Beoordeling en grootte | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. これはとても良いです。

   Dit is heel goed.

   これ

   dit

   とても

   heel; erg

   良い

   goed

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit”. Het is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat de spreker als nabij of direct relevant aanwijst. Het exacte bedoelde object wordt in de aangeleverde zin niet nader genoemd. Een bruikbaar contrast is それ (“dat”), voor iets dat niet als “dit” wordt aangewezen. とても versterkt een bijvoeglijk naamwoord of andere beschrijving: “heel” of “erg”. In deze zin maakt het de beoordeling sterker: niet alleen goed, maar heel goed. Voorbeeld: とても大きいです。 — “Het is heel groot.” 良い betekent hier “goed” en beschrijft de toestand of kwaliteit van het bedoelde. De vorm wordt ook geschreven als よい; in alledaags taalgebruik komt いい vaak voor. De negatieve vorm die in de volgende context zichtbaar is, is 良くない: “niet goed”. Daarbij verandert 良い in 良く vóór ない; 良く is dus de verbogen vorm van dit bijvoeglijk naamwoord, niet van een zelfstandig naamwoord. です is de beleefde afsluiting van de zin. Na een beschrijving zoals 良い maakt het de uitspraak beleefd en afgerond; het hoeft niet woord voor woord als een zelfstandig Nederlands “is” te worden behandeld. Een vergelijkbaar patroon is 静かです。 — “Het is rustig.” Samen vormen de delen これ + は + とても + 良い + です: “Dit is heel goed.” は markeert これ als het gespreksthema, とても versterkt 良い, en です geeft de beleefde zinsafsluiting. Het gespreksthema hoeft grammaticaal niet hetzelfde te zijn als het onderwerp in een Nederlandse ontleding.

2. それは良くないです。

   Dat is niet goed.

   それ

   dat

   良くない

   niet goed

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier ‘dat’. Het is een zelfstandig aanwijzend voornaamwoord; het begeleidt hier dus geen zelfstandig naamwoord. De precieze referent wordt in de aangeleverde zin niet benoemd. Ter vergelijking: これ betekent ‘dit’ en wordt gebruikt voor iets dat als nabij wordt behandeld. In de vorige context staat これは, met これ als het aanwijzende element. 良くない betekent hier ‘niet goed’. Het is de ontkenning van het i-bijvoeglijk naamwoord 良い (よい), ‘goed’: 良い → 良くない. De vorm *いくない is niet de ontkenning van dit woord. 良い heeft ook de alledaagse vorm いい; de gebruikelijke ontkenning daarvan is eveneens よくない. Voorbeeld: これは良くないです。— ‘Dit is niet goed.’ です maakt de uiting beleefd. Bij een i-bijvoeglijk naamwoord zoals 良くない is です niet nodig om de ontkenning te vormen, want 良くない draagt die betekenis al. です voegt hier vooral beleefde stijl toe. Een bruikbaar patroon is [bijvoeglijk naamwoord] + です, bijvoorbeeld 大きいです — ‘Het is groot.’ Samen vormen それ + 良くない + です de beleefde mededeling ‘Dat is niet goed.’ De zin zegt dat het aangewezen onderwerp niet goed is, zonder de concrete referent van それ nader te benoemen.

3. これは大きすぎます。

   Dit is te groot.

   これ

   dit

   大きすぎます

   te groot

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier ‘dit’: een aanwijzend voornaamwoord voor een zaak die als nabij de spreker wordt aangewezen. Het verandert niet naar geslacht of meervoud. Vergelijk これ (‘dit’) met それ (‘dat’); gebruik これ niet als zelfstandig naamwoord vóór een ander zelfstandig naamwoord. Voor ‘dit boek’ staat bijvoorbeeld これではなく この本. 大きすぎます betekent hier ‘te groot’. De basisvorm van 大きい is ‘groot’. Bij すぎる (‘te veel zijn; overmatig zijn’) valt de slot-い van een i-adjectief weg: 大きい → 大きすぎる. De beleefde vorm van すぎる is すぎます, dus 大きすぎます. Het is 大きい zelf dat ‘groot’ uitdrukt; すぎます voegt het idee ‘te’ of ‘overmatig’ toe. Het tegengestelde patroon is 小さすぎます (‘te klein’), zoals in een nieuw voorbeeld: この箱は小さすぎます。—‘Deze doos is te klein.’ Samen vormen これ は 大きすぎます de betekenis ‘Dit is te groot.’ これ is het onderwerp van bespreking, は markeert dat onderwerp, en 大きすぎます zegt dat de zaak buitensporig groot is. De beleefde vorm ます maakt de mededeling beleefd; de zin stelt geen specifieke oorzaak of vergelijking vast.

4. これは小さすぎます。

   Dit is te klein.

   これ

   dit

   小さすぎます

   te klein zijn

   Uitgebreide uitleg

   これ is hier een zelfstandig aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dit’. Het verwijst naar iets dat in de situatie als nabij wordt aangewezen; de zin zelf specificeert niet welk voorwerp dat precies is. Vergelijk als patroon: これです = ‘Dit is het.’ 小さすぎます betekent hier ‘te klein zijn’. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is 小さい (‘klein’). Voor de constructie -すぎる (‘te veel; overdreven’) valt de slot-い van dit type bijvoeglijk naamwoord weg: 小さい → 小さすぎる. De vorm すぎます is de beleefde, niet-verleden vorm van すぎる; samen geeft 小さすぎます dus ‘te klein zijn’. Bijvoorbeeld: この箱は小さすぎます。 = ‘Deze doos is te klein.’ Samen vormt これ + 小さすぎます de betekenis ‘Dit is te klein.’ De beleefde vorm past bij een neutrale of beleefde mededeling. Het tegenovergestelde patroon is bijvoorbeeld 大きすぎます = ‘te groot zijn’.

5. それはとても簡単です。

   Het is heel makkelijk.

   それは

   het (als gespreksonderwerp)

   とても

   heel; erg

   簡単

   makkelijk; eenvoudig

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   それは bestaat uit それ en は. それ is een aanwijzend voornaamwoord. In deze zin wordt het in de vaste vertaling weergegeven als “het”; de concrete referent wordt niet benoemd. は markeert het onderwerp van gesprek, niet noodzakelijk het grammaticale onderwerp. Als oefenvoorbeeld betekent これは簡単です bijvoorbeeld: “Dit is makkelijk.” Het verschil tussen これ en それ hangt af van de verwijssituatie. とても is een bijwoord dat de eigenschap versterkt: “heel” of “erg”. Het staat vóór het woord dat het versterkt. Als oefenvoorbeeld betekent とても難しいです: “Het is heel moeilijk.” 簡単 betekent hier “makkelijk” of “eenvoudig”. Het is een zogenoemd な-bijvoeglijk naamwoord. Voor een zelfstandig naamwoord verschijnt な, zoals in het oefenvoorbeeld 簡単な問題 (“een makkelijke vraag”). Predicatief vóór です staat het zonder な. Het tegenovergestelde in deze betekenis is 難しい (“moeilijk”); dat is een ander woord en geen vervoegde vorm van 簡単. です is hier de beleefde koppelvorm. In 簡単です drukt 簡単 de eigenschap “makkelijk” uit en maakt です de formulering beleefd. Dezelfde vorm kan ook na een andere predicatieve uitdrukking staan, zoals in het oefenvoorbeeld 難しいです (“Het is moeilijk”). Samen maakt それは het onderwerp van gesprek duidelijk, とても簡単 betekent “heel makkelijk” en です geeft de beleefde predicatieve vorm. De volledige zin betekent daarom: “Het is heel makkelijk.”

6. それはとても難しいです。

   Het is heel moeilijk.

   それは

   wat het/dat betreft

   とても

   heel erg

   難しい

   moeilijk

   です

   beleefde zinsafsluiting

   Uitgebreide uitleg

   それは bestaat uit それ en de themamarkeerder は. Volgens de vaste vertaling verwijst それ hier naar wat als “het” wordt aangeduid; de precieze referent wordt niet verder benoemd. は markeert het onderwerp van gesprek, maar is niet simpelweg een algemene onderwerpmarkeerder. Het patroon これは… kan bijvoorbeeld “dit is…” betekenen, terwijl それは… “dat/het is…” kan betekenen. とても is een bijwoord dat de daaropvolgende beschrijving versterkt: “heel” of “erg”. Het staat hier vóór 難しい, net zoals in とても大きい — “heel groot”. 難しい is het bijvoeglijk naamwoord “moeilijk”. De vorm op -い is hier de gewone niet-verleden vorm. Een bruikbare ontkenning is 難しくない — “niet moeilijk”; daarbij verandert 難しい in 難しくない. Na een -い-bijvoeglijk naamwoord, zoals 難しい, geeft です vooral beleefdheid aan; het is hier niet zelfstandig het Nederlandse “is”. 難しいです betekent daardoor in beleefde stijl “het is moeilijk”. Samen vormt それは とても 難しい です de beleefde mededeling “Het is heel moeilijk.”