Afspraken over de gedeelde koelkast | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Il y a encore de la nourriture périmée dans le réfrigérateur commun.

   Er ligt weer eten over de houdbaarheidsdatum in de gedeelde koelkast.

   Il y a

   er ligt

   encore

   weer

   nourriture

   eten

   périmée

   over de houdbaarheidsdatum

   dans

   in

   réfrigérateur

   koelkast

   commun

   gedeeld

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is een vaste Franse existentieconstructie: ze introduceert iets dat ergens aanwezig is. In deze zin staat erna de plaatsbepaling dans le réfrigérateur commun, waardoor Nederlands er ligt natuurlijk is. De constructie zelf zegt niet letterlijk dat iets ligt; de locatie en het soort voorwerp maken die vertaling passend. Een herbruikbaar patroon is Il y a + iets + plaats = “Er is/ligt iets op een plaats”. encore betekent hier weer: het eten met die toestand is opnieuw aanwezig. In andere zinnen kan encore ook nog betekenen, maar de vaste vertaling geeft hier de betekenis weer aan. nourriture is een zelfstandig naamwoord voor eten of voedsel. Het is grammaticaal vrouwelijk: la nourriture. Het verwijst hier naar voedsel als massa, niet noodzakelijk naar één afzonderlijk stuk eten. Voorbeeld: La nourriture est prête. — “Het eten is klaar.” périmée beschrijft de toestand van nourriture: het voedsel is over de houdbaarheidsdatum. De vorm is vrouwelijk enkelvoud en stemt af op het vrouwelijke enkelvoud nourriture. De mannelijke enkelvoudsvorm is périmé; bijvoorbeeld un produit périmé — “een product over de houdbaarheidsdatum”. De vorm périmée betekent hier dus niet dat het voedsel noodzakelijk bedorven is, maar dat de houdbaarheidsdatum verstreken is. dans is een voorzetsel dat hier een plaats binnen een ruimte of voorwerp aangeeft: in. Het staat vóór de volledige plaatsgroep le réfrigérateur commun. réfrigérateur is het mannelijke zelfstandig naamwoord voor koelkast: un réfrigérateur. Het bijvoeglijk naamwoord dat erbij hoort, staat hier erna. Voorbeeld: Le réfrigérateur est plein. — “De koelkast is vol.” commun betekent hier gedeeld of gemeenschappelijk. Het is mannelijk enkelvoud omdat het bij réfrigérateur hoort: un réfrigérateur commun. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verschijnt de vorm commune, bijvoorbeeld une salle commune — “een gemeenschappelijke ruimte”. Samen vormen de delen: Il y a introduceert de aanwezigheid, encore voegt de betekenis weer toe, de la nourriture périmée benoemt het voedsel en zijn toestand, en dans le réfrigérateur commun geeft de plaats aan. De volledige betekenis is: “Er ligt weer eten over de houdbaarheidsdatum in de gedeelde koelkast.”

2. Cela pourrait devenir un problème d'hygiène si ça reste là beaucoup plus longtemps.

   Het kan een hygiëneprobleem worden als het daar nog veel langer blijft staan.

   Cela

   dit/dat

   pourrait

   zou kunnen

   devenir

   worden

   problème

   probleem

   hygiène

   hygiëne

   si

   als

   ça

   het/dat

   reste

   blijft

   là

   daar

   beaucoup plus longtemps

   veel langer

   Uitgebreide uitleg

   Cela is een zelfstandig aanwijzend voornaamwoord en staat hier als onderwerp: “dit/dat” of, natuurlijker in het Nederlands, “het”. Het wijst naar iets dat in de situatie al aan de orde is; de vorm zelf geeft niet aan wat dat precies is. pourrait is de conditionnel présent van pouvoir voor de derde persoon enkelvoud. Hier drukt het een mogelijkheid uit: “zou kunnen”. Vergelijk: peut = “kan” (directer/minder voorwaardelijk), pourrait = “zou kunnen”. In pourrait devenir hoort de infinitief devenir erbij: “zou kunnen worden”. devenir betekent “worden” en staat na pourrait in de infinitief. Het beschrijft een verandering naar een nieuwe toestand. Voorbeeld: La situation peut devenir difficile. — “De situatie kan moeilijk worden.” problème is een zelfstandig naamwoord: “probleem”. Het wordt hier voorafgegaan door un: un problème betekent “een probleem”; dat artikel drukt op zichzelf niet noodzakelijk een telbare hoeveelheid uit, maar introduceert een niet nader bepaald probleem. hygiène betekent “hygiëne”. In un problème d'hygiène verbindt d' het zelfstandig naamwoord hygiène met problème: letterlijk gaat het om een probleem met betrekking tot hygiëne, dus “een hygiëneprobleem”. De apostrof is de verkorte vorm van de vóór een klinkerklank. si leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent hier “als”. Het patroon si + een werkwoord beschrijft de voorwaarde waaronder de hoofdzin geldt. In het Frans staat na si in zo'n gewone voorwaarde doorgaans de tegenwoordige tijd, niet de conditionnel. ça is een informeler zelfstandig aanwijzend voornaamwoord, vaak vertaald als “het”, “dat” of “dit”. Het is onderwerp van reste in de voorwaardelijke bijzin. Cela en ça kunnen allebei naar iets verwijzen, maar ça is alledaagser; ze zijn niet samen één vaste uitdrukking. reste is de derde persoon enkelvoud van rester in de tegenwoordige tijd: “blijft”. Het onderwerp is hier ça. rester betekent “blijven” of “blijven staan/liggen”, afhankelijk van de situatie; de vorm zelf specificeert niet of iets staat of ligt. là betekent “daar” en geeft een plaats aan. Samen met reste betekent ça reste là: “het blijft daar” of “het blijft daar staan/liggen”. beaucoup plus longtemps betekent “veel langer”. longtemps betekent “lang”; plus longtemps is de vergelijkende vorm “langer”, en beaucoup versterkt die vergelijking tot “veel langer”. De vergelijking veronderstelt hier een langere duur dan een relevante eerdere of verwachte duur, zonder die duur zelf te benoemen. De zin als geheel bestaat uit een mogelijkheid in de hoofdzin en een voorwaarde: Cela pourrait devenir un problème d'hygiène = “Dat zou een hygiëneprobleem kunnen worden”, en si ça reste là beaucoup plus longtemps = “als het daar nog veel langer blijft staan/liggen”. Samen: “Het kan een hygiëneprobleem worden als het daar nog veel langer blijft staan.”

3. Certains récipients ne sont pas étiquetés, alors personne ne sait à qui ils appartiennent.

   Op sommige bakjes staat geen naam, dus niemand weet van wie ze zijn.

   Certains

   sommige

   récipients

   bakjes; recipiënten

   ne sont pas étiquetés

   zijn niet gelabeld

   alors

   dus

   personne

   niemand

   ne sait

   niet weet

   à qui

   van wie

   ils

   ze

   appartiennent

   toebehoren; van iemand zijn

   Uitgebreide uitleg

   Certains betekent hier ‘sommige’ en hoort bij het meervoudige mannelijke zelfstandig naamwoord récipients. De vormen zijn certain (mannelijk enkelvoud), certaine (vrouwelijk enkelvoud), certains (mannelijk meervoud of gemengde groep) en certaines (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Certains livres sont anciens. — Sommige boeken zijn oud. récipients betekent hier bakjes of andere recipiënten: voorwerpen waarin iets kan zitten. Het enkelvoud is un récipient; het meervoud krijgt -s. Voorbeeld: Le récipient est propre. — Het bakje is schoon. ne sont pas étiquetés betekent ‘zijn niet gelabeld’ of ‘hebben geen etiket’. sont is de vorm van être bij een meervoudig onderwerp. étiquetés komt van étiqueter en is hier een voltooid deelwoord in een passieve constructie: de recipiënten hebben niet zelf iets gelabeld; er is geen etiket op aangebracht. Het deelwoord is mannelijk meervoud en stemt af op récipients. De ontkenning wordt gevormd door ne ... pas rond de vervoegde vorm: ne sont pas. Voorbeeld: Les boîtes ne sont pas étiquetées. — De dozen zijn niet gelabeld. alors verbindt de twee mededelingen met ‘dus’ of ‘daarom’. Het geeft hier een gevolg aan: het ontbreken van etiketten leidt tot het volgende probleem. personne betekent als zelfstandig gebruikt woord ‘niemand’. In personne ne sait is personne het onderwerp en blijft het grammaticaal enkelvoud; daarom staat sait in de derde persoon enkelvoud. personne levert hier de negatieve betekenis; samen betekenen personne ne sait ‘niemand weet’. Voorbeeld: Personne ne répond. — Niemand antwoordt. ne sait bevat de derde persoon enkelvoud sait van savoir, ‘weten’. ne is hier het eerste deel van de ontkenning; samen met het negatieve onderwerp personne betekent de uitdrukking ‘niet weet’ in personne ne sait. In een gewone ontkenning staat bijvoorbeeld Je ne sais pas. — Ik weet het niet. Dat verschilt van personne ne sait: daar is ‘niemand’ het negatieve onderwerp. à qui betekent hier ‘van wie’. qui verwijst in deze vraagconstructie naar een persoon, en à hoort bij het werkwoord appartenir: iets appartenir à iemand betekent dat iets van die persoon is. In een indirecte vraag blijft à vóór qui staan. Voorbeeld: Je ne sais pas à qui il appartient. — Ik weet niet van wie het is. ils is het persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud. Hier verwijst het, volgens de vaste vertaling en de grammaticale aansluiting, naar de mannelijke meervoudsvorm récipients; het hoeft dus niet naar mannelijke personen te verwijzen. Het getal en grammaticale geslacht van het voornaamwoord volgen het bedoelde zelfstandige naamwoord. Voorbeeld: Les sacs sont lourds. Ils sont pleins. — De tassen zijn zwaar. Ze zijn vol. appartiennent komt van appartenir en is de derde persoon meervoud van de tegenwoordige tijd. De vaste constructie is appartenir à quelqu’un: van iemand zijn of aan iemand toebehoren. Het onderwerp is hier ils, dus de meervoudsvorm appartiennent is nodig. Voorbeeld: Ces clés appartiennent à Marie. — Deze sleutels zijn van Marie. Samen betekent Certains récipients ne sont pas étiquetés dat sommige bakjes geen etiket hebben. alors maakt daarvan de oorzaak-gevolgverbinding met personne ne sait à qui ils appartiennent: daardoor weet niemand van wie ze zijn. De hele zin betekent dus: ‘Op sommige bakjes staat geen naam, dus niemand weet van wie ze zijn.’

4. On devrait afficher une note pour demander aux gens d'ajouter leur nom et la date.

   We zouden een briefje moeten ophangen met het verzoek om hun naam en de datum erop te zetten.

   On devrait

   we zouden moeten

   afficher

   ophangen

   note

   briefje

   demander

   vragen

   gens

   mensen

   d'ajouter

   toe te voegen

   leur

   hun

   nom

   naam

   date

   datum

   Uitgebreide uitleg

   On devrait betekent hier “we zouden moeten”. On is hier het onderwerp met de betekenis “we”. Devrait is de conditionnel présent van devoir; de infinitief is devoir. De vorm drukt hier een voorstel of aanbeveling uit. Vergelijk: On doit afficher une note. — “We moeten een briefje ophangen.” Afficher betekent hier “ophangen” of “zichtbaar plaatsen”. Het is een infinitief na devrait: devoir + infinitief. In andere contexten kan afficher ook “tonen” of “weergeven” betekenen; hier gaat het om een briefje zichtbaar plaatsen. Note is hier een “briefje” of korte schriftelijke mededeling. Het is een zelfstandig naamwoord; het vrouwelijke lidwoord staat ervoor in une note. Voorbeeld: J’affiche une note. — “Ik hang een briefje op.” Demander betekent “vragen” of “verzoeken”. In pour demander ... staat het na pour om het doel uit te drukken: “om te vragen/verzoeken ...”. Een veelgebruikt patroon is demander à quelqu’un de faire quelque chose: iemand vragen om iets te doen. Hier verschijnt dat patroon als demander aux gens d’ajouter ...; aux is de samentrekking van à en les. Gens betekent “mensen”. Het is een meervoudig zelfstandig naamwoord en staat hier in aux gens: “aan de mensen”. D’ajouter betekent “toe te voegen”. De basisvorm is ajouter; d’ is de verkorte vorm van de vóór een klinker. Na demander à quelqu’un de ... volgt een infinitief, zoals in d’ajouter. Dit is wat de mensen gevraagd wordt te doen. Leur betekent hier “hun” in leur nom. Het verwijst naar meerdere bezitters, terwijl het bezeten zelfstandig naamwoord enkelvoudig is. Daarom is het leur nom, maar leurs noms wanneer het bezeten zelfstandig naamwoord meervoudig is. Leur verandert hier niet mee met het grammaticale geslacht van nom. Nom betekent “naam”. Het is een zelfstandig naamwoord; leur nom betekent “hun naam”. Date betekent “datum”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit la date. In leur nom et la date worden de naam en de datum naast elkaar genoemd. De structuur is On devrait afficher une note — “We zouden een briefje moeten ophangen” — gevolgd door pour demander aux gens d’ajouter leur nom et la date — “om de mensen te vragen hun naam en de datum toe te voegen”. Samen betekent de zin: “We zouden een briefje moeten ophangen met het verzoek om hun naam en de datum erop te zetten.”

5. Est-ce qu'on devrait jeter tout ce qui a plus d'une semaine ?

   Zullen we alles wat ouder is dan een week weggooien?

   Est-ce qu'on devrait

   zouden we ...?

   jeter

   weggooien

   tout ce qui

   alles wat

   plus

   meer

   semaine

   week

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on devrait is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te vormen. on betekent hier, zoals in de vertaling, “we”; devrait is de conditionnel présent van devoir en drukt hier een voorstel of voorzichtige vraag uit: “zouden we moeten...?”. Het volgende werkwoord blijft in de infinitief staan. Voorbeeld: Est-ce qu'on devrait attendre ? — “Zouden we moeten wachten?” jeter betekent hier “weggooien”. Het is een infinitief; samen met devrait vormt het de constructie devrait + infinitif. De vorm verandert niet door de persoon, omdat de vervoegde vorm hier devrait is. Voorbeeld: Il faut jeter ces papiers. — “Deze papieren moeten worden weggegooid.” tout ce qui betekent “alles wat”. tout geeft hier een geheel aan, en ce qui leidt een bijzin in voor datgene wat als onderwerp van die bijzin fungeert. In tout ce qui a ... is tout ce qui dus het onderwerp van a. Voorbeeld: Je garde tout ce qui est utile. — “Ik bewaar alles wat nuttig is.” plus betekent in plus d'une semaine “meer dan”. De vergelijking wordt gevormd met plus de + hoeveelheid; plus betekent hier dus niet op zichzelf “langer”. d'une is de vorm van de vóór une: plus d'une semaine betekent “meer dan één week”. De onbepaalde vorm une noemt daarbij de tijdseenheid, niet noodzakelijk een afzonderlijk geteld aantal weken. Voorbeeld: Cela prend plus d'une heure. — “Dat duurt meer dan een uur.” semaine betekent “week”. Het is een zelfstandig naamwoord; in une semaine staat het met het vrouwelijke lidwoord une. De meervoudsvorm is semaines, bijvoorbeeld in deux semaines — “twee weken”. Samen vormt tout ce qui a plus d'une semaine de beschrijving “alles wat ouder is dan een week”. Frans gebruikt hier letterlijk a (“heeft”) met een tijdsduur: avoir plus d'une semaine; in deze context beschrijft dat de leeftijd van de betreffende dingen. De volledige vraag Est-ce qu'on devrait jeter tout ce qui a plus d'une semaine ? betekent daarom: “Zullen we alles wat ouder is dan een week weggooien?”

6. Seulement après avoir donné à chacun une date limite claire.

   Pas nadat we iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven.

   Seulement après

   alleen nadat

   avoir donné

   gegeven hebben

   à chacun

   aan iedereen

   date limite

   deadline

   claire

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Seulement après betekent hier «alleen nadat» en legt een voorwaarde in de tijd op: de volgende handeling mag pas daarna gebeuren. après kan gevolgd worden door een zelfstandig naamwoord, maar ook door avoir + voltooid deelwoord wanneer de eerdere handeling wordt uitgedrukt. Voorbeeld: Après avoir fini, elle part. — «Nadat ze klaar is, vertrekt ze.» avoir donné is de passé infinitif: avoir + het voltooid deelwoord donné, met de betekenis «gegeven hebben». De vorm drukt uit dat het geven voorafgaat aan de handeling die in de hoofdzin wordt genoemd. Het onderwerp van deze infinitief staat niet letterlijk in het Franse fragment; volgens de vaste vertaling is het hier «we». donner is de basisvorm; donné is het voltooid deelwoord. Voorbeeld: Après avoir lu le message, nous répondons. — «Nadat we het bericht hebben gelezen, antwoorden we.» à chacun betekent «aan iedereen» of letterlijk «aan ieder afzonderlijk». chacun is een onbepaald voornaamwoord in het enkelvoud; het benadrukt de afzonderlijke personen binnen de groep. Het voorzetsel à markeert hier de ontvanger van het geven. Voorbeeld: Je parle à chacun. — «Ik praat met iedereen afzonderlijk.» date limite is de vaste combinatie voor «deadline» of «uiterste datum». date is een zelfstandig naamwoord; limite bepaalt welk soort datum bedoeld wordt. De combinatie is niet hetzelfde als een willekeurige datum: ze noemt de uiterste termijn voor iets. Voorbeeld: La date limite est lundi. — «De deadline is maandag.» claire betekent hier «duidelijk». Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord clair, en het stemt af op het vrouwelijke enkelvoud date. De vormen zijn clair (mannelijk enkelvoud), claire (vrouwelijk enkelvoud), clairs en claires in het meervoud. Voorbeeld: une règle claire — «een duidelijke regel». Samen betekent het fragment: «Alleen nadat we iedereen een duidelijke deadline hebben gegeven.» Seulement après stelt de voorwaarde; avoir donné maakt duidelijk dat het geven eerst voltooid moet zijn; à chacun noemt de ontvangers; en une date limite claire is wat aan ieder van hen gegeven wordt. Het is een zinsfragment dat de timing van een omliggende hoofdzin bepaalt.

7. On pourrait peut-être proposer un nettoyage hebdomadaire dans le groupe de discussion.

   Misschien kunnen we in de groepschat een wekelijkse opruimactie voorstellen.

   On pourrait

   we zouden kunnen

   peut-être

   misschien

   proposer

   voorstellen

   nettoyage

   opruiming

   hebdomadaire

   wekelijks

   dans

   in

   groupe

   groep

   discussion

   gesprek

   Uitgebreide uitleg

   On pourrait combineert on met de conditionnel van pouvoir (kunnen). In deze zin betekent on volgens de vertaling we; het is hier dus geen concrete naam, maar een algemene vorm die voor de spreker en anderen kan staan. pourrait is de vorm voor de derde persoon enkelvoud van pouvoir in de conditionnel présent. De conditionnel maakt het voorstel voorzichtig of hypothetisch: On pourrait proposer... = We zouden ... kunnen voorstellen. peut-être betekent misschien en verzacht de zekerheid van de uitspraak. Samen met de conditionnel maakt het de suggestie nog voorzichtiger, zonder te beweren dat de actie al beslist is. proposer is de infinitief, met als basisvorm zelf proposer: iets voorstellen. Na een vorm als pourrait blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: On pourrait attendre. — We zouden kunnen wachten. nettoyage is een zelfstandig naamwoord voor een schoonmaak- of opruimactie. Het is gevormd als zelfstandig naamwoord bij nettoyer (schoonmaken), maar in deze zin verwijst het niet naar het werkwoord zelf: het benoemt de geplande activiteit. Voorbeeld: Le nettoyage commence lundi. — De schoonmaak begint maandag. hebdomadaire is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis wekelijks: iets dat elke week plaatsvindt. In het enkelvoud heeft het dezelfde spelling voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud krijgt het een zichtbare -s, zoals in des réunions hebdomadaires. nettoyage hebdomadaire betekent dus wekelijkse opruimactie. dans is een voorzetsel dat hier de plaats of omgeving aangeeft waarin iets wordt voorgesteld: in. Het leidt de groep aan waarin deze opruimactie ter sprake komt. groupe betekent groep. In groupe de discussion vormt het samen met de discussion een beschrijving van een groep voor gesprekken; volgens de vaste vertaling gaat het hier om de groepschat. Voorbeeld: Elle écrit dans le groupe. — Zij schrijft in de groep. discussion betekent gesprek of discussie. In groupe de discussion specificeert het dat de groep voor gesprekken bedoeld is. Het voorzetsel de verbindt dit zelfstandig naamwoord met groupe: letterlijk een groep van gesprek, natuurlijk vertaald als gespreksgroep of, in deze context, groepschat. Samen vormen On pourrait peut-être proposer een voorzichtige suggestie: Misschien kunnen we voorstellen. Het voorgestelde onderwerp is un nettoyage hebdomadaire, dus een wekelijkse opruimactie; un introduceert dit als een niet eerder gespecificeerde activiteit en drukt op zichzelf geen aantal uit. dans le groupe de discussion bepaalt waar die suggestie geldt. De volledige betekenis is: Misschien kunnen we in de groepschat een wekelijkse opruimactie voorstellen.

8. Cela rendrait le nettoyage hebdomadaire prévisible plutôt qu'inattendu.

   Daardoor zou de wekelijkse opruiming voorspelbaar zijn in plaats van onverwacht.

   Cela

   dat

   rendrait

   zou maken

   le nettoyage

   de schoonmaak

   hebdomadaire

   wekelijks

   prévisible

   voorspelbaar

   plutôt qu'inattendu

   in plaats van onverwacht

   Uitgebreide uitleg

   Cela is een aanwijzend voornaamwoord dat hier als onderwerp staat. In combinatie met de context betekent het “dat/daardoor”: de voorgestelde maatregel zou het schoonmaken voorspelbaar maken. Het verwijst niet naar een zelfstandig naamwoord dat grammaticaal in de zin zelf genoemd wordt. rendrait is de conditionele vorm van rendre (“maken”, ook “doen worden”). Het is de derde persoon enkelvoud: il/elle/cela rendrait = “hij/zij/dat zou maken”. De conditionnel geeft hier een mogelijk gevolg weer, niet een vaststaand feit. Vergelijk: Cela rend le nettoyage prévisible. = “Dat maakt de schoonmaak voorspelbaar.” le nettoyage betekent hier “de schoonmaak” of “het schoonmaken”. Nettoyage is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord als le. Het woord kan naar de activiteit zelf verwijzen, terwijl de context ook een geplande opruimactie noemt. hebdomadaire betekent “wekelijks”. Het beschrijft nettoyage en staat daarom erachter: le nettoyage hebdomadaire. Deze vorm verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud krijgt het bijvoeglijk naamwoord -s: des nettoyages hebdomadaires. Het is niet hetzelfde als quotidien (“dagelijks”). prévisible betekent “voorspelbaar”: iets kan vooraf worden voorzien of verwacht. Het bijvoeglijk naamwoord heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke woorden; in het meervoud wordt dat prévisibles. Hier beschrijft het de wekelijkse schoonmaak. Voorbeeld: Le résultat est prévisible. — “Het resultaat is voorspelbaar.” plutôt que introduceert een tegenstelling en betekent “in plaats van” of “eerder dan”. inattendu betekent “onverwacht”. In deze zin staat het in de mannelijke enkelvoudsvorm, passend bij het weggelaten herhaalde idee le nettoyage: de schoonmaak is niet onverwacht, maar voorspelbaar. De vormen zijn bijvoorbeeld inattendu (mannelijk enkelvoud), inattendue (vrouwelijk enkelvoud) en inattendus/inattendues (meervoud). Samen betekent de zin: “Daardoor zou de wekelijkse schoonmaak voorspelbaar zijn in plaats van onverwacht.” De structuur is Cela rendrait X Y plutôt que Z: “Dat zou X Y maken in plaats van Z.”

9. Les gens peuvent libérer leurs étagères avant le jour du nettoyage.

   Mensen kunnen hun planken opruimen vóór de schoonmaakdag.

   Les gens

   mensen

   peuvent

   kunnen

   libérer

   vrijmaken; opruimen

   leurs

   hun

   étagères

   planken

   avant

   vóór

   jour

   dag

   nettoyage

   schoonmaak

   Uitgebreide uitleg

   Les gens betekent hier “mensen”. gens is het meervoud van gens; het werkwoord dat erbij hoort staat daarom in de derde persoon meervoud. Bijvoorbeeld: Les gens arrivent. — “De mensen komen aan.” peuvent betekent “kunnen” en is de tegenwoordige tijd van pouvoir voor ils/elles: ils peuvent. Na pouvoir volgt een infinitief: peuvent libérer — “kunnen vrijmaken/opruimen”. Vergelijk: Ils peuvent venir. — “Ze kunnen komen.” libérer betekent hier “vrijmaken”, in de vertaling passend weergegeven als “opruimen”. Het is een infinitief; na peuvent krijgt het geen persoonsuitgang. De vorm libère is bijvoorbeeld een vervoegde vorm van hetzelfde werkwoord, maar niet de vorm die na peuvent staat. leurs betekent “hun”. Deze bezitsvorm staat vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord: leurs étagères. Bij één bezeten zaak staat leur, bijvoorbeeld leur étagère; het meervoud van de bezitters is niet de reden voor leurs, maar het meervoud van het bezeten woord. étagères betekent “planken”. Het is het meervoud van étagère: une étagère — “een plank”, des étagères — “planken”. In leurs étagères vormt het samen met leurs de bedoelde groep: “hun planken”. avant betekent “vóór”. Het kan een tijdstip of tijdsperiode inleiden, zoals in avant le départ — “vóór het vertrek”. Hier leidt het de tijdsbepaling avant le jour du nettoyage in. jour betekent “dag”. le jour is “de dag”; het lidwoord le maakt het zelfstandig naamwoord bepaald, maar drukt op zichzelf geen aantal uit. jour is mannelijk enkelvoud; het meervoud is jours. nettoyage betekent “schoonmaak” of “opruiming”. In le jour du nettoyage specificeert du nettoyage welke dag bedoeld wordt: letterlijk “de dag van de schoonmaak”. du is hier de combinatie van de en le. Bijvoorbeeld: le jour du départ — “de dag van het vertrek”. Samen vormen de delen: Les gens peuvent libérer leurs étagères = “Mensen kunnen hun planken opruimen”, en avant le jour du nettoyage = “vóór de schoonmaakdag”. De volledige betekenis is dus: “Mensen kunnen hun planken opruimen vóór de schoonmaakdag.”

10. Cela devrait rendre l'utilisation du frigo équitable et sûre pour tout le monde.

    Daardoor zou het gebruik van de koelkast eerlijk en veilig worden voor iedereen.

    Cela

    Daardoor

    devrait

    zou moeten

    rendre

    maken

    l'utilisation

    het gebruik

    frigo

    koelkast

    équitable

    eerlijk

    sûre

    veilig

    pour tout le monde

    voor iedereen

    Uitgebreide uitleg

    Cela is hier een aanwijzend voornaamwoord dat terugwijst naar de voorafgaande situatie of handeling. In deze context geeft het de oorzaak of het middel aan: daardoor. Het precieze antecedent wordt niet verder benoemd, maar de vertaling bevestigt deze verwijzende functie. devrait is de derde persoon enkelvoud van devoir in de conditionnel présent. In combinatie met een infinitief kan devoir hier een verwachte of beoogde uitkomst uitdrukken. Daarom betekent Cela devrait rendre in deze zin ongeveer: “Daardoor zou ... worden”, niet dat iemand letterlijk verplicht zou zijn iets te doen. Een bruikbaar contrast is doit rendre (“moet/zal ... maken”) tegenover devrait rendre (“zou ... maken; zou naar verwachting ... maken”). rendre is de infinitief van een werkwoord dat hier “maken” of “ervoor zorgen dat iets een bepaalde eigenschap krijgt” betekent. Het patroon is rendre + iets + bijvoeglijk naamwoord: rendre la pièce propre betekent “de kamer schoon maken”. l'utilisation is het zelfstandig naamwoord utilisation, met het bepaalde lidwoord la; voor een klinker wordt la elideerd tot l'. Het betekent hier “het gebruik”, dus de manier of handeling van gebruiken. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk; dat wordt verderop zichtbaar in de vorm sûre. du frigo benoemt wat gebruikt wordt: frigo is een gangwoord voor “koelkast” en is mannelijk. du is de samentrekking van de en le. Een neutralere of formelere benaming is réfrigérateur, maar frigo is de vorm die in de vaste zin staat. équitable is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “eerlijk” of “rechtvaardig” in de zin van een billijke behandeling. De vorm is in het enkelvoud hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt dat équitables. Hier beschrijft het l'utilisation. et verbindt de twee eigenschappen. sûre betekent hier “veilig”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van sûr, omdat het bij het vrouwelijke enkelvoud l'utilisation hoort. De mannelijke enkelvoudsvorm is sûr; in het meervoud zijn de vormen sûrs en sûres. pour tout le monde betekent “voor iedereen”. In deze vaste uitdrukking is tout onderdeel van de zelfstandige naamwoordgroep tout le monde; het stemt af op het mannelijke enkelvoud monde. De uitdrukking duidt de betrokken mensen gezamenlijk aan en stelt niet afzonderlijk een bepaald aantal vast. Samen bestaat de zin uit Cela devrait rendre (“Daardoor zou ... worden/maken”), het gebruiksobject l'utilisation du frigo (“het gebruik van de koelkast”), de twee eigenschappen équitable et sûre (“eerlijk en veilig”) en de doelgroep pour tout le monde (“voor iedereen”). De volledige betekenis is dus: “Daardoor zou het gebruik van de koelkast eerlijk en veilig worden voor iedereen.”