Koffie op een laptop: wat nu? | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J’ai renversé du café près de mon ordinateur portable et du liquide est passé sous le clavier.

   Ik heb koffie bij mijn laptop gemorst en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.

   J’ai

   ik heb

   renversé

   gemorst

   café

   koffie

   près de

   vlak bij

   mon

   mijn

   ordinateur

   computer

   portable

   draagbaar

   liquide

   vloeistof

   est passé

   is gekomen

   sous

   onder

   clavier

   toetsenbord

   Uitgebreide uitleg

   J’ai combineert het onderwerp je met het hulpwerkwoord ai, de tegenwoordige tijd van avoir. Samen met een voltooid deelwoord vormt dit hier de passé composé: j’ai renversé = ik heb gemorst. Voor een andere persoon verandert vooral het onderwerp en de vorm van avoir: tu as renversé, il/elle a renversé. renversé komt van renverser en is hier het voltooid deelwoord: renverser → renversé. In deze zin betekent het dat de spreker koffie heeft omgestoten of gemorst. Een bruikbaar voorbeeld is: Elle a renversé son verre. — Zij heeft haar glas omgestoten. café is het zelfstandig naamwoord voor koffie. In du café drukt du hier een niet nader bepaalde hoeveelheid uit; het betekent niet noodzakelijk één kop of een precies aantal. Het zelfstandig naamwoord kan ook in een andere context zonder deze hoeveelheid voorkomen, bijvoorbeeld J’aime le café. — Ik houd van koffie. près de is een vaste voorzetselverbinding met de betekenis ‘vlak bij’ of ‘in de buurt van’. Er staat een plaats of ander zelfstandig naamwoord achter: près de la porte — vlak bij de deur. mon is een bezittelijk woord dat ‘mijn’ betekent. Het staat hier vóór ordinateur, een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: mon ordinateur. De keuze van mon hangt niet alleen af van bezit, maar ook van het grammaticale geslacht en getal van het volgende zelfstandig naamwoord; vóór een vrouwelijk enkelvoudig woord dat met een klinkerklank begint, kan Frans eveneens mon gebruiken, zoals mon amie — mijn vriendin. ordinateur betekent ‘computer’. In deze zin is het de kern van de naamwoordgroep mon ordinateur portable. Het meervoud is ordinateurs: mes ordinateurs — mijn computers. portable is een bijvoeglijk naamwoord dat hier ordinateur nader beschrijft: ordinateur portable betekent ‘laptop’ of letterlijk ‘draagbare computer’. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier na het zelfstandig naamwoord. De vorm is in het mannelijk enkelvoud portable; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is ook portable, terwijl het meervoud portables is. Bijvoorbeeld: une enceinte portable — een draagbare luidspreker. liquide is het zelfstandig naamwoord voor vloeistof. In du liquide verwijst du naar een niet nader bepaalde hoeveelheid vloeistof, net zoals du café naar een hoeveelheid koffie verwijst. Het woord kan ook als bijvoeglijk naamwoord voorkomen, maar in deze zin is het een zelfstandig naamwoord. est passé bestaat uit est, de vorm van être bij een derde persoon enkelvoud, en het voltooid deelwoord passé van passer. Hier betekent passer dat de vloeistof ergens onderdoor of naar een andere plaats is gegaan: du liquide est passé. Bij deze bewegingsbetekenis gebruikt Frans in de passé composé être. Het onderwerp is du liquide, mannelijk enkelvoud; daarom staat het deelwoord hier als passé. sous is een voorzetsel dat ‘onder’ betekent en geeft de positie van iets ten opzichte van een ander object aan. Het vormt hier sous le clavier — onder het toetsenbord. Een ander eenvoudig voorbeeld is Le sac est sous la table. — De tas staat onder de tafel. clavier betekent ‘toetsenbord’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord, vandaar le clavier in deze zin. Het meervoud is claviers: les claviers — de toetsenborden. De zin bouwt eerst de handeling op met J’ai renversé du café: de spreker heeft koffie gemorst. près de mon ordinateur portable lokaliseert die handeling vlak bij de laptop. Daarna introduceert et een tweede gebeurtenis: du liquide est passé sous le clavier, dus er is vloeistof onder het toetsenbord gekomen. Samen betekent de volledige uiting: ‘Ik heb koffie bij mijn laptop gemorst en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.’

2. Débranche-le immédiatement et éteins-le s’il fonctionne encore.

   Koppel hem meteen los en zet hem uit als hij nog aanstaat.

   Débranche-le

   Koppel hem los

   immédiatement

   meteen

   éteins-le

   zet hem uit

   s’il

   als hij

   fonctionne encore

   nog werkt

   Uitgebreide uitleg

   Débranche-le betekent hier dat je het apparaat loskoppelt van de stroom. Débranche is de bevestigende imperatief voor één aangesproken persoon van débrancher (loskoppelen); het onderwerp tu wordt niet uitgesproken. In een bevestigende Franse imperatief staat het directe objectpronomen achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: débranche + le. In deze context verwijst le naar het apparaat uit de voorafgaande situatie, de laptop. immédiatement is een bijwoord en maakt de opdracht dringend: de handeling moet meteen gebeuren. éteins-le betekent dat je hetzelfde apparaat uitschakelt. Éteins is de imperatief voor één aangesproken persoon van éteindre (uitzetten); de vorm sluit aan bij de tegenwoordige vorm tu éteins, maar tu staat hier niet in de zin. Ook hier staat het objectpronomen le achter het werkwoord: éteins + le. Vergelijk voor een andere persoon bijvoorbeeld éteignez-le = “zet het uit” tegen meerdere personen of tegen één persoon in de vous-vorm. s’il is de samentrekking van si (als/wanneer) en il (hij/het). Voor een klinker wordt si il niet gebruikt; de vorm wordt s’il. Hier is il het grammaticale onderwerp van de voorwaardelijke bijzin en verwijst het, volgens de context, naar het apparaat. Na si staat hier de tegenwoordige tijd, omdat de voorwaarde als mogelijk in het heden wordt voorgesteld. fonctionne encore betekent in deze context “nog werkt” of, bij een apparaat, “nog aanstaat”. Fonctionne is de derde persoon enkelvoud van fonctionner (werken/functioneren): il fonctionne. Encore betekent hier “nog”, niet “opnieuw”. Een bruikbaar voorbeeld is L’ordinateur fonctionne encore. — “De computer werkt nog.” Samen bestaat de zin uit twee opdrachten: eerst het apparaat onmiddellijk loskoppelen en het daarna uitschakelen. De tweede opdracht geldt voor de voorwaarde dat het apparaat nog werkt of aanstaat: “Koppel hem meteen los en zet hem uit als hij nog aanstaat.”

3. Est-ce que je devrais essayer de le sécher avec un sèche-cheveux ?

   Moet ik proberen hem met een föhn te drogen?

   Est-ce que

   maakt een ja-neevraag

   je devrais

   zou ik moeten

   essayer

   proberen

   sécher

   drogen

   sèche-cheveux

   föhn

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin en maakt van de mededeling een ja-neevraag. Het is een vaste vraagconstructie; de daaropvolgende woordvolgorde blijft hier die van een gewone zin. je devrais is de eerste persoon enkelvoud van devoir in de conditionnel présent. In deze zin betekent het “zou ik moeten” en drukt het een voorzichtige vraag om advies uit. Vergelijk je dois = “ik moet” met je devrais = “ik zou moeten”. essayer is het infinitief “proberen”. Een veelgebruikte constructie is essayer de + infinitief: essayer de comprendre betekent bijvoorbeeld “proberen te begrijpen”. Hier volgt daarom de sécher. sécher is het infinitief “drogen”. Het onderwerp van dit werkwoord blijft dezelfde persoon als bij devrais, terwijl le het object aanduidt dat gedroogd moet worden. De combinatie essayer de sécher betekent dus “proberen te drogen”. sèche-cheveux is een samengesteld zelfstandig naamwoord voor een föhn. Het woord is mannelijk; daarom staat ervoor un in un sèche-cheveux. Het koppelteken hoort bij de spelling van dit zelfstandig naamwoord. Samen vormt de zin Est-ce que je devrais essayer de le sécher avec un sèche-cheveux ?: “Moet ik proberen hem met een föhn te drogen?” le verwijst hier, in overeenstemming met de vaste vertaling en de context, naar het eerder besproken object. avec un sèche-cheveux geeft het middel aan waarmee de handeling zou worden uitgevoerd. De conditionnel in je devrais maakt er een voorzichtige adviesvraag van, niet een stellige mededeling dat de spreker het moet doen.

4. La chaleur peut causer davantage de dégâts. Fais-le vérifier par un technicien.

   Warmte kan meer schade veroorzaken. Laat een technicus hem nakijken.

   chaleur

   warmte

   peut

   kan

   causer

   veroorzaken

   davantage

   meer

   dégâts

   schade

   Fais-le

   laat het doen

   vérifier

   nakijken

   technicien

   technicus

   Uitgebreide uitleg

   chaleur betekent hier “warmte”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la chaleur. Het bepaalde lidwoord la laat hier zien dat naar warmte als verschijnsel wordt verwezen; het zegt niet dat er één afzonderlijk warmtemoment wordt geteld. peut is de derde persoon enkelvoud van pouvoir in de tegenwoordige tijd. pouvoir + infinitief drukt mogelijkheid of vermogen uit: Il peut venir = “Hij kan komen”. Hier maakt peut samen met causer de betekenis “kan veroorzaken”. causer is een infinitief en betekent “veroorzaken”. Na een vervoegde vorm van pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: La chaleur peut causer.... Het onderwerp van causer blijft dus la chaleur. davantage betekent “meer”, in de zin van een grotere hoeveelheid of ernst. Het is hier geen bijvoeglijk naamwoord en verandert daarom niet mee met een zelfstandig naamwoord. Vergelijk: Cela peut causer davantage de problèmes = “Dat kan meer problemen veroorzaken.” dégâts is het meervoud van dégât, “schade” of “schadegevallen”. In deze zin gaat het om meer schade als gevolg van de warmte. De vaste combinatie des dégâts gebruikt het meervoud; de dégâts staat hier na de hoeveelheidsaanduiding davantage. Fais-le combineert de gebiedende wijs enkelvoud van faire (fais) met het objectpronomen le. faire kan in deze constructie betekenen dat je iets laat uitvoeren: Fais-le réparer = “Laat het repareren.” le is een mannelijk enkelvoudig objectpronomen; de vertaling identificeert het bedoelde object als “hem”, maar noemt niet met een zelfstandig naamwoord welk voorwerp dat is. vérifier is een infinitief en betekent “nakijken” of “controleren”. In faire + infinitief laat de handelende persoon een andere handeling uitvoeren: Fais-le vérifier betekent letterlijk dat je het laat controleren. Het pronomen le is het gecontroleerde object, terwijl de uitvoerder daarna met par wordt genoemd. technicien betekent “technicus”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; un technicien betekent “een technicus”. Het onbepaalde lidwoord un geeft hier een niet nader bepaalde persoon aan, niet noodzakelijk een expliciete telling van precies één. Samen zegt het eerste deel: La chaleur peut causer davantage de dégâts — “Warmte kan meer schade veroorzaken.” Het tweede deel geeft een opdracht: Fais-le vérifier par un technicien — “Laat hem door een technicus nakijken.” par un technicien noemt de persoon die de controle uitvoert. De volledige uiting waarschuwt dus voor extra schade door warmte en adviseert het bedoelde object door een technicus te laten controleren.

5. Je m’inquiète parce que mes fichiers de projet sont dessus.

   Ik maak me zorgen omdat mijn projectbestanden erop staan.

   Je m’inquiète

   ik maak me zorgen

   parce que

   omdat

   mes

   mijn

   fichiers

   bestanden

   projet

   project

   sont dessus

   staan erop

   Uitgebreide uitleg

   Je m’inquiète betekent hier dat de spreker zich zorgen maakt. m’ is het wederkerende voornaamwoord bij de eerste persoon enkelvoud; de basisvorm is s’inquiéter. De vorm inquiète is de tegenwoordige tijd bij je. Voorbeeld: Je m’inquiète pour lui. — Ik maak me zorgen om hem. parce que leidt een redengevende bijzin in: wat daarna komt, verklaart waarom de spreker zich zorgen maakt. Voorbeeld: Je reste ici parce qu’il pleut. — Ik blijf hier omdat het regent. mes betekent mijn bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het past zich in getal aan het bezeten woord aan: mon fichier — mijn bestand, maar mes fichiers — mijn bestanden. De vorm geeft niet aan hoeveel bestanden het precies zijn; alleen dat het zelfstandig naamwoord meervoudig is. fichiers betekent hier bestanden, in deze context digitale bestanden. Het enkelvoud is fichier; de uitgang -s markeert hier het meervoud en wordt in het Frans normaal niet uitgesproken. Voorbeeld: Le fichier est important. — Het bestand is belangrijk. projet betekent project. In fichiers de projet specificeert de projet het soort bestanden: projectbestanden. projet blijft hier enkelvoud; het meervoud staat op fichiers. Voorbeeld: un dossier de projet — een projectmap. In sont dessus is sont de vorm van être in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. Het meervoud komt overeen met fichiers, niet met projet. dessus is een bijwoord met de betekenis erop; het verandert niet mee met het meervoud. Samen betekent deze woordgroep dat de bestanden erop staan. Voorbeeld: Les documents sont dessus. — De documenten staan erop. De volledige structuur is: Je m’inquiète + parce que + mes fichiers de projet + sont dessus. Letterlijk wordt de reden dus gekoppeld aan de zorg van de spreker: de spreker maakt zich zorgen omdat diens projectbestanden erop staan. De vertaling ondersteunt hier de lezing erop staan; ze identificeert niet specifieker waar dessus naar verwijst.

6. Vérifie ta sauvegarde dans le cloud depuis un autre appareil avant de toucher à nouveau à l’ordinateur portable.

   Controleer je back-up in de cloud vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.

   Vérifie

   controleer

   sauvegarde

   back-up

   dans le cloud

   in de cloud

   depuis

   vanaf

   autre

   ander

   appareil

   apparaat

   avant de

   voordat je …

   toucher

   aanraken

   à nouveau

   opnieuw

   ordinateur

   computer

   portable

   draagbaar

   Uitgebreide uitleg

   Vérifie is de gebiedende wijs van vérifier voor tu: “controleer”. De vorm geeft hier een instructie aan één aangesproken persoon. In een gewone mededeling staat bijvoorbeeld Tu vérifies la sauvegarde. — “Je controleert de back-up.” Sauvegarde betekent hier een back-up, dus een bewaarde kopie van gegevens. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; dat zie je ook aan ta in ta sauvegarde. Het werkwoord sauvegarder betekent “een back-up maken” of “opslaan”, maar dat is een andere woordsoort dan het waargenomen zelfstandig naamwoord. Dans le cloud betekent “in de cloud”. Dans geeft hier de plaats of opslagomgeving aan. Le cloud is de vaste leenwoordcombinatie voor de cloud; het lidwoord hoort bij de volledige naamwoordgroep. Depuis betekent hier “vanaf” en markeert het vertrekpunt van waaruit iets gebeurt: depuis un autre appareil — “vanaf een ander apparaat”. Het betekent in andere tijdsconstructies ook “sinds”, maar die tijdsbetekenis past hier niet. Autre betekent “ander” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het krijgt hier de vorm autre, omdat het bij het enkelvoudige mannelijke appareil hoort. Een bruikbaar contrast is un autre appareil — “een ander apparaat” tegenover une autre sauvegarde — “een andere back-up”; autre verandert daarbij niet van vorm voor mannelijk of vrouwelijk, maar het lidwoord wel. Appareil betekent “apparaat”. Het is een zelfstandig naamwoord; in un autre appareil staat het in het enkelvoud. Bijvoorbeeld: Cet appareil fonctionne. — “Dit apparaat werkt.” Avant de leidt een handeling met een infinitief in: “voordat je …”. In deze zin volgt toucher, dus avant de toucher betekent letterlijk “voordat je aanraakt”. Bij een andere handelende persoon kan Frans ook avant que met een vervoegde bijzin gebruiken, maar dat is een andere constructie. Toucher is de infinitief “aanraken”. Na avant de blijft het werkwoord in de infinitief staan. In Tu touches l’ordinateur — “Je raakt de computer aan” — is dezelfde handeling daarentegen vervoegd voor tu. À nouveau betekent “opnieuw” of “weer”. Samen met toucher geeft het aan dat het aanraken nog een keer gebeurt: toucher à nouveau — “opnieuw aanraken”. Ordinateur betekent “computer”. In deze zin maakt het deel uit van de naamwoordgroep l’ordinateur portable; het apostrofteken in l’ is de verkorte vorm van het bepaalde lidwoord vóór een klinkerklank. Portable betekent hier “draagbaar” en beschrijft ordinateur: een draagbare computer, dus een laptop. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat hier ná het zelfstandig naamwoord. De vorm portable is tegelijk mannelijk en vrouwelijk; het enkelvoud en meervoud onderscheiden zich wel: un ordinateur portable, maar des ordinateurs portables. De zin bouwt zo op: Vérifie ta sauvegarde = “Controleer je back-up”; dans le cloud specificeert waar die back-up staat; depuis un autre appareil geeft het apparaat aan van waaruit je controleert; en avant de toucher à nouveau à l’ordinateur portable plaatst die controle vóór het opnieuw aanraken van de laptop. Het geheel betekent: “Controleer je back-up in de cloud vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.”

7. La plupart des fichiers étaient déjà synchronisés.

   De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.

   La plupart

   de meeste

   fichiers

   bestanden

   étaient

   waren

   déjà

   al

   synchronisés

   gesynchroniseerd

   Uitgebreide uitleg

   La plupart betekent hier “de meeste”. Het is een vaste kwantiteitsuitdrukking: la plupart de + meervoud verwijst naar het grootste deel van een groep, zonder een exact aantal te noemen. In deze zin staat la plupart des fichiers, waarbij des de vorm is van de + les. fichiers betekent “bestanden”. Het is het meervoud van fichier (“bestand”). In la plupart des fichiers benoemt het de groep waarvan het grootste deel wordt bedoeld. étaient is de imparfait van être voor de derde persoon meervoud: ils/elles étaient = “zij waren”. Het meervoud past hier bij de meervoudige groep la plupart des fichiers. De imparfait presenteert de toestand als geldend op een moment in het verleden; hij zegt op zichzelf niet wanneer die toestand begon of eindigde. déjà betekent “al” of “reeds”. Het geeft aan dat de toestand op het bedoelde vroegere moment al bereikt was. Voorbeeld: Le fichier était déjà ouvert. — “Het bestand stond al open.” synchronisés betekent hier “gesynchroniseerd”. De basisvorm is synchronisé; de uitgang -s markeert hier het mannelijk meervoud. Die vorm stemt overeen met fichiers, dat mannelijk meervoud is. In combinatie met étaient beschrijft étaient synchronisés de toestand van de bestanden: ze waren gesynchroniseerd. Bij een vrouwelijk meervoudig zelfstandig naamwoord zou het overeenkomstige bijvoeglijke of voltooid-deelwoordelijke vorm bijvoorbeeld synchronisées zijn. Samen betekent La plupart des fichiers étaient déjà synchronisés.: “De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.” De uitdrukking la plupart des fichiers maakt duidelijk welke groep gedeeltelijk wordt bedoeld; étaient synchronisés geeft de toestand in het verleden; déjà voegt toe dat die toestand toen al bestond.

8. Garde l’ordinateur éteint et n’essaie pas de le rallumer trop tôt.

   Laat de laptop uit en probeer hem niet te snel weer aan te zetten.

   Garde

   houd

   l’ordinateur

   de computer / laptop

   éteint

   uitgeschakeld

   n’essaie pas

   probeer niet

   rallumer

   opnieuw aanzetten

   trop tôt

   te vroeg

   Uitgebreide uitleg

   Garde is hier de gebiedende wijs van garder voor één aangesproken persoon. In deze zin betekent het “houd” of “laat ... blijven”, niet simpelweg “bewaar”. De herbruikbare constructie is Garde + lijdend voorwerp + toestand: Garde la porte fermée. = “Houd de deur gesloten.” l’ordinateur is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. De apostrof is de elisie van le voor een klinker: le ordinateur wordt l’ordinateur. In de vaste vertaling is dit concreet de laptop. éteint is hier de mannelijke enkelvoudsvorm van het voltooid deelwoord van éteindre, gebruikt als toestandsbeschrijving bij l’ordinateur: de computer moet uitgeschakeld blijven. De vormen stemmen af op het beschreven zelfstandig naamwoord: éteinte bij een vrouwelijk enkelvoudig woord, éteints bij mannelijk meervoud en éteintes bij vrouwelijk meervoud. Bijvoorbeeld: Laisse la porte fermée. = “Laat de deur gesloten.” n’essaie pas is een ontkennende gebiedende wijs van essayer voor één aangesproken persoon: “probeer niet”. In essayer de + infinitief volgt het doel van de poging met de: N’essaie pas de courir. = “Probeer niet te rennen.” De ne is vóór de klinker van essaie verkort tot n’, en pas maakt de ontkenning compleet. rallumer is een infinitief en betekent “opnieuw aanzetten”. Het is gevormd met re- bij allumer (“aanzetten”): allumer = aanzetten, rallumer = opnieuw aanzetten. Het voorafgaande voornaamwoord le is het lijdend voorwerp en verwijst hier, overeenkomstig de vaste vertaling, naar de laptop. trop tôt betekent “te vroeg”. trop geeft aan dat iets een ongewenste grens overschrijdt, terwijl tôt “vroeg” betekent. De combinatie staat hier bij rallumer: het opnieuw aanzetten mag niet te vroeg gebeuren. Vergelijk assez tôt = “vroeg genoeg”. Samen betekent Garde l’ordinateur éteint dat je de laptop uitgeschakeld moet houden. Et n’essaie pas de le rallumer trop tôt voegt eraan toe dat je niet moet proberen hem te vroeg opnieuw aan te zetten. Het geheel is dus: “Laat de laptop uit en probeer hem niet te snel weer aan te zetten.”

9. Je vais l’emmener chez un technicien et lui demander quelle est la prochaine étape.

   Ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is.

   Je vais

   ik ga

   l’emmener

   hem meenemen

   technicien

   technicus

   demander

   vragen

   quelle est

   wat is

   prochaine

   volgende

   étape

   stap

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier “ik ga” en vormt samen met een infinitief de nabije toekomst: je vais + infinitief = “ik ga … doen”. vais is de vorm van aller bij je; het is hier dus niet alleen een verplaatsing naar een plaats. l’emmener betekent hier “hem meenemen/brengen”. Het apostrofteken in l’ is de ingekorte vorm van het objectpronomen le vóór een klinker. Volgens de vaste vertaling verwijst dit naar de mannelijke persoon die wordt meegenomen. emmener is de infinitief; in je vais l’emmener blijft die infinitief onveranderd. Het patroon aller + objectpronomen + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Je vais la prévenir. — “Ik ga haar waarschuwen.” technicien betekent “technicus”. Het woord staat na un, dus chez un technicien betekent “naar/bij een technicus”. chez gebruikt het Frans voor een persoon of diens werkplek: chez un médecin betekent bijvoorbeeld “bij een arts”. un markeert hier een niet nader bepaalde technicus; het drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. demander betekent “vragen”. Hier staat het in de infinitief na vais: je vais ... demander = “ik ga ... vragen”. Het kan een persoon als ontvanger hebben (demander quelque chose à quelqu’un) of een indirecte vraag inleiden, zoals in deze zin. quelle est betekent hier “wat is”. quelle is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het vraagwoord quel, omdat het verwijst naar het vrouwelijke zelfstandig naamwoord étape. Vergelijk: Quel est le problème ? — “Wat is het probleem?”; bij problème is de vorm quel mannelijk enkelvoud. In de indirecte vraag blijft de woordvolgorde quelle est ... behouden: demander quelle est .... prochaine betekent “volgende” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van prochain, omdat het bij étape hoort. Het bijvoeglijk naamwoord stemt hier dus af op het zelfstandig naamwoord; prochain is de mannelijke vorm en prochaine de vrouwelijke vorm. De betekenis is de stap die hierna komt, niet noodzakelijk een al vastgelegde stap. étape betekent “stap” of “fase”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une étape. In la prochaine étape betekent het “de volgende stap”. Het lidwoord la en het bijvoeglijk naamwoord prochaine laten samen zien dat het om een bepaalde vrouwelijke enkelvoudige stap gaat. Samen geeft Je vais l’emmener chez un technicien et lui demander quelle est la prochaine étape. de betekenis: “Ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is.” lui demander betekent “het hem vragen” of hier natuurlijker “hem vragen”; lui is het indirecte objectpronomen bij demander. De tweede infinitief staat na et en hoort nog steeds bij je vais: de spreker gaat hem naar een technicus brengen en vervolgens vragen wat de volgende stap is.

10. Un technicien peut le vérifier sans aggraver les dégâts.

    Een technicus kan hem nakijken zonder de schade erger te maken.

    technicien

    technicus

    peut

    kan

    le

    hem

    vérifier

    nakijken; controleren

    sans

    zonder

    aggraver

    erger maken; verergeren

    dégâts

    schade

    Uitgebreide uitleg

    technicien betekent hier “technicus”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is techniciens. Met un technicien krijg je “een technicus” en met le technicien “de technicus”. peut is de vorm van pouvoir bij il/elle/on: “kan”. pouvoir + infinitief drukt uit dat iemand iets kan of daartoe in staat is. Voorbeeld: Il peut vérifier. — “Hij kan controleren.” le is hier een lijdend-voorwerpsvoornaamwoord met de betekenis “hem”. In deze context verwijst het naar de eerder genoemde entiteit die naar een technicus wordt gebracht. Bij peut staat dit voornaamwoord vóór de infinitief vérifier, maar ná de vervoegde vorm peut, zoals in Il peut le vérifier — “Hij kan hem controleren.” vérifier is de infinitief “controleren” of “nakijken”. Na peut blijft het werkwoord in de infinitief; de persoonsinformatie zit in peut. Voorbeeld: Le technicien peut vérifier l’appareil. — “De technicus kan het apparaat controleren.” sans betekent “zonder”. Voor een handeling staat er vaak sans + infinitief: de hoofdhandeling gebeurt zonder de genoemde bijkomende handeling. Hier gaat de technicus dus iets controleren zonder de schade erger te maken. aggraver betekent “erger maken” of “verergeren”. Het is een werkwoord op -er; hier staat de infinitief na sans: sans aggraver. In aggraver les dégâts is les dégâts het lijdend voorwerp. Voorbeeld: Il agit sans aggraver le problème. — “Hij handelt zonder het probleem erger te maken.” dégâts betekent hier “schade”. Het is de meervoudsvorm van dégât. In aggraver les dégâts vormt het zelfstandig naamwoord het lijdend voorwerp van aggraver. Samen betekent Un technicien peut le vérifier dat een technicus de eerder bedoelde entiteit kan nakijken. sans aggraver les dégâts voegt toe dat dit gebeurt zonder de schade erger te maken. De volledige betekenis is: “Een technicus kan hem nakijken zonder de schade erger te maken.”