De hoogte van een nieuwe stoel aanpassen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. このいすは低すぎます。

   Deze stoel is te laag.

   この

   deze

   いす

   stoel

   低すぎます

   te laag

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord voor iets dat de spreker als nabij of relevant presenteert. Het staat niet zelfstandig: vergelijk このいす (“deze stoel”) met この本 (“dit boek”). De vorm この verandert niet volgens het geslacht of het aantal van het zelfstandig naamwoord. いす betekent “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het Japans wordt het meervoud hier niet afzonderlijk gemarkeerd. De combinatie このいす betekent dus “deze stoel”, waarbij この het zelfstandig naamwoord nader bepaalt. 低すぎます betekent hier “is te laag”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is 低い (“laag”). Het achtervoegsel 〜すぎる drukt uit dat iets een grens of passende mate overschrijdt: 低い → 低すぎる (“te laag”). In de waargenomen vorm is 低すぎ de stam vóór de beleefde uitgang ます; 低すぎます is de beleefde niet-verleden vorm. Het woord dat de betekenis “laag” draagt en waarvan de vorm verandert, is 低い, niet いす. Voorbeeld: この箱は大きすぎます。 — “Deze doos is te groot.” Hier vormt 大きい met 〜すぎる de betekenis “te groot”. Samen geeft このいすは “wat deze stoel betreft” of natuurlijker “deze stoel”; は markeert hier het onderwerp van gesprek, dus het thema van de zin. Daarna zegt 低すぎます dat de stoel een ongewenst lage mate heeft. De volledige betekenis is daarom: “Deze stoel is te laag.”

2. 高さを変えられます。

   U kunt de hoogte aanpassen.

   高さ

   hoogte

   変えられます

   kan aanpassen

   Uitgebreide uitleg

   高さ betekent hier “hoogte” en is een zelfstandig naamwoord. De vorm kan in veel combinaties worden gebruikt, bijvoorbeeld 高さが高い (“de hoogte is groot/hoog”) of 高さを変える (“de hoogte veranderen”). In deze zin staat 高さ met を: dat markeert de hoogte als datgene waarop de handeling gericht is. 変えられます komt van het werkwoord 変える (“veranderen, aanpassen”). De keten is 変える → 変えられる → 変えられます: de middelste vorm drukt hier de mogelijkheid uit, en ます maakt de uitdrukking beleefd. De betekenis is dus dat de hoogte kan worden aangepast. De Japanse vorm noemt de handelende persoon niet expliciet; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de aangesprokene bedoeld is als degene die dit kan doen. Dit is niet hetzelfde als de gewone niet-verleden vorm 変えます, “past aan/verandert”. Voorbeeld: この画面で明るさを変えられます。 — “Op dit scherm kunt u de helderheid aanpassen.” Hier wordt hetzelfde patroon gebruikt: 明るさを (“de helderheid”) is datgene wat aangepast kan worden. Samen vormen 高さを en 変えられます de betekenis: “de hoogte kunt u aanpassen” of natuurlijker in het Nederlands: “U kunt de hoogte aanpassen.”

3. どうすればいいですか。

   Hoe doe ik dat?

   どうすれば

   hoe (op welke manier)

   いい

   goed; juist

   ですか

   beleefde vraagafsluiting

   Uitgebreide uitleg

   どうすれば betekent hier “hoe” of “op welke manier”. Het bevat どう (“hoe”) en de voorwaardelijke vorm van する (“doen”): すれ + ば. Het patroon どうすればいい is een veelgebruikte manier om te vragen welke handeling passend is. Voorbeeld: どうすれば分かりますか。 — “Hoe kan ik het begrijpen?” Dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde vraagpatroon; het is geen zin uit de gegeven conversatie. いい is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord いい (“goed”, “juist”). In どうすればいい betekent het niet eenvoudigweg dat iets goed is: samen met de voorafgaande voorwaardelijke vorm drukt het uit wat iemand het beste kan doen, vergelijkbaar met “wat is goed om te doen?” of “wat moet ik doen?”. ですか is hier een beleefde vraagafsluiting: です geeft beleefdheid en か markeert de vraag. De uitvoerder wordt in het Japans niet als afzonderlijk woord genoemd. In de vaste Nederlandse vertaling wordt die niet-uitgedrukte uitvoerder als de spreker weergegeven: “ik”. Samen vormen どうすれば + いい + ですか de herbruikbare constructie どうすればいいですか。: natuurlijk “Wat moet ik doen?” of, volgens de vaste vertaling, “Hoe doe ik dat?”. In de gegeven context vraagt de spreker hoe de bedoelde handeling uitgevoerd moet worden.

4. 座席の下のボタンを押してください。

   Druk op de knop onder de zitting.

   座席

   zitplaats

   下

   onder; beneden

   ボタン

   knop

   押してください

   druk alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   座席 betekent hier ‘zitplaats’ of ‘zitting’. Het is een zelfstandig naamwoord. In combinatie met een ander zelfstandig naamwoord kan het de bedoelde zitplaats aanduiden, bijvoorbeeld 座席番号 = ‘zitplaatsnummer’. 下 betekent hier ‘onderkant’ of ‘onder’. De uitspraak is in deze combinatie した (shita). Met の vormt het een relatie: 座席の下 betekent ‘onder de zitplaats’. の verbindt hier dus het eerste naamwoord met de plaatsaanduiding die erop volgt. ボタン betekent ‘knop’. Het is een zelfstandig naamwoord; het partikel を markeert dit als het directe object van de handeling. ボタンを押す is het herbruikbare patroon ‘een knop indrukken’. 押してください betekent ‘druk alstublieft’. De basisvorm van het werkwoord is 押す (osu), ‘drukken’ of ‘duwen’. De vorm 押して is de te-vorm; samen met ください vormt die een beleefd verzoek: Vてください = ‘doe alstublieft V’. Het verzoek richt zich tot de aangesprokene en gebruikt een beleefde, directe instructie. De opbouw is 座席の下 (‘onder de zitplaats’) + の-relatie met ボタン (‘de knop die daar is’) + を押してください (‘druk die in, alstublieft’). In het Japans staat de plaatsbepaling vóór het zelfstandig naamwoord dat zij nader bepaalt, en het werkwoordelijke deel staat aan het einde. Samen betekent de zin: ‘Druk op de knop onder de zitting.’

5. これでよくなりました。ありがとうございます。

   Dat is beter. Bedankt.

   これで

   zo; hiermee

   よくなりました

   is beter geworden

   ありがとうございます

   bedankt

   Uitgebreide uitleg

   これで betekent hier “zo” of “hiermee”: これ verwijst naar iets dat in de situatie als “dit” wordt aangewezen, en で markeert de manier of omstandigheid waarmee een verandering wordt bereikt. Het is dus niet hetzelfde als alleen これ (“dit”). Voorbeeld: これで大丈夫です。 — “Zo is het goed.” よくなりました beschrijft dat iets beter is geworden. De basisvorm is よくなる (“beter worden”); なりました is de beleefde verleden vorm van なる (“worden”). In deze vorm staat よく vóór なる: het is de vorm van いい (“goed”) die in deze constructie nodig is. De vergelijking zit hier in de verandering naar een betere toestand, niet in een apart zelfstandig comparatief woord. Voorbeeld: 少しよくなりました。 — “Het is een beetje beter geworden.” ありがとうございます is een beleefde manier om te bedanken. ありがとう drukt de dank uit en ございます maakt de uitdrukking beleefder; als vaste uitdrukking wordt ze meestal als geheel geleerd. Voorbeeld: 手伝ってくれて、ありがとうございます。 — “Bedankt dat je me helpt.” Samen betekent これでよくなりました “Dat is hiermee beter geworden” of natuurlijker in het Nederlands: “Dat is beter.” Daarna voegt ありがとうございます de beleefde dank toe: “Bedankt.” De volledige uiting is dus: “Dat is beter. Bedankt.”

6. まだよくなければ、教えてください。

   Laat het me weten als het nog niet goed is.

   まだ

   nog

   よくなければ

   als het niet goed is

   教えてください

   laat het me weten

   Uitgebreide uitleg

   まだ betekent hier “nog” en geeft aan dat de toestand op dat moment nog niet goed is. In andere zinnen kan het ook betekenen dat iets nog niet gebeurd is, bijvoorbeeld: まだ来ていません。 — “Hij/zij is nog niet gekomen.” よくなければ betekent hier “als het niet goed is”. Het komt van het bijvoeglijke woord いい/よい (“goed”). De vorm voor de ontkenning is よくない; voor de voorwaardelijke vorm wordt dat よくなければ. Hier is よく dus de verbogen vorm van “goed”, niet het losse bijwoord よく met de betekenis “vaak”. Samen met まだ betekent het gedeelte まだよくなければ: “als het nog niet goed is”. 教えてください is een beleefd verzoek. 教えて is de te-vorm van 教える (“vertellen, laten weten, informeren”), en met ください vormt die een verzoek: “laat het me alstublieft weten”. Hetzelfde patroon kan in een andere zin om andere informatie vragen, bijvoorbeeld: 住所を教えてください。 — “Laat me alstublieft uw adres weten.” De voorwaardelijke bijzin まだよくなければ (“als het nog niet goed is”) staat vóór het verzoek 教えてください (“laat het me weten”). Samen betekent de hele zin: “Laat het me weten als het nog niet goed is.” In de gegeven context volgt dit op de mededeling dat iets beter is geworden; de spreker vraagt om bericht wanneer het ondanks die verbetering nog niet goed is.