Een activiteit kiezen bij wisselvallig weer | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Le temps peut changer, alors il est difficile de choisir une activité.

   Het weer kan veranderen, dus het is lastig om een activiteit te kiezen.

   Le temps

   het weer

   peut

   kan

   changer

   veranderen

   alors

   dus

   il est difficile

   het is lastig

   choisir

   kiezen

   activité

   activiteit

   Uitgebreide uitleg

   Le temps betekent hier het weer. Het Franse temps kan in andere contexten ook tijd betekenen; de vaste vertaling bepaalt hier de betekenis weer. Het is een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor le. peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij de derde persoon enkelvoud: pouvoir → il/elle peut. Het drukt hier mogelijkheid uit en wordt gevolgd door een infinitief. Voorbeeld: Il peut venir. — Hij kan komen. changer is een infinitief met de betekenis veranderen. Na peut blijft het werkwoord in deze vorm: peut changer, niet een vervoegde vorm. De infinitief is ook de vorm die je in een woordenboek vindt. Voorbeeld: Le plan peut changer. — Het plan kan veranderen. alors betekent hier dus en verbindt de mogelijke verandering met het gevolg dat daarna wordt genoemd. Het is een verbindend bijwoord; het verandert de vorm van de omliggende werkwoorden niet. il est difficile is de onpersoonlijke constructie het is lastig/moeilijk. In deze constructie is il een onpersoonlijk onderwerp en verwijst het niet naar een eerder genoemde persoon. difficile is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord difficile; hier staat het in het vaste patroon il est difficile de + infinitief. Het is dus niet de vrouwelijke vorm die door activité zou worden bepaald. Voorbeeld: Il est difficile de répondre. — Het is lastig om te antwoorden. choisir betekent kiezen. Na difficile staat het in de constructie difficile de choisir: de leidt de infinitief in. Voorbeeld: Il est facile de comprendre. — Het is gemakkelijk om te begrijpen. activité betekent activiteit. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat in de volledige zin une activité, een activiteit. Het onbepaalde lidwoord une markeert hier een niet nader bepaalde activiteit, niet noodzakelijk een expliciet geteld aantal. De zin bouwt zo op: Le temps peut changer — het weer kan veranderen; alors — dus; il est difficile de choisir une activité — het is lastig om een activiteit te kiezen. Samen betekent de vaste uiting: Het weer kan veranderen, dus het is lastig om een activiteit te kiezen.

2. Choisis quelque chose qu'on peut quand même faire à l'intérieur s'il pleut.

   Kies iets dat ook binnen kan als het regent.

   Choisis

   kies

   quelque chose

   iets

   qu'on peut

   dat men kan

   quand même

   toch

   faire

   doen

   à l'intérieur

   binnen

   s'il pleut

   als het regent

   Uitgebreide uitleg

   Choisis betekent hier “kies”. Het is de gebiedende wijs van choisir voor één aangesproken persoon. De infinitief is choisir; in een gewone tegenwoordige tijd krijg je bijvoorbeeld tu choisis (“jij kiest”). quelque chose betekent “iets” of letterlijk “iets, wat dan ook”. Het is een onbepaald voornaamwoord en verwijst hier naar een nog niet nader genoemde activiteit of optie; de zin specificeert niet welke. qu'on peut begint de bijzin die quelque chose nader beschrijft: “dat men kan” of, afhankelijk van de context, “dat we kunnen”. qu' is de verkorte vorm van que vóór een klinker en leidt hier de betrekkelijke bijzin in. on is het onderwerp van peut; peut is de derde persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen”). De vormketen is pouvoir → il/on peut → ils/elles peuvent. In deze zin gaat peut samen met het daaropvolgende werkwoord, niet met quelque chose: de betekenis is dat men iets kan doen. quand même betekent “toch” of “desondanks”. Het voegt het idee toe dat de activiteit ondanks een mogelijke hindernis uitvoerbaar blijft. Hier hoort het bij de mogelijkheid om iets binnen te doen. faire betekent “doen” of “maken”, maar hier is de relevante betekenis “doen”. Na peut staat het in de infinitief: peut faire betekent “kan doen”. Voorbeeld: On peut faire ça demain. — “We kunnen dat morgen doen.” à l'intérieur betekent “binnen” of “in een binnenruimte”. à en l' vormen hier samen met intérieur een vaste plaatsaanduiding. Voorbeeld: Nous mangeons à l'intérieur. — “We eten binnen.” S'il pleut betekent “als het regent”. s' is de verkorte vorm van si vóór il; il is hier het onpersoonlijke onderwerp bij het weer, niet een specifiek genoemde persoon. pleut is de derde persoon enkelvoud van pleuvoir (“regenen”). De tegenwoordige vorm wordt in deze als-voorwaarde gebruikt: S'il pleut, ... — “Als het regent, ...”. Samen vormt de zin een opdracht: Choisis quelque chose is “Kies iets”, en qu'on peut quand même faire à l'intérieur beperkt dat tot iets wat men toch binnen kan doen. s'il pleut geeft de voorwaarde: “als het regent”. De volledige betekenis is dus: “Kies iets dat ook binnen kan als het regent.”

3. Le marché en plein air a l'air sympa, mais la pluie pourrait le rendre désagréable.

   De markt buiten klinkt leuk, maar door de regen kan het daar onaangenaam worden.

   marché

   markt

   en plein air

   in de openlucht

   a l'air

   lijkt / ziet eruit

   sympa

   leuk

   pluie

   regen

   pourrait

   zou kunnen

   rendre

   maken

   désagréable

   onaangenaam

   Uitgebreide uitleg

   marché betekent hier ‘markt’. Het is een zelfstandig naamwoord van het mannelijke geslacht: un marché = een markt, le marché = de markt. Het meervoud is des marchés. en plein air is een vaste manier om te zeggen dat iets buiten of in de openlucht plaatsvindt. In deze zin bepaalt het de setting van de markt. Vergelijk: un concert en plein air = een openluchtconcert. a l'air hoort bij de constructie avoir l'air + adjectief, letterlijk ‘de indruk wekken van’, dus ‘lijken’ of ‘eruitzien’. a is hier de derde persoon enkelvoud van avoir; de infinitief is avoir. Voorbeelden: Il a l'air fatigué. = Hij ziet er moe uit. Elle a l'air contente. = Zij lijkt tevreden. sympa betekent hier ‘leuk’ of ‘aangenaam’. Het is een informele, onveranderlijke vorm die vaak voor mensen, plaatsen en activiteiten wordt gebruikt. In la marché zou het woord voor markt bovendien fout zijn: het is le marché, omdat marché mannelijk is; sympa zelf krijgt hier geen aparte mannelijke of vrouwelijke vorm. pluie betekent ‘regen’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la pluie. Zonder lidwoord kan hetzelfde woord in vaste combinaties voorkomen, bijvoorbeeld sous la pluie = in de regen. pourrait is een vorm van pouvoir (‘kunnen’) in de conditionnel présent. Bij il/elle/on betekent dit hier dat iets mogelijk is: ‘zou kunnen’. De vorm drukt dus geen vaststaand gevolg uit. Voorbeeld: La pluie pourrait commencer. = Het zou kunnen gaan regenen. rendre is de infinitief van ‘maken’ of ‘doen worden’. De constructie rendre + adjectief beschrijft dat iets een bepaalde toestand veroorzaakt: rendre la situation difficile = de situatie moeilijk maken. Na pourrait staat de infinitief rendre, niet een vervoegde vorm. désagréable betekent ‘onaangenaam’. Het kan bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden dezelfde vorm hebben; het meervoud is désagréables. In deze zin beschrijft het de toestand die de regen mogelijk veroorzaakt. Samen betekent Le marché en plein air ‘de markt in de openlucht’. Met a l'air sympa krijgt de zin de betekenis ‘lijkt leuk’. Daarna geeft mais een tegenstelling aan: la pluie pourrait le rendre désagréable betekent ‘maar de regen zou het onaangenaam kunnen maken’. le is hier het directe objectpronomen bij rendre en verwijst volgens de vaste vertaling naar de markt in die buitensituatie. De hele zin betekent: ‘De markt buiten lijkt leuk, maar door de regen kan het daar onaangenaam worden.’

4. Un musée serait plus pratique si le temps devenait mauvais.

   Een museum zou praktischer zijn als het weer slecht wordt.

   musée

   museum

   serait

   zou zijn

   plus pratique

   praktischer

   si

   als

   temps

   het weer

   devenait

   werd

   mauvais

   slecht

   Uitgebreide uitleg

   musée betekent hier “museum”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert in het meervoud: un musée → des musées. Het onbepaalde lidwoord un introduceert hier een museum, maar drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. serait is de vorm van être (“zijn”) in de conditionnel présent, derde persoon enkelvoud. In deze zin geeft die vorm de mogelijke of hypothetische uitkomst weer: “zou zijn”. Vergelijk: Ce serait utile. — “Dat zou nuttig zijn.” plus pratique betekent “praktischer”. pratique is het bijvoeglijk naamwoord; plus maakt de vergelijking: “meer praktisch”. Het basiswoord is pratique; de overtreffende trap gebruikt le plus pratique (“het praktischst” of “het meest praktisch”). Pratique heeft in het enkelvoud dezelfde vorm voor mannelijk en vrouwelijk: un choix pratique, une solution pratique. si leidt hier een voorwaarde in: “als”. De constructie si + imparfait wordt in dit soort hypothetische zinnen vaak gecombineerd met een conditionnel in de andere deelzin. Na si staat hier dus niet de conditionnel zelf. temps betekent hier “weer”, in de vaste betekenis van le temps voor weersomstandigheden. Het kan in andere contexten ook “tijd” betekenen, maar de vaste Nederlandse vertaling en de combinatie met devenait mauvais ondersteunen hier de betekenis “weer”. devenait komt van devenir (“worden”) en is de imparfait, derde persoon enkelvoud. De vorm beschrijft binnen de voorwaarde dat het weer slecht zou worden of slecht werd. Een bruikbaar patroon is si + onderwerp + imparfait: Si le temps changeait... — “Als het weer veranderde...” mauvais betekent hier “slecht” en beschrijft temps. Het is mannelijk enkelvoud, passend bij het mannelijke zelfstandig naamwoord temps; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is mauvaise, bijvoorbeeld in une mauvaise idée — “een slecht idee”. Samen vormen si le temps devenait mauvais en un musée serait plus pratique een voorwaardelijke zin: als het weer slecht zou worden, zou een museum praktischer zijn. De hele uiting betekent: “Een museum zou praktischer zijn als het weer slecht wordt.”

5. Comme ça, on garde une certaine flexibilité sans annuler notre journée.

   Zo blijven we flexibel zonder onze plannen voor die dag af te zeggen.

   Comme ça

   zo / op die manier

   garde

   behouden

   certaine

   bepaalde

   flexibilité

   flexibiliteit

   annuler

   annuleren

   journée

   dag

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de zojuist beschreven aanpak. Een bruikbaar patroon is comme ça, ... = ‘zo, ...’. garde komt van het werkwoord garder en is hier de tegenwoordige tijd bij on: ‘we behouden’ of ‘we houden’. In deze zin betekent on volgens de vertaling ‘we’; de vorm garde is enkelvoud, omdat on grammaticaal als een derde-persoonsenkelvoudsvorm wordt vervoegd. Bijvoorbeeld: On garde le billet. — ‘We houden het kaartje.’ certaine staat bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord flexibilité en neemt daarom de vrouwelijke vorm aan. In une certaine flexibilité betekent het ‘een zekere’ of natuurlijker ‘een bepaalde mate van’. Het drukt hier geen zekerheid uit. De mannelijke vorm is certain, bijvoorbeeld in un certain délai — ‘een bepaalde termijn’. flexibilité is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor ‘flexibiliteit’: de mogelijkheid om nog van aanpak of keuze te veranderen. Het is afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord flexible, ‘flexibel’, maar het zelfstandig naamwoord zelf verandert hier niet volgens persoon of aantal. Bijvoorbeeld: Nous avons besoin de flexibilité. — ‘We hebben flexibiliteit nodig.’ annuler is een infinitief en betekent ‘annuleren’ of ‘afzeggen’. Na sans staat hier de infinitief: sans annuler ... = ‘zonder ... te annuleren’. Het onderwerp van die infinitief wordt uit de hoofdzin begrepen: dezelfde groep annuleert haar dag niet. Bijvoorbeeld: Il part sans prévenir. — ‘Hij vertrekt zonder te waarschuwen.’ journée is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor ‘dag’, vaak met nadruk op de dag als geheel of op de geplande activiteiten tijdens die dag. In notre journée betekent het ‘onze dag’; het bezittelijke notre past bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord, ongeacht het grammaticale geslacht. In deze context sluit ‘onze plannen voor die dag’ aan bij de vaste vertaling. Samen vormen on garde une certaine flexibilité en sans annuler notre journée de kern: men behoudt een bepaalde mate van flexibiliteit en doet dat zonder de geplande dag af te zeggen. Comme ça geeft aan dat dit het gevolg is van de eerder genoemde aanpak. De volledige betekenis is: ‘Zo blijven we flexibel zonder onze plannen voor die dag af te zeggen.’

6. Dis à tout le monde quel est le plan principal et quelle est l'option à l'intérieur avant qu'ils partent.

   Vertel iedereen wat het hoofdplan is en wat we binnen kunnen doen voordat ze vertrekken.

   Dis

   zeg / vertel

   à tout le monde

   aan iedereen

   quel est

   wat ... is

   le plan

   het plan

   principal

   belangrijkste / hoofd-

   quelle est

   wat ... is

   l'option

   de optie

   à l'intérieur

   binnen / binnenin

   avant qu'ils partent

   voordat ze vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   Dis is de gebiedende wijs van dire (“zeggen/vertellen”) voor tu: dire → tu dis → dis!. De vorm drukt hier een rechtstreeks verzoek aan één aangesprokene uit. Voorbeeld: Dis la vérité. — “Zeg de waarheid.” à tout le monde betekent dat de mededeling voor iedereen bestemd is. tout staat hier bij le monde; de vaste combinatie betekent natuurlijk “aan iedereen”. Voorbeeld: Elle parle à tout le monde. — “Ze praat met iedereen.” quel est leidt een vraag naar een mannelijk enkelvoudig gegeven in. quel is het vragend bijvoeglijk woord en past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: quel bij mannelijk enkelvoud, quelle bij vrouwelijk enkelvoud, quels bij mannelijk meervoud en quelles bij vrouwelijk meervoud. Hier hoort quel bij plan. le plan betekent hier “het plan”. plan is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord als le en heeft quel de mannelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: Quel est le plan ? — “Wat is het plan?” principal beschrijft plan en betekent hier “hoofd-” of “belangrijkste”. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk enkelvoud omdat het bij le plan hoort. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is principale, zoals in l’idée principale — “het belangrijkste idee”. quelle est heeft dezelfde vraagfunctie als quel est, maar quelle is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van quel. Hier past die vorm bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord option. l'option betekent “de optie”. option is vrouwelijk; voor een klinker wordt la geëlideerd: la option wordt l'option. Het apostrofteken hoort bij deze spelling en verandert het grammaticale geslacht niet. Voorbeeld: Quelle est l'option ? — “Wat is de optie?” à l'intérieur betekent hier “binnen” of “binnenin”. Het is een plaatsaanduiding; l' is de elisie van le voor een klinker. In deze zin bepaalt de vaste vertaling de bedoelde lezing: het gaat om wat men binnen kan doen, niet om een afzonderlijke bewering dat een optie zich letterlijk binnen bevindt. avant qu'ils partent betekent “voordat ze vertrekken”. Na avant que gebruikt het Frans de subjonctif; partent is hier de derde persoon meervoud van partir in die vorm. ils verwijst in de vaste vertaling naar “ze”. Voorbeeld: Pars avant qu'ils arrivent. — “Vertrek voordat ze aankomen.” Samen vormt Dis à tout le monde de opdracht “Vertel iedereen”. Daarna volgen twee vraagdelen: quel est le plan principal betekent “wat het hoofdplan is”, en quelle est l'option à l'intérieur wordt volgens de vaste vertaling weergegeven als “wat we binnen kunnen doen”. avant qu'ils partent bepaalt wanneer dit moet gebeuren. De volledige bedoelde betekenis is: “Vertel iedereen wat het hoofdplan is en wat we binnen kunnen doen voordat ze vertrekken.”

7. J'enverrai les deux options avant qu'on se retrouve.

   Ik stuur beide opties voordat we afspreken.

   J'enverrai

   ik zal sturen

   les deux options

   beide opties

   avant qu'on se retrouve

   voordat we afspreken

   Uitgebreide uitleg

   De zin betekent: «Ik stuur beide opties voordat we afspreken.» «J'enverrai» is de futur simple van envoyer. Na «avant que» staat de subjonctif; «on» betekent hier «we» en «se retrouve» betekent «afspreken».

8. Les gens gèrent mieux les changements quand ils connaissent l'alternative à l'avance.

   Mensen kunnen beter met veranderingen omgaan als ze vroeg weten wat het alternatief is.

   Les gens

   mensen

   gèrent

   gaan om met

   mieux

   beter

   les changements

   de veranderingen

   quand

   als

   ils

   zij

   connaissent

   weten

   l'alternative

   het alternatief

   à l'avance

   vooraf

   Uitgebreide uitleg

   Les gens betekent hier “mensen”. gens is een meervoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het meervoudige bepaalde lidwoord les. Het woord verwijst hier naar de mensen die in de zin handelen. gèrent komt van gérer en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: ils gèrent. In deze zin betekent gérer dat men met veranderingen omgaat of ze beheert. Voorbeeld: Ils gèrent bien la situation. — “Ze gaan goed met de situatie om.” mieux is de vergrotende trap van bien: bien → mieux. Het betekent hier “beter”, niet meilleur, dat de vergrotende vorm is die bij een zelfstandig naamwoord hoort: un meilleur résultat — “een beter resultaat”. les changements betekent “de veranderingen”. changements is het meervoud van changement; het bepaalde lidwoord les markeert hier het meervoud. Voorbeeld: Les changements sont difficiles. — “De veranderingen zijn moeilijk.” quand leidt de tijdsvoorwaarde in en betekent hier “als” of “wanneer”. Het verbindt de hoofdzin met de omstandigheid waarin die geldt. ils is een persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud. Hier sluit het aan bij les gens en verwijst het naar die mensen. De vorm ils wordt gebruikt voor een mannelijke of gemengde meervoudige groep; de context bepaalt de concrete groep. connaissent komt van connaître en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: ils connaissent. Connaître betekent hier iets kennen of ermee vertrouwd zijn. Dat verschilt van savoir, dat vaak gaat om een feit, informatie of het weten hoe iets moet. Voorbeeld: Ils connaissent cette méthode. — “Ze kennen deze methode.” l'alternative betekent “het alternatief”. alternative is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la alternative wordt door klinkerbotsing l'alternative. Het meervoud is les alternatives. In deze zin gaat het om de alternatieve mogelijkheid die de mensen kennen. à l'avance is een vaste uitdrukking met de betekenis “vooraf” of “van tevoren”. à l'avance staat hier bij connaissent: de kennis van het alternatief komt vóór het omgaan met de veranderingen. Samen vormen Les gens gèrent mieux les changements en quand ils connaissent l'alternative à l'avance de betekenis: “Mensen kunnen beter met veranderingen omgaan als ze vooraf het alternatief kennen.” De hoofdzin beschrijft hoe de mensen met de veranderingen omgaan; de quand-zin geeft de tijdsvoorwaarde daarvoor. De tegenwoordige tijden presenteren dit als een algemene samenhang.