Bewegen, thuis en in de buurt | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今、行きます。

   Ik kom nu.

   今

   nu

   行きます

   kom

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier ‘nu’. Het is een tijdsbepaling en staat aan het begin van de zin. Voorbeeld: 今、食べます。 — ‘Ik eet nu.’ 行きます is de beleefde niet-verleden vorm van 行く, ‘gaan’. De vorm geeft geen onderwerp aan: het Japans laat dat hier weg. Afhankelijk van het gezichtspunt kan 行く in een vertaling ‘gaan’ of, zoals in de vaste vertaling hier, ‘komen’ worden. Het relevante patroon is 行く → 行きます; ます maakt de uiting beleefd. Voorbeeld: 明日、行きます。 — ‘Ik ga morgen.’ Samen vormen 今、行きます。 de betekenis ‘Ik kom nu.’ De Nederlandse keuze ‘kom’ volgt hier de vaste vertaling; het Japanse werkwoord zelf is 行く ‘gaan’ en de zin noemt de actor niet expliciet.

2. 家に帰ります。

   Ik ga naar huis.

   家

   huis; thuis

   に

   naar (bestemming)

   帰ります

   gaan terug; naar huis gaan

   Uitgebreide uitleg

   家 betekent hier “huis” en verwijst in deze vaste zin naar de bestemming “naar huis”. Het zelfstandig naamwoord verandert niet van vorm voor bijvoorbeeld getal of grammaticale rol; die rol wordt hier door に aangegeven. に staat na 家 en markeert de bestemming van de beweging. Het patroon [bestemming] に 帰る betekent “naar [bestemming] teruggaan/terugkeren”. に kan in andere zinnen ook andere functies hebben, maar hier is het de bestemmingsmarkeerder. 帰ります is de beleefde niet-verleden vorm van het werkwoord 帰る (“teruggaan”, “terugkeren”). In deze zin betekent het “naar huis gaan”. De vorm geeft hier geen expliciet genoemd onderwerp aan; de Nederlandse vertaling maakt alleen de betekenis “ik ga naar huis” duidelijk. De vorm 帰ります is beleefd; de gewone niet-verleden vorm is 帰る. Bijvoorbeeld: 学校に帰ります。 — “Ik ga terug naar school.” Samen vormen 家に帰ります de beleefde mededeling “naar huis gaan/terugkeren”. Met de punt wordt de volledige betekenis: “Ik ga naar huis.”

3. 家にいます。

   Ik ben thuis.

   家

   huis

   います

   zijn / verblijven (voor levende wezens)

   Uitgebreide uitleg

   家 betekent hier “thuis” en kan ook “huis” betekenen. In de vaste zin verwijst het naar de plaats waar de spreker is. います is de beleefde niet-verleden vorm van いる, gebruikt voor het bestaan of de aanwezigheid van levende wezens. In deze zin betekent het “zijn” of “verblijven”. De vorm zegt niet op zichzelf wie het onderwerp is; de vertaling maakt hier duidelijk dat het om “ik” gaat. Een nuttige vorm is: ここにいます。 — “Ik ben hier.” Het patroon plaats に います geeft aan dat iemand of een levend wezen zich op die plaats bevindt. に markeert hier de locatie; het is niet het woord voor “in” op zichzelf in alle contexten. Samen vormen 家に en います de betekenis “thuis zijn”, dus: “Ik ben thuis.”

4. 今、外にいます。

   Ik ben nu buiten.

   今

   nu

   外

   buiten

   います

   ben aanwezig

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”: het plaatst de situatie in het huidige moment. Het staat vaak vóór de rest van de zin, zoals in 今、帰ります。 — “Ik ga nu naar huis/ik vertrek nu.” 外 betekent “buiten” of “de buitenkant”. In deze zin wordt het als plaatsaanduiding gebruikt. Het zelfstandig naamwoord krijgt samen met に de betekenis “buiten, op een plaats buiten”: 外にいます. います is de beleefde niet-verleden-vorm van いる, “zich bevinden” of “aanwezig zijn” voor levende wezens. De vorm いる is informeel; います is beleefd. De vorm drukt hier geen beweging uit, maar een huidige locatie of aanwezigheid. Bijvoorbeeld: 部屋にいます。 — “Ik ben in de kamer.” In 外にいます markeert に de plaats waar iemand zich bevindt. 今 geeft het tijdstip aan. Het onderwerp (“ik”) staat in het Japans vaak onvermeld wanneer het uit de context duidelijk is; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om “ik” gaat. Samen betekent 今、外にいます。: “Ik ben nu buiten.” De zin beschrijft een huidige toestand: de spreker bevindt zich op dit moment buiten. De beleefde vorm います maakt de formulering geschikt voor neutrale of beleefde communicatie.

5. 戻ります。

   Ik kom terug.

   戻ります。

   Ik kom terug.

   Uitgebreide uitleg

   戻ります。 bevat de beleefde vorm 戻ります van 戻る (moderne basisvorm: 戻る), “teruggaan/terugkomen”. De vorm 戻ります is de niet-verleden vorm in de beleefde stijl. In deze zin geeft de vaste vertaling de betekenis “ik kom terug”; Japans laat het onderwerp weg wanneer dat uit de context blijkt, dus ik staat niet als afzonderlijk woord in de Japanse zin. De uitgang -ます maakt de formulering beleefd. Dezelfde vorm kan, afhankelijk van de context, ook een tegenwoordige of toekomstige handeling uitdrukken; hier past “ik kom terug” bij de gegeven betekenis. Een herbruikbaar patroon is: werkwoordstam + ます, bijvoorbeeld 行きます = “ik ga / ik zal gaan” in beleefde stijl. Als geheel betekent 戻ります。: “Ik kom terug.”

6. この近くに住んでいます。

   Ik woon hier vlakbij.

   この

   deze / dit

   近く

   buurt; nabijheid

   住んでいます

   woon

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en verwijst naar iets dat nabij de spreker is: “deze …” of “dit …”. In この近く bepaalt het 近く als “deze nabijheid/deze buurt”. Bijvoorbeeld: この本 = “dit boek”. 近く betekent hier “de buurt” of “de nabijheid”. In deze combinatie is het een zelfstandig naamwoord; この近くに betekent letterlijk “in deze buurt / in de nabijheid hier”. De partikel に markeert de plaats waar iemand woont. Bijvoorbeeld: 駅の近くに住んでいます。 = “Ik woon vlak bij het station.” 住んでいます komt van 住む, “wonen”. De vorm 住んでいる beschrijft hier de toestand dat iemand ergens woont; 住んでいます is daarvan de beleefde vorm. Bijvoorbeeld: 大阪に住んでいます。 = “Ik woon in Osaka.” Samen betekent この近くに住んでいます “Ik woon hier vlakbij.” Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de situatie blijkt; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker “ik” bedoelt.