Rustig overlast bespreken met de buren | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je n'ai pas pu dormir plusieurs nuits à cause de la musique d'à côté ces derniers temps.

   Door de muziek van hiernaast heb ik de laatste tijd verschillende nachten niet kunnen slapen.

   Je n'ai pas pu

   ik kon niet

   dormir

   slapen

   plusieurs

   meerdere

   nuits

   nachten

   à cause de

   door; vanwege

   musique

   muziek

   d'à côté

   van hiernaast

   ces derniers temps

   de laatste tijd

   Uitgebreide uitleg

   Je n'ai pas pu betekent hier dat de spreker er niet toe in staat was. De vorm pu is het voltooid deelwoord van pouvoir (kunnen): je peux = ik kan, j'ai pu = ik heb gekund / ik kon. Met ne ... pas wordt dit ontkend: je n'ai pas pu = ik kon niet. In deze combinatie staat daarna een infinitief. Voorbeeld: Je n'ai pas pu venir. — Ik kon niet komen. Het onderwerp is hier je; n'ai bevat de eerste persoon enkelvoud van avoir, dat als hulpwerkwoord bij pu wordt gebruikt. dormir is de infinitief ‘slapen’. Na pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Je peux dormir = ik kan slapen; Je n'ai pas pu dormir = ik kon niet slapen. De ontkenning hoort bij de combinatie met pouvoir, terwijl dormir zelf geen aparte persoonsvorm is. plusieurs betekent ‘meerdere’ of ‘verschillende’ en staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord nuits. Het drukt een aantal groter dan één uit zonder een precies aantal te noemen. Vergelijk plusieurs jours — meerdere dagen. nuits is het meervoud van nuit, ‘nacht’. Het meervoud wordt hier met -s gevormd: une nuit = één nacht, plusieurs nuits = meerdere nachten. à cause de is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis ‘door’ of ‘vanwege’, hier voor een oorzaak die het niet slapen verklaart. Voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord blijft de vorm de: à cause de la pluie — vanwege de regen. De uitdrukking is niet hetzelfde als een neutraal doel- of plaatsvoorzetsel; hier introduceert zij de oorzaak. musique betekent ‘muziek’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la musique. In la musique d'à côté wordt deze muziek nader gelokaliseerd door het volgende deel. d'à côté betekent hier ‘van hiernaast’. Het komt overeen met de + à côté, waarbij de vóór à tot d' wordt ingekort. à côté betekent letterlijk ‘ernaast’ of ‘hiernaast’, afhankelijk van de context. Voorbeeld: Le voisin d'à côté est absent. — De buurman hiernaast is afwezig. In de vaste zin gaat het om de muziek die van hiernaast komt. ces derniers temps betekent ‘de laatste tijd’. ces is een aanwijzend meervoudig woord bij temps; derniers past daarbij aan in het meervoud. De uitdrukking verwijst naar een recente periode die tot het heden reikt. Voorbeeld: Je travaille beaucoup ces derniers temps. — Ik werk de laatste tijd veel. Samen ontstaat de betekenis: Je n'ai pas pu dormir = ik kon niet slapen; plusieurs nuits geeft aan dat dit gedurende meerdere nachten gebeurde; à cause de la musique d'à côté noemt de oorzaak, namelijk de muziek van hiernaast; en ces derniers temps beperkt de periode tot de laatste tijd. De volledige vaste zin betekent dus: ‘Door de muziek van hiernaast heb ik de laatste tijd verschillende nachten niet kunnen slapen.’

2. Alors, nous devrions leur parler avant que cela ne devienne un conflit plus grave.

   Dan moeten we met hen praten voordat het een groter conflict wordt.

   Alors

   dan

   nous devrions

   we zouden moeten

   leur

   hen

   parler

   praten

   avant que

   voordat

   cela

   het

   ne devienne

   wordt

   conflit

   conflict

   plus grave

   ernstiger

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en leidt de voorgestelde volgende stap in. In andere contexten kan het ook bijvoorbeeld “dus” of “nou” betekenen; hier past “dan” bij de vaste vertaling. nous devrions komt van devoir. devrions is de conditionnel présent van de eerste persoon meervoud: nous devrions. Hier drukt die vorm een voorzichtige aanbeveling uit: “we zouden moeten”. Vergelijk Nous devons parler. — “We moeten praten” — met Nous devrions parler. — “We zouden moeten praten”. leur is hier het meewerkend voornaamwoord voor meerdere personen: “aan hen”, in combinatie met parler natuurlijk vertaald als “met hen”. In deze functie maakt leur geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk. Het verschilt van les, dat doorgaans een rechtstreeks object aanduidt. Je leur parle. betekent bijvoorbeeld “Ik praat met hen”. parler is de infinitief “praten”. Na devrions blijft het volgende werkwoord in de infinitief: nous devrions parler. Met personen gebruikt het Frans vaak parler à quelqu’un; het voornaamwoordelijke equivalent daarvan is hier leur parler. avant que betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In deze constructie staat het Frans de subjonctif: daarom volgt devienne en niet de indicatiefvorm devient. cela betekent hier “het” en is het onderwerp van devienne. De vorm zelf legt geen mannelijk-vrouwelijk onderscheid van een specifiek zelfstandig naamwoord vast. ne devienne komt van devenir, “worden”. devienne is de subjonctif présent van de derde persoon enkelvoud: que cela devienne. Het ne is hier geen gewone ontkenning; er staat dus geen “niet” in de vertaling. Dit is een explétieve ne, die in deze constructie na avant que kan voorkomen. De kern betekent “voordat het wordt”. conflit betekent “conflict”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: un conflit. Voorbeeld: Le conflit devient sérieux. — “Het conflict wordt ernstig.” plus grave betekent “ernstiger”. grave is het bijvoeglijk naamwoord; plus grave is de comparatief met plus. Een expliciete vergelijking kan bijvoorbeeld plus grave que ... zijn: “ernstiger dan ...”. Hier wordt alleen een hogere graad genoemd. grave blijft in plus grave gelijk bij het mannelijke enkelvoud conflit; bij meervoud staat bijvoorbeeld graves. Samen vormt nous devrions leur parler het voorstel “we zouden met hen moeten praten”. avant que cela ne devienne un conflit plus grave geeft de tijdsgrens aan: dat gesprek zou moeten plaatsvinden voordat het een ernstiger conflict wordt. De volledige betekenis is: “Dan moeten we met hen praten voordat het een groter conflict wordt.”

3. Je ne veux pas avoir l'air dramatique, parce qu'ils ne se rendent peut-être pas compte que la musique est forte.

   Ik wil niet overdreven klinken, omdat ze zich misschien niet realiseren dat de muziek hard staat.

   Je ne veux pas

   ik wil niet

   avoir l'air

   lijken, klinken

   dramatique

   overdreven

   parce qu'ils

   omdat ze

   se rendent … compte

   beseffen

   peut-être

   misschien

   la musique

   de muziek

   forte

   hard, luid

   Uitgebreide uitleg

   Je ne veux pas gebruikt vouloir in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik wil”. De ontkenning staat rond het vervoegde werkwoord: ne ... pas. Na vouloir volgt een infinitief, dus Je ne veux pas + infinitief betekent “ik wil niet ...”. Voorbeeld: Je ne veux pas partir. = “Ik wil niet vertrekken.” avoir l'air is een vaste constructie voor “lijken” of “overkomen als”. avoir blijft hier in de infinitief, omdat het na veux staat. Het zelfstandig naamwoord air betekent in deze uitdrukking niet letterlijk “lucht”; de hele constructie beschrijft hoe iemand overkomt. Voorbeeld: Elle a l'air fatiguée. = “Ze lijkt moe.” dramatique is hier een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord bij de spreker: de spreker wil niet overdreven of te zwaar overkomen. De vorm dramatique blijft in het Frans hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; het meervoud is dramatiques. In avoir l'air dramatique staat het bijvoeglijk naamwoord na de constructie en beschrijft het de indruk die iemand maakt. parce qu'ils leidt de reden in: parce que betekent “omdat”, en qu'ils is de samentrekking van que en ils. Ils is een persoonlijk voornaamwoord in het meervoud; de Nederlandse vertaling identificeert de bedoelde groep als “ze”. Voorbeeld: Je reste parce qu'il pleut. = “Ik blijf omdat het regent.” se rendent compte hoort bij de vaste wederkerende constructie se rendre compte de, “zich realiseren” of “beseffen”. Rendent is de vorm van rendre voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd; het wederkerende voornaamwoord is hier se, omdat het onderwerp ils is. In deze zin staat ne ... pas rond de vervoegde werkwoordgroep: ils ne se rendent pas compte = “ze realiseren zich niet”. Voorbeeld: Nous nous rendons compte du problème. = “We beseffen het probleem.” peut-être betekent “misschien” en maakt de bewering minder stellig. Het verandert niet wie het onderwerp is: ils blijven degenen die zich mogelijk niet realiseren wat er aan de hand is. la musique is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: la musique = “de muziek”. Het lidwoord la markeert hier grammaticaal vrouwelijk enkelvoud; het zegt niet dat er maar één muziekstuk is. Voorbeeld: La musique commence. = “De muziek begint.” forte is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord fort, omdat het bij la musique hoort. In deze context betekent forte “hard” of “luid”, niet “sterk”. De basisreeks is fort (mannelijk enkelvoud), forte (vrouwelijk enkelvoud), forts (mannelijk meervoud) en fortes (vrouwelijk meervoud). In la musique est forte staat het bijvoeglijk naamwoord na être en beschrijft het de muziek. Samen betekent Je ne veux pas avoir l'air dramatique dat de spreker niet overdreven wil overkomen. Parce qu'ils ne se rendent peut-être pas compte que la musique est forte geeft de reden: de andere personen beseffen zich misschien niet dat de muziek hard staat. De volledige betekenis is dus: “Ik wil niet overdreven klinken, omdat ze zich misschien niet realiseren dat de muziek hard staat.”

4. Commence par dire que les murs sont fins et que tu dois te coucher tôt.

   Begin met te zeggen dat de muren dun zijn en dat je vroeg moet slapen.

   Commence par

   begin met

   dire

   zeggen

   murs

   muren

   fins

   dun

   tu dois

   je moet

   te coucher

   naar bed gaan

   tôt

   vroeg

   Uitgebreide uitleg

   Commence par is een herbruikbaar instructiepatroon: commencer par + infinitief betekent dat je iets als eerste stap doet. Commence is hier de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon van commencer; het onderwerp tu staat bij een Franse gebiedende wijs normaal niet uitgedrukt. Voorbeeld: Commence par lire le titre. — Begin met de titel te lezen. dire is de infinitief van dire, ‘zeggen’. Na par blijft het werkwoord in de infinitief. Met dire que leid je de inhoud in van wat iemand zegt of beweert: Elle veut dire que le train est en retard. — Ze wil zeggen dat de trein vertraging heeft. murs is het meervoud van het zelfstandig naamwoord mur, ‘muur’. Het lidwoord les en de meervoudsvorm laten hier zien dat het om meerdere muren gaat. Voorbeeld: Les murs sont blancs. — De muren zijn wit. fins betekent hier ‘dun’. Het is de mannelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord fin: fin, fine, fins, fines. Omdat murs mannelijk meervoud is, krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm fins. Voorbeeld: Ces livres sont fins. — Deze boeken zijn dun. tu dois drukt uit dat de aangesproken persoon iets moet doen. dois is de tegenwoordige tijd van devoir bij tu; devoir is dus de basisvorm. De vorm dois hoort bij tu, terwijl doit bij il of elle hoort. Voorbeeld: Tu dois partir maintenant. — Je moet nu vertrekken. te coucher bestaat uit het voornaamwoord te en de infinitief coucher; samen hoort het bij het wederkerende werkwoord se coucher, ‘naar bed gaan’. te past bij de aangesproken persoon tu; bij andere personen verandert dit voornaamwoord, bijvoorbeeld je me couche en il se couche. In deze zin staat het na dois: tu dois te coucher — je moet naar bed gaan. Voorbeeld: Je vais me coucher tôt. — Ik ga vroeg naar bed. tôt is een bijwoord en betekent ‘vroeg’. Het beschrijft hier wanneer het naar bed gaan plaatsvindt. Het bruikbare tegenovergestelde is tard, ‘laat’: Elle se couche tôt, mais il se couche tard. — Zij gaat vroeg naar bed, maar hij gaat laat naar bed. Samen vormt de zin de instructie Commence par dire que ...: begin als eerste stap met te zeggen dat de muren dun zijn. De eerste que leidt de inhoud van dire in: les murs sont fins. De tweede que leidt een parallelle inhoud aan: tu dois te coucher tôt, ‘je moet vroeg naar bed gaan’. De volledige betekenis is dus: ‘Begin met te zeggen dat de muren dun zijn en dat je vroeg moet slapen.’

5. Est-ce qu'on devrait mentionner les règles de l'immeuble concernant les heures de calme ?

   Moeten we de regels van het gebouw over de rustige uren noemen?

   Est-ce qu'on

   vraagmarkering met “we”

   devrait

   zou moeten

   mentionner

   noemen

   règles

   regels

   immeuble

   gebouw

   concernant

   over; betreffende

   heures

   uren

   calme

   rust; stilte

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on opent een ja-neevraag: est-ce que markeert de vraag en on is hier, volgens de vaste vertaling, “we”. In andere contexten kan on ook een algemener “men” of “iemand” betekenen. Het werkwoord na on staat grammaticaal in de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Est-ce qu'on commence ? — “Beginnen we?” devrait is de conditionnel présent van devoir, met on als onderwerp. Hier drukt het een aanbeveling of passende handelwijze uit: “zou moeten”. Het is niet de verleden tijd. Vergelijk doit — “moet” — met devrait — “zou moeten”. Voorbeeld: On devrait attendre. — “We zouden moeten wachten.” mentionner is de infinitief en betekent hier “noemen” of “vermelden”. Na devrait blijft het volgende werkwoord in de infinitief: on devrait mentionner — “we zouden moeten noemen”. De infinitief verandert niet mee met de persoon van on. Voorbeeld: Nous devons mentionner ce détail. — “We moeten dit detail noemen.” règles is het meervoud van règle, “regel”. Het meervoud is hier zichtbaar aan de geschreven uitgang -s; les bevestigt ook het meervoud. règle kan afhankelijk van de context bijvoorbeeld een voorschrift of een regel betekenen. Voorbeeld: Les règles sont claires. — “De regels zijn duidelijk.” immeuble betekent “gebouw”. In les règles de l'immeuble verbindt de de regels met het gebouw: “de regels van het gebouw”. Het bepaalde lidwoord vóór immeuble is verkort van le tot l', omdat het woord met een klinker begint. Voorbeeld: L'immeuble est ancien. — “Het gebouw is oud.” concernant betekent “over”, “met betrekking tot” of “betreffende”. Hier introduceert het het onderwerp waarop de regels betrekking hebben. Het is een tegenwoordig deelwoord dat ook als voorzetsel wordt gebruikt; in die voorzetselachtige functie verandert het niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: Un message concernant les travaux est affiché. — “Er hangt een bericht over de werkzaamheden.” heures is het meervoud van heure, “uur”. In deze context verwijst het naar de uren of tijdsperiodes die voor stilte relevant zijn. Het meervoud blijkt uit de geschreven -s en uit les: les heures — “de uren”. Voorbeeld: Les heures changent en hiver. — “De uren veranderen in de winter.” calme betekent hier “rust” of “stilte”. In les heures de calme staat het na de als bepaling bij heures: letterlijk “de uren van rust”, natuurlijk weergegeven als “de rustige uren” of “de uren waarop het stil moet zijn”. calme kan ook een bijvoeglijk naamwoord zijn, zoals in une rue calme — “een rustige straat”. Samen vormt Est-ce qu'on devrait mentionner de vraag “zouden we moeten noemen?”. Les règles de l'immeuble specificeert welke regels bedoeld zijn, en concernant les heures de calme beperkt het onderwerp verder tot de regels over de rustige uren. De volledige betekenis is: “Moeten we de regels van het gebouw over de rustige uren noemen?”

6. Seulement s'ils refusent de coopérer. Au début, un rappel amical est plus raisonnable.

   Alleen als ze niet willen meewerken. In het begin is een vriendelijke herinnering redelijker.

   Seulement

   alleen

   s'ils

   als ze

   refusent

   weigeren

   coopérer

   samenwerken

   Au début

   in het begin

   un rappel

   een herinnering

   amical

   vriendelijk

   plus raisonnable

   redelijker

   Uitgebreide uitleg

   Seulement betekent hier “alleen” en beperkt de voorwaarde die erop volgt. Een herbruikbaar patroon is seulement si ... = “alleen als ...”. In s'ils zijn si (“als”) en ils (“ze”) door elisie verbonden: voor ils wordt si verkort tot s'. Ils is een persoonlijke vorm in het meervoud. Na si staat hier in een gewone voorwaarde de tegenwoordige tijd, niet de conditionnel. Refusent komt van refuser, “weigeren”. Het is de vorm voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: ils refusent. De constructie refuser de + infinitief betekent “weigeren om ...”. Voorbeeld: Ils refusent de répondre. — “Ze weigeren te antwoorden.” Coopérer is een infinitief en betekent “samenwerken”. Na refuser de blijft het werkwoord in de infinitief: refusent de coopérer betekent “weigeren mee te werken”. Au début betekent “in het begin”. Au is de samentrekking van à + le. Deze uitdrukking duidt hier een beginfase aan; de zin zegt niet precies waarvan die fase het begin is. Un rappel betekent “een herinnering”, hier bijvoorbeeld een herinnering als opmerking of bericht. Rappel is een mannelijk zelfstandig naamwoord; un is het onbepaalde lidwoord dat daarbij in het mannelijk enkelvoud staat. Zo’n lidwoord introduceert een niet nader bepaalde herinnering en stelt op zichzelf geen expliciete telbare hoeveelheid vast. Voorbeeld: J'envoie un rappel. — “Ik stuur een herinnering.” Amical betekent “vriendelijk” en beschrijft rappel. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm die bij dit mannelijke enkelvoud past. De vrouwelijke vorm is amicale, bijvoorbeeld in une remarque amicale — “een vriendelijke opmerking”. Plus raisonnable betekent “redelijker”. Raisonnable is de basisvorm; plus raisonnable is de vergelijkende vorm. De tweede kant kan met que worden genoemd: Cette solution est plus raisonnable que l'autre. — “Deze oplossing is redelijker dan de andere.” Hier wordt die tweede kant niet in dezelfde zin uitgesproken; de omliggende context plaatst deze beoordeling tegenover andere mogelijke stappen. Als geheel betekent de uiting: “Alleen als ze niet willen meewerken. In het begin is een vriendelijke herinnering redelijker.” Het eerste fragment stelt weigeren mee te werken als voorwaarde. Daarna geeft Au début de beginfase aan en wordt un rappel amical met plus raisonnable als de redelijkere aanpak beoordeeld.

7. On pourrait peut-être leur suggérer d'utiliser un casque plus tard dans la soirée quand nous devons travailler le lendemain.

   Misschien kunnen we voorstellen dat ze later op de avond een koptelefoon gebruiken als we de volgende dag moeten werken.

   On pourrait

   we zouden kunnen

   peut-être

   misschien

   leur

   aan hen

   suggérer

   voorstellen

   d'utiliser

   te gebruiken

   casque

   koptelefoon

   plus tard

   later

   soirée

   avond

   quand

   wanneer / als

   nous devons

   we moeten

   travailler

   werken

   lendemain

   volgende dag

   Uitgebreide uitleg

   On pourrait betekent hier dat de spreker samen met anderen een mogelijkheid voorzichtig voorstelt: “we zouden kunnen”. On kan in het Frans verschillende groepen of personen aanduiden, maar de vaste vertaling ondersteunt hier “we”. Pourrait is de conditionnel présent van pouvoir; de basisvorm is pouvoir en de vorm voor “we” is pourrions. De conditionnel maakt het voorstel minder stellig dan on peut suggérer (“we kunnen voorstellen”). Peut-être betekent “misschien” en maakt duidelijk dat het om een mogelijkheid gaat, niet om een vaststaand plan. Samen met de conditionnel ontstaat dus een voorzichtige formulering: On pourrait peut-être... — “misschien zouden we ... kunnen”. Leur is een meervoudig indirect object: het betekent “aan hen” en verwijst in deze zin naar de personen die volgens de vertaling de koptelefoon zouden gebruiken. Het verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk enkelvoud; vergelijk lui voor één persoon en leur voor meerdere personen. De constructie suggérer quelque chose à quelqu’un kan ook worden gebruikt met suggérer à quelqu’un de faire quelque chose. Bij suggérer is de basisvorm zichtbaar. Na suggérer volgt hier d'utiliser: de wordt vóór de klinker van utiliser niet inhoudelijk uitgebreid, maar vormt samen met het infinitief een de-infinitiefconstructie. Het patroon is suggérer à quelqu’un de faire quelque chose: “aan iemand voorstellen om iets te doen”. Voorbeeld: Je lui suggère de partir. — “Ik stel hem/haar voor om te vertrekken.” D'utiliser bevat het zelfstandige werkwoord utiliser, “gebruiken”, in de infinitief. De infinitief past hier bij de voorgestelde handeling; hij krijgt niet de persoon- of tijdsvorm van de hoofdzin. In ils utilisent un casque zou utilisent juist de tegenwoordige tijd voor “zij” zijn. Casque is een zelfstandig naamwoord voor een koptelefoon of hoofdtelefoon in deze context. Het is mannelijk: un casque, en daarom staat er hier un, niet une. De vaste zin noemt geen bepaald specifiek exemplaar; un introduceert een exemplaar binnen de voorgestelde handeling. Voorbeeld: J'utilise un casque. — “Ik gebruik een koptelefoon.” Plus tard is een vaste bijwoordelijke uitdrukking voor “later”. Plus maakt hier een tijdsvergelijking met een later moment; het is niet het zelfstandige naamwoord of werkwoord van de zin. Het tegenovergestelde tijdsbegrip is plus tôt, “eerder”. Voorbeeld: Nous parlerons plus tard. — “We praten later.” Soirée betekent “avond” en verwijst naar de avond als periode of gelegenheid. Het is vrouwelijk: une soirée; in dans la soirée staat het met het bepaalde lidwoord la. Het voorzetsel dans is niet in de geselecteerde quote opgenomen, maar samen geeft dans la soirée de tijdsbetekenis “in de avond”. Quand leidt hier de tijdsbepalende bijzin in: “wanneer” of, volgens de vaste vertaling, “als”. Het verbindt het voorgestelde gebruik van de koptelefoon met de voorwaarde of het moment dat in de bijzin volgt. Voorbeeld: Quand je travaille, je porte un casque. — “Als ik werk, draag ik een koptelefoon.” Nous devons betekent “we moeten”. Devons is de tegenwoordige tijd van devoir bij nous; de basisvorm is devoir. Deze vorm drukt hier een noodzaak of verplichting uit die bij “we” hoort. Vergelijk nous pouvons — “we kunnen”: pouvoir drukt mogelijkheid uit, terwijl devoir noodzaak uitdrukt. Travailler is opnieuw een infinitief en betekent “werken”. In nous devons travailler staat hij na devoir, omdat een vervoegd werkwoord van verplichting gevolgd wordt door een infinitief: Nous devons partir. — “We moeten vertrekken.” Le lendemain betekent “de volgende dag”, dus de dag na een eerder genoemd of door de context bepaald moment. Lendemain is mannelijk en staat hier met le; het is niet simpelweg hetzelfde als demain, dat “morgen” betekent vanuit het spreekmoment. Voorbeeld: Il est parti le lendemain. — “Hij vertrok de volgende dag.” De volledige structuur is On pourrait peut-être suggérer à quelqu’un d'utiliser quelque chose plus tard dans la soirée, quand nous devons travailler le lendemain. In deze zin stellen “we” voorzichtig voor dat de betrokken personen later op de avond een koptelefoon gebruiken, op een moment dat “we” de volgende dag moeten werken. De combinatie van suggérer ... de en de twee tijdsbepalingen bouwt zo de volledige betekenis van de vaste vertaling op.

8. Ce serait un compromis pratique, et cela ne les accuse pas directement.

   Dat zou een praktisch compromis zijn en het beschuldigt hen niet rechtstreeks.

   Ce serait

   dat zou zijn

   un compromis

   een compromis

   pratique

   praktisch

   cela

   dat; het

   ne … pas

   niet

   les

   hen

   accuse

   beschuldigt

   directement

   rechtstreeks

   Uitgebreide uitleg

   Ce serait betekent hier “dat zou zijn”. serait is de conditionnel présent van être (“zijn”): je serais, tu serais, il/elle/on serait, nous serions, vous seriez, ils/elles seraient. De conditionnel maakt de uitspraak hier hypothetisch of voorzichtig: het gaat om een mogelijk compromis, niet om een vaststaand feit. Bijvoorbeeld: Ce serait utile. — “Dat zou nuttig zijn.” un compromis betekent “een compromis”: een oplossing waarin betrokken partijen elk iets toegeven. Un is hier het onbepaalde lidwoord; het drukt niet op zichzelf een specifiek aantal uit. Bijvoorbeeld: Ils ont trouvé un compromis. — “Ze hebben een compromis gevonden.” pratique betekent hier “praktisch” of “handig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat bij compromis hoort. De vorm pratique blijft in het enkelvoud hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt dat pratiques. Bijvoorbeeld: une solution pratique — “een praktische oplossing”. cela is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of “het” als onderwerp. In deze zin is het onderwerp van de tweede mededeling. De vaste vertaling geeft dit weer als “het”, maar benoemt geen specifieker zelfstandig naamwoord als referent. Cela zelf verandert niet mee naar mannelijk/vrouwelijk of enkelvoud/meervoud. In alledaagse taal komt ook ça voor, terwijl cela neutraler of formeler is. Bijvoorbeeld: Cela semble utile. — “Dat lijkt nuttig.” ne en pas vormen samen de Franse ontkenning rond het vervoegde werkwoord. Hier staan ze aan weerszijden van accuse: ne ... accuse ... pas, dus “beschuldigt niet”. In gesproken Frans wordt ne vaak weggelaten, maar in deze zin staat de volledige standaardvorm. les betekent hier “hen” als lijdend voorwerp. Het is de meervoudsvorm van het directe-objectvoornaamwoord voor personen of zaken; het onderscheidt niet tussen mannelijk en vrouwelijk. Omdat les vóór het werkwoord staat, wordt de volgorde letterlijk les accuse: “hen beschuldigt”. accuse is hier de vorm van accuser (“beschuldigen”) in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: il/elle/on accuse. Het onderwerp is cela, niet les; les is het lijdend voorwerp. Bijvoorbeeld: Cette remarque les accuse. — “Die opmerking beschuldigt hen.” directement betekent “rechtstreeks” of “direct”. Het is een bijwoord en zegt hoe de handeling gebeurt. Het is afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord direct, maar de vorm directement beschrijft hier de manier van beschuldigen, niet de betrokken personen. Samen vormen de delen eerst Ce serait un compromis pratique: “Dat zou een praktisch compromis zijn.” Daarna geeft cela ne les accuse pas directement de beperking daarbij: “en het beschuldigt hen niet rechtstreeks.” De volledige betekenis is dus: “Dat zou een praktisch compromis zijn en het beschuldigt hen niet rechtstreeks.”

9. Je peux choisir un moment calme ce soir pour leur parler.

   Ik kan vanavond een rustig moment kiezen om met hen te praten.

   Je peux

   ik kan

   choisir

   kiezen

   moment

   moment

   calme

   rustig

   ce soir

   vanavond

   leur parler

   met hen praten

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier dat de spreker de mogelijkheid of bevoegdheid heeft om iets te doen: “ik kan”. Peux is de vorm van pouvoir bij je in de tegenwoordige tijd. Dezelfde vorm kan ook bij tu voorkomen, maar je maakt hier de eerste persoon enkelvoud duidelijk. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: je peux choisir. choisir is de infinitief “kiezen”. Na een werkwoord zoals pouvoir blijft het tweede werkwoord in de infinitief. De stam is ook zichtbaar in vormen zoals je choisis (“ik kies”) en j’ai choisi (“ik heb gekozen”), maar in deze zin is choisir geen vervoegde vorm. moment betekent hier “moment”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord un markeert een onbepaald mannelijk enkelvoud, zonder op zichzelf een concreet aantal te benadrukken. Een bruikbaar patroon is un moment + bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld: un moment important — “een belangrijk moment”. calme beschrijft moment als “rustig”. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier na het zelfstandig naamwoord: un moment calme. Calme heeft in deze vorm dezelfde spelling voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; het woord dat het beschrijft, is dus moment, niet de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord. ce soir is een tijdsbepaling: “vanavond”. Ce is hier een aanwijzend woord dat samen met soir naar de avond van vandaag verwijst. Het is een vaste, alledaagse manier om het tijdstip aan te geven. leur parler betekent “met hen praten”. Parler is de infinitief “praten”. In de constructie parler à quelqu’un staat leur voor het meervoudige indirecte object: leur parler = “met hen praten” of letterlijk “hun praten”. Leur verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk; het meervoud blijkt uit de betekenis “aan/met hen”. Ter vergelijking: lui parler betekent “met hem/haar praten” voor één persoon. De zin bouwt zo op: Je peux + choisir geeft “ik kan kiezen”; un moment calme specificeert welk soort moment; ce soir bepaalt wanneer; en pour leur parler geeft het doel van die keuze aan, namelijk met hen praten. Samen betekent de volledige uiting: “Ik kan vanavond een rustig moment kiezen om met hen te praten.” De formulering is neutraal en bruikbaar wanneer iemand een mogelijkheid of plan beschrijft.

10. Choisir un moment calme évite généralement qu'un petit problème ne devienne personnel.

    Een rustig moment voorkomt meestal dat een klein probleem persoonlijk wordt.

    Choisir

    kiezen

    un moment

    een moment

    calme

    rustig

    évite

    voorkomt

    généralement

    meestal

    petit

    klein

    problème

    probleem

    devienne

    wordt

    personnel

    persoonlijk

    Uitgebreide uitleg

    Choisir staat hier als infinitief en is het onderwerp van de zin: “kiezen”. De infinitief kan zo een handeling als onderwerp voorstellen. In de vorige zin komt dezelfde vorm na peux: Je peux choisir = “ik kan kiezen”. Voorbeeld: Choisir tôt aide beaucoup. = “Vroeg kiezen helpt veel.” un moment betekent hier “een moment”. Un is een onbepaald lidwoord; op zichzelf zegt het niet dat er precies één moment wordt geteld. Moment is een mannelijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Nous avons trouvé un moment. = “We hebben een moment gevonden.” calme beschrijft moment: “rustig”. Het is hier de mannelijke enkelvoudsvorm bij moment; de spelling van calme verandert niet tussen mannelijk en vrouwelijk enkelvoud. Voorbeeld: une soirée calme = “een rustige avond”. évite is de tegenwoordige tijd van éviter, hier de derde persoon enkelvoud: “vermijdt” of natuurlijker “voorkomt”. Het onderwerp is de hele handeling Choisir un moment calme. De vorm is dus niet gekozen omdat moment het onderwerp zou zijn. Voorbeeld: Cette règle évite les erreurs. = “Deze regel voorkomt fouten.” généralement betekent “meestal” of “over het algemeen”. Het beperkt de bewering: het gevolg geldt doorgaans, niet noodzakelijk altijd. Voorbeeld: Il arrive généralement tôt. = “Hij komt meestal vroeg.” petit betekent hier “klein”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en stemt af op problème: mannelijk enkelvoud. De vormen zijn bijvoorbeeld petit bij een mannelijk enkelvoudig woord en petite bij een vrouwelijk enkelvoudig woord. Voorbeeld: un petit changement = “een kleine verandering”. problème betekent “probleem” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord, ondanks de uitgang -e. Daarom staat hier petit en later personnel in de mannelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: Le problème est simple. = “Het probleem is eenvoudig.” devienne is de tegenwoordige conjunctief van devenir (“worden”), derde persoon enkelvoud. Na éviter que wordt voor de afhankelijke gebeurtenis doorgaans de conjunctief gebruikt: éviter que ... devienne = “voorkomen dat ... wordt”. Het ne in ne devienne is hier een explétief ne; het maakt deze bijzin niet negatief. Voorbeeld: J’évite que la situation ne change. = “Ik voorkom dat de situatie verandert.” personnel betekent hier “persoonlijk” en beschrijft de toestand waarin het probleem terechtkomt. Het is mannelijk enkelvoud en stemt af op problème; het is dus niet de vorm van problème zelf. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is personnelle. Voorbeeld: Le débat devient personnel. = “Het debat wordt persoonlijk.” De structuur is Choisir un moment calme + évite + généralement + qu’un petit problème ne devienne personnel. Letterlijk gaat het om “een rustig moment kiezen” dat doorgaans voorkomt dat “een klein probleem persoonlijk wordt”. In natuurlijk Nederlands: “Een rustig moment voorkomt meestal dat een klein probleem persoonlijk wordt.”