Basisacties en keuzes in huis | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ドアを開けてください。

   Doe de deur alstublieft open.

   ドア

   deur

   開けてください

   doe alstublieft open

   Uitgebreide uitleg

   ドア betekent hier “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan met verschillende bepalers worden gecombineerd, bijvoorbeeld このドア (“deze deur”). 開けてください is een beleefde vraag om iets te openen. De basisvorm is 開ける (“openen”); 開けて is de te-vorm, gevolgd door ください. Het patroon werkwoord in de te-vorm + ください wordt gebruikt voor een beleefd verzoek, vergelijkbaar met “doe alstublieft …” of “wilt u …”. Voor een ander werkwoord kan bijvoorbeeld 閉めてください (“doe alstublieft dicht”) worden gebruikt. を verbindt ドア met de handeling en markeert de deur als het directe object van 開ける. Samen betekent ドアを開けてください: “Doe de deur alstublieft open.” De hele zin is dus een beleefd verzoek aan de aangesprokene om de deur te openen.

2. 窓を閉めてください。

   Doe het raam alstublieft dicht.

   窓

   raam

   閉めてください

   doe alstublieft dicht

   Uitgebreide uitleg

   窓 betekent hier “raam”. Dit zelfstandig naamwoord kan in andere zinnen met verschillende partikels worden gebruikt, afhankelijk van zijn rol. In deze zin staat を erna: dat markeert 窓 als het directe object van de handeling. 閉めてください is een beleefd verzoek: “doe alstublieft dicht” of “sluit alstublieft”. De zelfstandige werkwoordsvorm is 閉める (“sluiten”); 閉めて is de te-vorm. Met ください vormt die te-vorm een beleefd verzoek: V-てください = “doe alstublieft V”. De vorm 閉めて drukt hier dus niet op zichzelf verleden tijd uit. Voorbeeld: ドアを開けてください。 betekent “Doe de deur alstublieft open.” Dit gebruikt hetzelfde verzoekspatroon; alleen het werkwoord en het object zijn anders. Samen geeft 窓を閉めてください。 letterlijk de structuur “sluit het raam alstublieft”: 窓 is het object, を markeert dat object, en 閉めてください vraagt de aangesprokene beleefd om het te sluiten.

3. それをつけてください。

   Zet het alstublieft aan.

   それ

   dat; het

   つけてください

   aanzetten, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “dat” of “het”. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de precieze referent wordt in deze gegevens niet genoemd. In それを markeert を (uitgesproken als o) それ als het object van de handeling. つけてください betekent hier “zet aan, alstublieft”. つけて is de te-vorm van het werkwoord つける; bij een apparaat of licht betekent dat hier “aanzetten”. Het patroon werkwoord in de te-vorm + ください vormt een beleefd verzoek, vergelijkbaar met “doe alstublieft …”. De vorm つける kan in andere contexten ook een andere betekenis hebben, zoals “vastmaken”, maar de vaste vertaling geeft hier de betekenis “aanzetten”. Samen vormt それを + つけてください de betekenis “Zet dat/het alstublieft aan.” Eerst wordt het object genoemd, daarna volgt het beleefde verzoek.

4. それを消してください。

   Zet het alstublieft uit.

   それ

   dat; het

   消してください

   zet uit, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “dat/het” en verwijst naar het object waarover de spreker en luisteraar het hebben. Het Japanse aanwijzende woord staat zelfstandig; het volgende を markeert それ als het directe object van de handeling. これ betekent daarentegen “dit” wanneer de spreker naar iets in de buurt verwijst. 消してください is een beleefd verzoek. De basisvorm van het werkwoord is 消す; in deze zin betekent dat “uitzetten” (het kan in andere contexten ook “uitdoen”, “wissen” of “doven” betekenen). De vorm 消して is de te-vorm. Met ください vormt die een verzoekspatroon: werkwoord-te-vorm + ください = “doe alstublieft …”. Bijvoorbeeld: 見てください。 — “Kijkt u alstublieft.” Samen vormen それを en 消してください de betekenis: “Zet het alstublieft uit.” De beleefdheid zit in ください; de zin is dus een beleefd verzoek om het genoemde object uit te zetten.

5. これをください。

   Geef me dit alstublieft.

   これ

   dit

   ください

   alstublieft; geef me

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit”: het aanwijzende woord verwijst naar iets dat in de situatie als dichtbij de spreker wordt opgevat. De vorm zelf geeft niet aan wat het concrete voorwerp is. Een nuttig contrast is それ, dat naar “dat” verwijst vanuit een ander nabijheidsperspectief; kies dus niet automatisch het dichtstbijzijnde genoemde zelfstandig naamwoord als referent. ください is hier de beleefde vorm waarmee de spreker om iets vraagt: “geef me alstublieft …”. Na een zelfstandig naamwoord of aanwijzend woord staat vaak het patroon [iets]をください, letterlijk een verzoek om dat genoemde iets te ontvangen. ください kan ook in andere beleefde verzoeken voorkomen, maar in deze zin hoort het bij het verzoek om これ. Het partikel を markeert これ als datgene waar het geven betrekking op heeft. Samen vormen これを dus “dit” als gevraagd object, en これをください betekent als geheel: “Geef me dit alstublieft.” De zin is een beleefd verzoek; hij zegt niet welk concreet voorwerp これ aanduidt.

6. これを取ります。

   Ik neem dit.

   これ

   dit

   取ります

   neem

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit”: een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat in de context als dichtbij de spreker wordt aangewezen. Het verwijst niet door zijn vorm automatisch naar een specifiek zelfstandig naamwoord; de vaste vertaling maakt alleen duidelijk dat het bedoelde voorwerp “dit” is. Een verwante vorm is この, die vóór een zelfstandig naamwoord staat, bijvoorbeeld この本 — “dit boek”. 取ります is de beleefde vorm op niet-verleden tijd van 取る, “nemen”. De vorm 取る kan in andere contexten ook “pakken” of “eruit halen” betekenen; hier past “nemen” bij de vaste vertaling. Het element ます maakt de uiting beleefd. De niet-verleden tijd kan afhankelijk van de context een huidige of toekomstige handeling uitdrukken. Voorbeeld: りんごを取ります。— “Ik neem een appel.” Samen vormen これを取ります een patroon met を voor het directe object: “dit” + “nemen”. De volledige zin これを取ります。 betekent daarom beleefd: “Ik neem dit.”