Een latte met havermelk bestellen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux avoir un latte au lait d’avoine si vous en avez ?

   Mag ik een latte met havermelk, als u die hebt?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je

   ik

   peux

   kan/mag

   avoir

   hebben

   un latte

   een latte

   lait

   melk

   avoine

   haver

   si

   als

   vous

   u

   en

   die/het

   avez

   hebt

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste, neutrale manier om van een mededelende zin een vraag te maken. Het verandert de kernbetekenis niet. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? = “Kom je?” je betekent “ik” en is het onderwerp. Voor een ander onderwerp verandert de vorm van het werkwoord vaak: je peux betekent “ik kan/mag”, terwijl vous pouvez “u kunt/mag” betekent. peux is hier de eerste persoon enkelvoud van pouvoir in de tegenwoordige tijd. In deze vraag drukt het, samen met avoir, een beleefd verzoek uit: “mag/kan ik krijgen”. De vorm peux hoort bij je; bij tu is de vorm ook peux, maar bij il/elle is het peut. avoir is de infinitief “hebben” en staat na peux: pouvoir + infinitief betekent “kunnen/mogen + werkwoord”. In een verzoek kan Je peux avoir ... ? natuurlijk worden opgevat als “Mag ik ...?” un latte is “een latte”. Latte is hier het zelfstandig naamwoord voor de bestelde drank; un is het bijbehorende onbepaalde lidwoord. Het lidwoord geeft hier niet zelfstandig een exact aantal aan, maar markeert de drank als een bestelbare eenheid. lait betekent “melk”. In au lait d’avoine maakt het deel uit van een omschrijving van het soort latte: letterlijk wordt de latte met havermelk verbonden. Het woord au is de samentrekking van à le; in deze vaste combinatie is het de relevante verbinding vóór lait. avoine betekent “haver”. d’avoine betekent “van haver” en specificeert het soort melk. De apostrof in d’ komt doordat de voor een klinker wordt verkort. Bijvoorbeeld: du pain d’avoine = “haverbrood”. si betekent hier “als” en leidt een voorwaarde in. De voorwaarde komt in deze zin na het bestelde product: “als u die hebt”. Si vous avez du temps, venez. betekent bijvoorbeeld: “Als u tijd hebt, kom dan.” vous is de aanspreekvorm voor “u” of “jullie”. In deze zin is de Nederlandse vertaling expliciet formeel: “u”. De vorm kan in andere contexten ook meervoud betekenen, maar dat verandert de vorm van vous zelf niet. en is hier een voornaamwoord dat terugwijst naar de eerder bedoelde latte. Het vervangt een eerder genoemde zaak na avoir, zodat vous en avez betekent “u hebt die/het”. In het volgende contextfragment bevestigt nous en avons dezelfde verwijzing naar de bestelde drank. avez is de tweede persoon meervoud/vormelijke enkelvoud van avoir in de tegenwoordige tijd: “u hebt” of “jullie hebben”. De vormketen is j’ai, tu as, il/elle a, vous avez. Hier hoort avez bij vous, niet bij en. De volledige opbouw is Est-ce que je peux avoir ... ? (“Mag ik ...?”), gevolgd door un latte au lait d’avoine (“een latte met havermelk”) en de voorwaarde si vous en avez (“als u die hebt”). Samen betekent de vraag dus: “Mag ik een latte met havermelk, als u die hebt?” De formulering is geschikt voor een beleefd verzoek in een bestel- of winkelsituatie.

2. Oui, nous en avons. Vous voulez la quantité habituelle de mousse ?

   Dat hebben we. Wilt u de gebruikelijke hoeveelheid schuim?

   Oui

   ja

   nous en avons

   dat hebben we

   Vous voulez

   wilt u

   la quantité

   de hoeveelheid

   habituelle

   gebruikelijk

   mousse

   schuim

   Uitgebreide uitleg

   Oui bevestigt het voorafgaande: “ja”. Het is een zelfstandig bevestigingswoord. nous en avons gebruikt avoir (“hebben”) in de tegenwoordige tijd: avons is de vorm bij nous. en verwijst hier naar de eerder genoemde latte en voorkomt herhaling; daarom betekent het geheel “Dat hebben we”. Hetzelfde patroon is J’en ai = “Ik heb het” wanneer en naar een eerder genoemd ding verwijst. Vous voulez komt van vouloir (“willen”). voulez is de tegenwoordige tijd bij vous. vous kan één persoon formeel aanspreken of meerdere personen aanduiden; hier ondersteunt de Nederlandse vertaling de formele aanspreekvorm “u”. Als vraag klinkt Vous voulez ... ? als “Wilt u ... ?”. la quantité betekent “de hoeveelheid”. quantité is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het vrouwelijke lidwoord la. Een bruikbaar patroon is la quantité de + zelfstandig naamwoord: “de hoeveelheid + iets”. habituelle betekent hier “gebruikelijk”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als mannelijke enkelvoudsvorm habituel en krijgt hier de vrouwelijke enkelvoudsvorm habituelle, omdat het bij quantité hoort. Voorbeeld: une quantité habituelle = “een gebruikelijke hoeveelheid”. mousse betekent “schuim”. In quantité de mousse maakt de mousse duidelijk waarvan de hoeveelheid wordt genoemd: “een hoeveelheid schuim”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk, zoals in la mousse, maar hier staat la niet omdat het in de constructie quantité de mousse voorkomt. Samen betekent la quantité habituelle de mousse “de gebruikelijke hoeveelheid schuim”. De volledige vraag Vous voulez la quantité habituelle de mousse ? betekent “Wilt u de gebruikelijke hoeveelheid schuim?” De eerste zin Oui, nous en avons. beantwoordt de voorafgaande vraag naar de beschikbaarheid van de latte; daarna vraagt de spreker welke hoeveelheid schuim gewenst is.

3. Moins de mousse, ce serait mieux. J’évite le lait ordinaire aujourd’hui.

   Minder schuim zou beter zijn. Ik vermijd vandaag gewone melk.

   Moins de

   minder

   mousse

   schuim

   serait

   zou zijn

   mieux

   beter

   J’évite

   ik vermijd

   lait

   melk

   ordinaire

   gewoon

   aujourd’hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Moins de drukt een kleinere hoeveelheid uit. Het patroon is moins de + zelfstandig naamwoord: “minder + zelfstandig naamwoord”. Na een hoeveelheid komt de, ook wanneer het zelfstandig naamwoord normaal een lidwoord zou hebben. mousse betekent hier “schuim”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la mousse, maar na moins de staat het zonder lidwoord: moins de mousse. Voor een grotere hoeveelheid gebruik je plus de mousse. serait is de conditionnel présent van être voor de derde persoon enkelvoud: être → il/elle serait. In deze zin maakt het een voorwaardelijke, verzachte beoordeling: “zou zijn”. Het onderwerp is hier de hele hoeveelheid schuim in Moins de mousse; de vorm is dus niet gebaseerd op het zelfstandig naamwoord mousse zelf. mieux is de vergelijkende vorm van het bijwoord bien: bien → mieux. Het betekent “beter” wanneer je de manier, kwaliteit of geschiktheid beoordeelt. De vaste combinatie ce serait mieux betekent “dat zou beter zijn”. J’évite is de eerste persoon enkelvoud van éviter in de tegenwoordige tijd: j’évite = “ik vermijd”. Voor een klinker wordt je verkort tot j’: j’évite, niet je évite. Het werkwoord neemt rechtstreeks het vermeden ding: J’évite le lait. lait betekent “melk” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le lait. Het lidwoord le laat hier zien dat naar de melk als bepaald product wordt verwezen; het woord zelf drukt geen hoeveelheid uit. ordinaire betekent hier “gewoon” of “standaard”. Het beschrijft lait en staat erna: le lait ordinaire. In deze combinatie is ordinaire mannelijk enkelvoud, passend bij lait; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is ook ordinaire, terwijl meervoud ordinaires heeft. aujourd’hui is een bijwoord van tijd en betekent “vandaag”. Het kan aan het einde staan, zoals hier, en bepaalt wanneer J’évite le lait ordinaire geldt. Samen betekent Moins de mousse, ce serait mieux letterlijk dat een kleinere hoeveelheid schuim beter zou zijn. Daarna specificeert J’évite le lait ordinaire aujourd’hui dat de spreker vandaag gewone melk vermijdt. De volledige vertaling is dus: “Minder schuim zou beter zijn. Ik vermijd vandaag gewone melk.”

4. Je vais le préparer avec moins de mousse.

   Dan maak ik hem met minder schuim.

   Je vais

   ik ga … doen

   le

   hem

   préparer

   klaarmaken

   avec

   met

   moins

   minder

   mousse

   schuim

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bevat vais, de ik-vorm van aller in de tegenwoordige tijd, gevolgd door een infinitief. Samen vormt dit de Franse nabije toekomst: aller + infinitief betekent hier dat de spreker iets gaat doen. Je vais partir betekent bijvoorbeeld: “Ik ga vertrekken.” le is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpsvoornaamwoord. In deze zin staat het vóór de infinitief en verwijst het naar datgene wat wordt klaargemaakt; de vaste vertaling bevestigt de betekenis “hem”. Het voornaamwoord zelf geeft het geslacht en getal van het bedoelde object aan, maar de aangeleverde zin benoemt dat object niet verder. préparer is de infinitief van “klaarmaken” of “voorbereiden”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief: Je vais préparer betekent “Ik ga klaarmaken”. In Je vais préparer le repas betekent préparer bijvoorbeeld “het eten klaarmaken”. avec betekent “met” en introduceert hier de omstandigheid of het middel waarmee iets wordt klaargemaakt. In avec du lait betekent het bijvoorbeeld “met melk”. moins betekent “minder”. Het vormt vaak de herbruikbare constructie moins de + zelfstandig naamwoord: moins de temps betekent “minder tijd”. Het tegenovergestelde is plus de, “meer”. mousse is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord met de betekenis “schuim”. In moins de mousse staat het na de in de vaste hoeveelheidsconstructie moins de + zelfstandig naamwoord. Het bepaalde of onbepaalde karakter van het schuim wordt hier niet door een afzonderlijk lidwoord uitgedrukt. Samen betekent le préparer “het/hem klaarmaken”, en avec moins de mousse “met minder schuim”. De volledige zin betekent dus: “Dan maak ik hem met minder schuim.” Je vais maakt duidelijk dat dit de voorgenomen handeling is; le is het object van préparer, en moins de mousse beschrijft de kleinere hoeveelheid schuim.

5. C’est tout ce qu’il me faut.

   Dat is alles wat ik nodig heb.

   C’est

   dat is

   tout

   alles

   ce qu’il me faut

   wat ik nodig heb

   Uitgebreide uitleg

   C’est is de samentrekking van ce en est: “dat is” of “het is”. Ce verwijst hier naar de zaak of hoeveelheid die daarna wordt geïdentificeerd; het is niet noodzakelijk een zelfstandig naamwoord met een bepaald grammaticaal geslacht. Voorbeeld: C’est important. — “Dat is belangrijk.” tout betekent hier “alles” en staat als zelfstandig gebruikt woord. Het kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld tout le jour — “de hele dag”; dat is een ander gebruik dan in deze zin. ce qu’il me faut betekent hier “wat ik nodig heb”. De combinatie ce que betekent “wat/datgene wat”; vóór il wordt que verkort tot qu’. In il me faut is il een onpersoonlijk onderwerp bij falloir, niet de verwijzing naar een man. Falloir wordt in dit gebruik in de derde persoon enkelvoud gebruikt: il faut; me geeft aan voor wie iets nodig of vereist is. Vergelijk Il me faut du temps. — “Ik heb tijd nodig.” tegenover Il lui faut du temps. — “Hij/zij heeft tijd nodig.” Samen vormen de delen C’est tout en ce qu’il me faut de betekenis: “Dat is alles wat ik nodig heb.” De zin zegt dus dat de genoemde zaak of hoeveelheid precies de volledige behoefte van de spreker dekt. De formulering is alledaags en bruikbaar om aan te geven dat er niets extra’s nodig is.

6. Je vais le préparer maintenant et vérifier l’étiquette avant de vous le donner.

   Ik maak hem nu klaar en controleer het etiket voordat ik hem aan u geef.

   Je vais

   ik ga (iets doen)

   préparer

   klaarmaken

   maintenant

   nu

   vérifier

   controleren

   étiquette

   etiket

   avant de

   voordat

   vous

   u

   donner

   geven

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit je (“ik”) en de tegenwoordige vorm vais van aller (“gaan”), gevolgd door een infinitief. In deze zin vormt aller + infinitief een nabije toekomst: “ik ga … doen”; vais betekent hier dus niet dat de spreker ergens naartoe gaat. Voorbeelden: Je vais partir. — “Ik ga vertrekken.” Nous allons commencer. — “We gaan beginnen.” préparer is de infinitief van “klaarmaken” of “voorbereiden”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief. Het voorwerp staat ervoor als le: samen betekent Je vais le préparer hier “ik ga het klaarmaken” — in de vaste vertaling “ik maak hem klaar”. Le is hier een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpspronomen; het verwijst naar het klaargemaakte item, zonder dat de zin de aard ervan verder benoemt. maintenant betekent “nu” en geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt. Het hoort bij het eerste deel: de spreker gaat het nu klaarmaken. vérifier is opnieuw een infinitief: “controleren” of “nakijken”. De twee infinitieven préparer en vérifier zijn met et (“en”) verbonden. De constructie Je vais le préparer et vérifier ... laat de tweede handeling aansluiten bij dezelfde toekomstconstructie; de spreker gaat dus zowel klaarmaken als controleren. In l’étiquette staat étiquette als zelfstandig naamwoord voor “etiket”. Het is vrouwelijk enkelvoud; daarom verschijnt vóór de klinker de vorm l’ in plaats van la. De apostrof is een Franse elisie: la étiquette wordt niet gebruikt. Voorbeeld: Je vérifie l’étiquette. — “Ik controleer het etiket.” avant de betekent “voordat” wanneer er daarna een infinitief komt. Hier leidt het avant de vous le donner in: de controle gebeurt eerder dan het geven. Voor een vervoegd werkwoord gebruikt het Frans een andere vorm, bijvoorbeeld avant que ... met een eigen onderwerp; die constructie staat niet in deze zin. vous is hier het meewerkend voorwerp bij donner: het is de ontvanger, weergegeven als “u” in de vaste vertaling. Vous kan in het Frans zowel naar één aangesproken persoon als naar meerdere personen verwijzen; de gegeven Nederlandse vertaling maakt die Franse vorm niet verder specifiek. donner is de infinitief van “geven”. In vous le donner staan de voornaamwoorden vóór de infinitief: vous is de ontvanger en le is het gegeven item. Het tweede le is opnieuw een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpspronomen en verwijst volgens de vaste vertaling naar hetzelfde item als het eerdere le. De volledige opbouw is: Je vais + le préparer (“ik ga het klaarmaken”) + maintenant (“nu”) + et vérifier l’étiquette (“en het etiket controleren”) + avant de vous le donner (“voordat ik het aan u geef”). De hele zin betekent dus: “Ik maak hem nu klaar en controleer het etiket voordat ik hem aan u geef.”