Een plan maken na buitensluiting | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je ne peux pas entrer et ma clé de secours est dans l'appartement.

   Ik kan niet naar binnen en mijn reservesleutel ligt in het appartement.

   Je ne peux pas

   ik kan niet

   entrer

   binnengaan

   ma

   mijn

   clé

   sleutel

   de secours

   reserve-

   est

   is

   dans

   in

   l'appartement

   het appartement

   Uitgebreide uitleg

   Je ne peux pas betekent hier dat de spreker niet in staat is iets te doen. peux is de vorm van pouvoir in de eerste persoon enkelvoud: je peux = “ik kan”. In de ontkenning staan ne en pas rond het vervoegde werkwoord: Je ne peux pas.... Met pouvoir volgt een infinitief: Je peux entrer = “Ik kan naar binnen”; Je ne peux pas entrer = “Ik kan niet naar binnen”. entrer is de infinitief “naar binnen gaan” of “binnengaan”. Na pouvoir blijft het werkwoord in de infinitief. Bijvoorbeeld: Elle peut entrer. = “Zij kan naar binnen.” ma is een bezittelijk bepalend woord bij een bezitter in de eerste persoon enkelvoud: “mijn”. De vorm wordt in het Frans gekozen op basis van het grammaticale geslacht en getal van het bezeten zelfstandig naamwoord, niet op basis van het geslacht van de bezitter. In ma clé is clé vrouwelijk en enkelvoud, daarom staat ma. Bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld mon, en bij een meervoudig zelfstandig naamwoord mes. clé betekent “sleutel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor ma en niet mon wanneer het bezit “mijn” is. Een eenvoudig voorbeeld is La clé est ici. = “De sleutel is hier.” de secours specificeert het soort sleutel: “reserve-” of “voor noodgevallen”. De vaste combinatie une clé de secours betekent “een reservesleutel”. de verbindt het zelfstandig naamwoord met deze soort- of functieaanduiding; secours betekent hier hulp of noodhulp, maar de hele combinatie geeft de bedoelde betekenis “reserve”. est is de derde persoon enkelvoud van être in de tegenwoordige tijd. Hier verbindt het de sleutel met haar locatie: La clé est... = “De sleutel is...”. De vorm est heeft in deze zin als onderwerp ma clé, niet je. dans betekent “in” en geeft hier de plaats aan. Het kan zowel met een gebouw als met een ruimte worden gebruikt: dans la maison = “in het huis”. l'appartement betekent “het appartement”. appartement is een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het bepaalde lidwoord le wordt vóór een klinker tot l' verkort, waardoor le appartement de vorm l'appartement krijgt. De apostrof hoort bij deze Franse elisie; het woord zelf blijft enkelvoudig en mannelijk. Samen vormt Je ne peux pas entrer de eerste mededeling: de spreker kan niet naar binnen. Daarna verbindt et die mededeling met de tweede: ma clé de secours est dans l'appartement = “mijn reservesleutel ligt in het appartement”. De volledige zin betekent dus: “Ik kan niet naar binnen en mijn reservesleutel ligt in het appartement.”

2. Essaie d'abord de joindre le propriétaire.

   Neem eerst contact op met de verhuurder.

   Essaie

   probeer

   d'abord

   eerst

   joindre

   contact opnemen met

   propriétaire

   eigenaar; verhuurder

   Uitgebreide uitleg

   Essaie is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon, gebaseerd op essayer (“proberen”). Het onderwerp tu staat in deze vorm niet apart. Een belangrijk patroon is essayer de + infinitief: Essaie de fermer la porte. — Probeer de deur te sluiten. d'abord betekent hier “eerst” en ordent deze handeling vóór een eventuele volgende stap. Het drukt op zichzelf geen bepaald aantal of exacte tijdsduur uit. D'abord, vérifie la serrure. — Controleer eerst het slot. joindre is de infinitief van het werkwoord “contact opnemen met” in deze context. Na essayer de blijft het werkwoord in de infinitief: essayer de joindre. Dezelfde infinitief kan in een andere context ook “samenvoegen” of “aansluiten” betekenen, maar hier gaat het volgens de vaste vertaling om iemand contacteren. Je vais joindre le propriétaire. — Ik ga contact opnemen met de verhuurder. propriétaire is een zelfstandig naamwoord voor een eigenaar; in deze zin is de bedoelde persoon volgens de vaste vertaling de verhuurder. In het Frans kan dit woord voor een mannelijke of vrouwelijke persoon worden gebruikt: le propriétaire en la propriétaire; het woord zelf verandert daarbij niet van spelling, maar het lidwoord wel. Hier staat le propriétaire, dus de naamwoordgroep is mannelijk enkelvoud. Samen vormen de delen Essaie de joindre le propriétaire de constructie “probeer contact op te nemen met de verhuurder”. d'abord plaatst dat hele verzoek als eerste stap: “Neem eerst contact op met de verhuurder.”

3. Ensuite, appelle un serrurier si tu ne peux pas obtenir rapidement de l'aide.

   Bel daarna een slotenmaker als je niet snel hulp kunt krijgen.

   Ensuite

   daarna

   appelle

   bel!

   serrurier

   slotenmaker

   si

   als

   tu ne peux pas

   je kunt niet

   obtenir

   krijgen

   rapidement

   snel

   l'aide

   hulp

   Uitgebreide uitleg

   Ensuite betekent hier “daarna” en plaatst deze handeling na een eerdere stap. Het is een bijwoord; een bruikbaar contrast is d'abord = “eerst”. appelle is hier de gebiedende wijs voor tu van appeler = “bellen”. De vorm is dus een instructie aan één persoon: Appelle le médecin. — “Bel de dokter.” In een gewone mededelende zin krijgt dezelfde persoon de vorm tu appelles; de gebiedende wijs heeft hier geen uitgesproken onderwerp. serrurier betekent “slotenmaker”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een persoon die met sloten en sleutels werkt. Met een bepaald lidwoord krijg je bijvoorbeeld le serrurier = “de slotenmaker”; in deze zin staat un serrurier, dus “een slotenmaker”, zonder dat daarmee een exact aantal wordt benadrukt. si leidt hier een voorwaarde in: “als”. Na si staat in deze zin de tegenwoordige tijd: si tu ne peux pas... — “als je niet kunt...”. tu ne peux pas betekent hier “je kunt niet”. peux is de vervoegde vorm van pouvoir bij tu; tu is het onderwerp. ne ... pas maakt de zin ontkennend. Het patroon is tu peux = “je kunt” tegenover tu ne peux pas = “je kunt niet”. obtenir betekent “krijgen” of “verkrijgen”. Het is een infinitief en volgt hier op peux: tu peux obtenir = “je kunt krijgen”. Na een vervoegde vorm van pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je peux obtenir de l'aide. — “Ik kan hulp krijgen.” rapidement betekent “snel” in de zin van “in korte tijd” of “zonder veel tijd te laten verlopen”. Het is een bijwoord en bepaalt de manier of snelheid van obtenir: hulp snel krijgen. Het verwante bijvoeglijk naamwoord is rapide = “snel”; une réponse rapide betekent “een snel antwoord”. l'aide betekent “de hulp”. aide is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la wordt vóór de klinker van aide elideerd tot l'. De volledige combinatie de l'aide betekent “hulp” in de constructie obtenir de l'aide; de maakt hier deel uit van de gebruikelijke combinatie na “krijgen/hebben” van hulp, niet van een afzonderlijke vertaling als “van de hulp”. Samen vormt de zin het patroon Appelle un serrurier si tu ne peux pas obtenir rapidement de l'aide.: “Bel een slotenmaker als je niet snel hulp kunt krijgen.” Ensuite plaatst die instructie daarna in de volgorde van de handelingen.

4. J'ai laissé un message, mais le propriétaire n'a pas encore répondu.

   Ik heb een bericht achtergelaten, maar de verhuurder heeft nog niet geantwoord.

   laissé

   achtergelaten

   message

   bericht

   mais

   maar

   propriétaire

   verhuurder

   pas encore

   nog niet

   répondu

   geantwoord

   Uitgebreide uitleg

   laissé hoort hier bij het werkwoord laisser (achterlaten). De vorm is het voltooid deelwoord in de passé composé: j'ai laissé = “ik heb achtergelaten”. Bij deze constructie staat het hulpwerkwoord avoir; met een gewoon achteraf geplaatst lijdend voorwerp zoals un message verandert laissé hier niet van vorm. Voorbeeld: J'ai laissé une note. — “Ik heb een briefje achtergelaten.” message betekent “bericht”. Het is een zelfstandig naamwoord; un message is hier een enkelvoudig bericht. Voorbeeld: Je lis le message. — “Ik lees het bericht.” mais verbindt twee delen met een tegenstelling: “maar”. Het eerste deel meldt dat er een bericht is achtergelaten; het volgende deel meldt dat de verhuurder nog niet heeft geantwoord. propriétaire betekent hier “verhuurder”. Het woord kan ook “eigenaar” betekenen, maar de vaste vertaling maakt in deze zin de betekenis “verhuurder” duidelijk. In le propriétaire staat de mannelijke enkelvoudsvorm van het lidwoord; propriétaire zelf heeft in het enkelvoud dezelfde vorm voor een man en een vrouw. Voorbeeld: La propriétaire répond. — “De verhuurster antwoordt.” pas encore betekent samen “nog niet”. In de ontkenning staat pas samen met ne rond het vervoegde hulpwerkwoord: n'a pas encore. encore alleen betekent vaak “nog” of “opnieuw”, maar met pas geeft de combinatie aan dat iets tot nu toe niet is gebeurd. répondu hoort bij répondre (antwoorden). Ook dit is een voltooid deelwoord in de passé composé: le propriétaire n'a pas encore répondu = “de verhuurder heeft nog niet geantwoord”. De ontkenning omringt het hulpwerkwoord a: n'a ... pas. De vorm répondu blijft hier het voltooid deelwoord van répondre; de uitgang betekent niet op zichzelf een persoon of aantal. Voorbeeld: Elle a répondu. — “Zij heeft geantwoord.” Samen bestaat de zin uit twee delen: J'ai laissé un message (“Ik heb een bericht achtergelaten”) en le propriétaire n'a pas encore répondu (“de verhuurder heeft nog niet geantwoord”), verbonden door mais. De volledige betekenis is dus: “Ik heb een bericht achtergelaten, maar de verhuurder heeft nog niet geantwoord.”

5. Attends encore un peu, sauf si tu dois entrer tout de suite.

   Wacht nog iets langer, tenzij je meteen naar binnen moet.

   Attends

   wacht

   encore

   nog

   un peu

   een beetje

   sauf si

   tenzij

   dois

   moet

   entrer

   binnenkomen

   tout de suite

   meteen

   Uitgebreide uitleg

   Attends is hier de gebiedende wijs van attendre voor tu: “wacht”. De vorm richt zich dus tot één aangesproken persoon. Attendre betekent ook in andere contexten “afwachten”. Voorbeeld: Attends-moi. — “Wacht op mij.” Encore betekent hier “nog” en geeft aan dat het wachten voortduurt. Het kan in andere zinnen ook “weer” betekenen; die betekenis volgt uit de context. Voorbeeld: Il dort encore. — “Hij slaapt nog.” Un peu betekent “een beetje” en verzacht hier de duur: wacht nog een kleine hoeveelheid tijd. Un is hier geen zelfstandige teluitspraak, maar maakt deel uit van deze vaste hoeveelheidsaanduiding. Voorbeeld: Reste un peu. — “Blijf een beetje.” Sauf si leidt een voorwaarde in met de betekenis “tenzij”: de voorafgaande instructie geldt niet als de voorwaarde erna waar is. Voorbeeld: Je viens, sauf si je suis malade. — “Ik kom, tenzij ik ziek ben.” Dois is de tegenwoordige tijd van devoir bij tu. In deze zin drukt devoir noodzaak uit: “moeten”. De vorm tu dois betekent “jij moet”; de infinitief die erop volgt blijft entrer. Voorbeeld: Tu dois partir. — “Je moet vertrekken.” Entrer is de infinitief “naar binnen gaan” of “binnenkomen”. Na devoir benoemt de infinitief de handeling die noodzakelijk is. Voorbeeld: Je veux entrer. — “Ik wil naar binnen gaan.” Tout de suite is een vaste uitdrukking met de betekenis “meteen” of “onmiddellijk”. Ze bepaalt hier dat het naar binnen gaan zonder uitstel moet gebeuren. Voorbeeld: Viens tout de suite. — “Kom meteen.” Samen vormt Attends encore un peu de instructie “Wacht nog iets langer”. Sauf si maakt daarna de uitzondering: tu dois entrer tout de suite, “je meteen naar binnen moet”. De volledige betekenis is dus: “Wacht nog iets langer, tenzij je meteen naar binnen moet.” De gebiedende wijs maakt dit direct en alledaags van toon.

6. Je devrai peut-être prouver que j'habite ici si quelqu'un vient m'aider.

   Misschien moet ik bewijzen dat ik hier woon als er iemand komt helpen.

   Je devrai

   ik zal moeten

   peut-être

   misschien

   prouver

   bewijzen

   j'habite

   ik woon

   ici

   hier

   si quelqu'un

   als iemand

   vient

   komt

   m'aider

   mij helpen

   Uitgebreide uitleg

   Je devrai betekent hier dat de spreker op een toekomstig moment zal moeten bewijzen. devrai is de futur simple van devoir; de basisvorm is devoir, met onder andere je dois (ik moet nu) en je devrai (ik zal moeten). Het onderwerp is je, dus de vorm is de eerste persoon enkelvoud. peut-être voegt onzekerheid toe: de spreker zegt dat het mogelijk is dat die verplichting zich voordoet. Het is een bijwoord en verandert de vorm van devrai niet. prouver is een infinitief en betekent hier aantonen of bewijzen dat iets waar is. Na devoir staat de infinitief: Je dois prouver... = ik moet bewijzen; Je devrai prouver... = ik zal moeten bewijzen. Voorbeeld: Elle doit prouver son identité. — Zij moet haar identiteit bewijzen. j'habite betekent hier dat de spreker ergens woont. De basisvorm is habiter; j'habite is de tegenwoordige tijd bij je. De apostrof komt doordat je voor een klinker verkort wordt tot j'. Voorbeeld: J'habite à Paris. — Ik woon in Parijs. ici is een bijwoord van plaats en betekent hier. Samen vormen j'habite ici de mededeling ik woon hier; ici bepaalt de plaats, niet de tijd of de persoon. si quelqu'un leidt de voorwaardelijke bijzin in: als iemand. quelqu'un is een onbepaald voornaamwoord voor een niet nader genoemde persoon. Het is grammaticaal enkelvoud, daarom volgt verderop vient in de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Si quelqu'un appelle, réponds. — Als iemand belt, antwoord dan. vient betekent hier komt. De basisvorm is venir; vient is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze zin staat de tegenwoordige tijd na si, terwijl de hoofdzin devrai in de toekomst staat: si quelqu'un vient... = als iemand komt..., je devrai... = dan zal ik moeten.... Voorbeeld: Si Paul vient, nous commencerons. — Als Paul komt, zullen we beginnen. m'aider betekent mij helpen. Het bevat de infinitief aider (helpen) met het voornaamwoord me als lijdend voorwerp; voor een klinker wordt me verkort tot m'. In vient m'aider is de niet nader genoemde persoon het onderwerp van vient en is de spreker degene die geholpen wordt. Voorbeeld: Elle vient m'aider. — Zij komt mij helpen. De hele zin bouwt dus op als Je devrai peut-être prouver — misschien zal ik moeten bewijzen — gevolgd door que j'habite ici — dat ik hier woon — en de voorwaarde si quelqu'un vient m'aider — als iemand mij komt helpen. De volledige betekenis is: Misschien moet ik bewijzen dat ik hier woon als er iemand komt helpen.

7. Garde ta pièce d'identité à portée de main et attends dans un endroit chaud.

   Houd je identiteitsbewijs bij de hand en wacht op een warme plek.

   Garde

   houd bij je

   pièce d'identité

   identiteitsbewijs

   à portée de main

   binnen handbereik

   attends

   wacht

   endroit

   plek

   chaud

   warm

   Uitgebreide uitleg

   Garde is de gebiedende wijs van garder (“bewaren”, “houden”) voor tu. Hier betekent het: houd iets bij je. In een bevel wordt het onderwerp meestal niet uitgesproken. Vergelijk: Garde ton téléphone. — “Houd je telefoon bij je.” ta pièce d'identité betekent hier “je identiteitsbewijs”. Pièce is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bezittelijk woord in de vorm ta, de vorm bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. D'identité specificeert om welk soort document het gaat. De apostrof in d'identité hoort bij de vaste vorm de vóór een klinker. à portée de main is een vaste uitdrukking: “binnen handbereik” of “bij de hand”. Het gaat om iets zo plaatsen dat je het gemakkelijk kunt pakken. Als patroon kun je leren: garder quelque chose à portée de main — “iets binnen handbereik houden”. attends is de gebiedende wijs van attendre (“wachten”), opnieuw gericht aan tu. De vorm valt samen met de tegenwoordige tijd bij tu: tu attends. Voorbeeld: Attends ici. — “Wacht hier.” dans un endroit chaud betekent “op een warme plek”. Endroit is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor “plek” of “plaats”. Het onbepaalde lidwoord un markeert hier een niet nader bepaalde plek; het drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. Chaud betekent “warm” en beschrijft endroit. Omdat endroit mannelijk en enkelvoudig is, staat het bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm chaud. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm bijvoorbeeld chaude: une pièce chaude — “een warme kamer”. De twee bevelen zijn verbonden door et (“en”): Garde ta pièce d'identité à portée de main zegt dat je je identiteitsbewijs binnen handbereik moet houden; attends dans un endroit chaud zegt dat je op een warme plek moet wachten. Samen betekent de zin: “Houd je identiteitsbewijs bij de hand en wacht op een warme plek.”

8. Je ne veux pas appeler un serrurier à moins que ce soit nécessaire.

   Ik wil geen slotenmaker bellen tenzij het nodig is.

   Je ne veux pas

   ik wil niet

   appeler

   bellen

   serrurier

   slotenmaker

   à moins que

   tenzij

   ce soit

   het is

   nécessaire

   nodig

   Uitgebreide uitleg

   Je ne veux pas bevat je, de eerste persoon enkelvoud, en veux, de tegenwoordige tijd van vouloir (“willen”). De ontkenning wordt gevormd door ne ... pas: Je ne veux pas betekent hier “ik wil niet”. In een bevestigende zin staat bijvoorbeeld Je veux attendre. — “Ik wil wachten.” Na vouloir volgt een infinitief zonder extra voorzetsel. appeler is de infinitief “bellen”. Na Je ne veux pas blijft het werkwoord in de infinitief: Je ne veux pas appeler. — “Ik wil niet bellen.” De vorm appelle in appelle un serrurier is daarentegen een andere vorm: de gebiedende wijs voor “jij” of de tegenwoordige tijd bij il/elle/on, afhankelijk van de zin. serrurier betekent “slotenmaker”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat de persoon aanduidt die men zou bellen. Het meervoud is serruriers; het woord zelf verandert niet door het geslacht van de persoon. In het volledige zinsdeel staat ervoor un, waardoor un serrurier “een slotenmaker” betekent. à moins que is een vaste voegwoordelijke constructie met de betekenis “tenzij”. Er volgt normaal een bijzin met de subjonctif, omdat deze voorwaarde als uitzondering wordt voorgesteld. Een bruikbaar patroon is à moins que + onderwerp + subjonctif: Je viendrai à moins qu’il ne pleuve. — “Ik kom, tenzij het regent.” ce soit bestaat uit ce en soit. Ce is een onbepaald aanwijzend voornaamwoord dat hier naar de noodzakelijkheid van de handeling verwijst zonder een zelfstandig naamwoord als expliciet grammaticaal onderwerp te herhalen. Soit is de subjonctif présent van être bij de derde persoon enkelvoud. Het is dus niet de infinitief être en ook niet de gewone tegenwoordige tijd est. In deze constructie betekent ce soit samen “het nodig is”. nécessaire is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “nodig” of “noodzakelijk”. De vorm is hier enkelvoud; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord kan dezelfde vorm worden gebruikt, terwijl het meervoud nécessaires is. Bijvoorbeeld: Cette étape est nécessaire. — “Deze stap is nodig.” Samen vormen de delen Je ne veux pas appeler un serrurier en à moins que ce soit nécessaire de betekenis: “Ik wil geen slotenmaker bellen, tenzij het nodig is.” De spreker wil de handeling niet uitvoeren, behalve wanneer de voorwaarde van noodzakelijkheid geldt. De formulering is neutraal en bruikbaar om een voorwaardelijke uitzondering uit te drukken.

9. Si le propriétaire ne répond toujours pas, appelle un serrurier et explique-lui la situation.

   Als de verhuurder nog steeds niet antwoordt, bel dan een slotenmaker en leg de situatie uit.

   Si

   als

   le propriétaire

   de verhuurder

   répond

   antwoordt

   toujours

   nog steeds

   pas

   niet

   appelle

   bel

   un serrurier

   een slotenmaker

   explique-lui

   leg hem/haar uit

   la situation

   de situatie

   Uitgebreide uitleg

   Si opent een voorwaarde: “als …”. Een veelgebruikt patroon is Si + tegenwoordige tijd, ... voor een reële of mogelijke voorwaarde. Voorbeeld: Si tu viens, je reste. — “Als je komt, blijf ik.” le propriétaire betekent hier “de verhuurder”. propriétaire is een zelfstandig naamwoord; het kan ook “eigenaar” betekenen, afhankelijk van de context. Het lidwoord le markeert hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. répond komt van répondre (“antwoorden”). répond is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “hij/zij antwoordt” of “het antwoordt”, afhankelijk van het onderwerp. Hier is le propriétaire het onderwerp. Voorbeeld: Le propriétaire répond. — “De verhuurder antwoordt.” toujours betekent hier “nog steeds”: de toestand duurt voort. In combinatie met ne ... pas staat de ontkenning rond de vervoegde werkwoordsvorm: ne répond toujours pas betekent “antwoordt nog steeds niet”. pas alleen draagt hier de ontkenning niet los; samen met ne vormt het de gewone Franse werkwoordontkenning. appelle komt van appeler (“bellen”). Hier is het de gebiedende wijs voor tu: “bel!”. De gebiedende wijs heeft geen uitgesproken onderwerp. Vergelijk appelle (“bel!”) met appeler (“bellen”, de infinitief). Voorbeeld: Appelle le médecin. — “Bel de dokter.” un serrurier betekent “een slotenmaker”. serrurier is een zelfstandig naamwoord; un markeert hier een mannelijk enkelvoud, zonder op zichzelf een exact aantal te beweren. Voorbeeld: Le serrurier arrive. — “De slotenmaker komt.” explique-lui betekent “leg het hem/haar uit” wanneer het uit te leggen object erna volgt. Het werkwoord komt van expliquer (“uitleggen”); explique is hier opnieuw de gebiedende wijs voor tu. Het koppelteken hoort bij de gebiedende wijs wanneer een voornaamwoord erna komt. lui is een enkelvoudig meewerkend voornaamwoord met de betekenis “aan hem” of “aan haar”. De vaste Nederlandse vertaling specificeert het geslacht van deze persoon niet, dus “hem” is hier niet zekerder dan “haar”. Het uit te leggen object, la situation, staat erna. la situation betekent “de situatie”. situation is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, daarom staat er la. Voorbeeld: Explique la situation. — “Leg de situatie uit.” De hele zin heeft de structuur Si [voorwaarde], [gebiedende wijs] et [gebiedende wijs]: “Als de verhuurder nog steeds niet antwoordt, bel dan een slotenmaker en leg hem/haar de situatie uit.” De eerste gebiedende wijs is appelle; daarna verbindt et de tweede opdracht explique-lui la situation. De voorwaarde gebruikt répond in de tegenwoordige tijd, terwijl de opdrachten met de gebiedende wijs worden gegeven. De zin is direct en praktisch geformuleerd.

10. Je peux m'asseoir dans le hall et laisser mon téléphone allumé.

    Ik kan in de hal gaan zitten en mijn telefoon aan laten staan.

    Je peux

    ik kan

    m'asseoir

    gaan zitten

    hall

    hal

    laisser

    laten

    téléphone

    telefoon

    allumé

    aan

    Uitgebreide uitleg

    Je peux betekent hier dat de spreker de mogelijkheid heeft om iets te doen: “ik kan”. peux is de vorm van pouvoir in de eerste persoon enkelvoud; in een bevestigende zin volgt daarop meestal een infinitief: je peux + infinitif. Bijvoorbeeld: Je peux attendre. — “Ik kan wachten.” m'asseoir betekent hier “gaan zitten”. Het is de infinitief van het wederkerende werkwoord s'asseoir; m' verwijst naar de spreker en staat vóór de klinker van asseoir als verkorte vorm van me. Na peux blijft het werkwoord in de infinitief. Bijvoorbeeld: Je peux m'asseoir ici. — “Ik kan hier gaan zitten.” hall is het zelfstandig naamwoord voor een hal of ontvangsthal. Het wordt in deze zin voorafgegaan door dans: dans le hall betekent “in de hal”. Het lidwoord le laat zien dat hall hier mannelijk is. Bijvoorbeeld: Nous sommes dans le hall. — “We zijn in de hal.” laisser betekent hier “laten”. Na et vormt het samen met je peux een tweede handeling die eveneens onder de mogelijkheid valt: je peux ... et laisser .... Laisser staat opnieuw in de infinitief, omdat het afhankelijk is van peux. Een veelgebruikt patroon is laisser + voorwerp + toestand: iemand of iets in een bepaalde toestand laten. téléphone betekent “telefoon”. In mon téléphone geeft mon aan dat de telefoon bij de spreker hoort; het bezittelijk woord stemt hier af op het zelfstandige naamwoord, niet op de persoon die bezit. Bijvoorbeeld: Mon téléphone est ici. — “Mijn telefoon is hier.” allumé betekent hier “aan”. Het is het voltooid deelwoord van allumer, gebruikt als beschrijvend woord voor de toestand van de telefoon. Het past zich aan téléphone aan: mannelijk enkelvoud geeft allumé; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou de vorm bijvoorbeeld allumée zijn. In laisser mon téléphone allumé beschrijft allumé de toestand waarin de telefoon wordt gelaten. Bijvoorbeeld: Je laisse la lampe allumée. — “Ik laat de lamp aan.” Samen betekent Je peux m'asseoir dans le hall et laisser mon téléphone allumé: “Ik kan in de hal gaan zitten en mijn telefoon aan laten staan.” De mogelijkheid peux geldt voor twee infinitieven: m'asseoir en laisser. Het eerste deel zegt waar de spreker kan gaan zitten; het tweede zegt dat de spreker de telefoon in de toestand allumé kan laten.

11. Tu peux y rester au chaud pendant que tu laisses encore un peu de temps au propriétaire.

    Je kunt daar warm blijven terwijl je de verhuurder nog wat meer tijd geeft.

    Tu peux

    je kunt

    y

    daar

    rester

    blijven

    au chaud

    warm

    pendant que

    terwijl

    tu laisses

    je geeft

    encore

    nog

    un peu

    een beetje

    temps

    tijd

    propriétaire

    verhuurder

    Uitgebreide uitleg

    Tu peux betekent hier: “je kunt”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu; de constructie tu peux + infinitief drukt mogelijkheid of toestemming uit. In de vorige zin staat dezelfde persoonsvorm in Je peux, maar bij je is de vorm peux ook gelijk. Voorbeeld: Tu peux entrer. — “Je kunt binnenkomen.” y is een kort plaatsvervangend voornaamwoord met de betekenis “daar” in deze zin. Het verwijst hier naar de plaats die in de Nederlandse vertaling als “daar” wordt aangeduid; de specifieke plaats wordt in dit fragment niet benoemd. Y staat vóór het werkwoord: Tu peux y rester. rester is het infinitief “blijven”. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: Tu peux rester = “Je kunt blijven”. De vorm rester zelf geeft hier geen persoon of tijd aan; peux draagt de persoons- en tijdsinformatie. au chaud betekent hier “warm”, in de zin van op een warme of beschutte plek blijven. au is de samensmelting van à en le. De vaste combinatie rester au chaud is dus bruikbaar voor “warm blijven”. Voorbeeld: Le chat reste au chaud. — “De kat blijft warm.” pendant que leidt een gelijktijdige bijzin in: “terwijl”. Wat daarna komt, gebeurt tijdens de handeling van de hoofdzin. Voorbeeld: Je lis pendant que tu travailles. — “Ik lees terwijl jij werkt.” tu laisses betekent hier “je geeft” in de combinatie laisser du temps à quelqu’un: iemand tijd geven of gunnen. laisses is de vorm van laisser bij tu in de tegenwoordige tijd. In deze betekenis kan laisser dus anders worden vertaald dan het algemene “laten”. Voorbeeld: Laisse-moi du temps. — “Geef me tijd.” encore betekent hier “nog” en geeft aan dat de hoeveelheid tijd wordt aangevuld of verder loopt. Het verandert niet van vorm voor persoon of aantal. In encore un peu de temps hoort het bij de daaropvolgende hoeveelheid. un peu betekent “een beetje” of “een kleine hoeveelheid”. In combinatie met de vormt het een hoeveelheid: un peu de temps = “een beetje tijd”. Het onbepaalde lidwoord un stelt hier niet op zichzelf een concrete telling van één tijdseenheid vast. temps betekent hier “tijd”. In un peu de temps is het een niet-telbare hoeveelheid. Het woord kan in andere contexten ook naar tijd als algemeen begrip verwijzen, maar hier gaat het om tijd die iemand krijgt of gegund wordt. propriétaire betekent “eigenaar”; met de gegeven vertaling is het hier de eigenaar van de woning, dus “verhuurder”. Het is een zelfstandig naamwoord. De combinatie laisser du temps au propriétaire gebruikt au als samentrekking van à le: de tijd wordt aan de verhuurder gegeven. Samen betekent Tu peux y rester au chaud “Je kunt daar warm blijven”. pendant que voegt de gelijktijdige handeling toe: tu laisses encore un peu de temps au propriétaire — “terwijl je de verhuurder nog wat meer tijd geeft”. De volledige zin betekent daarom: “Je kunt daar warm blijven terwijl je de verhuurder nog wat meer tijd geeft.”