De gedeelde wasruimte eerlijk gebruiken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Toutes les machines à laver sont encore pleines.

   Alle wasmachines zijn weer vol.

   Toutes

   alle

   machines à laver

   wasmachines

   sont

   zijn

   encore

   weer

   pleines

   vol

   Uitgebreide uitleg

   Toutes betekent hier ‘alle’ en staat in de vrouwelijke meervoudsvorm. Het verwijst naar het meervoudige vrouwelijke woord machines: tout (mannelijk enkelvoud), toute (vrouwelijk enkelvoud), tous (mannelijk meervoud), toutes (vrouwelijk meervoud). Het is dus niet toutes dat het geslacht bepaalt; de vorm stemt af op het zelfstandig naamwoord. machines à laver betekent ‘wasmachines’. Het hoofdwoord is machine, een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; à laver is een vaste beschrijving met het infinitief laver (‘wassen’): letterlijk ongeveer ‘machines om te wassen’. In een nieuw voorbeeld: une machine à laver = ‘een wasmachine’. Sont is de tegenwoordige tijd van être (‘zijn’) in de derde persoon meervoud. De vorm past bij toutes les machines: elles sont = ‘zij zijn’ voor een vrouwelijke meervoudige groep. Het werkwoord être heeft onregelmatige vormen, bijvoorbeeld je suis, il est, nous sommes, ils sont. Encore betekent hier ‘weer’ of ‘opnieuw’, zoals in de vaste vertaling. Het geeft aan dat de toestand opnieuw geldt. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook ‘nog’ betekenen; die betekenis volgt uit de zin. Pleines betekent hier ‘vol’. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord plein: plein (mannelijk enkelvoud), pleine (vrouwelijk enkelvoud), pleins (mannelijk meervoud), pleines (vrouwelijk meervoud). Pleines stemt af op machines, niet op laver. Voorbeeld: Les bouteilles sont pleines. = ‘De flessen zijn vol.’ Samen vormen de delen: Toutes les machines à laver = ‘alle wasmachines’, sont pleines = ‘zijn vol’, en encore voegt het idee ‘weer/opnieuw’ toe. De volledige betekenis is daarom: ‘Alle wasmachines zijn weer vol.’

2. Regarde le planning pour voir quand la prochaine lessive sera terminée.

   Kijk op het schema om te zien wanneer de volgende was klaar is.

   Regarde

   kijk

   le planning

   het schema

   pour voir

   om te zien

   quand

   wanneer

   prochaine

   volgende

   lessive

   was

   sera terminée

   zal klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   Regarde is de gebiedende wijs van regarder (kijken) voor één aangesproken persoon: Regarde ! = “Kijk!” De vorm richt zich rechtstreeks tot de luisteraar; het onderwerp tu wordt in deze gebiedende wijs niet uitgesproken. le planning betekent hier “het schema”. Planning is een mannelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord le. Voorbeeld: Je consulte le planning. = “Ik bekijk het schema.” pour voir drukt het doel uit: “om te zien”. pour wordt hier gevolgd door het infinitief voir (zien), omdat dezelfde persoon het doel uitvoert. Voorbeeld: Je viens pour aider. = “Ik kom om te helpen.” quand betekent hier “wanneer” en leidt de bijzin in die aangeeft op welk tijdstip iets gebeurt. Het is iets anders dan si (“of/als”) in een indirecte vraag: Je ne sais pas quand il arrive. = “Ik weet niet wanneer hij aankomt.” prochaine betekent “volgende” in deze context. De basisvorm is prochain; prochaine is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die aansluit bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord lessive. Voorbeeld: la prochaine réunion = “de volgende vergadering”. lessive betekent hier “was”, in de betekenis van een wasbeurt of de te wassen was. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une lessive, la lessive. Voorbeeld: Je fais une lessive. = “Ik doe een was.” sera terminée betekent “zal klaar zijn” of letterlijk “zal beëindigd zijn”. sera is de derde persoon enkelvoud van être in de futur simple; terminée is het vrouwelijke enkelvoud van terminé en sluit aan bij lessive. De toekomst ligt dus bij de toestand van de was: die zal dan klaar zijn. Voorbeeld: La réunion sera terminée à midi. = “De vergadering zal om twaalf uur afgelopen zijn.” Samen vormt de zin: Regarde le planning geeft de opdracht om het schema te bekijken, pour voir geeft het doel daarvan, en quand la prochaine lessive sera terminée specificeert wat men wil achterhalen. De volledige betekenis is: “Kijk op het schema om te zien wanneer de volgende was klaar is.”

3. L'une devrait bientôt avoir fini, mais la personne qui a mis la machine en marche n'est pas là.

   Eén machine zou snel klaar moeten zijn, maar de persoon die de machine heeft aangezet, is er niet.

   L'une

   één ervan

   devrait

   zou moeten

   avoir fini

   klaar zijn / geëindigd zijn

   bientôt

   binnenkort

   la personne

   de persoon

   la machine

   de machine

   a mis … en marche

   heeft aangezet

   n'est pas là

   is er niet

   Uitgebreide uitleg

   L'une betekent hier “één ervan” en verwijst volgens de vertaling naar één machine. Une is de vrouwelijke vorm; de overeenkomstige mannelijke vorm is l'un. Het voornaamwoord neemt dus het grammaticale geslacht over van het bedoelde zelfstandige naamwoord, niet noodzakelijk het natuurlijke geslacht van een persoon. devrait is de derde persoon enkelvoud van de conditionnel présent van devoir. In deze zin drukt het een verwachting uit: iets zou naar verwachting gebeuren of voltooid zijn. De combinatie devoir + infinitief is een bruikbaar patroon: Il devrait venir = “Hij zou moeten komen.” avoir fini is een infinitif passé: avoir + het voltooid deelwoord fini. Samen met devrait betekent dit dat het voltooien naar verwachting binnenkort achter de rug zal zijn. Het onderwerp van avoir fini blijft hetzelfde als dat van devrait, namelijk l'une. Bij deze vorm draagt fini geen zichtbare overeenkomst met het onderwerp; het staat hier na avoir. bientôt betekent “binnenkort” en geeft aan dat de verwachte voltooiing niet ver in de toekomst ligt. Het hoort in de zin bij de verwachting dat de machine klaar zal zijn. la personne betekent “de persoon”. Personne is grammaticaal vrouwelijk, wat je aan la ziet, maar dat zegt op zichzelf niet dat de bedoelde persoon een vrouw is. Een nuttig contrast is une personne tegenover un homme: het eerste woord blijft grammaticaal vrouwelijk, ook als de persoon mannelijk is. la machine betekent “de machine”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat relevant is voor l'une: “één ervan” neemt hier de vrouwelijke vorm omdat het naar een machine verwijst. Een eenvoudig voorbeeld is La machine est prête = “De machine is klaar.” a mis is de derde persoon enkelvoud van het passé composé van mettre: mettre → a mis. In de betrekkelijke bijzin is het onderwerp qui; dat verwijst naar la personne. Mettre betekent hier niet alleen “plaatsen”, maar maakt deel uit van de uitdrukking mettre ... en marche, “iets aanzetten”. en marche betekent hier “aan” of “in werking”. Samen met mettre vormt het de herbruikbare constructie mettre une machine en marche = “een machine aanzetten”. In deze zin staat la machine tussen het werkwoord en en marche: de persoon heeft de machine aangezet. n'est pas là is de ontkenning van est là, “is daar/er”. est is een vorm van être; ne ... pas omringt het vervoegde werkwoord, waarbij ne vóór een klinker wordt verkort tot n'. Het onderwerp is hier opnieuw la personne: die persoon is er niet. Bijvoorbeeld: Le responsable n'est pas là = “De verantwoordelijke is er niet.” De zin wordt dus opgebouwd als: l'une (“één machine”) + devrait bientôt avoir fini (“zou binnenkort klaar moeten zijn”), gevolgd door mais (“maar”). Daarna specificeert de betrekkelijke bijzin qui a mis la machine en marche welke persoon bedoeld wordt: de persoon die de machine heeft aangezet. Het slot n'est pas là zegt dat die persoon afwezig is. De volledige betekenis is: “Eén machine zou binnenkort klaar moeten zijn, maar de persoon die de machine heeft aangezet, is er niet.”

4. Laisse-lui encore quelques minutes avant de déplacer son linge.

   Geef die persoon nog een paar minuten voordat je hun was verplaatst.

   Laisse-lui

   Geef die persoon

   encore

   nog

   quelques minutes

   een paar minuten

   avant de

   voordat

   déplacer

   verplaatsen

   son

   hun

   linge

   was

   Uitgebreide uitleg

   Laisse-lui betekent hier: geef die persoon. Het is de gebiedende wijs voor tu van laisser (‘laten’), met lui als meewerkend voorwerp: laisser quelque chose à quelqu’un → ‘iemand iets geven/laten hebben’. In deze context gaat het om iemand tijd geven, niet om iemand ergens laten gaan. In een gewone mededeling staat bijvoorbeeld Tu lui laisses cinq minutes (‘Je geeft die persoon vijf minuten’). Encore betekent hier ‘nog’: er komt extra tijd bij de al bedoelde wachttijd. Het kan in andere zinnen ook ‘opnieuw’ betekenen; die betekenis past hier niet. Quelques minutes betekent ‘een paar minuten’ of ‘enkele minuten’. Quelques staat bij een meervoudig zelfstandig naamwoord en drukt een kleine, niet precies vastgelegde hoeveelheid uit. Minute is het enkelvoud; minutes is hier het meervoud. Bijvoorbeeld: Attends quelques secondes betekent ‘Wacht een paar seconden’. Avant de betekent ‘voordat’ wanneer er daarna een infinitief komt. Het patroon is avant de + infinitief: avant de partir (‘voordat [iemand] vertrekt’). Na avant de staat hier dus déplacer, niet een vervoegde werkwoordsvorm. Déplacer betekent hier ‘verplaatsen’: iets van plaats veranderen. Het is een regelmatig werkwoord op -er; de infinitief is déplacer, en bijvoorbeeld je déplace betekent ‘ik verplaats’. Het werkwoord neemt hier son linge als lijdend voorwerp. Son betekent hier ‘hun’ in de vaste vertaling, dus het geeft de bezitter aan. In het Frans stemt dit bezittelijk woord af op het bezeten zelfstandig naamwoord, niet op het geslacht of aantal van de bezitter: son staat bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat doorgaans sa, en bij een meervoudig zelfstandig naamwoord ses. De vertaling ‘hun’ volgt hier de bedoelde persoon uit de context; de Franse vorm zelf markeert niet dat de bezitter meervoudig is. Linge betekent ‘was’ of ‘wasgoed’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord en wordt vaak als verzamelnaam gebruikt voor kleding en ander textiel. Daarom staat hier son linge en niet een vorm met een meervoudig bezittelijk woord. Een voorbeeld is Le linge est propre (‘De was is schoon’). Samen ontstaat de structuur Laisse-lui encore quelques minutes (‘Geef die persoon nog een paar minuten’) + avant de déplacer son linge (‘voordat je hun was verplaatst’). De aangesprokene krijgt de opdracht eerst extra tijd te geven en daarna, als die tijd voorbij is, het wasgoed van die persoon te verplaatsen. De gebiedende wijs richt zich op één aangesproken persoon met tu.

5. Combien de temps est-il raisonnable d'attendre avant de déplacer le linge ?

   Hoe lang is het redelijk om te wachten voordat ik de was verplaats?

   Combien de temps

   hoe lang

   est-il

   is het

   raisonnable

   redelijk

   attendre

   wachten

   avant de

   voordat …

   déplacer

   verplaatsen

   linge

   was

   Uitgebreide uitleg

   Combien de temps vraagt naar een tijdsduur: “hoe lang?”. Het is een vaste, herbruikbare vraaguitdrukking. Vergelijk combien de minutes (“hoeveel minuten”), waar combien de rechtstreeks naar een aantal vraagt. est-il vormt hier een vraag door inversie: est is een vorm van être (“zijn”) en il is het grammaticale onderwerp in est-il raisonnable de ... ? — “is het redelijk om ...?”. Omdat est op een klinkerklank eindigt, is hier geen extra verbindingsklank -t- nodig; die verschijnt bijvoorbeeld in a-t-il ...?. raisonnable betekent hier “redelijk” of “verantwoord”. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft de voorgestelde handeling: wachten. De geschreven vorm verandert hier niet voor mannelijk of vrouwelijk; raisonnable kan bijvoorbeeld ook bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord staan. attendre is de infinitief “wachten”. De basisvorm is attendre; in de tegenwoordige tijd krijg je bijvoorbeeld j'attends (“ik wacht”) en nous attendons (“wij wachten”). Na raisonnable de blijft het werkwoord infinitief: Il est raisonnable d'attendre betekent “Het is redelijk om te wachten”. avant de betekent “voordat …” en wordt gevolgd door een infinitief. De volledige constructie is avant de + infinitief, bijvoorbeeld: Avant de partir, ferme la porte. — “Doe de deur dicht voordat je vertrekt.” Het Franse infinitief vermeldt hier niet zelfstandig wie de handeling uitvoert; in deze zin maakt de vaste Nederlandse vertaling dat expliciet als “ik”. déplacer betekent “verplaatsen”. Dit is opnieuw een infinitief, afhankelijk van avant de: avant de déplacer ... betekent “voordat ... verplaatst”. Wie de handeling uitvoert, volgt niet uit de infinitief zelf; hier geeft de vaste vertaling “ik” die lezing. De vorm met persoonsuitgang is bijvoorbeeld je déplace (“ik verplaats”) of nous déplaçons (“wij verplaatsen”); déplacer zelf is de onverbogen vorm. linge betekent hier “was”. In de volledige woordgroep le linge verwijst het naar wasgoed of textiel als geheel; het is niet hetzelfde als één afzonderlijk kledingstuk. Een voorbeeld is Je lave le linge. — “Ik was de was.” Samen bestaat de zin uit de vraag naar de duur (Combien de temps), de beoordeling (est-il raisonnable), de handeling (d'attendre) en de grens waarop een andere handeling plaatsvindt (avant de déplacer le linge). De volledige betekenis is daarom: “Hoe lang is het redelijk om te wachten voordat ik de was verplaats?”

6. Un court délai supplémentaire suffit si d'autres personnes attendent.

   Een korte extra wachttijd is genoeg als andere mensen wachten.

   court

   kort

   délai

   wachttijd; termijn

   supplémentaire

   extra; aanvullend

   suffit

   is genoeg; volstaat

   si

   als

   d'autres

   andere

   personnes

   mensen; personen

   attendent

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   court betekent hier “kort” en staat vóór het zelfstandig naamwoord délai. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm: court bij een mannelijk enkelvoud, courte bij een vrouwelijk enkelvoud, courts en courtes in het meervoud. Voorbeeld: une courte pause = “een korte pauze”. délai betekent hier een wachttijd of termijn: de tijd die men laat verstrijken voordat men iets doet. In deze zin gaat het om een wachttijd. Voorbeeld: Le délai est trop long. = “De wachttijd is te lang.” supplémentaire betekent “extra” of “aanvullend”. Deze vorm blijft hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het supplémentaires. Samen vormen court délai supplémentaire en de voorafgaande onbepaalde bepaling un de betekenis “een korte extra wachttijd”. suffit is de derde persoon enkelvoud van suffire in de tegenwoordige tijd: suffire → il/elle suffit. Het betekent hier “is genoeg” of “volstaat”. De vorm hoort bij wat voldoende is, namelijk un court délai supplémentaire. Voorbeeld: Une minute suffit. = “Eén minuut is genoeg.” si leidt de voorwaardelijke bijzin in en betekent hier “als”. Het verbindt een voorwaarde met de hoofdzin: iets is genoeg si een bepaalde situatie geldt. In het Frans staat na si voor een gewone voorwaarde vaak de tegenwoordige tijd, zoals in si d'autres personnes attendent. d'autres betekent “andere”. Het is de combinatie van de en autres; vóór een klinker wordt de geëlideerd tot d'. autres is hier een meervoudsvorm. Voorbeeld: d'autres solutions = “andere oplossingen”. personnes betekent “mensen” of “personen”. Het is het meervoud van personne. Met d'autres vormt het d'autres personnes: “andere mensen”. Voorbeeld: Les personnes arrivent. = “De mensen komen aan.” attendent is de derde persoon meervoud van attendre in de tegenwoordige tijd: attendre → ils/elles attendent. Het betekent hier “wachten”. De uitgang -ent markeert bij dit werkwoord de derde persoon meervoud, maar wordt in de uitspraak doorgaans niet uitgesproken. Voorbeeld: Ils attendent dehors. = “Ze wachten buiten.” De hele zin heeft de structuur Un + [bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord + bijvoeglijk naamwoord] + werkwoord + si + [andere mensen + werkwoord]. Un court délai supplémentaire is “een korte extra wachttijd”; suffit zegt dat die wachttijd volstaat; si d'autres personnes attendent geeft de voorwaarde: “als andere mensen wachten”. Samen betekent de zin: “Een korte extra wachttijd is genoeg als andere mensen wachten.”

7. Je vais programmer un rappel pour revenir dès que ma lessive est terminée.

   Ik stel een herinnering in zodat ik terugkom zodra mijn was klaar is.

   Je vais

   ik ga / ik ben van plan

   programmer

   instellen; programmeren

   un rappel

   een herinnering

   pour revenir

   om terug te komen

   dès que

   zodra

   ma lessive

   mijn was

   terminée

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit het onderwerp je en vais, de vorm van aller voor de eerste persoon enkelvoud. In combinatie met een infinitief geeft aller + infinitif hier de nabije toekomst of een voornemen aan: “ik ga … doen”. Voorbeeld: Je vais appeler. — “Ik ga bellen.” programmer betekent in deze zin dat je iets vooraf instelt of plant. Het is de infinitief; na vais blijft de vorm van het hoofdwerkwoord onveranderd. In andere contexten kan programmer ook “programmeren” betekenen, maar bij un rappel gaat het om een herinnering plannen. Voorbeeld: Je programme une alarme. — “Ik stel een alarm in.” un rappel betekent hier “een herinnering”. Rappel is een zelfstandig naamwoord van het mannelijke grammaticale geslacht, zoals blijkt uit un. Het kan ook verwijzen naar het opnieuw herinneren aan iets, maar in deze zin gaat het om een ingestelde herinnering of reminder. Voorbeeld: J’ai reçu un rappel. — “Ik heb een herinnering ontvangen.” pour revenir geeft het doel aan: “om terug te komen”. Pour wordt hier gevolgd door een infinitief wanneer het doel van de handeling wordt uitgedrukt. Revenir is de infinitief van het werkwoord “terugkomen”; het voorvoegsel re- hoort bij dit bestaande werkwoord en maakt het niet nodig om een vorm van venir te gebruiken. Voorbeeld: Je pars pour revenir demain. — “Ik vertrek om morgen terug te komen.” dès que leidt een tijdsbepaling in en betekent “zodra”. Het verbindt de hoofdzin met een gebeurtenis die als tijdsgrens dient. Voorbeeld: Je t’appelle dès que je suis libre. — “Ik bel je zodra ik vrij ben.” ma lessive betekent “mijn was”. Lessive is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat het bezittelijk woord hier als ma, de vorm bij een vrouwelijk enkelvoudig woord. In deze zin verwijst lessive naar het wasgoed of de was die nog bezig is of moet klaarkomen. Voorbeeld: Ma lessive est dans la machine. — “Mijn was zit in de machine.” terminée betekent hier “klaar” of “afgelopen”. De vorm hangt samen met lessive: het vrouwelijke enkelvoud wordt gemarkeerd door -ée. In ma lessive est terminée beschrijft het voltooid deelwoord een toestand na het beëindigen van de was; het is dus niet lessive dat de vorm draagt, maar terminée die ermee overeenkomt. De mannelijke enkelvoudsvorm is terminé, zoals in Le travail est terminé. — “Het werk is klaar.” Samen betekent Je vais programmer un rappel “Ik ga een herinnering instellen”. pour revenir legt het doel daarvan uit: terugkomen. dès que ma lessive est terminée bepaalt wanneer dat gebeurt: zodra de was klaar is. De volledige betekenis is daarom: “Ik stel een herinnering in zodat ik terugkom zodra mijn was klaar is.”

8. Comme ça, c'est plus facile de demander la même chose aux autres.

   Zo is het makkelijker om hetzelfde van alle anderen te vragen.

   Comme ça

   zo / op deze manier

   c'est

   het is

   plus facile

   makkelijker

   demander

   vragen

   même

   zelfde

   chose

   ding / zaak

   aux autres

   aan de anderen

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op deze manier”. Voor hergebruik kan Comme ça, ... aan het begin staan om een manier van handelen aan te duiden. c'est is de samentrekking van ce en est (être, “zijn”). In deze zin betekent het “het is”. est is de vorm voor de derde persoon enkelvoud van être; die vorm wordt niet aangepast aan het meervoudige autres. plus facile betekent “makkelijker”. facile is het basisbijvoeglijk naamwoord; plus facile is de vergrotende trap met plus (“meer”). Hier wordt de daaropvolgende handeling als makkelijker voorgesteld. Voorbeeld: Cette méthode est plus facile. — “Deze methode is makkelijker.” demander is de infinitief “vragen”. Na de vormt het de demander ...: “om ... te vragen”. De persoon die vraagt, wordt in deze infinitiefconstructie niet afzonderlijk genoemd. Voorbeeld: Il est facile de demander de l'aide. — “Het is makkelijk om hulp te vragen.” même betekent hier “zelfde” in la même chose. Het verwijst naar iets dat gelijk is aan iets eerder bedoelde. même heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij een mannelijk en een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; in het meervoud wordt het mêmes. In la même chose is het dus enkelvoudig en vrouwelijk door de combinatie met chose, maar de zichtbare vorm même markeert hier geen verschil tussen mannelijk en vrouwelijk. Het betekent hier niet “zelfs”. Voorbeeld: Nous faisons la même chose. — “Wij doen hetzelfde.” chose is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord met de betekenis “ding” of, zoals hier, “zaak”. In la même chose gaat het om dezelfde zaak of handeling, zonder die opnieuw te benoemen. aux autres betekent “aan de anderen”. aux is de samentrekking van à + les; à markeert hier de personen aan wie iets gevraagd wordt. autres is het meervoud van autre (“ander”) en wordt zelfstandig gebruikt: “de anderen”. In de vaste Nederlandse vertaling wordt deze vraagrelatie natuurlijk weergegeven als “hetzelfde van alle anderen vragen”. Voorbeeld: Je demande aux autres. — “Ik vraag het aan de anderen.” Samen geeft Comme ça de manier aan, c'est plus facile het oordeel daarover, en de demander la même chose aux autres de handeling die makkelijker wordt gevonden. De volledige betekenis is: “Zo is het makkelijker om hetzelfde van alle anderen te vragen.”

9. Je ne peux pas me plaindre du linge abandonné si je laisse aussi le mien là.

   Ik kan niet klagen over achtergelaten was als ik die van mij daar ook laat liggen.

   Je ne peux pas

   ik kan niet

   me plaindre

   klagen

   du linge

   over wasgoed

   abandonné

   achtergelaten

   si

   als

   laisse

   laat liggen

   aussi

   ook

   le mien

   die van mij

   là

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Je ne peux pas betekent hier dat de spreker iets niet kan of niet in staat is te doen. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de volledige ontkenning gebruikt ne ... pas. Na pouvoir volgt een infinitief: Je peux venir = «Ik kan komen», Je ne peux pas venir = «Ik kan niet komen». me plaindre is de infinitief van het wederkerende werkwoord se plaindre, «klagen». De vorm me past bij het onderwerp je. Dit werkwoord wordt voor het onderwerp van de klacht gewoonlijk met de verbonden: se plaindre de quelque chose = «over iets klagen». In de zin staat het na peux, dus als infinitief; alleen plaindre draagt hier de lexicale betekenis van klagen. du linge betekent hier «over wasgoed». du is de samentrekking van de en le: se plaindre de + le linge wordt se plaindre du linge. linge is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent in deze context wasgoed of was; het is hier niet noodzakelijk één afzonderlijk kledingstuk. Voorbeeld: Je trie le linge. — «Ik sorteer de was.» abandonné beschrijft het wasgoed als «achtergelaten». Het is het voltooid deelwoord van abandonner, maar staat hier als bijvoeglijk naamwoord. Het past zich aan linge aan: mannelijk enkelvoud abandonné; bij een vrouwelijk enkelvoud zou de vorm bijvoorbeeld abandonnée zijn. Het woord betekent hier dat het wasgoed ergens is achtergelaten, niet dat iemand noodzakelijk definitief is opgegeven. si leidt de voorwaardelijke bijzin in: «als». In deze zin staat na si de tegenwoordige tijd: si je laisse ... — «als ik ... laat liggen». Een bruikbaar patroon is Je peux me plaindre de X si je fais Y = «Ik kan over X klagen als ik Y doe», waarbij de voorwaarde bepaalt wanneer de bewering geldt. laisse is de vorm van laisser, «laten» of in deze context «laten liggen», bij je in de tegenwoordige tijd. Het voorwerp staat tussen het werkwoord en là: laisser quelque chose là betekent dat je iets op die plaats laat. Voorbeeld: Je laisse le sac là. — «Ik laat de tas daar liggen.» aussi betekent «ook» en voegt de handeling van de spreker toe aan een eerder genoemde of al bekende situatie. Het verandert niet wie het onderwerp van laisse is; dat blijft je. Samen met de voorwaarde maakt het duidelijk dat de spreker zelf eveneens was daar laat liggen. le mien is het bezittelijk voornaamwoord «die van mij» en verwijst hier, volgens de vertaling, naar het wasgoed van de spreker. Het vervangt een zelfstandig naamwoord en neemt daarom het bepaald lidwoord le over dat bij het bedoelde mannelijke enkelvoud hoort. De relevante reeks is le mien «die van mij», le tien «die van jou» en le sien «die van hem/haar». Het voornaamwoord stemt af op het bezittene, niet op de bezitter; bij een vrouwelijk enkelvoud staat bijvoorbeeld la mienne. là betekent «daar» en wijst op de plaats waar iets wordt achtergelaten. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet mee met le mien of met het onderwerp. De zin bouwt zo op: Je ne peux pas me plaindre du linge abandonné = «Ik kan niet klagen over het achtergelaten wasgoed». De voorwaardelijke bijzin si je laisse aussi le mien là voegt de voorwaarde toe: «als ik het mijne daar ook laat liggen». Samen betekent de volledige uiting: «Ik kan niet klagen over achtergelaten was als ik die van mij daar ook laat liggen.»

10. Dans la buanderie commune, tout se passe plus facilement quand les gens surveillent la durée des cycles.

    In de gedeelde wasruimte verloopt alles soepeler als mensen de duur van de wasprogramma's in de gaten houden.

    buanderie

    wasruimte

    commune

    gemeenschappelijk

    tout se passe

    alles verloopt

    plus facilement

    soepeler

    gens

    mensen

    surveillent

    houden in de gaten

    durée

    duur

    cycles

    wasprogramma’s

    Uitgebreide uitleg

    buanderie betekent hier een wasruimte, dus een ruimte waar men was doet. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: une buanderie, meervoud des buanderies. Voorbeeld: La buanderie est au sous-sol. — De wasruimte is in de kelder. commune beschrijft hier buanderie. De basisvorm is commun; als vrouwelijk enkelvoud krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm commune. De vorm volgt dus zowel het geslacht als het getal van het zelfstandig naamwoord: un espace commun, maar une buanderie commune. In deze zin betekent het dat de wasruimte door meerdere mensen wordt gedeeld. tout se passe gebruikt het werkwoord se passer in de tegenwoordige tijd. Tout is hier het onderwerp en betekent ‘alles’; se passe is de derde persoon enkelvoud. De constructie tout se passe betekent dat alles op een bepaalde manier verloopt. Andere bruikbare vormen zijn ça se passe bien — dat verloopt goed — en Comment ça se passe ? — Hoe verloopt dat? plus facilement zegt dat iets gemakkelijker verloopt dan anders of dan een vergelijking in de context. Facilement is een bijwoord bij het werkwoordelijke geheel; plus maakt daarvan de vergrotende trap: ‘gemakkelijker’ of hier natuurlijk ‘soepeler’. Het bijvoeglijk naamwoord is facile; vergelijk facile, plus facile, le plus facile voor ‘gemakkelijk’, ‘gemakkelijker’ en ‘het gemakkelijkst’. Voorbeeld: On travaille plus facilement avec une bonne lumière. — Je werkt gemakkelijker met goed licht. gens is een zelfstandig naamwoord voor mensen. Het is grammaticaal meervoud en staat daarom samen met surveillent in het meervoud. In deze zin verwijst het niet naar een nader gespecificeerde groep individuen. Een nuttige vaste tegenstelling is les gens — de mensen — tegenover une personne — één persoon. surveillent komt van surveiller en is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud: ‘zij houden in de gaten’ of ‘zij controleren’. De uitgang -ent markeert hier de meervoudige derde persoon, maar wordt in de uitspraak doorgaans niet gehoord. Voorbeeld: Ils surveillent le temps. — Zij houden de tijd in de gaten. durée betekent de duur, dus de hoeveelheid tijd die iets in beslag neemt. Het is vrouwelijk: la durée; daarom staat ervoor la. De basisvorm is hetzelfde zelfstandig naamwoord in enkelvoud; het meervoud is les durées. Voorbeeld: La durée du trajet est courte. — De duur van de reis is kort. cycles is het meervoud van cycle, hier gebruikt voor wasprogramma’s of wascycli. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: un cycle, meervoud des cycles. In la durée des cycles betekent des hier de plus het meervoudige bepaalde lidwoord: de duur van de wascycli. De Nederlandse vertaling maakt de context specifieker met ‘wasprogramma’s’. Samen betekent Dans la buanderie commune ‘in de gedeelde wasruimte’. Tout se passe plus facilement zegt dat alles daar soepeler verloopt. quand leidt de voorwaarde of het moment in: dat gebeurt wanneer les gens surveillent la durée des cycles, dus wanneer mensen de duur van de wasprogramma’s in de gaten houden. De hele zin betekent daarom: ‘In de gedeelde wasruimte verloopt alles soepeler als mensen de duur van de wasprogramma’s in de gaten houden.’