Achteraan aansluiten in de rij | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Excusez-moi, je crois que la file commence derrière cette femme.

   Pardon, ik denk dat de rij achter die vrouw begint.

   Excusez-moi

   Pardon / neem me niet kwalijk

   je crois

   ik denk / ik geloof

   la file

   de rij

   commence

   begint

   derrière

   achter

   cette

   die / deze

   femme

   vrouw

   Uitgebreide uitleg

   Excusez-moi is een vaste beleefde aanspreekformule: “pardon” of “neem me niet kwalijk”. Excusez komt van excuser en is hier de gebiedende wijs voor vous; met moi wordt de aangesprokene gevraagd mij te verontschuldigen. Tegen één vertrouwde persoon gebruik je bijvoorbeeld Excuse-moi. je crois betekent hier “ik denk” of “ik geloof”. crois is de tegenwoordige tijd van croire bij je; vergelijk je crois, tu crois en il/elle croit. De vorm drukt hier een inschatting uit, niet absolute zekerheid. Voorbeeld: Je crois qu'il est là. — “Ik denk dat hij daar is.” la file is “de rij”, dus de opeenvolgende groep mensen die ergens staat te wachten. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: la file; une file betekent “een rij” zonder een specifiek bepaalde rij aan te wijzen. Voorbeeld: La file est longue. — “De rij is lang.” commence is “begint”. Dit is de tegenwoordige tijd van commencer bij il/elle/on; de stam in het hele werkwoord is commenc-, maar in commence staat de derde persoon enkelvoud. In deze zin begint la file, dus het werkwoord sluit daarbij aan in enkelvoud. Voorbeeld: Le film commence à huit heures. — “De film begint om acht uur.” derrière betekent “achter” en geeft hier een plaatsrelatie aan. Het kan rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in derrière cette femme. Voorbeeld: Le sac est derrière la porte. — “De tas staat achter de deur.” cette betekent hier “die” of “deze” en staat vóór een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende bijvoeglijke woord; vergelijk ce voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, cet voor een mannelijk enkelvoudig woord vóór een klinkerklank, en ces voor het meervoud. De vorm stemt af op femme, niet op de mogelijke referent buiten de zin. femme betekent “vrouw”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is femmes, uitgesproken met dezelfde eindklank. In cette femme verwijst het naar de vrouw die in de vertaling wordt genoemd. Voorbeeld: Cette femme attend. — “Deze vrouw wacht.” Samen vormen la file commence de mededeling “de rij begint”. derrière cette femme bepaalt waar zij begint: “achter die vrouw”. Met je crois que wordt de hele bewering als een inschatting gepresenteerd. De volledige betekenis is daarom: “Pardon, ik denk dat de rij achter die vrouw begint.”

2. Je n'avais pas compris que tout le monde faisait la queue.

   Ik had niet door dat iedereen in de rij stond te wachten.

   n'avais pas compris

   had niet begrepen

   tout le monde

   iedereen

   faisait la queue

   stond in de rij te wachten

   Uitgebreide uitleg

   n'avais pas compris staat in de volledige zin na het onderwerp Je. avais compris is de plus-que-parfait van comprendre: avais (imparfait van avoir) + compris (voltooid deelwoord). De ontkenning wordt gevormd met ne ... pas; vóór een klinker wordt ne hier n'. De vorm betekent hier dat de spreker op een eerder moment iets niet had ingezien of begrepen. Voorbeeld: Je n'avais pas compris la question. — Ik had de vraag niet begrepen. tout le monde betekent letterlijk ongeveer ‘alle mensen’, maar functioneert grammaticaal als een enkelvoudige uitdrukking: daarom staat het werkwoord later in de enkelvoudsvorm. Het verwijst hier volgens de vaste vertaling naar iedereen die in de rij stond, zonder dat een afzonderlijke persoon wordt aangewezen. Vergelijk tout le monde est prêt — iedereen is klaar. faisait la queue is een vaste Franse uitdrukking voor ‘in de rij staan’ of ‘in de rij wachten’. faisait is de imparfait van faire; het onderwerp ervan is tout le monde, dus de vorm is derde persoon enkelvoud. In deze zin beschrijft de imparfait de toenmalige, nog lopende situatie die de spreker niet had opgemerkt. faire betekent in andere contexten vaak ‘doen’ of ‘maken’, maar in combinatie met la queue krijgt het deze vaste betekenis. Als geheel zegt Je n'avais pas compris que tout le monde faisait la queue.: ‘Ik had niet door dat iedereen in de rij stond te wachten.’ De hoofdgedachte had niet begrepen verwijst naar een eerder inzichtsmoment; de bijzin met tout le monde faisait la queue beschrijft de situatie die toen aan de gang was.

3. Ce n'est pas très clair parce que les gens sont éloignés les uns des autres.

   Het is een beetje onduidelijk omdat de mensen uit elkaar staan.

   Ce n'est pas

   het is niet

   très clair

   erg duidelijk

   parce que

   omdat

   gens

   mensen

   sont

   zijn

   éloignés

   ver uit elkaar

   les uns des autres

   van elkaar

   Uitgebreide uitleg

   Ce n'est pas vormt hier de ontkenning van een beoordeling. ce is een aanwijzend voornaamwoord dat hier als neutraal onderwerp wordt gebruikt; het is niet zomaar een onbepaald onderwerp. est is de derde persoon enkelvoud van être, en ne ... pas maakt de zin negatief. Voorbeeld: Ce n'est pas difficile. — Dat is niet moeilijk. très clair: clair betekent hier “duidelijk”. De vorm is mannelijk enkelvoud, de gebruikelijke vorm bij het neutrale ce in deze constructie; très versterkt het bijvoeglijk naamwoord. Samen met de ontkenning betekent dit ne ... pas très clair: “niet erg duidelijk”. Voorbeeld: L'explication est très claire. — De uitleg is heel duidelijk. parce que is een vaste onderschikkende verbinding met de betekenis “omdat”. Ze leidt de reden voor de voorafgaande beoordeling in. Voorbeeld: Je reste parce qu'il pleut. — Ik blijf omdat het regent. gens is een meervoudig zelfstandig naamwoord voor “mensen”. Het heeft niet de gewone enkelvoudsvorm voor één persoon; daarvoor gebruik je bijvoorbeeld une personne. Voorbeeld: Les gens attendent. — De mensen wachten. sont is de derde persoon meervoud van être; de basisvorm is être. Het onderwerp is les gens, daarom staat het werkwoord in het meervoud. Voorbeeld: Ils sont loin. — Zij zijn ver weg. éloignés is het voltooid deelwoord van éloigner, hier bijvoeglijk gebruikt met de betekenis “ver uit elkaar”. Het is mannelijk meervoud en stemt overeen met les gens. De basisvorm van het werkwoord is éloigner. Voorbeeld: Les deux maisons sont éloignées. — De twee huizen liggen ver uit elkaar. les uns des autres is een wederkerige uitdrukking voor een onderlinge verhouding: “van elkaar”. des is hier de samentrekking van de en les. Voorbeeld: Ils sont différents les uns des autres. — Ze verschillen van elkaar. Samen betekent Ce n'est pas très clair parce que les gens sont éloignés les uns des autres.: “Het is een beetje onduidelijk omdat de mensen uit elkaar staan.” Het eerste deel geeft de beoordeling, parce que verbindt die met de reden, en het laatste deel beschrijft de onderlinge afstand tussen de mensen.

4. Est-ce que je dois aller au bout de la file, alors ?

   Zal ik dan naar het einde van de rij gaan?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   je dois

   ik moet

   aller

   gaan

   au bout de

   aan het einde van

   la file

   de rij

   alors

   dan

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de daaropvolgende zin een ja-neevraag. Het is een vaste vraagmarkeerder; de woordvolgorde van een gewone mededelende zin kan erna behouden blijven. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? je dois komt van devoir en betekent hier dat de spreker vraagt of het nodig of van hem of haar verwacht wordt om iets te doen. dois is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van devoir; het onderwerp je bepaalt die vorm. Devoir wordt gevolgd door een infinitief: je dois partir — ik moet vertrekken. In deze vraag staat die infinitief bij aller. aller betekent gaan en staat hier in de infinitief na dois. De tegenwoordige vormen zijn onder andere je vais — ik ga en nous allons — wij gaan. Na devoir gebruik je echter de infinitief: Je dois attendre. — Ik moet wachten. au bout de is een vaste voorzetselgroep voor het uiteinde of het einde van iets. au is de samentrekking van à en le; het is dus niet het woord dat de rij zelf benoemt. Bijvoorbeeld: au bout de la rue — aan het einde van de straat. la file betekent hier de rij, in de zin van een rij wachtende mensen. file is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat je ook ziet aan la. Een andere veelgebruikte betekenis van file kan, afhankelijk van de context, een rij of opeenvolging zijn; hier maakt de context van wachten en beurt de betekenis wachtende rij duidelijk. alors betekent hier dan en verwijst naar de conclusie of vervolgstap die de spreker uit de situatie trekt. Het staat aan het einde en geeft de vraag een bevestigende, navragende nuance: is dit dan wat ik moet doen? Het betekent hier niet dat de spreker al daadwerkelijk naar het einde van de rij is gegaan. Samen vormen de delen: Est-ce que + je dois + aller — moet ik gaan? Daarna specificeert au bout de la file de bestemming: naar het einde van de rij. Alors koppelt die vraag aan de voorafgaande onduidelijkheid en maakt er in deze context van: Zal ik dan naar het einde van de rij gaan?

5. Oui, allez-y. Tout le monde attend déjà son tour.

   Ja, ga maar. Iedereen wacht al op zijn beurt.

   Oui

   ja

   allez-y

   ga maar

   Tout le monde

   iedereen

   attend

   wacht

   déjà

   al

   son

   zijn

   tour

   beurt

   Uitgebreide uitleg

   Oui betekent hier instemming: “ja”. Het is een korte bevestiging die ook zelfstandig kan staan. allez-y is de beleefde of meervoudige gebiedende wijs van aller (“gaan”), met y als kort voornaamwoord met de betekenis “ernaartoe” of “daarheen”. In deze context vormt het samen de aanmoediging “ga maar”. De gebiedende wijs richt zich op de aangesprokene; allez hoort bij vous, niet bij tu. Vergelijk: Va-y ! — “Ga maar!” tegen één persoon in de informele aanspreekvorm. Tout le monde betekent letterlijk “iedereen” en gedraagt zich grammaticaal als een enkelvoudig onderwerp. Daarom staat het werkwoord verderop in de derde persoon enkelvoud. attend komt van attendre (“wachten”) en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “wacht”. De vorm voor je is j'attends, met een andere uitgang. Bijvoorbeeld: J'attends mon tour. — “Ik wacht op mijn beurt.” déjà betekent “al” of “reeds”. Het geeft aan dat het wachten op het genoemde moment al aan de gang is. son is een bezittelijk woord met de betekenis “zijn” in deze vertaling. De vorm wordt in het Frans gekozen volgens het bezeten zelfstandig naamwoord: tour is mannelijk enkelvoud, dus son tour. son kan in andere contexten ook “haar” betekenen; de vorm zelf onderscheidt de bezitter niet. Bijvoorbeeld: Elle attend son tour. — “Zij wacht op haar beurt.” tour betekent hier “beurt”, in de vaste combinatie attendre son tour: “op zijn of haar beurt wachten”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er in deze combinatie son, niet sa. Samen vormt Tout le monde attend déjà son tour de betekenis “Iedereen wacht al op zijn beurt”. Tout le monde is het onderwerp, attend zegt wat iedereen doet, déjà geeft aan dat dit al gebeurt, en son tour benoemt de beurt waarop ieder wacht. De twee zinnen samen zijn dus: “Ja, ga maar. Iedereen wacht al op zijn beurt.”

6. Je vais me mettre à l'arrière. Je n'avais simplement pas vu où la file commençait.

   Ik ga naar achteren. Ik had gewoon niet gezien waar de rij begon.

   Je vais

   ik ga

   me mettre

   me begeven / gaan staan

   à l'arrière

   naar achteren

   simplement

   gewoon

   n'avais … pas

   had niet

   vu

   gezien

   où

   waar

   la file

   de rij

   commençait

   begon

   Uitgebreide uitleg

   Je vais vormt hier samen met het daaropvolgende infinitief een nabije toekomst: aller staat in de tegenwoordige tijd en het volgende werkwoord blijft in de infinitief. Je vais partir betekent bijvoorbeeld: “Ik ga vertrekken.” De vorm vais hoort bij je; bij andere personen verandert aller: tu vas, il/elle va, nous allons. me mettre betekent hier dat de spreker zichzelf naar een plaats beweegt of daar positie inneemt. mettre is de infinitief; me is het wederkerende voornaamwoord dat bij je hoort. Samen met vais krijg je het herbruikbare patroon Je vais me mettre à ... — “Ik ga me naar ... begeven / daar gaan staan.” Het wederkerende element blijft vóór de infinitief staan: Je vais me mettre, niet een vorm waarin me bij vais wordt geplaatst. à l'arrière geeft de bestemming of positie aan: “naar achteren” of “achteraan”. Het lidwoord is in l'arrière verkort vóór een klinker. In een andere zin kan à l'avant het contrasterende “vooraan” uitdrukken. simplement betekent hier “gewoon”. Het verzacht of beperkt de daaropvolgende uitleg: de spreker had iets niet gezien, en geeft dat als eenvoudige reden. Het is niet hetzelfde als de ontkenning zelf; die wordt gevormd door n'avais ... pas. n'avais en pas horen bij elkaar als de Franse ontkenning rond het vervoegde werkwoord. avais is de imparfait van avoir voor je, en n' is de verkorte vorm van ne vóór een klinker. In Je n'avais pas compris betekent dit: “Ik had het niet begrepen.” De twee delen staan hier niet naast elkaar, omdat vu ertussen komt. vu is het voltooid deelwoord van voir (“zien”). Met avais vormt het de plus-que-parfait: j'avais vu = “ik had gezien”, en je n'avais pas vu = “ik had niet gezien”. Het deelwoord vu verandert in deze constructie niet mee met de persoon; avais draagt de persoonsvorm. De nuttige basisreeks is voir — vu — “zien” — “gezien”. où betekent hier “waar” en leidt de ingebedde vraag aan: de spreker had niet gezien waar iets begon. Het accent onderscheidt où (“waar”) van ou (“of”). Bijvoorbeeld: Je sais où il habite. — “Ik weet waar hij woont.” la file betekent “de rij”, in de zin van mensen die op hun beurt wachten. file is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat er la. Een veelgebruikte combinatie is faire la file of faire la queue, afhankelijk van de gewenste uitdrukking en variant; beide kunnen naar in een rij wachten verwijzen. commençait is de imparfait van commencer voor de derde persoon enkelvoud: “begon” of, in deze ingebedde plaatsbepaling, “waar de rij begon”. De imparfait presenteert het begin als een situatie of oriëntatiepunt in het verleden. De vormketen is commencer — je commençais — il/elle commençait; de uitgang verandert dus volgens de persoon. Samen betekent Je vais me mettre à l'arrière dat de spreker achteraan positie gaat innemen. Daarna legt Je n'avais simplement pas vu où la file commençait uit dat de spreker eerder gewoon niet had gezien waar de rij begon. De volledige betekenis is: “Ik ga naar achteren. Ik had gewoon niet gezien waar de rij begon.”

7. Le bout de la file est juste après ces personnes.

   Het einde van de rij is net voorbij die mensen.

   bout

   uiteinde

   file

   rij

   juste après

   net voorbij

   ces

   deze/die (meervoud)

   personnes

   mensen; personen

   Uitgebreide uitleg

   bout betekent hier “uiteinde”: het gaat om het eindpunt van iets langwerpigs of geordends. Het zelfstandige naamwoord is mannelijk; het meervoud is bouts. In le bout de la file wordt met de aangegeven waarvan dit het uiteinde is. file betekent hier “rij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is files. Voorbeeld: La file avance. — “De rij schuift op.” juste après geeft hier een precieze plaatsrelatie aan: “net na” of “direct voorbij”. après kan ook een volgorde in de tijd aangeven, maar in deze zin gaat het om de plaats van het uiteinde ten opzichte van de genoemde mensen. Voorbeeld: La pharmacie est juste après la banque. — “De apotheek is net voorbij de bank.” ces is een aanwijzend woord vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord: “deze” of “die”, afhankelijk van de situatie. In het meervoud maakt ces zelf geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk; het enkelvoud heeft onder andere ce en cette. Hier wijst ces naar de mensen die de spreker bedoelt. personnes betekent “mensen” of “personen”. Het enkelvoud is personne; dit zelfstandig naamwoord is grammaticaal vrouwelijk, ook wanneer het naar mensen in het algemeen verwijst. In ces personnes is het meervoud passend bij ces. De constructie Le bout de la file betekent “het einde van de rij”. est verbindt dit onderwerp met de plaatsbepaling juste après ces personnes, “net voorbij die mensen”. Samen betekent de hele zin: “Het einde van de rij is net voorbij die mensen.”

8. Je la vois maintenant. Je vais attendre là-bas.

   Ik zie het nu. Ik ga daar wachten.

   la

   het

   vois

   zie

   maintenant

   nu

   Je vais

   ik ga

   attendre

   wachten

   là-bas

   daar

   Uitgebreide uitleg

   la is een onbeklemtoond persoonlijk voornaamwoord als lijdend voorwerp. Het is de vorm voor een vrouwelijk enkelvoudig object en staat hier vóór het vervoegde werkwoord. De zin en vertaling identificeren niet welk concreet object het is. Vergelijk: Je le vois = “Ik zie hem/het” voor een mannelijk enkelvoudig object; Je les vois = “Ik zie hen/ze” voor meervoud. vois is de vorm van voir (“zien”) in de tegenwoordige tijd bij je: je vois. De basisvorm en infinitief zijn dus voir, niet vois. Samen met la betekent dit hier “ik zie het”. Voorbeeld: Je vois la file. — “Ik zie de rij.” maintenant betekent “nu” en bepaalt wanneer het zien plaatsvindt. Het is een tijdsbepaling en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Je travaille maintenant. — “Ik werk nu.” Je vais is de eerste persoon enkelvoud van aller in de tegenwoordige tijd. Met een daaropvolgend infinitief vormt aller + infinitief de Franse toekomstconstructie die vaak een nabije of voorgenomen handeling uitdrukt: Je vais attendre betekent hier “Ik ga wachten”. In deze zin draagt attendre de handeling; vais vormt samen met de infinitief de constructie. attendre is de infinitief met de betekenis “wachten”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief, dus niet in een vervoegde vorm. Voorbeeld: Nous allons attendre. — “Wij gaan wachten.” là-bas is een plaatsbepaling met de betekenis “daar” of “daar ginds”. Het onderscheidt zich van ici (“hier”) doordat het naar een andere, doorgaans verder weg gelegen plaats verwijst. In Je vais attendre là-bas bepaalt het waar het wachten zal plaatsvinden. De eerste zin wordt zo opgebouwd: Je is “ik”, la is het lijdend voorwerp, vois is “zie” en maintenant is “nu”: “Ik zie het nu.” De tweede zin gebruikt Je vais + infinitief om het voornemen of de toekomstige handeling uit te drukken; attendre is “wachten” en là-bas geeft de plaats aan: “Ik ga daar wachten.”

9. Comme ça, l'ordre devrait rester clair.

   Zo blijft de volgorde duidelijk.

   Comme ça

   zo

   l'ordre

   de volgorde

   devrait

   zou moeten

   rester

   blijven

   clair

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”. Het is een bruikbare manier om een werkwijze of gevolg aan te duiden, zonder dat de specifieke referent van ça zelfstandig benoemd wordt. Voorbeeld: Fais comme ça. — “Doe het zo.” l'ordre betekent hier “de volgorde”. Het zelfstandig naamwoord is ordre, mannelijk. Voor een woord dat met een klinker begint, wordt het bepaalde lidwoord le geëlideerd tot l': l'ordre. De apostrof markeert dus de weggelaten klinker van le. devrait is de derde persoon enkelvoud van devoir in de conditionnel présent. Hier geeft het een verwachting of afgezwakte voorstelling weer: iets zou zo moeten blijven. De vorm doit is de tegenwoordige tijd en klinkt stelliger: L'ordre doit rester clair. — “De volgorde moet duidelijk blijven.” rester is de infinitief “blijven”. Na devrait staat de infinitief: devrait rester betekent “zou moeten blijven”. De infinitief draagt hier niet zelfstandig de tijd; devrait is de vervoegde vorm die de tijd en de conditionnelnuance uitdrukt. clair is het bijvoeglijk naamwoord “duidelijk”. Het staat in de mannelijke enkelvoudsvorm en stemt af op ordre, dat mannelijk enkelvoud is. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is claire, bijvoorbeeld in une explication claire — “een duidelijke uitleg”. Samen betekent Comme ça, l'ordre devrait rester clair. “Zo zou de volgorde duidelijk moeten blijven.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde inhoud natuurlijker weer als: “Zo blijft de volgorde duidelijk.”

10. J'ai mal compris la situation, mais je peux arranger ça.

    Ik had de situatie verkeerd begrepen, maar ik kan het rechtzetten.

    J'ai

    ik heb

    mal compris

    verkeerd begrepen

    situation

    situatie

    je peux

    ik kan

    arranger

    rechtzetten

    ça

    dat / het

    Uitgebreide uitleg

    J'ai combineert je (ik) met ai, de eerste persoon enkelvoud van avoir (hebben). Hier is ai het hulpwerkwoord in de passé composé; het volgende voltooid deelwoord maakt de handeling tot iets dat al gebeurd is. mal compris betekent hier “verkeerd begrepen”. Compris is het voltooid deelwoord van comprendre (begrijpen), en mal geeft aan dat het begrijpen niet correct was. Vergelijk: J'ai bien compris. — “Ik heb het goed begrepen.” Het deelwoord compris verandert hier niet omdat het onderwerp je is; de vorm is niet hetzelfde als de tegenwoordige tijd je comprends. Situation is het zelfstandig naamwoord “situatie”. In de volledige woordgroep la situation is situation vrouwelijk; la is de daarbij passende bepaalde bepaler. Bijvoorbeeld: La situation est claire. — “De situatie is duidelijk.” Je peux betekent “ik kan”. Peux is de eerste persoon enkelvoud van pouvoir (kunnen) in de tegenwoordige tijd. Na pouvoir volgt een infinitief: je peux arranger betekent letterlijk “ik kan rechtzetten”. Vergelijk: Je peux aider. — “Ik kan helpen.” Arranger is een infinitief. In deze zin betekent het “rechtzetten” of “in orde brengen”, niet noodzakelijk “ordenen” in fysieke zin. De infinitief blijft na je peux onveranderd; de persoon wordt al door peux uitgedrukt. Ça is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of “het”. Hier verwijst het volgens de vaste vertaling naar de zaak die eerder als de situatie is genoemd. Het staat na arranger, zodat arranger ça samen “dat rechtzetten” betekent. Ça is een verkorte, alledaagse vorm; in formelere taal kan men vaak cela gebruiken. Samen vormt J'ai mal compris la situation de betekenis “Ik had de situatie verkeerd begrepen”. Mais betekent “maar” en contrasteert dit met je peux arranger ça: “ik kan het rechtzetten”. De passé composé in het eerste deel beschrijft het eerdere verkeerde begrip, terwijl peux in het tweede deel de huidige mogelijkheid uitdrukt. De volledige zin betekent dus: “Ik had de situatie verkeerd begrepen, maar ik kan het rechtzetten.”