevolg in de conditionnel présent. revenais betekent hier “terugkwam” en is de eerste persoon enkelvoud van de imparfait van revenir (“terugkomen”). De vorm verwijst hier niet naar een vastgesteld verleden feit, maar maakt deel uit van de voorwaarde: si je revenais = “als ik terugkwam” of natuurlijker “als ik zou terugkomen”. Voorbeeld: Si je revenais demain, je vous préviendrais. — “Als ik morgen terugkwam, zou ik het u laten weten.” plus tard betekent “later”. Het geeft aan dat het terugkomen op een later moment zou plaatsvinden; het verandert niet wie terugkomt of hoe zeker dat is. Samen vormt Est-ce que je garderais ma place de vraag “Zou ik mijn plek behouden?”. si je revenais plus tard specificeert de voorwaarde: “als ik later terugkwam”. De volledige betekenis is dus: “Houd ik mijn plek als ik later terugkom?” In de Franse vorm wordt die combinatie weergegeven als si + imparfait (je revenais) voor de voorwaarde en conditionnel présent (je garderais) voor het mogelijke gevolg.

6. Vous devriez prendre un nouveau ticket après le déjeuner.

   U zou na de lunch een nieuw ticket moeten nemen.

   Vous devriez

   u zou moeten

   prendre

   nemen

   un nouveau

   een nieuw

   ticket

   ticket

   après le déjeuner

   na de lunch

   Uitgebreide uitleg

   Vous devriez betekent hier “u zou moeten”. devriez is de conditionnel présent van devoir; de vorm hoort bij vous (meervoud of beleefde aanspreekvorm). In combinatie met een infinitief drukt dit meestal advies of een aanbeveling uit, niet noodzakelijk een absoluut bevel. Voorbeeld: Vous devriez attendre. — “U zou moeten wachten.” prendre is de infinitief van prendre, “nemen”. Na devoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: Vous devriez prendre .... Andere vormen van hetzelfde werkwoord zijn bijvoorbeeld je prends (“ik neem”) en ils prennent (“zij nemen”); die vervoegde vormen staan niet in deze zin. un nouveau betekent hier “een nieuw”. un is het onbepaalde lidwoord en stelt op zichzelf geen numerieke telling vast. nouveau is het bijvoeglijk naamwoord bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord ticket; de vorm verandert volgens het zelfstandig naamwoord: une nouvelle idée — “een nieuw idee”. In het meervoud zijn de vormen nouveaux en nouvelles. ticket betekent “ticket” of “kaartje”. Het is in deze zin een mannelijk zelfstandig naamwoord: un ticket; het meervoud is des tickets. Voorbeeld: J’ai un ticket. — “Ik heb een ticket.” après le déjeuner betekent “na de lunch”. après is een voorzetsel voor iets dat later plaatsvindt; le déjeuner gebruikt déjeuner als zelfstandig naamwoord met de betekenis “de lunch”. Voorbeeld: Nous partons après le déjeuner. — “We vertrekken na de lunch.” Samen vormen de delen: Vous devriez + prendre un nouveau ticket + après le déjeuner. De volledige betekenis is: “U zou na de lunch een nieuw ticket moeten nemen.”

7. Alors, je vais attendre pour l'instant, puisque je suis déjà là.

   Dan wacht ik voorlopig, want ik ben er toch al.

   Alors

   dus / nou

   je vais

   ik ga / ik zal

   attendre

   wachten

   pour l'instant

   voorlopig / op dit moment

   puisque

   want / aangezien

   je suis

   ik ben

   déjà

   al

   là

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Alors staat hier aan het begin als overgangswoord: het sluit aan bij de situatie en leidt de beslissing in. Afhankelijk van de context kan het bijvoorbeeld dus of nou betekenen; hier past vooral dus bij de vertaling. je vais bestaat uit de tegenwoordige tijd van aller in de eerste persoon enkelvoud: je vais. Samen met een infinitief vormt dit in het Frans de nabije toekomst: je vais attendre = “ik ga wachten” of “ik zal wachten”. Het is dus niet alleen de zelfstandige betekenis “ik ga”; vais helpt hier de toekomstige handeling uitdrukken. attendre is de infinitief “wachten”. Na de constructie aller + infinitief blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je vais partir. — “Ik ga vertrekken.” pour l'instant is een vaste tijdsbepaling voor iets dat voorlopig of op dit moment geldt. Het zegt hier hoe lang de spreker van plan is te wachten: voorlopig. puisque leidt een reden in die als bekend of duidelijk wordt gepresenteerd. Het kan vaak met “aangezien” of, zoals hier, met “want” worden vertaald. Het verbindt de wachtbeslissing met de reden die volgt. je suis is de eerste persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd: je suis = “ik ben”. Het onderwerp je bepaalt hier de persoon; suis is de bijbehorende vorm van être. déjà betekent “al” en geeft aan dat iets op het genoemde moment reeds het geval is. In je suis déjà là versterkt het de reden om te blijven wachten: de spreker is er al. là betekent hier “daar” of, natuurlijker in deze context, “er”. Het verwijst naar de plaats waar de spreker zich bevindt, zonder dat de precieze plaats in deze zin wordt benoemd. Samen vormen de delen: Alors leidt de beslissing in; je vais attendre zegt dat de spreker zal wachten; pour l'instant beperkt dat plan tot voorlopig. Daarna geeft puisque de reden: je suis déjà là, “ik ben er al”. De volledige betekenis is dus: “Dan wacht ik voorlopig, want ik ben er al.”

8. Gardez un œil sur l'écran, s'il vous plaît.

   Houd het scherm alstublieft in de gaten.

   Gardez un œil sur

   houd ... in de gaten

   l'écran

   het scherm

   s'il vous plaît

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   Gardez un œil sur betekent hier “houd ... in de gaten”. Gardez is de gebiedende wijs van garder (“bewaren”, “houden”) voor vous. In deze vaste uitdrukking krijgt het de betekenis “in de gaten houden”. Het onderwerp wordt in een Franse gebiedende wijs meestal niet uitgesproken; de vorm -ez laat hier de beleefde of meervoudige aanspreekvorm zien. De uitdrukking garder un œil sur + zelfstandig naamwoord is een bruikbaar patroon: Gardez un œil sur la porte. — “Houd de deur in de gaten.” un œil betekent letterlijk “een oog”. In garder un œil sur maakt dit deel samen met het werkwoord een vaste uitdrukking; het betekent niet dat er letterlijk een oog ergens op wordt gehouden. œil is het enkelvoud van yeux, het onregelmatige meervoud van dit zelfstandig naamwoord. Het lidwoord un is hier onbepaald en drukt niet op zichzelf een geteld aantal uit. l'écran betekent “het scherm”. Dit is de vorm van le voor een woord dat met een klinker begint: le écran wordt niet gebruikt; le wordt l' en vormt l'écran. Écran is een mannelijk zelfstandig naamwoord, maar in deze vorm is vooral de klinkerelisie zichtbaar. L'écran est allumé. — “Het scherm staat aan.” s'il vous plaît betekent “alstublieft”. De vorm staat hier als beleefde toevoeging bij de opdracht. s'il vous plaît is een vaste uitdrukking; letterlijk bevat zij een voorwaardelijke formulering, maar in dit gebruik vraag je beleefd om iets. De aanspreekvorm vous past bij de vous-vorm Gardez. Bijvoorbeeld: Attendez, s'il vous plaît. — “Wacht u alstublieft.” Samen bestaat de zin uit de opdracht Gardez un œil sur l'écran (“Houd het scherm in de gaten”) en de beleefde toevoeging s'il vous plaît (“alstublieft”). De volledige betekenis is dus: “Houd het scherm alstublieft in de gaten.”