Het wasrooster en de timer gebruiken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La buanderie commune est très fréquentée aujourd'hui.

   De gedeelde wasruimte is vandaag druk.

   buanderie

   wasruimte

   commune

   gedeeld

   fréquentée

   druk bezocht

   aujourd'hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   buanderie betekent hier “wasruimte” of “waslokaal”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une buanderie, meervoud des buanderies. Voorbeeld: La buanderie est au sous-sol. — “De wasruimte is in de kelder.” commune betekent hier “gedeeld” en beschrijft buanderie. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord commun; de uitgang -e past bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord. Voor een mannelijk enkelvoud staat bijvoorbeeld un espace commun — “een gemeenschappelijke ruimte”. fréquentée betekent hier dat de ruimte vaak door mensen wordt gebruikt, dus “druk bezocht” of natuurlijker “druk”. De basisvorm is fréquenter (“regelmatig bezoeken”); fréquenté is het voltooid deelwoord en fréquentée krijgt hier een vrouwelijke enkelvoudsuitgang door zijn verband met buanderie. In La buanderie est très fréquentée staat dit in een passieve constructie: de wasruimte wordt vaak bezocht. Voorbeeld: Cette bibliothèque est très fréquentée. — “Deze bibliotheek wordt vaak bezocht.” aujourd'hui is een bijwoord dat “vandaag” betekent. De apostrof hoort bij de vaste schrijfwijze. Voorbeeld: Je travaille aujourd'hui. — “Ik werk vandaag.” Samen vormen de delen: La buanderie commune — “de gedeelde wasruimte”; est très fréquentée — “is erg druk bezocht”; aujourd'hui — “vandaag”. De volledige betekenis is: “De gedeelde wasruimte is vandaag druk.”

2. Mets ton nom sur le planning avant de lancer une machine.

   Zet je naam op het rooster voordat je een wasmachine start.

   Mets

   zet

   ton

   jouw

   nom

   naam

   sur

   op

   planning

   rooster

   avant de

   voordat

   lancer

   starten

   machine

   machine

   Uitgebreide uitleg

   Mets is de gebiedende wijs van mettre ("zetten"). De vorm richt zich tot één persoon met tu; in de tegenwoordige tijd staat bij dezelfde persoon tu mets. Voorbeeld: Mets le linge ici. = "Zet het wasgoed hier." ton betekent hier "jouw" en hoort bij het daaropvolgende mannelijke enkelvoud nom. Het bezittelijk woord stemt in het Frans af op het bezeten woord: ton nom, maar bijvoorbeeld ta machine bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en tes noms bij het meervoud. Het verwijst niet naar het geslacht van de eigenaar. nom is het zelfstandig naamwoord voor "naam". Het meervoud is noms. In deze zin is het de naam die op het rooster moet worden gezet. sur geeft hier plaatsing aan: iets komt "op" of "op het oppervlak van" iets anders te staan. sur le planning betekent dus dat de naam op het rooster wordt genoteerd. Het tegenovergestelde plaatsbegrip is vaak sous ("onder"), maar de juiste keuze hangt van de bedoelde positie af. planning is een mannelijk zelfstandig naamwoord, hier gebruikt voor een rooster of planning. Daarom staat er le planning. Het is een leenwoord; het betekent in deze zin niet een werkwoordelijke handeling. avant de leidt een infinitiefconstructie in en betekent "voordat". In avant de lancer is de niet-uitgesproken uitvoerder normaal dezelfde als de aangesprokene van Mets: "voordat je start". Voorbeeld: Lave tes mains avant de manger. = "Was je handen voordat je eet." lancer is de infinitief. De basisbetekenis is "werpen" of "lanceren", maar bij een apparaat betekent het ook "starten" of "in werking zetten". De uitdrukking lancer une machine betekent hier dus een machine starten; de infinitief blijft na avant de staan. machine is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor "machine". In deze context, bevestigd door de vaste vertaling, gaat het om een wasmachine. Het onbepaalde lidwoord une staat vóór het woord, maar drukt hier niet op zichzelf een exact aantal uit. Samen vormt de zin de opdracht: Mets ton nom sur le planning betekent "Zet je naam op het rooster", en avant de lancer une machine voegt de voorwaarde in de tijd toe: "voordat je een wasmachine start". De volledige betekenis is: "Zet je naam op het rooster voordat je een wasmachine start."

3. Il y a une machine à laver de libre plus tard cet après-midi.

   Er is later vanmiddag een wasmachine vrij.

   Il y a

   er is / er zijn

   machine à laver

   wasmachine

   de libre

   vrij beschikbaar

   plus tard

   later

   cet après-midi

   vanmiddag

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is de vaste Franse constructie voor het aangeven van aanwezigheid of bestaan: “er is” of “er zijn”. Het werkwoord a blijft in deze constructie in de derde persoon enkelvoud, ook wanneer wat volgt meervoud is. Voorbeeld: Il y a deux chaises. — “Er zijn twee stoelen.” machine à laver betekent hier “wasmachine”. Het is een zelfstandig naamwoord met een vaste combinatie: machine is “machine” en à laver specificeert het doel, namelijk wassen. Het meervoud is machines à laver. Voorbeeld: La machine à laver est occupée. — “De wasmachine is bezet.” de libre geeft na het zelfstandig naamwoord aan dat iets vrij of beschikbaar is. In deze zin betekent une machine à laver de libre dus “een beschikbare wasmachine”; de libre is geen tweede zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Il reste une table de libre. — “Er is nog een tafel vrij.” plus tard betekent “later” en plaatst de beschikbaarheid op een later moment dan het huidige of eerder genoemde moment. Voorbeeld: Je reviendrai plus tard. — “Ik kom later terug.” cet après-midi betekent “vanmiddag”. cet is de vorm van het aanwijzende woord die vóór après-midi wordt gebruikt; samen vormen ze de tijdsbepaling “deze middag”. Voorbeeld: Je travaille cet après-midi. — “Ik werk vanmiddag.” Samen betekent de zin: “Er is later vanmiddag een wasmachine vrij.” De structuur is Il y a + wat beschikbaar is (une machine à laver de libre) + de tijdsbepalingen plus tard en cet après-midi. In een praktische mededeling over een planning geeft de zin dus aan dat er op een later moment die middag een wasmachine beschikbaar zal zijn.

4. Mets un minuteur.

   Zet een timer.

   Mets

   zet

   minuteur

   timer

   Uitgebreide uitleg

   Mets betekent hier “zet” en is de gebiedende wijs van mettre (“zetten”, “plaatsen”) voor één aangesproken persoon. Dezelfde vorm mets komt ook voor als tegenwoordige tijd bij je: je mets = “ik zet”. In deze zin is het door de bevelsfunctie de opdracht aan de aangesproken persoon. Voorbeeld: Mets le livre ici. — “Zet het boek hier.” un minuteur betekent “een timer”. minuteur is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het mannelijke onbepaalde lidwoord un. Dat lidwoord duidt hier een niet nader bepaalde timer aan en beweert op zichzelf geen numerieke telling. Het meervoud is des minuteurs (“timers”). Samen vormt Mets un minuteur. een korte opdracht: “Zet een timer.” Het object van mettre is un minuteur; de zin zegt niet expliciet welke duur of instelling de timer moet krijgen.

5. Comme ça, la personne suivante n'a pas à attendre.

   Dan hoeft de volgende persoon niet te wachten.

   Comme ça

   zo; op die manier

   personne

   persoon

   suivante

   volgende

   n'a pas à

   hoeft niet te

   attendre

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de zojuist bedoelde werkwijze; als herbruikbaar patroon kan het ook aan het begin van een zin staan: Comme ça, tu gagnes du temps. — ‘Zo bespaar je tijd.’ personne betekent hier ‘persoon’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une personne, ook wanneer de bedoelde persoon geen vrouw is. Het meervoud is des personnes. suivante betekent ‘volgende’ en staat hier in de vrouwelijke enkelvoudsvorm, omdat het bij het vrouwelijke enkelvoudige personne hoort. De basisvorm is suivant; vergelijk le jour suivant — ‘de volgende dag’ — met la personne suivante — ‘de volgende persoon’. De uitgang past zich dus aan het zelfstandig naamwoord aan. n'a pas à is de ontkende vorm van avoir à bij de derde persoon enkelvoud: a wordt door ne ... pas omringd. In deze constructie betekent het ‘hoeft niet te’ of ‘is niet verplicht om’. Het betekent hier niet dat de persoon iets niet bezit. Vergelijk: Elle n'a pas à répondre. — ‘Ze hoeft niet te antwoorden.’ attendre is het infinitief ‘wachten’. Na avoir à blijft het volgende werkwoord in de infinitief: avoir à attendre. In de ontkende constructie blijft dat ne pas avoir à attendre — ‘niet te hoeven wachten’. Samen vormen de delen: Comme ça (‘zo’) + la personne suivante (‘de volgende persoon’) + n'a pas à attendre (‘hoeft niet te wachten’). De volledige betekenis is: ‘Zo hoeft de volgende persoon niet te wachten.’

6. Est-ce que je dois sortir mes vêtements dès que le cycle est terminé ?

   Moet ik mijn kleren uit de machine halen zodra het programma klaar is?

   Est-ce que

   is het zo dat…?

   je dois

   ik moet

   sortir

   eruit halen

   vêtements

   kleding

   dès que

   zodra

   cycle

   programma, cyclus

   terminé

   klaar, afgelopen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que opent een gewone ja/nee-vraag. Het voegt geen extra betekenis toe aan de handeling; vergelijk: Est-ce que tu viens ? = «Kom je?». je dois komt van devoir en betekent hier dat de spreker vraagt of het nodig of verplicht is iets te doen. dois is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: je dois; bij een ander onderwerp verandert de vorm, bijvoorbeeld tu dois = «jij moet». Het onderwerp is hier je, dus de spreker zelf. sortir is hier een infinitief na devoir en betekent «eruit halen», met mes vêtements als wat eruit gehaald wordt. Als zelfstandig werkwoord kan sortir ook «naar buiten gaan» betekenen; in deze zin bepaalt het voorwerp de betekenis «eruit halen». Voorbeeld: Je dois sortir le linge. = «Ik moet het wasgoed eruit halen.» vêtements is het meervoud van vêtement, «kledingstuk». Het bezittelijk woord mes maakt duidelijk dat het om de kleding van de spreker gaat; het meervoud van vêtements verwijst naar meerdere kledingstukken of kleding als verzameling. dès que leidt een tijdsbepaling in en betekent «zodra» of «op het moment dat». De daaropvolgende gebeurtenis geldt als tijdsgrens voor de hoofdhandeling. Voorbeeld: Je pars dès que tu arrives. = «Ik vertrek zodra je aankomt.» cycle betekent hier de was- of droogcyclus van de machine, in de vertaling weergegeven als «programma». Het woord kan in andere contexten ook een cyclus of terugkerende reeks betekenen. terminé komt van terminer, «beëindigen», en betekent hier «klaar» of «afgelopen». Het is een voltooid deelwoord dat in deze constructie met être wordt gebruikt: le cycle est terminé = «de cyclus is klaar». terminé stemt hier af op het mannelijke enkelvoudige cycle; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld terminée. De zin bouwt zo op: Est-ce que maakt er een vraag van; je dois sortir mes vêtements betekent «ik moet mijn kleding eruit halen»; dès que le cycle est terminé bepaalt wanneer dat moet gebeuren: «zodra het programma klaar is». Samen betekent de hele vraag: «Moet ik mijn kleren uit de machine halen zodra het programma klaar is?»

7. Oui, s'il te plaît ; les vêtements mouillés laissés dans une machine font attendre tout le monde.

   Doe dat alsjeblieft; natte kleren die in de machine blijven zitten, houden iedereen op.

   Oui

   ja

   s'il te plaît

   alsjeblieft

   vêtements

   kleren; kleding

   mouillés

   nat

   laissés

   achtergelaten; blijven liggen

   machine

   machine

   font attendre

   laten wachten; ophouden

   tout le monde

   iedereen

   Uitgebreide uitleg

   Oui betekent hier “ja” en bevestigt de handeling waarnaar in de vorige vraag wordt gevraagd. Het is een zelfstandig antwoord; het verandert niet van vorm voor persoon of getal. s'il te plaît is de vaste beleefde uitdrukking voor “alsjeblieft” tegen één aangesproken persoon in de informele aanspreekvorm. In een formele aanspreekvorm of tegen meerdere personen gebruikt het Frans s'il vous plaît. vêtements betekent hier kleding of kleren. Het is het meervoud van vêtement en verwijst in deze zin naar de kleding die in de machine zit. Een bruikbaar enkelvoud-meervoudpaar is un vêtement — één kledingstuk — tegenover des vêtements — kledingstukken of kleren. mouillés betekent “nat”. Deze vorm hoort bij vêtements: het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk meervoud. De basisvorm is mouillé; bijvoorbeeld des vêtements mouillés betekent “natte kleren”. Het vrouwelijke meervoud is mouillées, bijvoorbeeld des serviettes mouillées — “natte handdoeken”. laissés betekent hier “achtergelaten” of “blijven liggen”. Het is het voltooid deelwoord van laisser (“achterlaten”) en staat opnieuw in het mannelijk meervoud, passend bij vêtements. Samen met dans une machine beschrijft het welke kleren bedoeld zijn: kleren die in een machine zijn achtergelaten. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “toegestaan” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. machine betekent “machine”. Met dans une machine betekent het in deze context “in de machine”, waarbij de omliggende betekenis duidelijk maakt dat het om de machine voor de kleding gaat. une is een onbepaald lidwoord; het stelt op zichzelf geen numerieke telling centraal. font attendre is de constructie faire + infinitief: font is hier de derde persoon meervoud van faire, en attendre is de infinitief. Letterlijk veroorzaakt het onderwerp dat iemand wacht; hier: “laten wachten” of “ophouden”. Het meervoud font past bij les vêtements mouillés laissés..., dat als geheel het onderwerp is. Vergelijk: Cela fait attendre les clients. — “Dat laat de klanten wachten.” tout le monde is de vaste uitdrukking “iedereen”. Hoewel monde enkelvoudig is, verwijst de uitdrukking naar alle personen als groep. In de zin is tout le monde degene die moet wachten; het is dus niet het onderwerp van font, maar het object van attendre in de constructie faire attendre. Samen betekent de zin: “Ja, alsjeblieft; natte kleren die in de machine zijn achtergelaten, laten iedereen wachten.” De bijvoeglijke delen mouillés en laissés dans une machine bepalen welke vêtements bedoeld zijn. Die hele naamwoordgroep veroorzaakt vervolgens met font attendre dat tout le monde moet wachten. In deze context is de formulering een verzoek om de kleren uit de machine te halen, zodat anderen niet hoeven te wachten.

8. Je vais descendre mon panier avant la fin du cycle.

   Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.

   Je vais

   ik ga

   descendre

   naar beneden brengen

   mon

   mijn

   panier

   mand

   avant

   voordat

   fin

   einde

   cycle

   programma

   Uitgebreide uitleg

   Je vais vormt hier samen met het daaropvolgende werkwoord de futur proche: aller in de tegenwoordige tijd + infinitief, met de betekenis “ik ga …” of “ik zal binnenkort …”. De vorm vais hoort bij je; andere vormen zijn bijvoorbeeld tu vas en il/elle va. Voorbeeld: Je vais partir. — “Ik ga vertrekken.” descendre betekent hier “naar beneden brengen”. Het is een infinitief na vais; de spreker brengt dus zelf de mand naar beneden. Zonder een lijdend voorwerp kan descendre ook “afdalen” of “naar beneden gaan” betekenen, maar in deze zin is mon panier het voorwerp. Voorbeeld: Je vais descendre la boîte. — “Ik ga de doos naar beneden brengen.” mon betekent “mijn” en staat vóór panier. Het is de bezittelijke vorm voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; de vorm wordt hier bepaald door panier, niet door het geslacht van de bezitter. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat doorgaans ma, en voor meervoud mes. panier betekent “mand”. In mon panier is het de zaak die naar beneden wordt gebracht. Voorbeeld: Le panier est lourd. — “De mand is zwaar.” avant betekent “voordat” wanneer het een daaropvolgende tijdsbepaling inleidt. Hier wordt het gevolgd door la fin du cycle: het naar beneden brengen gebeurt eerder dan het einde van de cyclus. Voor een zelfstandig naamwoord kan avant ook “vóór” betekenen, bijvoorbeeld avant le départ — “vóór het vertrek”. fin betekent “einde”. la fin de ... is een veelgebruikt patroon voor “het einde van ...”. In deze zin is la fin du cycle dus “het einde van de cyclus”. du is de samentrekking van de + le. cycle betekent hier “programma” of “cyclus”: de volledige was- of machinecyclus. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk, vandaar le cycle en in de combinatie de + le cycle de vorm du cycle. Samen betekenen de delen: Je vais descendre mon panier — “Ik ga mijn mand naar beneden brengen” — en avant la fin du cycle — “voordat het programma klaar is”. De volledige uiting betekent: “Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.”

9. Comme ça, tout devrait bien fonctionner.

   Zo zou alles soepel moeten verlopen.

   Comme ça

   zo; op die manier

   tout

   alles

   devrait

   zou moeten

   bien

   goed

   fonctionner

   functioneren; verlopen

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”. Het verwijst naar een manier of toestand die in de context al duidelijk is; het is geen letterlijke vertaling van één zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is Comme ça, + zin: “Zo ...”. tout betekent hier “alles” en is een zelfstandig gebruikt onbepaald voornaamwoord. Het verwijst naar het geheel van de relevante zaken, zonder dat het Frans die zaken afzonderlijk opsomt. Vergelijk tout (“alles”) met tous of toutes, die als vormen bij meervoudige personen of zaken kunnen functioneren. devrait is de vorm van devoir in de conditionnel présent: derde persoon enkelvoud. devoir betekent onder andere “moeten”; in deze vorm drukt het hier een verwachting of voorzichtige inschatting uit: “zou moeten”. De vorm stemt af op het onderwerp tout, dat enkelvoudig is. Voorbeeld: Cela devrait marcher. — “Dat zou moeten werken.” bien is hier een bijwoord dat de manier of het resultaat van fonctionner positief kwalificeert: “goed” of “soepel”. Het is dus niet het adjectief dat een zelfstandig naamwoord beschrijft. In travailler bien betekent het bijvoorbeeld “goed werken”. fonctionner staat in de infinitief na devrait. Het betekent hier “functioneren” of, met betrekking tot een proces, “verlopen”. Na een vervoegde vorm van devoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: devrait fonctionner = “zou moeten functioneren”. Voorbeeld: Le système devrait fonctionner. — “Het systeem zou moeten functioneren.” Samen vormt Comme ça, tout devrait bien fonctionner de betekenis: “Zo zou alles soepel moeten verlopen.” Comme ça geeft de manier aan, tout is het onderwerp, devrait maakt de verwachting voorzichtig, bien geeft een positief verloop aan en fonctionner benoemt wat alles naar verwachting zal doen. De zin is neutraal en bruikbaar wanneer je verwacht dat een bepaalde aanpak of toestand tot een goed resultaat zal leiden.