Een ladder lenen voor een plafondlamp | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je peux utiliser ton échelle pour changer une lampe au plafond ?

   Mag ik jouw ladder gebruiken om een lamp aan het plafond te vervangen?

   Je peux

   mag ik

   utiliser

   gebruiken

   ton

   jouw

   échelle

   ladder

   changer

   vervangen

   lampe

   lamp

   plafond

   plafond

   Uitgebreide uitleg

   Je peux bevat het onderwerp je en de vorm peux van pouvoir in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud. Pouvoir betekent letterlijk “kunnen”; in deze vraag geeft het, door de context, toestemming vragen weer: “mag ik?”. Voorbeeld: Je peux entrer ? — “Mag ik binnenkomen?” utiliser is een infinitief en betekent “gebruiken”. Na peux staat de infinitief: Je peux utiliser... betekent “Ik kan/mag ... gebruiken”. Voorbeeld: Je peux utiliser ton stylo ? — “Mag ik jouw pen gebruiken?” ton is een bezittelijk bepalend woord voor één informele aangesprokene: “jouw”. Het verwijst hier naar de ladder die bij de aangesprokene hoort. Bij een enkelvoudig vrouwelijk woord dat met een klinker- of stomme h-klank begint, gebruikt het Frans toch ton in plaats van ta; daarom is het hier ton échelle, hoewel échelle vrouwelijk is. Bij een medeklinker zou je bijvoorbeeld ta chaise zeggen. échelle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “ladder”. Het meervoud is échelles. Voorbeeld: L’échelle est dans le garage. — “De ladder staat in de garage.” changer is opnieuw een infinitief. In deze context betekent het “vervangen”, namelijk de lamp vervangen. Het werkwoord remplacer kan ook expliciet “vervangen” betekenen, maar de bron gebruikt hier changer. Voorbeeld: Je vais changer la pile. — “Ik ga de batterij vervangen.” lampe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “lamp”. Une lampe introduceert hier een niet nader bepaalde lamp; une benadrukt niet noodzakelijk een exacte telling. Voorbeeld: La lampe est allumée. — “De lamp is aan.” plafond is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor “plafond”. In au plafond is au de samentrekking van à en le: letterlijk “aan/op het plafond”. Het beschrijft hier de plaats van de lamp. Voorbeeld: La lampe est au plafond. — “De lamp hangt aan het plafond.” Pour changer une lampe au plafond geeft het doel van het gebruiken van de ladder aan: “om een lamp aan het plafond te vervangen”. In het Frans staat pour hier voor een doel en volgt daarna de infinitief changer. Samen vormt Je peux utiliser ton échelle pour changer une lampe au plafond ? een beleefde vraag om toestemming: “Mag ik jouw ladder gebruiken om een lamp aan het plafond te vervangen?”

2. Tu peux, mais demande à quelqu’un de rester près de toi pendant que tu l’utilises.

   Dat kan, maar laat iemand in de buurt blijven terwijl je hem gebruikt.

   Tu peux

   je kunt

   demande

   vraag

   à quelqu’un

   aan iemand

   rester

   blijven

   près de toi

   bij jou in de buurt

   pendant que

   terwijl

   tu l’utilises

   je het gebruikt

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier “je kunt” en sluit in deze context aan bij toestemming of mogelijkheid. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu: je peux, tu peux, il/elle peut. Voorbeeld: Tu peux entrer. — “Je kunt binnenkomen.” demande is hier de gebiedende wijs van demander bij tu: “vraag”. De gebiedende wijs gebruikt geen uitgesproken onderwerp. demander à quelqu’un de + infinitief is een herbruikbaar patroon voor “iemand vragen om iets te doen”. Voorbeeld: Demande à Paul d’attendre. — “Vraag Paul om te wachten.” à quelqu’un betekent “aan iemand”. quelqu’un is een onbepaald voornaamwoord voor een persoon; het zegt niet wie die persoon is. In het patroon met demander markeert à degene aan wie je iets vraagt. rester is de infinitief van “blijven”. Na de in demander à quelqu’un de rester blijft het werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Elle demande à son ami de rester. — “Ze vraagt haar vriend om te blijven.” près de toi betekent “bij jou in de buurt”. toi is de beklemtoonde vorm van tu, die onder andere na een voorzetsel wordt gebruikt: avec toi — “met jou”, près de toi — “bij jou in de buurt”. pendant que leidt een bijzin in met de betekenis “terwijl”. Daarna staat een vervoegd werkwoord, niet een infinitief. Voorbeeld: Je lis pendant que tu cuisines. — “Ik lees terwijl jij kookt.” tu l’utilises betekent hier “je het gebruikt”. utilises is de tegenwoordige tijd van utiliser bij tu; de basisvorm is utiliser. l’ is een elisie van het directe voornaamwoord le of la vóór een klinker. De vorm l’ laat dus op zichzelf niet zien of het vervangen woord mannelijk of vrouwelijk is. In deze context verwijst het naar het voorwerp dat wordt gebruikt, de ladder uit de omliggende context; het Franse woord échelle is vrouwelijk, zodat de onderliggende vorm la vóór utilises als l’ verschijnt. Samen vormt Tu peux, mais demande à quelqu’un de rester près de toi pendant que tu l’utilises. de betekenis: “Je kunt het doen, maar vraag iemand om bij jou in de buurt te blijven terwijl je het gebruikt.” mais verbindt de toestemming of mogelijkheid met de veiligheidsinstructie. De gebiedende wijs demande richt die instructie rechtstreeks tot de aangesprokene.

3. Mon frère peut tenir le bas pour que l’échelle reste stable.

   Mijn broer kan de onderkant vasthouden, zodat de ladder stabiel blijft.

   frère

   broer

   peut

   kan

   tenir

   vasthouden

   le bas

   de onderkant

   pour que

   zodat

   l’échelle

   de ladder

   reste

   blijft

   stable

   stabiel

   Uitgebreide uitleg

   frère betekent hier “broer”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het volledige onderwerp Mon frère betekent dus “mijn broer”. Bij een mannelijk enkelvoud staat vóór dit woord mon. peut komt van pouvoir en is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “kan”. Na pouvoir volgt een infinitief: peut tenir = “kan vasthouden”. Voorbeeld: Elle peut venir. = “Zij kan komen.” tenir is de infinitief “vasthouden”. De vorm blijft na peut een infinitief, niet een vervoegde vorm. Voorbeeld: Je peux tenir la porte. = “Ik kan de deur vasthouden.” le bas is hier een zelfstandig gebruikte aanduiding voor “de onderkant” of “het onderste deel”. Het lidwoord le hoort bij de mannelijke vorm bas; in deze zin gaat het om het onderste deel van het bedoelde object, niet om een afzonderlijk benoemd voorwerp. pour que leidt een bijzin in met het doel of het beoogde gevolg “zodat”. Na pour que gebruikt het Frans de subjonctif. De uitvoerder in die bijzin kan verschillen van die in de hoofdzin; hier is l’échelle het onderwerp van de bijzin. l’échelle betekent “de ladder”. De apostrof in l’ ontstaat doordat la vóór een klinkerklank wordt verkort tot l’; het zelfstandig naamwoord blijft vrouwelijk. Voorbeeld: L’échelle est longue. = “De ladder is lang.” reste komt van rester, “blijven”, en is hier de derde persoon enkelvoud in de subjonctif présent na pour que. Bij rester ziet deze vorm er hetzelfde uit als de overeenkomstige indicatiefvorm: elle reste. Voorbeeld: Il faut qu’elle reste ici. = “Ze moet hier blijven.” stable betekent “stabiel”. Het is een bijvoeglijk naamwoord bij l’échelle, dus bij een vrouwelijk enkelvoud; de spelling verandert hier niet ten opzichte van het mannelijk enkelvoud. Voorbeeld: La table reste stable. = “De tafel blijft stabiel.” Samen is Mon frère peut tenir le bas de hoofdzin: “Mijn broer kan de onderkant vasthouden”. pour que l’échelle reste stable geeft het doel aan: “zodat de ladder stabiel blijft”. De volledige betekenis is: “Mijn broer kan de onderkant vasthouden, zodat de ladder stabiel blijft.”

4. Ça devrait aider.

   Dat zou moeten helpen.

   Ça

   dat / het

   devrait

   zou moeten

   aider

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Ça betekent hier “dat” of “het” en verwijst naar iets dat in de situatie wordt besproken; de precieze referent wordt in deze ene zin niet benoemd. Het is een aanwijzend voornaamwoord dat in alledaags Frans vaak als onderwerp wordt gebruikt. Een voorbeeld: Ça marche. — “Dat werkt.” devrait is de vorm van devoir in de conditionnel présent: il/elle/on devrait betekent “zou moeten”. Hier drukt die vorm een verwachting of voorzichtige inschatting uit, niet een vaststaand feit. De conditionnel van devoir wordt gevormd met de stam devr- en de uitgangen van de imparfait: je devrais, tu devrais, il/elle/on devrait. Vergelijk doit — “moet” — met devrait — “zou moeten”. In Ça devrait aider hoort devrait bij het onderwerp Ça. aider is het infinitief en betekent “helpen”. Na devoir staat het volgende werkwoord in het infinitief: doit aider = “moet helpen”, devrait aider = “zou moeten helpen”. Het werkwoord aider kan bijvoorbeeld een persoon of een situatie als geholpen doel hebben: Cette méthode aide les débutants. — “Deze methode helpt beginners.” Samen vormen de delen Ça + devrait aider: “Dat zou moeten helpen.” De zin presenteert hulp als een waarschijnlijke of verwachte uitkomst. De concrete referent van “dat” blijft in deze zin zelf onbenoemd; de omliggende context gaat wel over de ladder en handelingen die haar stabiel kunnen houden, maar legt niet uniek vast wat Ça precies aanduidt.

5. L’échelle est solide, mais tu dois quand même faire attention.

   De ladder is stevig, maar je moet toch voorzichtig zijn.

   L’échelle

   de ladder

   solide

   stevig

   tu dois

   je moet

   quand même

   toch

   faire attention

   voorzichtig zijn

   Uitgebreide uitleg

   L’échelle betekent hier “de ladder”. échelle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la wordt vóór een klinker l’: l’échelle. Het meervoud is les échelles. Voorbeeld: L’échelle est là. — “De ladder is daar.” solide betekent hier dat de ladder stevig of stabiel is. Het bijvoeglijk naamwoord staat na est, de vorm van être (“zijn”). solide heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij een mannelijk en een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is solides. Voorbeeld: La table est solide. — “De tafel is stevig.” tu dois komt van devoir (“moeten”) en is de tegenwoordige tijd voor tu: tu dois. Na devoir volgt een infinitief: tu dois faire = “je moet doen”. Deze vorm drukt hier een verplichting uit, niet alleen een mogelijkheid. Voorbeeld: Tu dois attendre. — “Je moet wachten.” quand même betekent hier “toch” en geeft een tegenstelling aan: hoewel de ladder stevig is, blijft voorzichtigheid nodig. De uitdrukking staat in deze zin vóór de infinitiefgroep faire attention; de betekenis ervan hoort bij de hele aansporing. faire attention is een vaste uitdrukking: letterlijk “aandacht besteden/doen”, maar in deze context “voorzichtig zijn” of “opletten”. faire blijft de infinitief omdat het volgt op dois; attention is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Fais attention ! — “Pas op!” Hier verandert faire in de gebiedende wijs voor tu in fais. Samen betekent de zin: “De ladder is stevig, maar je moet toch voorzichtig zijn.” L’échelle est solide geeft de eigenschap van de ladder; mais (“maar”) introduceert de tegenstelling; tu dois quand même faire attention zegt dat voorzichtigheid ondanks die stevigheid verplicht blijft.

6. Je n’en ai besoin que pour un court moment, et je ferai attention.

   Ik heb hem maar kort nodig en ik zal voorzichtig zijn.

   Je n’en ai besoin … que

   ik heb het alleen nodig

   court

   kort

   moment

   moment, korte tijd

   ferai attention

   voorzichtig zijn

   Uitgebreide uitleg

   Je n’en ai besoin betekent samen met het latere que dat de spreker het alleen nodig heeft. en vervangt hier het ding in avoir besoin de; volgens de vertaling en de voorafgaande context gaat het om de ladder. en verandert zelf niet naar geslacht of getal. ai is de vorm van avoir bij je: j’ai = “ik heb”. ne ... que is een beperkende constructie met de betekenis “alleen maar” of “slechts”. Daarom betekent Je n’en ai besoin que pour ... niet “ik heb het niet nodig”, maar “ik heb het alleen nodig voor ...”. Voorbeeld: Je n’en ai besoin que demain. — “Ik heb het pas morgen nodig.” court betekent hier “kort” en beschrijft moment. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm; de vrouwelijke vorm is courte, bijvoorbeeld in une courte pause — “een korte pauze”. Hier gaat het om tijdsduur, niet om fysieke lengte. moment is een zelfstandig naamwoord voor een moment of korte tijdsperiode. In pour un court moment betekent het “voor een korte tijd”. un markeert hier een niet nader bepaalde periode en benadrukt op zichzelf niet het aantal één. ferai attention bevat de futur simple van faire: je ferai betekent “ik zal doen”, maar in de vaste uitdrukking faire attention betekent het geheel “opletten” of hier “voorzichtig zijn”. ferai is de vorm bij je; bij tu staat bijvoorbeeld tu feras — “jij zult doen”. Voorbeeld: Je ferai attention dans l’escalier. — “Ik zal voorzichtig zijn op de trap.” De eerste hoofdzin is Je n’en ai besoin que pour un court moment: ne ... que beperkt de duur tot slechts een korte periode. Daarna verbindt et de tweede mededeling je ferai attention — “en ik zal voorzichtig zijn”. Samen betekent de hele uiting: “Ik heb hem maar kort nodig en ik zal voorzichtig zijn.”

7. Prends le temps qu’il te faut.

   Neem de tijd die je nodig hebt.

   Prends

   neem

   temps

   tijd

   qu’il te faut

   die je nodig hebt

   Uitgebreide uitleg

   Prends betekent hier “neem” en is de bevestigende gebiedende wijs van prendre voor tu. De vorm is hetzelfde als de tegenwoordige tijd in tu prends, maar in de zin staat geen onderwerp omdat het een bevel of vriendelijke aansporing is. Voorbeeld: Prends ton temps. — “Neem je tijd.” temps is het zelfstandig naamwoord “tijd”. In deze uitdrukking gaat het om de tijdsduur die iemand voor een handeling nodig heeft. Het meervoud is ook temps; het onderscheid blijkt dus niet uit de geschreven vorm. Voorbeeld: J’ai peu de temps. — “Ik heb weinig tijd.” qu’il te faut is een betrekkelijke bijzin die le temps nader bepaalt: de tijd die voor jou nodig is. il te faut komt van falloir en betekent in deze constructie “je hebt nodig”; il is hier een onpersoonlijk grammaticaal onderwerp en te verwijst naar de persoon die iets nodig heeft. faut is de derde persoon enkelvoud van falloir; je gebruikt niet een vorm die met tu overeenkomt. De combinatie le ... qu’il te faut is een herbruikbaar patroon voor “de ... die je nodig hebt”. Voorbeeld: Prends le matériel qu’il te faut. — “Neem het materiaal dat je nodig hebt.” Samen betekent Prends le temps qu’il te faut.: “Neem de tijd die je nodig hebt.” De gebiedende wijs Prends richt zich tot één persoon; le temps is wat die persoon moet nemen, en qu’il te faut specificeert welke tijd bedoeld wordt. De formulering is natuurlijk en kan als vriendelijke aansporing worden gebruikt.

8. Évite de l’utiliser dehors si le sol est mouillé.

   Gebruik hem buiten niet als de grond nat is.

   Évite

   vermijd

   de l’utiliser

   het te gebruiken

   dehors

   buiten

   le sol

   de grond

   mouillé

   nat

   Uitgebreide uitleg

   Évite betekent hier “vermijd” en is de gebiedende wijs voor tu van éviter (vermijden). Het onderwerp tu wordt in deze vorm niet uitgesproken. De gewone vorm is bijvoorbeeld: Évite ce chemin. — “Vermijd deze weg.” de l’utiliser betekent “hem te gebruiken”. Na éviter volgt de met een infinitief: éviter de faire quelque chose = “iets vermijden te doen”. utiliser is de infinitief “gebruiken”. In l’utiliser is l’ het voornaamwoord voor het bedoelde mannelijke voorwerp; de apostrof is elisie vóór de klinker van utiliser. De combinatie éviter de l’utiliser betekent dus “vermijden hem te gebruiken”. Voorbeeld: Évite de l’ouvrir. — “Vermijd hem te openen.” dehors betekent “buiten”. Het is hier een bijwoord en geeft de plaats van het gebruik aan. Voorbeeld: Il travaille dehors. — “Hij werkt buiten.” le sol betekent “de grond” of “de bodem”. sol is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het lidwoord le. Voorbeeld: Le sol est dur. — “De grond is hard.” mouillé betekent hier “nat” en beschrijft le sol. Het bijvoeglijk naamwoord staat daarom in het mannelijk enkelvoud. De vormen zijn bijvoorbeeld mouillé (mannelijk enkelvoud), mouillée (vrouwelijk enkelvoud), mouillés (mannelijk meervoud) en mouillées (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: La route est mouillée. — “De weg is nat.” Samen vormt Évite de l’utiliser dehors de instructie “vermijd hem buiten te gebruiken”. Daarna geeft si le sol est mouillé de voorwaarde: “als de grond nat is”. si leidt hier een voorwaardelijke bijzin in; est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”), passend bij le sol. De volledige betekenis is: “Gebruik hem buiten niet als de grond nat is.”

9. Je l’utiliserai à l’intérieur et je la rapporterai quand j’aurai fini.

   Ik zal hem binnen gebruiken en hem terugbrengen als ik klaar ben.

   l’utiliserai

   zal gebruiken

   à l’intérieur

   binnen

   la rapporterai

   zal hem terugbrengen

   quand j’aurai fini

   als ik klaar ben

   Uitgebreide uitleg

   l’utiliserai combineert het directe objectpronomen l’ met utiliserai, de futur simple van utiliser voor de eerste persoon enkelvoud. Voor een klinker kan zowel le als la elideren tot l’; het is dus niet automatisch alleen de elisie van le. Omdat later la voor hetzelfde bedoelde voorwerp staat, kan l’ hier worden opgevat als de geëlideerde vorm van la. Voorbeeld: Je l’utiliserai demain. — “Ik zal het morgen gebruiken.” à l’intérieur betekent “binnen” of “aan de binnenkant”. à hoort hier bij de plaatsaanduiding en l’intérieur is een zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord l’. Het staat tegenover à l’extérieur — “buiten”. Voorbeeld: Le sac est à l’intérieur. — “De tas is binnen.” la rapporterai bestaat uit het vrouwelijke enkelvoudige directe objectpronomen la en rapporterai, de futur simple van rapporter voor de eerste persoon enkelvoud. la verwijst hier naar het bedoelde voorwerp en wordt niet bepaald door de persoon die de handeling uitvoert. Voor een mannelijk enkelvoudig object staat le: Je le rapporterai. — “Ik zal het terugbrengen.” quand j’aurai fini is een tijdsbepalende bijzin: “als/wanneer ik klaar ben”. j’aurai fini is de futur antérieur van finir: aurai, de toekomstige vorm van avoir, plus het voltooid deelwoord fini. Zo wordt het klaar zijn voorgesteld als voltooid vóór het toekomstige terugbrengen. Voorbeeld: Je sortirai quand j’aurai fini. — “Ik ga naar buiten als ik klaar ben.” Samen betekent de zin: “Ik zal hem binnen gebruiken en hem terugbrengen als ik klaar ben.” l’utiliserai en la rapporterai drukken de twee toekomstige handelingen uit; à l’intérieur geeft de plaats van het gebruiken aan en quand j’aurai fini geeft aan wanneer het terugbrengen plaatsvindt. De eerste objectvorm is verkort door elisie: l’ kan vóór een klinker de vorm van le of la zijn. De latere vorm la maakt in deze zin de vrouwelijke enkelvoudige objectvorm zichtbaar.

10. Si je ne suis pas chez moi, laisse-la à côté de ma porte.

    Als ik niet thuis ben, zet hem dan naast mijn deur.

    Si

    als

    je

    ik

    ne suis pas

    ben niet

    chez moi

    thuis bij mij

    laisse-la

    zet het neer

    à côté de

    naast

    ma

    mijn

    porte

    deur

    Uitgebreide uitleg

    Si introduceert hier een voorwaarde: “als”. Het staat voor de voorwaardelijke bijzin. Een bruikbaar patroon is si + zin, gevolgd door de hoofdzin: Si tu es prêt, on part. = “Als je klaar bent, vertrekken we.” je betekent “ik”. Het is het onderwerp van suis; de vorm verwijst dus naar de spreker. ne suis pas betekent hier “ben niet”. suis is de vorm van être (“zijn”) bij je in de tegenwoordige tijd: je suis. De ontkenning omringt in deze tijd het werkwoord: je ne suis pas .... In informele gesproken taal wordt ne vaak weggelaten, maar het staat wel in deze zin. chez moi betekent “thuis” of letterlijk “bij mij thuis”. chez verwijst naar iemands woning of verblijfplaats; moi is de beklemtoonde vorm van “ik” na chez. Vergelijk: chez toi = “bij jou thuis”, chez elle = “bij haar thuis”. In deze zin is de spreker degene bij wiens woning wordt verwezen. laisse-la is een bevel aan één aangesproken persoon: “laat haar/het achter” of, in de vaste vertaling, “zet hem neer”. laisse is de gebiedende wijs van laisser (“laten, achterlaten”). la is een direct objectvoornaamwoord en staat in dit bevel achter het werkwoord, met een koppelteken. In de voorafgaande en volgende context verwijst dit voornaamwoord naar hetzelfde voorwerp; de Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor hem. Het voornaamwoord la geeft in het Frans een vrouwelijk grammaticaal object aan, maar dat betekent niet dat het voorwerp noodzakelijk een vrouwelijke persoon is. à côté de is een vaste voorzetseluitdrukking met de betekenis “naast”. Het plaatsingspatroon is à côté de + zelfstandig naamwoord of voornaamwoord, bijvoorbeeld à côté de la fenêtre = “naast het raam”. ma betekent “mijn” vóór een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het hoort bij porte, niet bij het werkwoord. Voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord gebruik je doorgaans mon, en voor meervoud mes: mon livre, mes portes. De vorm wordt dus bepaald door het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. porte betekent hier “deur”. Het is het zelfstandig naamwoord porte, doorgaans vrouwelijk: une porte en la porte. In ma porte geeft het aan om welke deur het gaat vanuit het perspectief van de spreker. Samen vormt Si je ne suis pas chez moi de voorwaarde “als ik niet thuis ben”. De hoofdzin laisse-la à côté de ma porte geeft de opdracht om het bedoelde voorwerp naast de deur van de spreker achter te laten. De volledige betekenis is daarom: “Als ik niet thuis ben, zet hem dan naast mijn deur.”

11. D’accord, je la laisserai à côté de ta porte si tu n’es pas chez toi.

    Oké, ik laat hem naast je deur staan als je niet thuis bent.

    D’accord

    Oké

    la

    hem

    laisserai

    zal laten staan

    à côté de

    naast

    ta porte

    je deur

    si

    als

    n’es pas chez toi

    bent niet thuis

    Uitgebreide uitleg

    D’accord is een vaste instemming: “oké” of “afgesproken”. Het is hier een korte inleiding op wat de spreker zal doen. la is een beklemtoond? Nee: dit is de onbeklemtoonde Franse vorm van het vrouwelijke enkelvoudige lijdendvoorwerp; hier verwijst zij volgens de vaste vertaling naar het object dat wordt neergezet. De vorm staat vóór het vervoegde werkwoord. Vergelijk voor een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp le; bij meervoud gebruik je les. De keuze hangt hier af van het grammaticale geslacht en getal van het bedoelde object, niet van de persoon die spreekt. laisserai komt van laisser (“laten” of “achterlaten”) en is de eerste persoon enkelvoud in de futur simple: “ik zal laten”. In deze zin betekent de combinatie dat de spreker het object op een bepaalde plaats zal achterlaten. Een bruikbaar patroon is je laisserai ... = “ik zal ... laten/achterlaten”. à côté de is een vaste voorzetselgroep met de betekenis “naast”. Het daaropvolgende zelfstandig naamwoord geeft aan waarvan iets ernaast staat: à côté de la porte betekent bijvoorbeeld “naast de deur”. ta porte betekent “je deur”. porte is het zelfstandig naamwoord “deur”; ta is het bezittelijk woord voor één bezitter en een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk woord past zich dus aan porte aan, niet aan het geslacht van de bezitter. Voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld ton: ton livre = “je boek”. si leidt hier een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Het maakt de voorwaarde voor de hoofdzin duidelijk: si ... = “als ...”. n’es pas chez toi betekent “niet thuis bent”. es is de tweede persoon enkelvoud van être (“zijn”); met ne ... pas wordt de zin ontkend. chez toi is de uitdrukking voor “bij jou thuis” of natuurlijker “thuis” wanneer men de aangesprokene bedoelt. In een bevestigende zin staat bijvoorbeeld tu es chez toi = “je bent thuis”; bij ontkenning wordt dat tu n’es pas chez toi = “je bent niet thuis”. Samen vormen je la laisserai à côté de ta porte en si tu n’es pas chez toi de betekenis: “Ik laat hem naast je deur staan als je niet thuis bent.” De hoofdzin beschrijft wat de spreker zal doen; de si-bijzin geeft de voorwaarde daarvoor. Het futur simple in laisserai maakt duidelijk dat het om een toekomstige handeling gaat. De vertaling gebruikt “hem” voor la, overeenkomstig de vaste vertaling; de Franse vorm zelf is vrouwelijk enkelvoudig.

12. Concentre-toi sur la sécurité, même si ça prend plus de temps.

    Let op de veiligheid, ook als het langer duurt.

    Concentre-toi

    concentreer je

    sur

    op

    la sécurité

    de veiligheid

    même si

    ook als

    ça

    het

    prend

    duurt

    plus

    meer

    temps

    tijd

    Uitgebreide uitleg

    Concentre-toi betekent hier: richt je aandacht. Het is de gebiedende wijs van se concentrer voor één aangesproken persoon. Het wederkerende toi staat in deze vorm achter het werkwoord en is met een koppelteken verbonden. Een herbruikbaar patroon is Concentre-toi sur ... — “richt je op ...”. Voorbeeld: Concentre-toi sur la tâche. — “Richt je op de taak.” sur verbindt de aandacht met datgene waarop die gericht moet zijn. In dit patroon betekent het “op”. la sécurité betekent “de veiligheid”. Het zelfstandig naamwoord is sécurité; la laat zien dat dit woord in het Frans vrouwelijk is. Het lidwoord hoort dus bij de grammaticale vorm van het zelfstandig naamwoord, niet bij een specifiek aantal. Voorbeeld: La sécurité est importante. — “Veiligheid is belangrijk.” même si leidt een voorwaarde of omstandigheid in die ondanks alles blijft gelden: “ook als” of “zelfs als”. In deze zin volgt daarop ça prend, dus een gewone mededelende vorm. Voorbeeld: Je viendrai même s’il pleut. — “Ik kom ook als het regent.” ça is een aanwijzend voornaamwoord met de algemene betekenis “dat” of “het”. Hier verwijst het naar de relevante situatie of handeling waarvan de duur wordt besproken; de zin specificeert niet zelfstandig welk concreet ding dat is. In combinatie met prendre du temps helpt het om te zeggen hoeveel tijd iets kost. prend is de derde persoon enkelvoud van prendre in de tegenwoordige tijd. In ça prend krijgt ça de enkelvoudsvorm prend. De uitdrukking prendre du temps betekent “tijd kosten” of “duren”; het werkwoord betekent hier dus niet letterlijk “nemen” in de betekenis van iets vastpakken. Voorbeeld: Le trajet prend une heure. — “De reis duurt een uur.” plus betekent hier “meer” en maakt een vergelijking in duur: er is meer tijd nodig dan bij een relevante vergelijking. Het staat vóór de temps in de vaste combinatie plus de temps. temps betekent “tijd”. In plus de temps staat het na de om een grotere hoeveelheid tijd aan te duiden. Het meervoud heeft in deze uitdrukking dezelfde geschreven vorm als het enkelvoud; de context bepaalt de betekenis. Voorbeeld: J’ai besoin de plus de temps. — “Ik heb meer tijd nodig.” Samen bestaat de zin uit een bevel, Concentre-toi sur la sécurité, gevolgd door de concessieve voorwaarde même si ça prend plus de temps. De volledige betekenis is: “Let op de veiligheid, ook als het langer duurt.” De tweede helft zegt dus dat de aandacht voor veiligheid blijft gelden wanneer de betreffende handeling meer tijd kost.