Een taxiroute verduidelijken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Excusez-moi, est-ce qu'on prend un autre itinéraire à cause de la circulation ?

   Pardon, nemen we vanwege het verkeer een andere route?

   Excusez-moi

   Pardon

   est-ce qu'on

   nemen we ...?

   prend

   neemt

   autre

   andere

   itinéraire

   route

   à cause de

   vanwege

   circulation

   verkeer

   Uitgebreide uitleg

   Excusez-moi is hier een beleefde manier om iemands aandacht te vragen of je te verontschuldigen: “Pardon”. Excusez komt van excuser en is de gebiedende wijs voor vous; moi is de beklemtoonde vorm van “ik/mij” na deze uitdrukking. In een informele aanspreking tegen één persoon gebruik je vaak Excuse-moi. est-ce qu'on opent een ja-neevraag. est-ce que is een vaste vraagconstructie; vóór on blijft de spelling hier qu'on door weglating van de eindklinker van que. On kan verschillende algemene of menselijke referenten hebben, maar in deze zin geeft de vaste vertaling de betekenis “we” aan. De constructie zelf bevat nog niet het hoofdwerkwoord; dat volgt in prend. prend is de tegenwoordige tijd van prendre (“nemen”). De vorm is derde persoon enkelvoud en past grammaticaal bij on, ook wanneer on in betekenis “wij” is. Vergelijk: je prends, nous prenons, ils prennent. Voorbeeld: On prend le train. — “We nemen de trein.” autre betekent “andere” en staat vóór het zelfstandig naamwoord itinéraire. Het is hier de enkelvoudsvorm die bij het enkelvoudige itinéraire past; de meervoudsvorm is autres. Voorbeeld: une autre solution — “een andere oplossing”. itinéraire betekent hier een route of traject, dus de weg die men neemt. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un itinéraire; het meervoud is des itinéraires. Het woord kan ook een uitgestippeld reis- of wandeltraject aanduiden. à cause de is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis “vanwege” of “door”, meestal voor een oorzaak met een ongewenst gevolg. Voorbeeld: Le vol est retardé à cause du brouillard. — “De vlucht is vertraagd vanwege de mist.” circulation betekent hier “verkeer”, vooral het verkeer op de weg. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la circulation. In andere contexten kan het ook het circuleren of de doorstroming aanduiden, maar hier gaat het volgens de vaste vertaling om wegverkeer. Samen vormen de delen de vraag Excusez-moi, est-ce qu'on prend un autre itinéraire à cause de la circulation ?: “Pardon, nemen we vanwege het verkeer een andere route?” De vraag vraagt of de betrokkenen een andere route nemen, waarbij het verkeer als reden wordt genoemd. De aanhef Excusez-moi maakt de volledige uiting beleefd.

2. La route plus loin est bloquée, donc je dois faire un détour.

   De weg verderop is geblokkeerd, dus ik moet een omweg nemen.

   route

   weg

   plus loin

   verderop

   bloquée

   geblokkeerd

   donc

   dus

   je dois

   ik moet

   faire

   doen/maken

   détour

   omweg

   Uitgebreide uitleg

   route betekent hier “weg” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Daarom staat het bijvoeglijk naamwoord verderop in de vrouwelijke vorm bloquée; het zelfstandig naamwoord zelf verandert niet in deze zin. Voorbeeld: La route est longue. — “De weg is lang.” plus loin betekent hier “verderop”: het geeft aan dat de weg zich verder van de spreker bevindt. Het is een vaste bijwoordelijke uitdrukking; loin alleen betekent “ver weg”, terwijl plus loin een vergelijking of voortzetting van afstand uitdrukt. bloquée betekent hier “geblokkeerd”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is bloqué; bloquée heeft een extra -e omdat het bij la route aansluit. De vorm beschrijft de toestand van de weg, niet een handeling die de weg zelf uitvoert. Voorbeeld: La rue est bloquée. — “De straat is geblokkeerd.” donc verbindt een gevolg met wat eraan voorafgaat en betekent “dus”. Hier leidt de geblokkeerde weg tot de beslissing die daarna wordt genoemd. je dois betekent hier “ik moet”. De vorm komt van devoir; dois is de tegenwoordige tijd bij je. devoir drukt hier noodzaak of verplichting uit. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” faire is de infinitief van “doen/maken”. Na je dois blijft het volgende werkwoord in de infinitief: je dois faire ... — “ik moet ... doen/maken”. In deze uitdrukking verwijst faire niet naar een los voorwerp dat gemaakt wordt, maar naar het uitvoeren van de omweg. détour betekent “omweg”. Samen met faire vormt het de vaste uitdrukking faire un détour, letterlijk “een omweg maken” en in natuurlijk Nederlands “een omweg nemen”. détour is een mannelijk zelfstandig naamwoord, wat zichtbaar is aan het onbepaalde lidwoord un. Voorbeeld: Nous faisons un détour. — “We nemen een omweg.” De volledige opbouw is: La route plus loin — “de weg verderop” — est bloquée — “is geblokkeerd”. Donc geeft vervolgens het gevolg aan: je dois faire un détour — “ik moet een omweg nemen”. Samen betekent de zin: “De weg verderop is geblokkeerd, dus ik moet een omweg nemen.”

3. Je vous le demandais parce que je ne reconnais pas ce quartier.

   Ik vroeg het omdat ik deze buurt niet herken.

   Je

   ik

   vous

   u/jullie

   le

   het

   demandais

   vroeg

   parce que

   omdat

   ne … pas

   niet

   reconnais

   herken

   ce

   deze

   quartier

   buurt

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier “ik” en is het persoonlijk voornaamwoord als onderwerp. Het staat bij de werkwoordsvorm demandais, die dus in de eerste persoon enkelvoud staat. vous betekent hier “u” of “jullie” en is het voornaamwoord voor de aangesprokene(n). In deze zin is het de persoon aan wie iets gevraagd werd. De vorm vous blijft hetzelfde voor enkelvoud en meervoud; de context bepaalt welke aanspreekvorm bedoeld is. le verwijst hier naar “het” dat gevraagd werd: het is een zelfstandig objectvoornaamwoord. In het Frans kan le als object vóór het vervoegde werkwoord staan. Het is niet het lidwoord bij quartier, want quartier komt later met ce. demandais is de vorm van demander (“vragen”). De uitgang en de vorm geven hier de eerste persoon enkelvoud in de imparfait aan: “ik vroeg” of, afhankelijk van de context, “ik was aan het vragen”. De imparfait beschrijft vaak een vroegere handeling zonder haar als afgerond geheel te presenteren. Voorbeeld: Je demandais mon chemin. — “Ik vroeg de weg.” Samen vormen Je vous le demandais de herbruikbare volgorde “ik vroeg het aan u/jullie”: onderwerp + indirect objectvoornaamwoord + direct objectvoornaamwoord + werkwoord. De twee korte voornaamwoorden staan vóór het vervoegde werkwoord. parce que is een vaste voegwoordelijke verbinding met de betekenis “omdat”. Zij leidt hier de reden voor de vraag in. Voorbeeld: Je reste parce qu'il pleut. — “Ik blijf omdat het regent.” ne ... pas omringt in deze zin het vervoegde werkwoord en maakt de zin ontkennend. Hier staan ne en pas rond reconnais: “herken niet”. In informele gesproken Franse taal kan ne soms wegvallen, maar de volledige vorm is de standaardvorm die hier zichtbaar is. reconnais komt van reconnaître en betekent hier “herken”. Het is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, passend bij je. De vorm heeft dus een ander tijdsaspect dan demandais: de eerdere vraag wordt verklaard door iets wat op het moment van spreken nog steeds niet herkend wordt. Voorbeeld: Je reconnais cette voix. — “Ik herken deze stem.” ce betekent hier “deze” en is een aanwijzend woord vóór het zelfstandig naamwoord. Het wijst naar één mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: quartier. Het is niet hetzelfde als cette, dat bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord wordt gebruikt; het meervoud is ces. quartier betekent “buurt” of “wijk”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un quartier, ce quartier. Het woord kan ook andere ruimtelijke of organisatorische betekenissen hebben, maar hier gaat het volgens de vaste vertaling om een buurt. De volledige structuur is: Je vous le demandais (“ik vroeg het aan u/jullie”) + parce que (“omdat”) + je ne reconnais pas ce quartier (“ik deze buurt niet herken”). Samen betekent de zin: “Ik vroeg het omdat ik deze buurt niet herken.” De eerdere vraag wordt dus gemotiveerd door het feit dat de spreker de buurt op dat moment niet herkent.

4. Cette route est un peu plus longue, mais elle devrait nous permettre de continuer à avancer.

   Deze route is iets langer, maar zo kunnen we waarschijnlijk blijven doorrijden.

   Cette

   deze

   route

   route

   un peu

   een beetje

   plus longue

   langer

   mais

   maar

   elle

   ze

   devrait

   zou moeten

   nous permettre

   ons in staat stellen

   continuer

   doorgaan

   avancer

   vooruitgaan

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier ‘deze’. Het is een aanwijzend woord in de vrouwelijke enkelvoudsvorm: ce (mannelijk enkelvoud), cette (vrouwelijk enkelvoud), ces (meervoud). De vorm past bij route, niet bij de spreker. route betekent ‘route’ of ‘weg’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor cette en krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vrouwelijke vorm longue. un peu verzacht de daaropvolgende vergelijking: ‘een beetje’. plus longue betekent hier ‘langer’. longue is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van long, omdat het bij route hoort. De vergelijkingsreeks is long/longue – plus long/plus longue – le plus long/la plus longue: lang – langer – het langst. plus maakt hier dus een vergelijking, niet een losse betekenis als ‘meer’. mais verbindt twee delen met een tegenstelling: ‘maar’. elle betekent hier ‘ze’ en verwijst naar de route. Het is de vrouwelijke enkelvoudige vorm van het onderwerpelijk persoonlijk voornaamwoord; de vorm wordt bepaald door het grammaticale geslacht en getal van het bedoelde zelfstandig naamwoord, niet door de persoon die spreekt. devrait is een vorm van devoir in de conditionnel présent. Met elle betekent het hier ‘zou waarschijnlijk moeten’ of, in deze context, ‘zou vermoedelijk kunnen’. De conditionnel maakt de verwachting minder stellig dan een eenvoudige tegenwoordige tijd. De vorm verandert naar het onderwerp, bijvoorbeeld je devrais (‘ik zou moeten’) en ils devraient (‘zij zouden moeten’). nous permettre betekent letterlijk ‘ons in staat stellen’. In deze constructie is nous het object van permettre: de route zou ons iets mogelijk maken. permettre is het infinitief; na een vervoegde vorm zoals devrait blijft het volgende werkwoord in de infinitief staan. Een herbruikbaar patroon is permettre à quelqu’un de faire quelque chose (‘iemand in staat stellen iets te doen’), hoewel in deze zin nous als voornaamwoord vóór de infinitief staat. continuer betekent ‘doorgaan’. Na continuer volgt vaak à plus een infinitief wanneer men aangeeft met welke handeling men doorgaat: continuer à travailler betekent ‘doorgaan met werken’. avancer betekent ‘vooruitgaan’ of ‘vooruit bewegen’. In deze zin past dat, samen met de routecontext, bij verder rijden. Het is een infinitief na à; de vervoegde vorm zou bijvoorbeeld nous avançons (‘we gaan vooruit’) zijn. Samen vormt un peu plus longue de mededeling dat deze route iets langer is. mais leidt de tweede mededeling in: elle devrait nous permettre geeft de verwachting dat de route ons in staat zal stellen de continuer à avancer, dus verder vooruit te gaan of door te rijden. De volledige zin betekent daarom: ‘Deze route is iets langer, maar zo kunnen we waarschijnlijk blijven doorrijden.’

5. Est-ce qu'on peut rester sur des routes plus importantes si possible ?

   Kunnen we als het mogelijk is op grotere wegen blijven?

   Est-ce qu'on

   kunnen we…?

   peut

   kan / kunnen

   rester

   blijven

   sur

   op

   routes

   wegen

   plus importantes

   belangrijkere

   si possible

   indien mogelijk

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on opent een ja-neevraag. on betekent hier we; in het Frans krijgt het werkwoord bij on de derde persoon enkelvoud. Het vaste vraagpatroon Est-ce que + zin maakt van een mededeling een gewone vraag. peut is de vorm van pouvoir (kunnen) bij il/elle/on: on peut = we kunnen. De infinitief na pouvoir staat zonder voorzetsel: on peut rester = we kunnen blijven. Voorbeelden: Je peux venir. = Ik kan komen. Vous pouvez partir. = U/jullie kunnen vertrekken.` rester betekent hier dat je op dezelfde manier of op dezelfde plaats blijft doorgaan. Het is een infinitief, omdat het volgt op peut. Voorbeeld: Nous voulons rester ici. = Wij willen hier blijven. sur is hier het voorzetsel voor de weg waarop men blijft rijden: sur une route = op een weg. Het kan ook andere ruimtelijke relaties uitdrukken, maar in deze zin gaat het om rijden op een weg. routes is het meervoud van route, dus wegen of routes. Het lidwoord des markeert hier een onbepaald meervoud; het zegt niet op zichzelf hoeveel wegen het zijn. Voorbeeld: Nous suivons des routes calmes. = Wij volgen rustige wegen. plus importantes betekent hier belangrijkere, in de context: wegen van een hogere wegcategorie. importantes is het bijvoeglijk naamwoord important in het vrouwelijk meervoud, omdat het bij routes hoort. plus importante(s) is de vergelijkende vorm belangrijker; het woord plus draagt de vergelijking, terwijl importantes alleen met het zelfstandig naamwoord overeenkomt. De volledige vergelijking kan bijvoorbeeld zijn: Cette route est plus importante que l'autre. = Deze weg is belangrijker dan de andere. si possible betekent als het mogelijk is of compact indien mogelijk. Het is een voorwaardelijke beperking op het verzoek: men wil op die wegen blijven wanneer dat haalbaar is. Voorbeeld: Appelez-moi si possible. = Bel me als het mogelijk is. Samen vormen de delen de vraag Est-ce qu'on peut rester sur des routes plus importantes si possible ?: Kunnen we, als het mogelijk is, op grotere wegen blijven? De vraag gaat dus over de mogelijkheid om op wegen van een hogere categorie te blijven rijden; si possible maakt die wens voorwaardelijk.

6. Je peux faire ça.

   Dat kan ik doen.

   Je peux

   ik kan

   faire

   doen

   ça

   dat

   Uitgebreide uitleg

   Je peux Hier betekent dit “ik kan”. je is het eerste-persoons enkelvoudige onderwerp: de spreker verwijst naar zichzelf. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) bij je; dit is een onregelmatige vorm. Een belangrijk patroon is je peux + infinitief, bijvoorbeeld: Je peux venir. — “Ik kan komen.” faire Hier betekent faire “doen”. Dit is de infinitief, de onvervoegde vorm. Na pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Je peux faire... — “Ik kan ... doen”. faire is een veelgebruikt onregelmatig werkwoord; de basisvorm is dus niet afgeleid van een regelmatige vorm zoals -er-vervoegingen. ça Hier betekent ça “dat” en verwijst het naar iets dat in de situatie al voldoende duidelijk is. ça is een aanwijzend voornaamwoord en staat hier als lijdend voorwerp van faire. Het is de gewone, vaak informele vorm naast cela; ça verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Je comprends ça. — “Ik begrijp dat.” Samen vormen de delen Je peux + faire + ça: “Dat kan ik doen.” Het onderwerp is je (“ik”), peux drukt de mogelijkheid of het kunnen uit, faire benoemt de handeling en ça is datgene waarop die handeling betrekking heeft. De Franse woordvolgorde is hier dus letterlijk onderwerp + vervoegd modaal werkwoord + infinitief + voornaamwoordelijk voorwerp.

7. Cela peut prendre quelques minutes de plus.

   Dat kan een paar minuten extra kosten.

   Cela

   dat

   peut

   kan

   prendre

   kosten

   quelques

   een paar

   minutes

   minuten

   de plus

   extra

   Uitgebreide uitleg

   Cela is een aanwijzend voornaamwoord. Hier betekent het, in aansluiting op de besproken handeling, “dat”. Het verwijst naar de zaak of handeling die in de context centraal staat; het wijst niet automatisch naar het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbaar contrast is ce voor “dit/dat” vóór een zelfstandig naamwoord en cela als zelfstandig voornaamwoord. peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij de derde persoon enkelvoud: il/elle/on peut; bij de eerste persoon is dat bijvoorbeeld je peux. In deze zin betekent het “kan” en drukt het een mogelijkheid uit. Na peut staat het volgende werkwoord in de infinitief. prendre is hier de infinitief van prendre, letterlijk “nemen”. In de tijdsconstructie prendre quelques minutes krijgt het de betekenis “minuten kosten” of “in beslag nemen”. Voorbeeld: Cela peut prendre une heure. — “Dat kan een uur duren.” quelques staat bij een meervoudig zelfstandig naamwoord en betekent “een paar” of “enkele”. Het geeft een kleine, niet exact bepaalde hoeveelheid aan; het zegt niet welk precieze aantal bedoeld is. Het verschilt daarmee van plusieurs, dat meestal “meerdere” betekent. minutes is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord minute. Het benoemt hier de tijdseenheid waarin de duur wordt uitgedrukt: één minuut is une minute, meerdere minuten zijn des minutes. de plus is hier een vaste toevoeging met de betekenis “extra” of “meer”. In combinatie met een tijdsduur geeft het aan dat er boven op de eerder verwachte duur nog tijd bijkomt. De hele woordgroep quelques minutes de plus betekent dus “een paar minuten extra”. Samen vormen Cela peut prendre en quelques minutes de plus de betekenis: “Dat kan een paar minuten extra kosten.” De constructie ça/cela peut prendre + tijdsduur is bruikbaar om aan te geven hoeveel tijd iets mogelijk in beslag neemt. In deze zin blijft de mogelijkheid uitgedrukt door peut; de zin stelt niet als zekerheid dat de extra tijd daadwerkelijk zal optreden.

8. Mais ce sera plus facile à suivre.

   Maar dat is gemakkelijker te volgen.

   ce sera

   dat zal zijn

   plus facile

   gemakkelijker

   à suivre

   te volgen

   Uitgebreide uitleg

   ce sera bestaat uit het neutrale onderwerp ce en sera, de derde persoon enkelvoud van être in de futur simple. Ce betekent hier “dat” en verwijst niet noodzakelijk naar een zelfstandig naamwoord met een bepaald geslacht. De futur simple plaatst de toestand in de toekomst: être → sera. Voorbeeld: Ce sera utile. — “Dat zal nuttig zijn.” plus facile betekent hier “gemakkelijker”. Facile is het bijvoeglijk naamwoord; plus facile is de vergelijkende vorm met plus (“meer”). Het bijvoeglijk naamwoord blijft in het enkelvoud hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud krijgt het -s: facile → faciles. Voorbeeld: Cette méthode est plus facile. — “Deze methode is gemakkelijker.” à suivre gebruikt à vóór het infinitief suivre, “volgen”. Het patroon être facile à + infinitief betekent dat iets gemakkelijk is om de genoemde handeling mee uit te voeren: facile à suivre = “gemakkelijk te volgen”. De infinitief is hier suivre; die moet niet worden verward met een vervoegde vorm zoals je suis, die van être komt. De volledige zin begint met Mais, “maar”. Samen betekent Mais ce sera plus facile à suivre: “Maar dat zal gemakkelijker te volgen zijn.” De Nederlandse vertaling gebruikt natuurlijk is, maar de Franse vorm sera maakt de toekomstige beoordeling expliciet.

9. Ça me va. Je ne suis pas pressé.

   Dat is prima. Ik heb geen haast.

   Ça me va

   Dat is prima.

   ne … pas

   niet

   pressé

   gehaast

   Uitgebreide uitleg

   Ça me va betekent hier letterlijk ongeveer «dat past bij mij» en wordt in deze betekenis gebruikt voor «dat is prima voor mij» of «dat komt mij goed uit». Het patroon Ça me va is herbruikbaar wanneer je instemt met een voorstel of aangeeft dat iets voor jou geschikt is. Ça is hier het onderwerp («dat»), me is het voornaamwoord voor de persoon voor wie iets geschikt is, en va is de tegenwoordige tijd van aller bij ça: aller → va. Voorbeeld: Cette heure me va. — «Dit tijdstip komt mij goed uit.» ne ... pas omringt in deze zin het vervoegde werkwoord suis en maakt de zin ontkennend: je ne suis pas ... betekent «ik ben niet ...». In het dagelijks gesproken Frans valt ne vaak weg, maar in deze volledige vorm staat de ontkenning duidelijk rond het werkwoord. Het patroon is herbruikbaar met andere beschrijvingen, bijvoorbeeld: Je ne suis pas prêt. — «Ik ben niet klaar.» Pressé betekent hier «gehaast» of «met haast». Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord pressé; de vrouwelijke vorm is pressée. In je suis pressé staat pressé na être en beschrijft het de spreker. De ontkenning maakt er je ne suis pas pressé van: «ik heb geen haast» of letterlijk «ik ben niet gehaast». In deze vertaling wordt de natuurlijke Nederlandse formulering «ik heb geen haast» gebruikt. Voorbeeld: Elle n’est pas pressée. — «Zij heeft geen haast.» Samen vormen de zinnen eerst instemming met iets: Ça me va. — «Dat is prima.» Daarna volgt de relevante toestand van de spreker: Je ne suis pas pressé. — «Ik heb geen haast.» De volledige boodschap is dus: «Dat is prima. Ik heb geen haast.»

10. À partir d'ici, j'éviterai les petites rues secondaires.

    Vanaf hier vermijd ik de kleine zijstraten.

    À partir d'ici

    vanaf hier

    j'éviterai

    ik zal vermijden

    petites

    kleine

    rues

    straten

    secondaires

    secundaire

    Uitgebreide uitleg

    À partir d'ici betekent hier “vanaf hier”. à partir de geeft het beginpunt aan; voor een plaats staat vaak à partir d'ici (“vanaf hier”) of à partir de là (“vanaf daar”). Het apostrofe in d'ici is de samentrekking van de voor een klinker. Voorbeeld: À partir de demain, je travaillerai tôt. — “Vanaf morgen zal ik vroeg werken.” j'éviterai betekent hier “ik zal vermijden”. Het is de eerste persoon enkelvoud van de futur simple van éviter (“vermijden”): j'éviterai, tu éviteras, il/elle évitera. De uitgang -ai markeert hier de ik-vorm van deze toekomende tijd; het onderwerp je wordt voor een klinker j'. Voorbeeld: J'éviterai cette route. — “Ik zal deze weg vermijden.” petites betekent hier “kleine”. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord petit (“klein”). De vorm stemt af op het vrouwelijke meervoudige zelfstandig naamwoord rues; petit is de basisvorm, petite de vrouwelijke enkelvoudsvorm en petites de vrouwelijke meervoudsvorm. Voorbeeld: de petites maisons — “kleine huizen”. rues betekent hier “straten”. Het is het meervoud van rue (“straat”); de slotletter -s wordt in deze vorm doorgaans niet uitgesproken. Voorbeeld: Cette rue est calme. — “Deze straat is rustig.” secondaires betekent hier “secundaire” of “zij-”. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van secondaire, die hier rues nader beschrijft. Het woord stemt dus ook in het meervoud af, maar de vorm voor mannelijk en vrouwelijk is bij dit bijvoeglijk naamwoord gelijk in het enkelvoud en meervoud: secondaire, secondaires. Voorbeeld: des routes secondaires — “secundaire wegen”. Samen vormt À partir d'ici het beginpunt “vanaf hier”. Daarna geeft j'éviterai aan dat de spreker in de toekomst zal vermijden; les petites rues secondaires is wat vermeden wordt: “de kleine zijstraten”. De volledige betekenis is daarom: “Vanaf hier vermijd ik de kleine zijstraten.”

11. J'apprécie que vous m'expliquiez l'itinéraire.

    Ik waardeer het dat u de route uitlegt.

    J'apprécie

    ik waardeer

    vous m'expliquiez

    u mij uitlegt

    l'itinéraire

    de route

    Uitgebreide uitleg

    J'apprécie betekent hier “ik waardeer”. De vorm komt van apprécier; j'apprécie is de tegenwoordige tijd bij je. Na apprécier que volgt in deze betekenis een bijzin met de subjonctif: J'apprécie que... = “Ik waardeer het dat...”. Voorbeeld: J'apprécie que vous soyez ici. — “Ik waardeer het dat u hier bent.” vous m'expliquiez betekent hier “u mij uitlegt”. vous kan in het Frans naar één beleefd aangesproken persoon of naar meerdere personen verwijzen; de Nederlandse vertaling kiest hier voor het beleefde enkelvoud u. m' is de verkorte vorm van me voor een klinker en is hier het meewerkend voorwerp: “aan mij”. expliquiez komt van expliquer (“uitleggen”). In deze bijzin is het de subjonctif présent bij vous; deze vorm valt qua spelling samen met de imparfaitvorm bij vous, maar de constructie J'apprécie que maakt hier de subjonctif passend. Herbruikbaar patroon: Je veux que vous m'expliquiez... — “Ik wil dat u mij ... uitlegt.” l'itinéraire betekent hier “de route” of “het traject”. Het zelfstandig naamwoord is itinéraire. l' is de bepaalde lidwoordvorm die vóór een klinker zowel le als la kan vertegenwoordigen; op zichzelf laat l' het grammaticale geslacht dus niet zien. itinéraire is mannelijk, wat je bijvoorbeeld ziet in un itinéraire — “een route”. Samen betekent J'apprécie que vous m'expliquiez l'itinéraire: “Ik waardeer het dat u mij de route uitlegt.” De hoofdzin drukt waardering uit; que vous m'expliquiez l'itinéraire benoemt wat de aangesproken persoon aan de spreker uitlegt. Het patroon is herbruikbaar: J'apprécie que vous m'expliquiez + zelfstandig naamwoord.

12. Je vous préviendrai si je dois encore changer l'itinéraire.

    Ik laat het u weten als ik de route opnieuw moet veranderen.

    préviendrai

    laat weten

    si

    als

    dois

    moet

    encore

    opnieuw

    changer

    veranderen

    l'itinéraire

    de route

    Uitgebreide uitleg

    préviendrai is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van het futurum van prévenir (“informeren” of “laten weten”). Hier betekent je vous préviendrai: “ik laat het u weten”. Het onderwerp je bepaalt de vorm; het futurum plaatst het informeren in de toekomst. Voorbeeld: Je vous préviendrai demain. — “Ik laat het u morgen weten.” si leidt hier een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. In deze zin introduceert het de voorwaarde waaronder de spreker de ander zal informeren. Voorbeeld: Je viendrai si je peux. — “Ik kom als ik kan.” dois is de eerste persoon enkelvoud van het tegenwoordige devoir (“moeten”). In combinatie met het infinitief changer drukt het een noodzakelijkheid of verplichting uit: je dois changer betekent “ik moet veranderen”. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” encore betekent hier “opnieuw”: de route moet nog een keer worden veranderd. De precieze betekenis komt uit de combinatie met changer en uit de vaste vertaling; in andere contexten kan encore ook “nog” betekenen. Voorbeeld: Il faut encore attendre. — “We moeten nog wachten.” changer is een infinitief en betekent “veranderen”. Na devoir blijft het werkwoord in de infinitief: je dois changer, niet een vervoegde vorm na dois. Voorbeeld: Nous devons changer de plan. — “We moeten van plan veranderen.” l'itinéraire betekent “de route”. itinéraire is een zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord le wordt vóór een klinker verkort tot l'. Het zelfstandig naamwoord blijft mannelijk, ook al is dat niet zichtbaar in de vorm l'. Voorbeeld: L'itinéraire est long. — “De route is lang.” Samen bestaat de zin uit een hoofdzin in de toekomst, Je vous préviendrai, gevolgd door de voorwaardelijke bijzin si je dois encore changer l'itinéraire. Letterlijk opgebouwd: “Ik zal u informeren als ik de route opnieuw moet veranderen.” In natuurlijk Nederlands: “Ik laat het u weten als ik de route opnieuw moet veranderen.”