Basisbegrip en kennis | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今、分かりました。

   Ik begrijp het nu.

   今

   nu

   分かりました

   ik begrijp het

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en geeft aan wanneer het begrijpen plaatsvindt. Het kan ook in andere zinnen gewoon naar het huidige moment verwijzen, bijvoorbeeld: 今、行きます。 — “Ik ga nu.” 分かりました is de beleefde verleden vorm van 分かる (“begrijpen; het snappen”). De vorm 分かる wordt hier 分かりました; in deze zin drukt die vorm uit dat het begrip nu tot stand is gekomen: “ik begrijp het nu”. De verleden vorm beschrijft dus het bereikte moment van inzicht, niet noodzakelijk een gebeurtenis die lang geleden plaatsvond. De ontkennende vorm in de gegeven vervolgzin is 分かりません — “ik begrijp het niet”. Samen vormen 今、分かりました。 de betekenis “Ik begrijp het nu.” 今 bepaalt het tijdstip, en 分かりました zegt beleefd dat de spreker het bedoelde nu heeft begrepen. De punt markeert een volledige, beleefde mededeling.

2. 分かりません。

   Ik begrijp het niet.

   分かりません

   Ik begrijp het niet

   Uitgebreide uitleg

   分かりません betekent hier “ik begrijp het niet”. Het is de beleefde negatieve vorm van 分かる (“begrijpen; begrijpen wat iets betekent”). De spreker en het begrepen onderwerp worden in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt hier “ik” en “het” duidelijk. 分かりません is de beleefde niet-verleden vorm: 分かる → 分かりません. In deze zin geeft die vorm een huidige toestand weer. Voor het tegenovergestelde in het heden staat bijvoorbeeld 分かります (“ik begrijp het”). Het eerdere 分かりました bevat dezelfde woordstam, maar is de beleefde verleden vorm en betekent “ik begreep het” of, in de gegeven context, “ik begrijp het nu”. Een nuttig onderscheid is 分かる tegenover 知る. 分かる gaat vaak over iets begrijpen of doorhebben; 知る gaat over iets weten of kennis ervan hebben. Voorbeeld: 意味が分かりません。 — “Ik begrijp de betekenis niet.” Het daaropvolgende 知りません。 betekent “Ik weet het niet” en gebruikt dus een ander werkwoord. Samen vormt 分かりません。 een korte beleefde mededeling dat de spreker iets niet begrijpt. Het Japanse onderwerp en het bedoelde onderwerp van begrip blijven onuitgesproken, omdat ze uit de situatie kunnen worden afgeleid.

3. 知りません。

   Ik weet het niet.

   知りません

   ik weet het niet

   Uitgebreide uitleg

   知りません Hier betekent 知りません: “ik weet het niet”. Het onderwerp en het bedoelde object zijn in het Japans weggelaten; de vertaling maakt alleen duidelijk dat de spreker zegt iets niet te weten. 知りません is de beleefde negatieve vorm van 知る (“weten; kennen”): 知る → 知りません. De vorm is niet-verleden en kan dus, afhankelijk van de context, naar een huidige of toekomstige toestand verwijzen. In deze zin gaat het om de huidige kennis van de spreker. De uitgang ません maakt de vorm beleefd en negatief. Vergelijk het betekenisverschil met 分かりません uit de vorige zin: 知りません zegt dat de spreker de informatie niet weet of iemand/iets niet kent; 分かりません zegt eerder dat de spreker iets niet begrijpt of niet kan bepalen. Dat verschil is bruikbaar, ook al kunnen beide in sommige situaties in het Nederlands als “ik weet het niet” worden vertaald. Voorbeeld: その人を知りません。 — “Ik ken die persoon niet.” Dit is een nieuw voorbeeld; het object その人 staat niet in de vaste zin. Samen vormt 知りません。 een korte, beleefde ontkenning: “Ik weet het niet.” De punt markeert het einde van de mededeling.

4. どういう意味ですか？

   Wat bedoel je?

   どういう

   wat voor; welke soort

   意味

   betekenis

   ですか

   is het?; beleefde vraaguitgang

   Uitgebreide uitleg

   どういう betekent hier “wat voor” of “welke soort” en vraagt naar de aard of inhoud van iets. Het staat vaak vóór een zelfstandig naamwoord in het patroon どういう + zelfstandig naamwoord: どういう本ですか。 betekent bijvoorbeeld “Wat voor boek is het?” Het is niet zelf het woord voor “wat”; het bepaalt het soort of de inhoud van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 意味 is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “betekenis” of “bedoeling”. Een nuttig patroon is Xの意味 voor “de betekenis van X”. Voorbeeld: この言葉の意味が分かりません。 — “Ik begrijp de betekenis van dit woord niet.” In de vaste zin gaat het om de betekenis of bedoeling waarnaar de spreker vraagt. ですか bestaat hier uit です, de beleefde vorm van de Japanse koppelwerkwoordconstructie, en か, een vraagpartikel. Samen maakt het de voorafgaande inhoud tot een beleefde vraag. ですか varieert niet naar persoon zoals een Nederlands werkwoord: het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de context blijkt. De vraagvorm ですか moet daarom niet automatisch als het Nederlandse “is het?” met een uitgesproken onderwerp worden vertaald. De onderdelen vormen samen どういう意味ですか: letterlijk ongeveer “wat voor betekenis is het?”, maar natuurlijk in deze context “Wat bedoel je?” of “Wat betekent het?” De spreker vraagt beleefd naar de betekenis of bedoeling van iets; wie of wat precies bedoeld wordt als onderwerp van de vraag wordt door deze ene zin niet afzonderlijk benoemd.

5. 私の言っていることが分かりますか？

   Begrijp je mij?

   私の

   van mij; mijn

   言っている

   zeggen; aan het zeggen zijn

   こと

   inhoud; zaak

   分かりますか

   begrijp je?

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “van mij” en helpt de bron van de daaropvolgende inhoud aan te geven. 私 betekent afhankelijk van zijn grammaticale rol “ik” of “mij”; de vorm zelf markeert niet afzonderlijk onderwerp of voorwerp. の verbindt 私 met wat volgt. Bijvoorbeeld: 私の本 betekent “mijn boek”. 言っている komt van 言う (“zeggen”). De vorm bestaat uit de te-vorm 言って plus いる. In deze zin geeft zij de actuele handeling of toestand weer: “zeggen” of “aan het zeggen zijn”. Samen met 私の wordt de spreker als degene aangeduid die de woorden zegt. Een bruikbaar voorbeeld is 彼は何か言っている。 — “Hij zegt iets.” こと maakt de voorafgaande werkwoordelijke uitdrukking tot een inhoud of zaak waarover men kan spreken. 言っていること betekent daardoor “wat iemand zegt” of, in deze context, “wat ik zeg”. Een nieuw voorbeeld met hetzelfde patroon is 知っていること — “wat iemand weet”. 分かりますか bevat 分かる (“begrijpen”) in de beleefde niet-verleden vorm 分かります, plus het vraagpartikel か. 分かります heeft geen aparte persoonsuitgang; hier blijkt uit de vaste vertaling dat de aangesprokene degene is die moet begrijpen. か markeert de zin als vraag. De relevante inhoud staat vóór het werkwoord, zoals in この意味が分かりますか。 — “Begrijp je deze betekenis?” Samen vormt 私の言っていること de inhoud “wat ik zeg” en 分かりますか de beleefde vraag of de aangesprokene die inhoud begrijpt. De volledige betekenis is dus “Begrijp je wat ik zeg?”, wat in de vaste vertaling natuurlijk als “Begrijp je mij?” is weergegeven. De beleefdheid komt hier van ます; か maakt de vraag expliciet.

6. 彼を知っていますか？

   Ken je hem?

   彼

   hem

   を

   markeert het lijdend voorwerp

   知っています

   kennen / weten

   か

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   彼 betekent hier “hem”. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor een mannelijke persoon en kan, afhankelijk van zijn rol in de zin, ook “hij” betekenen. Hier wordt die rol door を bepaald. を staat na het lijdend voorwerp van een werkwoord. Het markeert dus dat 彼 de persoon is op wie de handeling van 知っています gericht is. In patroonvorm: Xを知っています = “X kennen”. 知っています betekent hier “kennen”. De vorm komt van 知る (“te weten komen; kennen”) met 知っている. In deze constructie beschrijft いる een bestaande toestand: iemand heeft kennis van of is vertrouwd met X. Vergelijk 知っています (“kennen / weten”) met 知りません (“niet kennen / niet weten”). Een bruikbaar voorbeeld is その人を知っています。 — “Ik ken die persoon.” か maakt van de voorafgaande zin een vraag. Het staat hier aan het einde en geeft de betekenis “...?” of “Kent ...?”. Samen vormen de delen 彼を知っていますか？: 彼 is het lijdend voorwerp, を markeert dat voorwerp, 知っています drukt de toestand van kennen uit, en か maakt er een vraag van. De vaste betekenis is daarom: “Ken je hem?”