Samen iets doen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今、行きましょう。

   Laten we nu gaan.

   今

   nu

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier ‘nu’: het verwijst naar het huidige moment. Het is een zelfstandig naamwoord dat ook als tijdsbepaling kan worden gebruikt, zoals in 今、行きます。— ‘Ik ga nu.’ In de vaste zin staat 今 vooraan en bepaalt het wanneer het gaan plaatsvindt. 行きましょう is de beleefde voorstelvorm van 行く, ‘gaan’. De basisvorm is 行く; de beleefde vorm voor een voorstel is 行きましょう, met de betekenis ‘laten we gaan’. Deze vorm drukt hier een voorstel aan de aangesprokene uit, niet alleen een mededeling over de spreker. Ter vergelijking: 行きます betekent ‘ik ga’ of ‘ik zal gaan’ in een beleefde mededeling, terwijl 行きましょう ‘laten we gaan’ voorstelt. Voorbeeld: 食べましょう。— ‘Laten we eten.’ Ook daar maakt ましょう van het werkwoord een beleefd voorstel. In de gegeven context past dit bij 一緒に食べましょう, ‘laten we samen eten’, maar 今、行きましょう zelf zegt alleen dat het voorstel om te gaan nu geldt. Samen vormt 今、行きましょう de betekenis ‘Laten we nu gaan.’ 今 geeft het tijdstip aan; 行きましょう bevat het voorstel om te gaan. De Japanse komma markeert hier een natuurlijke pauze tussen de tijdsbepaling en het voorstel.

2. 一緒に食べましょう。

   Laten we samen eten.

   一緒に

   samen

   食べましょう

   laten we eten

   Uitgebreide uitleg

   一緒に betekent hier “samen”. 一緒 betekent “samen” of “hetzelfde”, en に maakt hier een bijwoordelijke bepaling: het beschrijft hoe de handeling gebeurt. Een bruikbaar patroon is 一緒に + werkwoord, bijvoorbeeld: 一緒に行きましょう。 — “Laten we samen gaan.” 食べましょう betekent “laten we eten”. De vorm is de beleefde voorstelvorm van 食べる (“eten”): 食べる → 食べましょう. ましょう drukt hier een voorstel uit waarbij de spreker de gesprekspartner betrekt; het is dus niet alleen een mededeling dat iemand eet. Voorbeeld: 始めましょう。 — “Laten we beginnen.” Samen vormen de delen 一緒に + 食べましょう: “Laten we samen eten.” De eerste frase geeft aan dat het eten gezamenlijk gebeurt; de tweede doet het voorstel om te eten. De beleefde vorm maakt de formulering geschikt als vriendelijk voorstel.

3. 今、始めましょう。

   Laten we nu beginnen.

   今

   nu

   始めましょう

   laten we beginnen

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”: het plaatst de voorgestelde handeling op het huidige moment. Het kan ook in andere zinnen als tijdsbepaling worden gebruikt, bijvoorbeeld: 今、食べます。 — “Ik ga nu eten.” 始めましょう bestaat uit 始める (“beginnen”) en ましょう. De vorm 始める is de woordenboekvorm; 始めましょう is de beleefde volitiefvorm. Daarmee stelt de spreker voor om de handeling samen te beginnen: “laten we beginnen”. ましょう drukt hier dus geen bevel uit, maar een beleefd voorstel waaraan de spreker zelf deelneemt. Vergelijk bijvoorbeeld 食べましょう — “laten we eten”. Samen vormen 今 en 始めましょう de betekenis: “Laten we nu beginnen.”

4. ここで止まりましょう。

   Laten we hier stoppen.

   ここで

   hier

   止まりましょう

   laten we stoppen

   Uitgebreide uitleg

   ここで betekent hier: ここ is het aanwijzende woord voor “hier”, en で markeert de plaats waar de handeling of gebeurtenis plaatsvindt. Het is dus een bruikbaar patroon voor een handeling op een bepaalde plek, bijvoorbeeld ここで食べます — “Ik eet hier.” 止まりましょう komt van het werkwoord 止まる, “stoppen” of “tot stilstand komen”. De vorm 止まりましょう gebruikt de beleefde voorstelvorm -ましょう: de spreker stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) samen iets doen. Hier betekent dat “laten we stoppen”. 止まる is een intransitief werkwoord: het onderwerp stopt zelf. Voor iets stoppen gebruikt het Japans een ander werkwoord, 止める, bijvoorbeeld 音楽を止めます — “Ik zet de muziek stop.” Samen geeft ここで止まりましょう de betekenis “Laten we hier stoppen”: ここで bepaalt de plaats, en 止まりましょう is het gezamenlijke voorstel om te stoppen. De zin is beleefd en geschikt als voorstel in een gesprek.

5. 私と一緒に来てください。

   Kom met me mee.

   私

   ik / me

   と一緒に

   samen met

   来てください

   kom alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   私 betekent hier “ik/mij” en is de vorm watashi. In deze zin is het de persoon die de aangesprokene moet vergezellen; het Japans laat het onderwerp “jij” van het verzoek onuitgedrukt. と一緒に betekent “samen met”. と verbindt 私 met 一緒に; 一緒に geeft het idee van samen handelen. Dit is een bruikbaar patroon: [persoon of groep]と一緒に + werkwoord. Voorbeeld: 友達と一緒に行きます。 — “Ik ga samen met een vriend.” 来てください is een beleefd verzoek om te komen. 来て is de te-vorm van 来る (kuru, “komen”); ください na deze vorm maakt er een beleefd verzoek van. Het relevante onderscheid is dat 来る de basisvorm is, terwijl 来てください iemand vraagt de handeling uit te voeren. Voorbeeld: ここに来てください。 — “Kom alstublieft hierheen.” Samen vormt 私と一緒に来てください。 de betekenis “Kom met me mee.” De combinatie 私と一緒に bepaalt met wie de aangesprokene samen komt, en 来てください formuleert het verzoek beleefd.

6. 私を待ってください。

   Wacht op me.

   私

   mij

   待ってください

   wacht alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   私 betekent hier “mij”. Het is een gangbare eerste-persoonsvorm; dezelfde vorm kan ook “ik” betekenen, afhankelijk van de grammaticale rol. De vorm zelf markeert het verschil tussen “ik” en “mij” niet. In 私を geeft het objectpartikel を aan dat “mij” het doel van de handeling is. In de vorige zin staat 私と; daar geeft と in deze combinatie de betekenis “met” aan. 待ってください is een beleefd verzoek om te wachten. 待って is de て-vorm van 待つ (“wachten”). Met ください vormt die て-vorm een gebruikelijk beleefd verzoek: 待ってください betekent “wacht alstublieft”. De aangesproken persoon is het niet-uitgedrukte onderwerp van dit verzoek. Bijvoorbeeld: ここで待ってください。 — “Wacht hier alstublieft.” Samen vormen 私を en 待ってください de zin 私を待ってください。: “Wacht op me.” Het partikel を markeert “mij” als het doel van 待つ, en 待ってください maakt van de uitdrukking een beleefd verzoek.