Basisberichten en hulp vragen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. もう一度言ってください。

   Zeg het alstublieft nog eens.

   もう一度

   nog een keer

   言ってください

   zeg alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   もう一度 betekent hier “nog een keer” of “opnieuw”. Het is een herbruikbare uitdrukking voor iets nogmaals doen. Bijvoorbeeld: もう一度お願いします。 — “Nog een keer, alstublieft.” 言ってください is een beleefde vraag met de betekenis “zeg het alstublieft”. De vorm 言って is de te-vorm van 言う (“zeggen”); bij dit werkwoord verandert う in って. ください na een te-vorm maakt er een beleefd verzoek van: V-てください = “doe alstublieft V”. Bijvoorbeeld: 読んでください。 — “Lees het alstublieft.” Samen vormt もう一度言ってください。 een beleefd verzoek om iets opnieuw te zeggen: “Zeg het alstublieft nog eens.” Het onderwerp en het object zijn in het Japans niet uitgesproken; de zin concentreert zich op het verzoek om de eerdere inhoud opnieuw te zeggen.

2. それをメモしてください。

   Schrijf het alstublieft op.

   それ

   dat; het

   メモ

   notitie; memo

   してください

   doe het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   それ verwijst hier naar iets dat al in de situatie of het gesprek bekend is, zonder dat de zin zelf specificeert wat het precies is. In それを markeert を datgene als het directe object van de handeling. Het patroon Xを betekent dus dat men X als object neemt. メモ is hier het zelfstandige naamwoord “notitie” of “memo”. Met する (“doen”) vormt het de werkwoordelijke uitdrukking メモする: “een notitie maken” of, in deze context, “iets opschrijven”. De vorm メモして is de te-vorm van メモする; die vorm kan vóór ください staan om een verzoek te vormen. してください bestaat uit de te-vorm して van する en ください (“doe alstublieft”). Na een werkwoord in de te-vorm geeft 〜てください een beleefd verzoek: “doe alstublieft …”. Bijvoorbeeld: 見てください。 — “Kijk alstublieft.” Samen betekent それをメモしてください。 letterlijk ongeveer “Maak daar alstublieft een notitie van” en natuurlijk: “Schrijf het alstublieft op.” De structuur is それを (datgene als object) + メモして (er een notitie van maken/op schrijven) + ください (beleefd verzoek).

3. 見せてください。

   Laat het me alstublieft zien.

   見せて

   laten zien; tonen

   ください

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   見せて komt hier van het werkwoord 見せる (“laten zien; tonen”). De vorm 見せて is de て-vorm. In combinatie met ください vormt die een beleefd verzoek: 見せてください = “Laat het me alstublieft zien.” Dit is niet de て-vorm van 見る (“zien”); dat werkwoord heeft de vorm 見て. ください maakt het verzoek beleefd. In het patroon [て-vorm] + ください betekent het geheel “doe alstublieft …”. Het afzonderlijke element ください draagt hier dus samen met 見せて de verzoekfunctie; op zichzelf wordt het niet als de volledige betekenis “laten zien” gelezen. De zin begint met de handeling 見せて en sluit af met het beleefde verzoekelement ください. Samen vraagt de spreker de aangesprokene om iets aan de spreker te laten zien. Het voorwerp en de precieze referentie van “iets” worden in deze korte zin niet genoemd. Hetzelfde patroon staat ook in bijvoorbeeld 手伝ってください (“Help me alstublieft”): 手伝って is de て-vorm van 手伝う (“helpen”), gevolgd door ください. De vorm is dus bruikbaar met andere werkwoorden, zolang de て-vorm wordt gebruikt.

4. 手伝ってください。

   Help me alstublieft.

   手伝って

   help

   ください

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   手伝って komt van 手伝う, “helpen”. De vorm 手伝って is de て-vorm. In combinatie met ください wordt die vorm gebruikt om beleefd om de handeling te verzoeken. Op zichzelf is 手伝って in deze zin dus niet de neutrale woordenboekvorm; de basisvorm is 手伝う. Veel beleefde verzoeken gebruiken hetzelfde patroon: werkwoord in de て-vorm + ください. Voorbeeld: 見てください。 — “Kijk alstublieft.” ください betekent hier “alstublieft” en maakt van het voorafgaande verzoek een beleefd verzoek. Het is niet zelf het werkwoord “helpen”; de betekenis “help” komt van 手伝って. Samen vormen 手伝ってください een beleefd verzoek: “Help me alstublieft.” De zin noemt geen afzonderlijk Japans woord voor “mij”; wie geholpen moet worden, blijkt hier uit de vaste Nederlandse vertaling en de situatie. De uiting is beleefd en direct bruikbaar als verzoek om hulp.

5. どう手伝えますか。

   Waarmee kan ik helpen?

   どう

   hoe; op welke manier

   手伝えます

   kan helpen

   か

   vraag

   Uitgebreide uitleg

   どう vraagt naar de manier waarop iets gebeurt: “hoe” of “op welke manier”. Het staat hier vóór de handeling en vraagt dus niet wie helpt, maar op welke manier hulp mogelijk is. Voorbeeld: どう行きますか。 — “Hoe gaat u/ga je?” 手伝えます betekent hier “kan helpen”. De vorm komt van het werkwoord 手伝う (“helpen”): 手伝える is de mogelijkheidshandeling “kunnen helpen”, en 手伝えます is daarvan de beleefde vorm. Het is dus niet de gewone tegenwoordige vorm “help”; die is beleefd 手伝います. In de vorige zin staat 手伝ってください — “help alstublieft”; dat gebruikt een verzoeksvorm van hetzelfde werkwoord. Voorbeeld: 手伝えます。 — “Ik kan helpen.” か maakt van de voorafgaande uitdrukking een vraag. Het geeft hier aan dat de zin als vraag bedoeld is; het voegt niet zelf de betekenis “hoe” of “helpen” toe. Samen vormt どう手伝えますか。 de beleefde vraag “Waarmee kan ik helpen?” Letterlijker is de gedachte: “Op welke manier kan ik helpen?” Het onderwerp is in het Japans niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker naar zichzelf verwijst als degene die kan helpen.

6. 後で私に電話してください。

   Bel me later alstublieft.

   後で

   later

   私に

   aan mij

   電話して

   bel

   ください

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   後で betekent hier “later”. 後 betekent “achteraf/erna” en met で vormt het een tijdsbepaling: iets gebeurt later. Voor een eenvoudiger contrast: 今 betekent “nu”, terwijl 後で naar een later moment verwijst. 私に betekent “aan mij” en geeft aan wie de ontvanger van het telefoontje is. 私 is “ik/mij”; に markeert hier de persoon op wie de handeling gericht is. In deze zin correspondeert dat met “me”, niet met de uitvoerder van de handeling. 電話して komt van 電話する, “telefoneren/bellen”. De vorm 電話して is de て-vorm. Die vorm staat hier vóór ください om een beleefd verzoek te maken. Vergelijk: 勉強する → 勉強して (“studeren” → “studeer …/doe …” in zo’n verzoek). Het zelfstandige naamwoord 電話 betekent “telefoon/telefoongesprek” en する maakt er het werkwoord “telefoneren” van. ください betekent in deze constructie “alstublieft” en maakt het voorafgaande verzoek beleefd. Het is niet alleen een los woord voor beleefdheid: na een て-vorm vormt てください het patroon “doe alstublieft …”. Bijvoorbeeld: 見てください。 betekent “Kijk alstublieft.” Samen vormt 電話して + ください het beleefde verzoek “bel alstublieft”, terwijl 私に aangeeft dat de spreker de ontvanger is en 後で wanneer het moet gebeuren. De volledige betekenis is dus: “Bel me later alstublieft.”