Een activiteit kiezen op basis van het weer | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce qu'on fait quelque chose à l'intérieur ou à l'extérieur demain ?

   Zullen we morgen iets binnen of buiten doen?

   Est-ce qu'on

   Doen we…?

   fait

   doen

   quelque chose

   iets

   à l'intérieur

   binnen

   à l'extérieur

   buiten

   demain

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te openen: Est-ce que maakt van de volgende mededeling een vraag, en on betekent hier “we”. In alledaagse taal kan on dus naar de spreker en minstens één andere persoon verwijzen; de vorm blijft enkelvoudig. Voorbeeld: Est-ce qu'on part ? — “Gaan we weg?” fait komt van het werkwoord faire (“doen, maken”). Dit is de tegenwoordige tijd: on fait; bij on staat de werkwoordsvorm in de derde persoon enkelvoud. De vorm fait kan afhankelijk van de context “doet” of “maakt” betekenen. Voorbeeld: On fait un gâteau. — “We maken een taart.” quelque chose is een onbepaald voornaamwoord met de betekenis “iets”. Het verwijst hier niet naar een nader genoemd voorwerp, maar naar een activiteit of bezigheid die nog niet gespecificeerd is. Voorbeeld: Je veux faire quelque chose. — “Ik wil iets doen.” à l'intérieur betekent “binnen” of “binnen in een gebouw/ruimte”. à staat hier voor een plaatsrelatie; l'intérieur betekent letterlijk “de binnenkant”. De apostrof in l'intérieur is een verplichte samentrekking vóór een klinkerklank. Voorbeeld: Nous mangeons à l'intérieur. — “We eten binnen.” à l'extérieur betekent “buiten” of “aan de buitenkant”. Het vormt hier het plaatselijke alternatief voor à l'intérieur. Ook in l'extérieur is l' de vorm vóór een klinkerklank. Voorbeeld: Les enfants jouent à l'extérieur. — “De kinderen spelen buiten.” demain betekent “morgen” en plaatst de voorgestelde activiteit in de toekomst ten opzichte van het moment van spreken. Het woord verandert niet van vorm voor persoon of aantal. Voorbeeld: On part demain. — “We vertrekken morgen.” Samen vormt Est-ce qu'on fait quelque chose de vraag “Zullen we iets doen?”, gevolgd door de twee plaatsmogelijkheden à l'intérieur ou à l'extérieur — “binnen of buiten” — en de tijdsbepaling demain — “morgen”. De volledige betekenis is dus: “Zullen we morgen iets binnen of buiten doen?” De vraag laat zowel de activiteit als de keuze tussen binnen en buiten open.

2. Regarde la météo avant qu'on décide.

   Bekijk de weersvoorspelling voordat we beslissen.

   Regarde la météo

   Kijk naar de weersvoorspelling

   avant qu'on décide

   voordat we beslissen

   Uitgebreide uitleg

   De zin betekent: ‘Bekijk de weersvoorspelling voordat we beslissen.’ «Regarde» is de gebiedende wijs van «regarder» en betekent ‘kijk’. Na «avant que» staat een bijzin met «on décide» in de subjonctif; «on» betekent hier ‘we’.

3. La météo dit qu'il y aura du soleil le matin.

   Er staat dat het 's ochtends zonnig zal zijn.

   météo

   weerbericht

   dit

   zegt

   il y aura

   er zal zijn

   soleil

   zonlicht

   matin

   ochtend

   Uitgebreide uitleg

   météo betekent hier “het weerbericht” of kortweg “het weer”, in de rol van datgene wat informatie geeft. Het woord is vrouwelijk: la météo. Een bruikbaar contrast is la météo tegenover le climat: het eerste gaat meestal over de voorspelling of de actuele weerssituatie, het tweede over het klimaat in het algemeen. dit komt van het werkwoord dire (“zeggen”). De vorm dit is de tegenwoordige tijd voor il/elle/on: il dit = “hij/zij zegt” of, zoals hier, “het zegt”. In deze zin wordt la météo als handelende bron voorgesteld. Na dit volgt met que de inhoud van wat er gezegd of gemeld wordt: dire que ... = “zeggen dat ...”. De vaste vertaling geeft die inhoud natuurlijk weer als “er staat dat ...”. il y aura is de toekomstige vorm van il y a (“er is/zijn”): il y aura = “er zal/zullen zijn”. Het onpersoonlijke il verwijst hier niet naar een bepaalde persoon; samen met y avoir vormt het een bestaan- of aanwezigheidsconstructie. Vergelijk: Il y a du soleil. = “Er is zon.” en Il y aura du soleil. = “Er zal zon zijn.” De vorm aura is de futur simple van avoir; het onderwerp is grammaticaal il. soleil betekent “zon” of, in deze weercontext, “zonlicht/zonneschijn”. In du soleil staat du voor de combinatie van de en le; dit presenteert zonneschijn als een niet-afgebakende hoeveelheid of verschijnsel, niet als een geteld aantal. Voorbeeld: Il y a du soleil aujourd'hui. — “Vandaag is er zon.” matin betekent “ochtend”. Met le en de tijdsbepaling le matin betekent het “'s ochtends” of “in de ochtend”. Dit is een algemene tijdsaanduiding; voor één specifieke ochtend kan bijvoorbeeld ce matin (“vanochtend/deze ochtend”) worden gebruikt. Samen betekent La météo dit que ... dat het weerbericht meldt dat er iets zal zijn. De inhoud van die melding is il y aura du soleil le matin: er zal 's ochtends zonneschijn zijn. In overeenstemming met de vaste Nederlandse vertaling luidt de hele zin: “Er staat dat het 's ochtends zonnig zal zijn.”

4. Alors, on pourrait faire une promenade avant le déjeuner.

   Dan zouden we voor de lunch een wandeling kunnen maken.

   Alors

   dan

   on pourrait

   zou kunnen

   faire

   maken

   promenade

   wandeling

   avant

   voor

   déjeuner

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” of “dus” en sluit aan bij de voorafgaande informatie over het zonnige weer. Het kan ook als overgangswoord aan het begin van een voorstel staan. on pourrait bestaat uit on en de conditionnelvorm pourrait van pouvoir (“kunnen”). In deze zin betekent on “we”: het verwijst naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Pourrait drukt hier een mogelijkheid of voorzichtig voorstel uit, niet een vaststaand plan. Handige reeks: pouvoir = kunnen, on peut = we kunnen, on pourrait = we zouden kunnen. Voorbeeld: On pourrait partir demain. — “We zouden morgen kunnen vertrekken.” faire betekent hier “maken/doen” en staat na pourrait in de infinitief. In de vaste combinatie faire une promenade betekent het geheel “een wandeling maken”. Na een vervoegde vorm zoals pourrait blijft het volgende werkwoord in de infinitief: on pourrait faire .... promenade is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “wandeling”. Het hoort in deze combinatie bij het onbepaalde lidwoord une: une promenade. Voorbeeld: La promenade est agréable. — “De wandeling is aangenaam.” avant betekent “voor” in de tijd. Het plaatst wat volgt eerder dan een ander moment of een andere gebeurtenis. In avant le déjeuner gaat het om een tijdstip vóór de lunch; avant krijgt hier dus een zelfstandig naamwoord als aanvulling. déjeuner betekent hier “lunch”. In deze uitdrukking staat het na het bepaalde lidwoord le: le déjeuner. Het woord kan in andere contexten ook het werkwoord “lunchen” zijn, maar na le is het hier een zelfstandig naamwoord. Samen vormen de delen Alors, on pourrait faire une promenade avant le déjeuner de betekenis: “Dan zouden we voor de lunch een wandeling kunnen maken.” Het is een voorstel voor een mogelijke activiteit die vóór de lunch kan plaatsvinden. De combinatie on pourrait + infinitief is direct herbruikbaar voor voorzichtige voorstellen, bijvoorbeeld On pourrait prendre un café. — “We zouden koffie kunnen drinken.”

5. S'il pleut plus tard, on peut aller dans un café.

   Als het later regent, kunnen we naar een café gaan.

   S'il

   als het

   pleut

   regent

   plus tard

   later

   on peut

   we kunnen

   aller

   gaan

   dans

   in

   un

   een

   café

   café

   Uitgebreide uitleg

   S'il combineert si (“als”) met il (“het” in deze weeruitdrukking). Voor een voorwaarde staat in het Frans vaak si + een werkwoord in de tegenwoordige tijd: S'il pleut... betekent hier “als het regent...”. De apostrof ontstaat door elisie van si vóór il; in deze zin is de vorm dus niet si il. pleut is de tegenwoordige vorm van pleuvoir (“regenen”): il pleut = “het regent”. In deze weeruitdrukking is il een onpersoonlijk onderwerp; het verwijst niet naar een bepaalde persoon of zaak. Voorbeeld: Il pleut demain. — “Morgen regent het.” plus tard betekent “later”, dus op een later tijdstip dan het moment waarover men spreekt. Het is een tijdsbepaling en bepaalt niet op zichzelf hoe lang later. on peut bestaat uit on en de vorm peut van pouvoir (“kunnen”). Hier ondersteunt de vaste Nederlandse vertaling de betekenis “we kunnen”; on kan in het Frans in spreektaal naar de spreker en anderen verwijzen. Peut is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, omdat on grammaticaal enkelvoud is. De constructie drukt hier mogelijkheid of een beschikbare optie uit, niet zekerheid. aller is het infinitief van “gaan”. Na een vervoegde vorm van pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: on peut aller = “we kunnen gaan”. Voorbeeld: Vous pouvez attendre. — “U/jullie kunnen wachten.” dans betekent hier “in”. Na aller kan dans een bestemming aanduiden die als een plaats of ruimte wordt voorgesteld; daarom wordt aller dans un café als geheel natuurlijk vertaald met “naar een café gaan”. un is het onbepaalde lidwoord bij café. Het markeert een niet nader bepaald mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het is niet op zichzelf een expliciete teluitspraak. Het vrouwelijke enkelvoudige tegenstuk is bijvoorbeeld une in une salle (“een zaal”). café is het zelfstandig naamwoord voor “café”. Het is mannelijk: un café. Het kan de horecagelegenheid betekenen, zoals in deze zin; de context bepaalt niet dat een specifiek café bedoeld is. Samen vormt S'il pleut plus tard de voorwaarde “als het later regent”. On peut aller geeft de mogelijkheid “we kunnen gaan”, en dans un café specificeert de bestemming. De volledige betekenis is daarom: “Als het later regent, kunnen we naar een café gaan.”

6. Comme ça, le plan reste flexible.

   Zo blijft het plan flexibel.

   Comme ça

   zo; op die manier

   le plan

   het plan

   reste

   blijft

   flexible

   flexibel

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de manier waarop iets gebeurt en staat vaak aan het begin als korte verbindende uitdrukking. Voorbeeld: Fais comme ça. — ‘Doe het zo.’ le plan betekent ‘het plan’. Plan is een zelfstandig naamwoord; le laat hier zien dat het om een bepaalde, mannelijke enkelvoudige vorm gaat. Het meervoud is les plans. Voorbeeld: Le plan est simple. — ‘Het plan is eenvoudig.’ reste komt van rester (‘blijven’). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il/elle/on reste. De vorm drukt hier uit dat het plan flexibel blijft, dus in die toestand voortduurt. Voorbeeld: Le plan reste possible. — ‘Het plan blijft mogelijk.’ flexible betekent ‘flexibel’ of ‘aanpasbaar’. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat het plan beschrijft. In het Frans heeft flexible in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt het flexibles. Hier past het bij le plan in het enkelvoud. Voorbeeld: Une date flexible convient mieux. — ‘Een flexibele datum komt beter uit.’ Samen vormt Comme ça, le plan reste flexible de betekenis: ‘Zo blijft het plan flexibel.’ Comme ça geeft de manier aan, le plan is wat in die toestand blijft, reste drukt het voortduren uit en flexible benoemt de toestand van het plan.

7. Prévoyons une promenade le matin.

   Laten we een ochtendwandeling plannen.

   Prévoyons

   laten we plannen

   promenade

   wandeling

   le matin

   's ochtends

   Uitgebreide uitleg

   Prévoyons is de wij-vorm van de gebiedende wijs van prévoir (“plannen”, “voorzien”): prévoir → prévoyons. In deze vorm is het een voorstel aan de spreker en minstens één andere persoon: “laten we plannen”. Dit is niet de gewone tegenwoordige tijd voor een mededeling; de gebiedende wijs maakt er een voorstel van. une promenade betekent hier “een wandeling”. Promenade is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het onbepaalde lidwoord une. Het lidwoord duidt hier een wandeling als activiteit aan en stelt op zichzelf geen specifiek aantal vast. Voorbeeld: Nous faisons une promenade. — “We maken een wandeling.” le matin betekent “'s ochtends” of letterlijk “de ochtend”. Het bepaalde lidwoord le maakt van de tijdsaanduiding een algemene periode: het gaat om de ochtend als moment waarop de wandeling gepland wordt. Vergelijk le soir — “'s avonds”. Samen vormt Prévoyons une promenade le matin het voorstel: “Laten we een wandeling in de ochtend plannen.”

8. On peut aller à l'intérieur si le temps change.

   We kunnen naar binnen gaan als het weer verandert.

   On peut

   we kunnen

   aller

   gaan

   à l'intérieur

   naar binnen

   le temps

   het weer

   change

   verandert

   Uitgebreide uitleg

   On peut betekent hier “we kunnen”. On is een onderwerp dat in veel hedendaagse Franse zinnen “men” of, zoals hier volgens de vertaling, “we” kan betekenen. Het werkwoord staat toch in de derde persoon enkelvoud: on peut, niet een meervoudsvorm. Peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij on; het drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit. Aller betekent “gaan”. Dit is de infinitief. Na pouvoir staat de volgende werkwoordsvorm in de infinitief: on peut aller = “we kunnen gaan”. Bijvoorbeeld: Je peux venir. = “Ik kan komen.” À l'intérieur betekent “naar binnen” in deze richtinggevende context. À maakt duidelijk dat er een bestemming of richting wordt uitgedrukt; l'intérieur verwijst naar de binnenkant. Het vaste patroon aller à l'intérieur is dus “naar binnen gaan”. Le temps betekent hier “het weer”, niet “de tijd”. Temps is een mannelijk zelfstandig naamwoord en krijgt hier het bepaalde lidwoord le. De betekenis “tijd” is een andere gebruiksmogelijkheid die door de context wordt bepaald. Bijvoorbeeld: Le temps change. = “Het weer verandert.” Change betekent hier “verandert”. Het is de tegenwoordige tijd van changer bij een derde persoon enkelvoudig onderwerp. In le temps change is le temps het onderwerp. De vorm change kan ook bij je voorkomen, maar de persoon blijkt dan uit het onderwerp: je change = “ik verander”, tegenover il change = “hij verandert”. De combinatie si le temps change betekent “als het weer verandert”. Si leidt hier een voorwaarde in, en na si staat in deze zin de tegenwoordige tijd change. Samen vormen de delen: On peut aller à l'intérieur (“we kunnen naar binnen gaan”) en si le temps change (“als het weer verandert”). De volledige betekenis is: “We kunnen naar binnen gaan als het weer verandert.”