Prijs, weer en ontdekkingen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. これはいくらですか？

   Hoeveel kost dit?

   これは

   dit

   いくら

   hoeveel

   ですか

   is het?

   Uitgebreide uitleg

   これは betekent hier “dit” als onderwerp van de vraag. これ is een aanwijzend woord voor iets dat als dichtbij de spreker of als aangewezen object wordt behandeld; het verwijst in deze zin naar het bedoelde voorwerp, zonder dat de tekst zelf specificeert welk voorwerp dat is. は markeert het gespreksonderwerp. Een bruikbaar patroon is これは X — “wat betreft dit: X”. いくら vraagt naar een bedrag, vooral naar de prijs. Het is dus geen algemeen vraagwoord voor elk soort hoeveelheid. Bijvoorbeeld: これはいくらですか？ — “Hoeveel kost dit?” ですか maakt van de voorafgaande inhoud een beleefde vraag. です is hier de beleefde koppelvorm en か markeert de vraag. Het is nuttig om ですか als geheel te herkennen in eenvoudige beleefde vragen; het voorafgaande woord bepaalt waarnaar gevraagd wordt. Bijvoorbeeld: 学生ですか？ — “Ben je student?” Samen vormen de delen これは + いくら + ですか: “Wat betreft dit, hoeveel is het?” De natuurlijke Nederlandse betekenis is: “Hoeveel kost dit?”

2. どこに住んでいますか？

   Waar woon je?

   どこ

   waar

   住んでいます

   wonen

   か

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   どこ betekent hier “waar”: het is een vraagwoord voor een plaats. In een zin staat het vaak vóór に wanneer naar een locatie wordt gevraagd. Voorbeeld: どこに行きますか？ — “Waar ga je heen?” 住んでいます betekent hier “woont”. De basisvorm is 住む (“wonen”). De vorm 住んでいます bestaat uit de -て-vorm 住んで plus het beleefde います; bij 住む beschrijft dit een voortdurende of huidige toestand: ergens wonen. ます maakt de formulering beleefd. Voorbeeld: 東京に住んでいます。 — “Ik woon in Tokio.” Het losse か aan het einde maakt van de voorafgaande mededeling een vraag. Het verandert de inhoud niet in een vraagwoord; de vraag gaat hier over de plaats die door どこ wordt gevraagd. De zin eindigt bovendien beleefd door います. Samen vormen どこに (“waar, op welke plaats”) en 住んでいます (“woont”) de vraag “Waar woon je?”. De slotpartikel か markeert die volledige zin als beleefde vraag: どこに住んでいますか？

3. 天気がいいです。

   Het weer is mooi.

   天気

   het weer

   いい

   goed; mooi

   です

   is; beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   天気 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 天気がいい (“het weer is goed/mooi”); が markeert hier het onderwerp van de beschrijving. いい betekent hier “goed” of, bij het weer, natuurlijk “mooi”. Dit is een bijvoeglijk naamwoord van het type dat op -い eindigt. Belangrijke vormen zijn いい (goed), よくない (niet goed) en よかった (was goed). De vorm いい beschrijft hier de toestand van het weer, niet bijvoorbeeld een persoon of voorwerp. です is een beleefde afsluiting. Na een bijvoeglijk naamwoord zoals いい maakt het de uitspraak beleefd: いいです betekent “is goed/mooi” in beleefde stijl. Het voegt hier geen aparte hoeveelheid of extra gebeurtenis toe. Samen vormt 天気がいいです。 de beleefde mededeling “Het weer is mooi.” Letterlijk is de opbouw “het weer + onderwerpmarkering + goed + beleefde afsluiting”. Het patroon Xがいいです kan opnieuw worden gebruikt wanneer je beleefd zegt dat X goed is.

4. 今、雨が降っています。

   Het regent nu.

   今

   nu

   雨

   regen

   降っています

   valt; regent

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en geeft het tijdstip aan. Het staat in deze zin vooraan. Voorbeeld: 今、忙しいです。 — “Ik heb het nu druk.” 雨 betekent “regen”. Met が vormt het de onderwerpuitdrukking van de neerslaggebeurtenis. Voorbeeld: 雨が降ります。 — “Het gaat regenen” of, afhankelijk van de context, “Het regent.” 降っています komt van het werkwoord 降る, dat voor neerslag “vallen” betekent en bij regen dus “regenen”. De vorm bestaat uit de て-vorm 降って plus います: 降って + います → 降っています. Deze combinatie geeft hier aan dat de gebeurtenis nu bezig is. Bij sneeuw kan hetzelfde werkwoord “sneeuwen” betekenen: 雪が降っています。 — “Het sneeuwt.” Samen vormen 今 + 雨が + 降っています de betekenis “Nu regent het.” が markeert 雨 als onderwerp, en 降っています presenteert het vallen van de regen als momenteel aan de gang. De volledige Nederlandse betekenis is daarom: “Het regent nu.”

5. 携帯電話を忘れました。

   Ik ben mijn telefoon vergeten.

   携帯電話

   mobiele telefoon

   忘れました

   vergeten

   Uitgebreide uitleg

   携帯電話 betekent hier “mobiele telefoon”. Het is een zelfstandig naamwoord dat letterlijk uit 携帯 (“mobiel/draagbaar”) en 電話 (“telefoon”) bestaat. In een nieuwe zin kan bijvoorbeeld 携帯電話を使います。 betekenen: “Ik gebruik een mobiele telefoon.” 忘れました betekent hier “ben vergeten”. De basisvorm is 忘れる (“vergeten”); 忘れました is de beleefde verleden vorm. Het deel ました markeert een beleefde voltooide handeling. De vorm zelf geeft niet aan of de handelende persoon enkelvoud of meervoud is; in deze vertaling is de handelende persoon “ik” door de context van de vaste vertaling ondersteund. Een beleefde tegenhanger in de niet-verleden tijd is 忘れます (“vergeet / zal vergeten”). Tussen de twee betekenisvolle delen staat を, het Japanse objectpartikel: 携帯電話を markeert de mobiele telefoon als datgene wat vergeten is. De volledige combinatie 携帯電話を忘れました。 betekent daarom: “Ik ben mijn telefoon vergeten.” De persoon “ik” wordt in het Japans hier niet afzonderlijk genoemd; de zin kan die persoon uit de situatie of context halen. De vorm is beleefd en geschikt voor neutrale gesprekken.

6. それを見つけました。

   Ik heb hem gevonden.

   それを

   dat/het

   見つけました

   gevonden

   Uitgebreide uitleg

   それを bestaat uit それ en を. それ verwijst hier naar het bedoelde object van de vaste vertaling, weergegeven als “hem”; de Japanse vorm zelf geeft geen Nederlandse geslachtsvorm aan. を markeert het directe object: het is dus datgene waarop de handeling gericht is. Als herbruikbaar patroon kun je [iets]を gebruiken voor “iets” als object van een werkwoord. 見つけました is de beleefde verleden vorm van 見つける (“vinden”). De vorm ました maakt de uitdrukking beleefd en plaatst de handeling in het verleden. 見つける is een overgankelijk werkwoord: wat gevonden wordt, kan met を worden aangegeven. Bijvoorbeeld: 鍵を見つけました。 — “Ik heb de sleutel gevonden.” Samen vormen それを見つけました。 de betekenis “Ik heb hem gevonden.” De volgorde is letterlijk: het bedoelde object + objectmarkering, gevolgd door “hebben/vinden” in de beleefde verleden vorm. De Japanse zin laat het onderwerp weg; de vaste vertaling maakt daarvan “ik”.