Basisbehoeften en voorkeuren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 手伝いが必要です。

   Ik heb hulp nodig.

   手伝い

   hulp

   が必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   手伝い betekent hier “hulp” of “assistentie”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet om persoon of aantal aan te geven. Een bruikbaar patroon is Xが必要です voor “X is nodig” of, natuurlijk vertaald, “ik heb X nodig”. In het volgende contextvoorbeeld staat 水が必要です: daar is 水 (“water”) hetgene wat nodig is. In が必要です markeert が hetgene dat nodig is. 必要 betekent “nodig” en です maakt de uitdrukking beleefd. De gewone vorm zonder deze beleefdheidsvorm is 必要だ; 必要です is dus de beleefde vorm die in deze zin wordt gebruikt. Het relevante patroon is niet een werkwoord voor “hebben”, maar een uitdrukking waarin iets als noodzakelijk wordt voorgesteld. Samen vormen 手伝いが必要です en de Nederlandse vertaling de betekenis: “Ik heb hulp nodig.” De Japanse zin noemt letterlijk hulp als datgene wat nodig is; het Nederlandse “ik” is de natuurlijke weergave van die betekenis, ook al staat er in het Japans geen afzonderlijk uitgesproken persoonlijk voornaamwoord.

2. 水が必要です。

   Ik heb wat water nodig.

   水

   water

   が必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   水 betekent hier “water”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Japans kan een stofnaam zonder lidwoord worden gebruikt; de vertaling “wat water” geeft hier de bedoelde niet-specifieke hoeveelheid weer, zonder dat de zin een exact aantal noemt. が必要です vormt met het voorafgaande zelfstandig naamwoord het patroon Xが必要です: “X is nodig” of, in natuurlijk Nederlands, “ik heb X nodig”. が markeert 水 als datgene wat nodig is. 必要 betekent “nodig/noodzakelijk” en is een zelfstandig naamwoord/adjectivisch woord; です maakt de formulering beleefd. In deze zin is 必要 dus niet een vorm van 水 en draagt 水 geen werkwoords- of beleefdheidsuitgang. Voorbeeld: 手伝いが必要です。 betekent “Ik heb hulp nodig.” Dit laat hetzelfde patroon Xが必要です zien met een ander zelfstandig naamwoord. Een ander patroon uit de context, これが欲しいです, gebruikt daarentegen 欲しい (“willen/graag willen”) en is niet hetzelfde als “nodig hebben”. Samen betekent 水が必要です。 letterlijk ongeveer “Water is nodig” en volgens de vaste vertaling natuurlijk “Ik heb wat water nodig.” De persoon die “ik” is, staat in het Japans niet als afzonderlijk woord in deze zin; die eerste persoon volgt hier uit de vastgelegde Nederlandse betekenis.

3. これが欲しいです。

   Ik wil deze.

   これ

   deze

   欲しい

   willen hebben

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “deze”: een aanwijzend woord voor iets dat de spreker als dichtbij aanwijst. Het drukt op zichzelf geen enkelvoud of meervoud uit; de vaste vertaling geeft alleen “deze”, zonder een expliciet aantal. Een nuttig contrast in de gegeven context is これ “deze” tegenover あれ “die daar”. 欲しい betekent hier dat de spreker iets wil hebben. De vorm is een i-adjectief; de woordenboekvorm is ook 欲しい. Het beschrijft de gewenste toestand vanuit de spreker, en functioneert in deze zin dus niet als een gewoon werkwoord dat letterlijk “willen” vervoegt. Voorbeeld: 新しい本が欲しいです。 — “Ik wil een nieuw boek.” です maakt de uiting beleefder en neutraler van toon. Na een i-adjectief zoals 欲しい staat het als beleefde afsluiting; het verandert niet volgens persoon, aantal of grammaticaal geslacht. Samen vormen これが欲しいです: これ is datgene waarop de wens gericht is, が markeert dit in de zin, en 欲しいです geeft de beleefde wens aan. De volledige betekenis is daarom: “Ik wil deze.”

4. あれが欲しいです。

   Ik wil die.

   あれ

   die (daar)

   欲しいです

   willen / graag willen

   Uitgebreide uitleg

   あれ verwijst naar iets dat zich op afstand van zowel spreker als luisteraar bevindt: “dat daar”. Het is een aanwijzend woord; het geeft hier geen geslacht aan. Het contrast met これ uit de vorige zin is これ = “dit hier”, terwijl あれ = “dat daar” is. Welke concrete zaak bedoeld wordt, wordt in deze ene zin niet verder benoemd. 欲しいです betekent hier dat de spreker iets graag wil hebben. 欲しい is een i-bijvoeglijk naamwoord met de basisvorm 欲しい; です maakt de uiting beleefd. De vorm 欲しい beschrijft letterlijk dat iets voor de spreker gewenst is. Het gewenste ding staat in deze zin met が, dat in het aangeleverde fragment aan あれ vastzit: あれが欲しいです. Een bruikbaar patroon is [gewenst ding]が欲しいです = “Ik wil [gewenst ding] graag hebben”. Samen vormt あれが欲しいです。 de beleefde uitspraak “Ik wil dat daar” of natuurlijker in het Nederlands: “Ik wil die.” De Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker over een bepaalde, daar aanwezige zaak spreekt; de Japanse zin noemt de spreker niet expliciet, omdat die in deze constructie uit de context kan worden begrepen.

5. これが好きです。

   Ik vind deze leuk.

   これ

   deze

   好き

   leuk vinden

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier ‘deze’ of ‘dit’: een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat als nabij de spreker wordt aangewezen. Het vervangt zelf het aangewezen zelfstandig naamwoord; het is dus niet automatisch een verwijzing naar een eerder genoemd woord. Vergelijk als herbruikbaar patroon: これが好きです = ‘Ik vind deze/dit leuk.’ 好き betekent hier ‘leuk vinden’ of ‘houden van’. In het Japans is dit een na-adjectief: het staat in de vorm 好きです voor een beleefde, niet-verleden formulering. Het gewaardeerde ding wordt gemarkeerd met が, dus Xが好きです is een belangrijk patroon voor ‘X leuk vinden’. Het tegenovergestelde kan bijvoorbeeld 好きではありません zijn: ‘niet leuk vinden’. In これが好きです markeert が これ als datgene waarop 好き betrekking heeft, en です maakt de uitdrukking beleefd. Samen betekent de zin daarom: ‘Ik vind deze leuk.’

6. それは好きではありません。

   Ik vind het niet leuk.

   それ

   dat / het

   好き

   leuk vinden; bevallen

   ではありません

   is niet

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “dat” of “het” en is een aanwijzend voornaamwoord. Het verwijst naar iets dat in de situatie als minder dichtbij de spreker wordt aangewezen, of naar iets dat al ter sprake is gekomen; deze zin benoemt de precieze referent niet. In het voorafgaande voorbeeld staat これ (“dit/deze”), waardoor een bruikbaar contrast zichtbaar is: これ voor iets dat als dichtbij de spreker wordt aangewezen en それ voor iets dat als “dat” wordt aangewezen. 好き drukt hier uit dat iets iemand bevalt of dat iemand iets leuk vindt. Het is geen werkwoord dat letterlijk “leuk vinden” vervoegt, maar een Japans woord voor voorkeur. Een bruikbaar voorbeeld is 私は音楽が好きです。 — “Ik vind muziek leuk.” De vorm 好き verandert in deze constructie niet naar persoon; voor tijd verandert de copulaire vorm, bijvoorbeeld 好きでした (“vond leuk / vond prettig”). ではありません is de beleefde ontkenning van de copulaire vorm. Na 好き maakt deze combinatie de voorkeurstelling negatief. De bevestigende vorm is 好きです — “vind het leuk”; de negatieve vorm is 好きではありません — “vind het niet leuk”. Samen vormen de delen それは好きではありません: それ is het thema met は, en daarna wordt gezegd dat het niet onder de voorkeur 好き valt. Volgens de vaste vertaling betekent de hele zin: “Ik vind het niet leuk.” De persoon die deze voorkeur heeft, wordt in de Japanse zin niet afzonderlijk genoemd; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het hier om de spreker gaat. De beleefde ontkenning past bij neutrale, beleefde communicatie.