Eten labelen in de gedeelde koelkast | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux mettre cette soupe dans le frigo partagé ?

   Kan ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je peux

   ik kan / mag

   mettre

   zetten

   cette

   deze

   soupe

   soep

   dans

   in

   frigo

   koelkast

   partagé

   gedeeld

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste manier om in het Frans een gewone vraag te beginnen. De woordvolgorde van de mededeling blijft daarbij grotendeels behouden. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? je peux komt van pouvoir en betekent hier dat de spreker vraagt of iets mag of mogelijk is. peux is de tegenwoordige tijd bij je; het onderwerp je is enkelvoud. Vergelijk: je peux — ik kan/mag, maar tu peux — jij kunt/mag. Samen vormen Est-ce que je peux ... ? een herbruikbaar beleefd vraagpatroon: “Kan/mag ik ...?” mettre is een infinitief met de betekenis “zetten” of, afhankelijk van het voorwerp, “doen/leggen”. Na je peux staat het werkwoord in de infinitief: je peux mettre ... — ik kan/mag ... zetten. De vorm mettre hoort bij het werkwoord zelf; het is niet een vervoegde vorm voor een bepaalde persoon. Voorbeeld: Je peux mettre le livre ici ? — Mag ik het boek hier leggen? cette betekent “deze” bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het aanwijzende woord past dus bij soupe, niet bij de spreker. De andere enkelvoudsvorm is ce bij een mannelijk zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld ce livre — dit boek. In het meervoud gebruikt het Frans ces. soupe is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord voor “soep”. Het lidwoord of aanwijzende woord laat het grammaticale geslacht en getal zien: cette soupe — deze soep. Het geslacht van het woord bepaalt hier de vorm cette; het gaat niet om het geslacht van een persoon. dans is een voorzetsel voor iets dat zich in een ruimte of houder bevindt of daarin wordt geplaatst: “in”. In mettre ... dans ... geeft het aan waar iets wordt neergezet of gedaan. Voorbeeld: mettre le sac dans la voiture — de tas in de auto zetten. frigo is een alledaags, verkort woord voor réfrigérateur, “koelkast”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le frigo. In deze zin staat het na dans: dans le frigo — in de koelkast. Réfrigérateur is neutraler of formeler, terwijl frigo heel gebruikelijk is in gewone gesprekken. partagé betekent hier “gedeeld”. Het is de voltooid deelwoordsvorm van partager en wordt hier als beschrijvend woord bij frigo gebruikt. Omdat frigo mannelijk enkelvoud is, staat de vorm op partagé; bij een vrouwelijk enkelvoudig woord verschijnt bijvoorbeeld partagée. Het woord beschrijft hier een koelkast die door meerdere mensen wordt gebruikt. De delen bouwen de vraag als volgt op: Est-ce que maakt er een vraag van; je peux mettre betekent “kan/mag ik zetten”; cette soupe is “deze soep”; en dans le frigo partagé geeft de bestemming aan: “in de gedeelde koelkast”. Het geheel betekent daarom: “Kan ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?”

2. Mets une étiquette sur le récipient avant de le laisser là.

   Plak een label op het bakje voordat je het daar laat staan.

   Mets

   plak

   une étiquette

   een label

   sur

   op

   le récipient

   het bakje

   avant de

   voordat je …

   le laisser

   het laten staan

   là

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Mets is de gebiedende wijs van mettre ("zetten", "doen", "plaatsen") voor één aangesproken persoon. Hier betekent het, volgens de vertaling, "plak" in de concrete opdracht om een label aan te brengen. Voorbeeld: Mets le livre sur la table. — "Zet het boek op tafel." De gebiedende wijs heeft hier geen uitgesproken onderwerp. une étiquette betekent "een label". Étiquette is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het onbepaalde lidwoord in deze vorm als une. Voorbeeld: Une étiquette est sur la boîte. — "Er zit een label op de doos." sur geeft hier de plaats of het oppervlak aan: "op". Het leidt het naamwoordgroepje le récipient in. Voorbeeld: Le nom est sur l’étiquette. — "De naam staat op het label." le récipient betekent hier "het bakje"; algemener kan het "de recipiënt" of "de houder" betekenen. Récipient is een mannelijk zelfstandig naamwoord, wat ook zichtbaar is aan le. Voorbeeld: Le récipient est propre. — "Het bakje is schoon." avant de introduceert een handeling die eerder moet plaatsvinden dan de volgende handeling. Na avant de volgt een infinitief, zoals in het patroon avant de + infinitif: "voordat je …" of "alvorens …". Voorbeeld: Lave tes mains avant de manger. — "Was je handen voordat je eet." In le laisser is laisser de infinitief, met de betekenis "laten" of "achterlaten". Het voornaamwoord le staat vóór het werkwoord en is het lijdend voorwerp: het verwijst hier naar het mannelijke récipient, dus naar het bakje. Het is niet het onderwerp van laisser. Voorbeeld: Je vais le laisser ici. — "Ik ga het hier laten." là betekent "daar" en wijst op een plaats die als niet-hier wordt voorgesteld. Samen met laisser geeft het aan waar het bakje moet worden achtergelaten. Voorbeeld: Laisse-le là. — "Laat het daar." De volledige opbouw is: Mets + une étiquette + sur le récipient: "Plak een label op het bakje". Daarna geeft avant de le laisser là de voorwaarde in de tijd: dit moet gebeuren voordat je het bakje daar laat staan. Zo betekent de hele zin: "Plak een label op het bakje voordat je het daar laat staan."

3. Est-ce que je dois aussi écrire la date dessus ?

   Zal ik de datum er ook op schrijven?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je dois

   ik moet

   aussi

   ook

   écrire

   schrijven

   la date

   de datum

   dessus

   erop

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin als vaste, neutrale vraaginleiding. Het maakt van een mededelende zin een ja-neevraag zonder de woordvolgorde van de daaropvolgende mededeling om te keren. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? betekent: “Kom je?” je dois komt van devoir (“moeten”). dois is de vorm voor je in de tegenwoordige tijd; het onderwerp is dus degene die de handeling moet uitvoeren. De infinitief na devoir blijft onveranderd: je dois écrire (“ik moet schrijven”). aussi betekent hier “ook” en voegt deze handeling toe aan iets dat al in de situatie aanwezig is. Het staat vóór de infinitief écrire, maar de precieze plaats van aussi kan in het Frans soms verschuiven afhankelijk van de gewenste nadruk. écrire is de infinitief “schrijven”. Na een werkwoord zoals devoir gebruik je de infinitief, niet een vervoegde vorm. Voorbeelden: Je dois lire. — “Ik moet lezen.” Nous devons écrire. — “Wij moeten schrijven.” In het tweede voorbeeld verandert het hulpwerkwoord devoir van vorm, terwijl écrire infinitief blijft. la date betekent “de datum”. date is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het bepaalde lidwoord la. Het lidwoord geeft hier bepaaldheid aan, niet op zichzelf een aantal. Een bruikbaar contrast is la date (“de datum”) tegenover une date (“een datum”). dessus betekent hier “erop” of “op dat oppervlak”. Het is een zelfstandig gebruikt plaatsaanduidend element en neemt de plaats in van een volledige herhaling van de bedoelde ondergrond. In deze context sluit het aan bij het eerder genoemde voorwerp waarop iets geplaatst of vermeld kan worden; de vorm zelf geeft niet aan of dat voorwerp mannelijk of vrouwelijk is. Samen vormt de zin een neutrale ja-neevraag: de spreker vraagt of die persoon, naast de al besproken handeling, de datum op het bedoelde oppervlak moet schrijven. Est-ce que markeert de vraag, je dois drukt de noodzaak voor de spreker uit, aussi voegt de extra handeling toe, en écrire la date dessus noemt wat er geschreven wordt en waar.

4. Comme ça, les gens savent depuis combien de temps c'est dans le frigo.

   Zo weten mensen hoe lang het er al in staat.

   Comme ça

   zo

   les gens

   de mensen

   savent

   weten

   depuis combien de temps

   hoelang al

   c'est

   het is

   dans le frigo

   in de koelkast

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”. Het verwijst naar de manier die in de voorafgaande handeling wordt vastgelegd: zo kunnen mensen de informatie later kennen. Het is een herbruikbare verbindingsuitdrukking: Comme ça, ... = “Zo ...”. les gens betekent “de mensen”. gens is een zelfstandig naamwoord in het meervoud; het enkelvoudige woord is niet gewoon *gen*. Het lidwoord les markeert hier een meervoud, zonder zelf een specifiek aantal te geven. savent is de tegenwoordige tijd van savoir (“weten”), voor ils/elles: je sais, ils savent. In deze zin betekent het dat de mensen de informatie weten. Savoir gaat vaak over kennis van een feit of antwoord; bijvoorbeeld: Je sais la réponse. — “Ik weet het antwoord.” depuis combien de temps is een vaste vraagconstructie voor “hoelang al” of letterlijk “sinds hoeveel tijd”. Depuis geeft een periode aan die tot het relevante huidige moment voortduurt, terwijl combien de temps naar de duur vraagt. Bijvoorbeeld: Depuis combien de temps habites-tu ici ? — “Hoelang woon je hier al?” c'est is de samentrekking van ce en est: ce is een neutraal onderwerp en est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”). Hier verwijst het neutrale “het” naar het bedoelde voorwerp, maar de zin zelf benoemt dat voorwerp niet nader. In een vraag naar duur blijft deze vorm hetzelfde; de tijdsbetekenis komt uit depuis combien de temps, niet uit c'est alleen. dans le frigo betekent “in de koelkast”. dans geeft een plaats binnenin aan, le is het bepaalde enkelvoudige lidwoord en frigo is de alledaagse verkorting van réfrigérateur (“koelkast”). Bijvoorbeeld: Le lait est dans le frigo. — “De melk staat in de koelkast.” Samen vormt savent depuis combien de temps ... een hoofdzin met een ingebedde vraag: “weten hoelang ... al”. De hele uiting betekent: “Zo weten mensen hoelang het al in de koelkast staat.” De Franse formulering gebruikt daarbij c'est dans le frigo (“het is in de koelkast”); de Nederlandse vertaling kiest natuurlijk staat voor iets dat zich daar bevindt. Comme ça staat vooraan en geeft aan dat de beschreven manier het mogelijk maakt deze informatie te weten.

5. Quelle étagère est pour ta nourriture à toi ?

   Welke plank is voor jouw eigen eten?

   Quelle

   welke

   étagère

   plank

   est

   is

   pour

   voor

   nourriture

   eten

   à toi

   van jou

   Uitgebreide uitleg

   Quelle staat hier vóór étagère en vraagt welke van meerdere mogelijke planken bedoeld is. Het is een vragend bepalend woord; de vorm quelle is vrouwelijk enkelvoud omdat étagère een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is. Vergelijk: Quel livre ? = “Welk boek?” en Quelles étagères ? = “Welke planken?” étagère betekent hier “plank”, meer bepaald een plank van een rek of kast. Het is een zelfstandig naamwoord met het vrouwelijk lidwoord: une étagère. Een bruikbaar voorbeeld is L'étagère du haut est vide. = “De bovenste plank is leeg.” est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”), in de tegenwoordige tijd. Hier verbindt het de plank met de daaropvolgende bepaling pour ta nourriture; het betekent dus “is bestemd voor”, niet zelfstandig “bestaat”. Een vergelijkbaar patroon is Cette place est pour toi. = “Deze plaats is voor jou.” pour geeft hier bestemming of bedoeld gebruik aan: iets is bestemd voor iemand of iets. In est pour ta nourriture betekent het “is voor je eten”. Het is niet hetzelfde als par, dat vaak een uitvoerder of middel aanduidt. nourriture is het zelfstandig naamwoord “eten” of “voedsel”. Het is vrouwelijk: la nourriture. In de zin staat het met ta: ta nourriture betekent “jouw eten”; ta past zich aan nourriture aan, niet aan het geslacht van de eigenaar. De combinatie ta nourriture à toi legt extra nadruk op het feit dat het om jouw eigen eten gaat. à toi is een beklemtoonde vorm met het zelfstandige voornaamwoord toi. Na ta nourriture versterkt deze toevoeging het bezit of de tegenstelling: “jouw eigen eten”. Het patroon à + beklemtoond voornaamwoord kan ook zelfstandig bezit uitdrukken, bijvoorbeeld Ce sac est à toi. = “Deze tas is van jou.” Samen vormt Quelle étagère est pour ta nourriture à toi ? een vraag naar de plank die bestemd is voor het eigen eten van de aangesproken persoon: “Welke plank is voor jouw eigen eten?” De vraag gebruikt de gewone volgorde met de vraagbepaler en het onderwerp voor est; de nadruk op à toi maakt het persoonlijke bezit expliciet.

6. Utilise l'étagère du haut, loin des aliments communs.

   Gebruik de bovenste plank, weg van de gedeelde spullen.

   Utilise

   Gebruik

   l'étagère

   de plank

   du haut

   bovenste

   loin des

   weg van

   aliments

   voedsel

   communs

   gedeeld

   Uitgebreide uitleg

   Utilise is de gebiedende wijs van utiliser (“gebruiken”) voor één aangesproken persoon in de tu-vorm. De vorm bevat hier geen uitgedrukte naam of voornaamwoord voor de handelende persoon; de opdracht is gericht aan de gesprekspartner. Voorbeeld: Utilise cette chaise. — “Gebruik deze stoel.” l'étagère betekent hier “de plank”. étagère is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord verschijnt daarom als l' vóór de klinker. De apostrof is een Franse samentrekking van la voor een klinker: la table, maar l'étagère. Voorbeeld: L'étagère est grande. — “De plank is groot.” du haut specificeert welke plank bedoeld wordt: de plank bovenaan, dus “de bovenste plank”. Letterlijk bestaat deze woordgroep uit de + le haut, samengevoegd tot du haut; het is hier geen vorm van étagère. Samen met het voorafgaande zelfstandig naamwoord vormt dit l'étagère du haut. Voorbeeld: Prends le livre du haut. — “Pak het bovenste boek.” loin des betekent “weg van” of “ver van”. Het is de combinatie loin de (“ver van”) met een meervoudige bepaalde groep: de + les wordt des. Deze woordgroep drukt hier afstand of scheiding uit; het volgende naamwoord geeft aan waarvan iets weggehouden moet worden. Voorbeeld: Garde cela loin des enfants. — “Houd dat weg van de kinderen.” aliments betekent “voedsel” of “etenswaren”. De vorm is het meervoud van aliment; het meervoud is hier herkenbaar aan de uitgang -s. In de vaste vertaling wordt dit binnen de context weergegeven als gedeelde spullen, maar het Franse woord verwijst letterlijk naar voedsel of voorraden. Voorbeeld: Les aliments sont dans la boîte. — “Het voedsel zit in de doos.” communs betekent hier “gedeeld” of “gemeenschappelijk” en beschrijft het meervoudige aliments. Het is de mannelijke meervoudsvorm van commun: commun (mannelijk enkelvoud), commune (vrouwelijk enkelvoud), communs (mannelijk meervoud), communes (vrouwelijk meervoud). De vorm communs past bij het mannelijke meervoud aliments; dat zegt niets over het grammaticale geslacht van étagère. De delen worden zo samengevoegd: Utilise geeft de opdracht “gebruik”; l'étagère du haut is “de bovenste plank”; en loin des aliments communs geeft de plaatsingsvoorwaarde “weg van het gedeelde voedsel” weer. Als geheel is de betekenis de vaste vertaling: “Gebruik de bovenste plank, weg van de gedeelde spullen.” De gebiedende wijs maakt de formulering direct en praktisch.

7. Je vais le laisser là et le rapporter bientôt chez moi.

   Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.

   Je vais

   ik ga

   laisser

   laten

   là

   daar

   rapporter

   meenemen

   bientôt

   binnenkort

   chez moi

   naar huis

   Uitgebreide uitleg

   Je vais is de vorm van aller bij je in de tegenwoordige tijd. Voor een infinitief betekent aller + infinitief meestal een nabije of voorgenomen handeling: Je vais partir. = «Ik ga vertrekken.» Hier kondigt Je vais laisser dus aan wat de spreker gaat doen. laisser is de infinitief en betekent hier «laten staan» of «achterlaten». De combinatie laisser quelque chose là betekent dat je iets op die plaats laat. Laisser kan in andere contexten ook «toestaan» betekenen, maar dat is hier niet de bedoeling. Het kleine woord le vóór laisser is een mannelijk enkelvoudig lijdend voornaamwoord; in de vaste vertaling verwijst het naar «het». De vorm van laisser zelf verandert hier niet door dat voornaamwoord. là betekent «daar» en wijst op een plaats die in de situatie herkenbaar is. Samen vormen laisser le ... là en de voorafgaande context de betekenis «het daar laten staan». rapporter is opnieuw een infinitief. In deze zin betekent het «meenemen» in de zin van iets terugbrengen of naar een andere plaats brengen. Het verschil met apporter is nuttig: rapporter bevat het idee van terugbrengen, terwijl apporter gewoon «brengen» naar een plaats of persoon kan betekenen. Voorbeeld: Je rapporte le livre demain. = «Ik breng het boek morgen terug.» bientôt is een bijwoord van tijd: «binnenkort». Het zegt dat de handeling van rapporter op korte termijn zal gebeuren. Voorbeeld: Il revient bientôt. = «Hij komt binnenkort terug.» chez moi betekent letterlijk «bij mij thuis» en wordt hier natuurlijk vertaald als «naar huis» omdat het de bestemming van rapporter aanduidt. Chez verwijst naar iemands woning of de plaats van die persoon; moi is de beklemtoonde vorm van «ik» na chez. Vergelijk: chez toi = «bij jou thuis». De zin bestaat uit twee handelingen die met et verbonden zijn: de spreker gaat het voorwerp daar laten staan en het vervolgens binnenkort naar huis meenemen. In zijn geheel betekent de vaste uiting: «Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.»

8. Comme ça, le frigo ne se remplit pas de vieux aliments.

   Zo raakt de koelkast niet vol met oud eten.

   Comme ça

   zo / op die manier

   frigo

   koelkast

   se remplit

   zich vult

   vieux

   oud

   aliments

   voedsel

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier” en geeft de manier of het gevolg van een handeling aan. Het is een herbruikbare manier om naar een zojuist genoemde aanpak te verwijzen. frigo is een informele, verkorte vorm van réfrigérateur, “koelkast”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord hier als le. Voorbeeld: Le frigo est vide. — “De koelkast is leeg.” se remplit komt van se remplir, “vol raken” of “zich vullen”. De vorm remplit is de tegenwoordige tijd bij een enkelvoudig onderwerp; se hoort bij de wederkerende vorm. In deze zin betekent dat niet dat de koelkast zelf bewust iets vult, maar dat hij vol raakt. Voorbeeld: La boîte se remplit vite. — “De doos raakt snel vol.” De ontkenning ne ... pas omringt hier de vervoegde vorm: ne se remplit pas, “raakt niet vol”. In spreektaal kan ne soms wegvallen, maar in deze zin staat de volledige ontkenning. vieux betekent hier “oud”. Het is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord vieux bij een mannelijk meervoudig zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm komt ook voor bij mannelijk enkelvoud. Bij vrouwelijk enkelvoud en meervoud is de vorm vieille respectievelijk vieilles. Voorbeeld: de vieux livres — “oude boeken”. aliments betekent “voedingsmiddelen” of, in deze context natuurlijker, “eten”. Het is het meervoud van aliment. Het bijvoeglijk naamwoord vieux beschrijft dit zelfstandig naamwoord en staat er hier vóór. Samen vormt Comme ça een verwijzing naar de voorafgaande manier van handelen, waarna le frigo het onderwerp is. ne se remplit pas zegt dat de koelkast niet vol raakt, en de vieux aliments geeft aan waarmee hij anders vol zou raken: oud eten. De volledige betekenis is dus: “Zo raakt de koelkast niet vol met oud eten.”