Gezin en huisdieren thuis | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 家族と暮らしていますか？

   Woon je met je familie?

   家族

   familie

   暮らしていますか？

   woon je?

   Uitgebreide uitleg

   家族 betekent hier “familie” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan in andere zinnen ook met een bezitsrelatie worden gebruikt, bijvoorbeeld 私の家族 = “mijn familie”. 暮らしていますか？ komt van 暮らす (“leven, wonen”). De vorm 暮らしています drukt hier een huidige woonsituatie uit; か aan het einde maakt er een vraag van. De beleefde vorm 暮らしています is dus een mededeling, terwijl 暮らしていますか？ vraagt of die situatie geldt. Een kort antwoord kan bijvoorbeeld zijn: はい、暮らしています。 = “Ja, dat doe ik.” Tussen 家族 en 暮らしていますか？ staat と. In deze combinatie markeert と de persoon of groep met wie iemand samenleeft: 家族と暮らす = “met familie wonen”. Het is hier geen onderdeel van het zelfstandig naamwoord 家族 en ook niet van de werkwoordsvorm 暮らしています. Samen vormen de delen 家族と暮らしていますか？: 家族と (“met je familie”) plus 暮らしていますか？ (“woon je?”). De volledige betekenis is: “Woon je met je familie?”

2. 子どもと暮らしています。

   Ik woon met mijn kind.

   子ども

   kind

   と

   met

   暮らしています

   woon

   Uitgebreide uitleg

   子ども betekent hier “mijn kind”, zoals de vaste vertaling aangeeft. Het Japanse woord zelf drukt geen bezit uit; “mijn” komt uit de bedoelde context en vertaling. 子ども kan ook algemener “kind” of “kinderen” betekenen, afhankelijk van de context. Voorbeeld: 子どもがいます。 — “Ik heb een kind / Er is een kind.” と is hier een partikel die een persoon of groep aanduidt met wie iemand samen is of iets samen doet. In deze zin krijgt het de betekenis “met”. Het is dus niet het Japanse woord voor “met” in elke mogelijke betekenis; de functie hangt af van de constructie. Voorbeeld: 友だちと話します。 — “Ik praat met een vriend.” 暮らしています is de beleefde vorm die hier “woon” of “leef” betekent. De basisvorm is 暮らす (“leven, wonen”). De vorm 暮らしている drukt een voortdurende toestand uit; 暮らしています voegt daar de beleefde stijl aan toe. In deze zin gaat het om de huidige woonsituatie, niet om een eenmalige handeling. Voorbeeld: 東京で暮らしています。 — “Ik woon in Tokio.” Samen vormen 子どもと (“met mijn kind”) en 暮らしています (“woon/leef ik”) de betekenis: “Ik woon met mijn kind.”

3. 家にもペットがいますか？

   Heb je thuis ook een huisdier?

   家にも

   ook thuis

   ペット

   huisdier

   いますか

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   家にも betekent hier “ook thuis”. 家 betekent “huis” en kan in deze context “thuis” aanduiden. に markeert de plaats waar iets of iemand zich bevindt; も voegt “ook” toe. Samen verwijst dit naar thuis als een plaats die aan een andere plaats of situatie wordt toegevoegd. ペット betekent “huisdier”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een dier dat als huisdier wordt gehouden. Het soort dier staat niet in dit woord zelf. Voorbeeld: ペットを飼っています。 — “Ik houd een huisdier.” Hier is 飼っています de vorm die het houden of verzorgen van een dier uitdrukt; dat is iets anders dan het bestaan uitdrukken met います. いますか bestaat uit de beleefde niet-verleden vorm います van いる en de vraagpartikel か. いる wordt gebruikt voor het bestaan of aanwezig zijn van levende wezens; あります wordt doorgaans gebruikt voor dingen en andere niet-levende zaken. Voorbeeld: 犬がいます。 — “Er is een hond.” De vraagvorm いますか vraagt hier beleefd of er een huisdier aanwezig is. In 家にもペットがいますか？ markeert が ペット als datgene waarvan het bestaan wordt gevraagd. De delen vormen dus de betekenis “Is er thuis ook een huisdier?” De vaste Nederlandse vertaling geeft diezelfde bedoeling natuurlijk weer als “Heb je thuis ook een huisdier?”; het Japanse いますか drukt daarbij niet afzonderlijk het Nederlandse bezit uit.

4. 小さい犬を飼っています。

   We hebben een kleine hond.

   小さい

   klein

   犬

   hond

   飼っています

   houden als huisdier

   Uitgebreide uitleg

   小さい betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het is een i-adjectief: de basisvorm is 小さい; als gezegde kan het bijvoorbeeld 小さいです (“is klein”) zijn. De ontkenning is 小さくない (“niet klein”). 犬 betekent “hond”. Het partikel を na 犬 markeert 犬 als het directe object van het werkwoord. Samen geeft 犬を dus de structuur “een hond ...” in de rol van wat men houdt. Japans laat het lidwoord en het meervoud hier onuitgedrukt; de vertaling kiest op basis van de vaste betekenis voor “een kleine hond”. 飼っています betekent hier “houdt als huisdier” of “heeft als huisdier”. De basisvorm is 飼う (“als huisdier houden”); 飼っています is de beleefde vorm van 飼っている. In deze zin beschrijft die vorm een bestaande situatie: de spreker en de andere persoon of personen die in de vaste vertaling onder “we” vallen, hebben een hond als huisdier. Het onderwerp staat niet expliciet in de Japanse zin, maar de vaste vertaling maakt “we” tot de bedoelde actor. Een gelabeld oefenvoorbeeld: 猫を飼っています。 — “Ik heb een kat als huisdier.” In zijn geheel bestaat de zin uit 小さい (“kleine”), 犬を (“een hond” als object) en 飼っています (“houden als huisdier”). Volgens de Japanse volgorde komt dat neer op “een kleine hond als huisdier houden”; natuurlijk Nederlands is: “We hebben een kleine hond.”

5. 子どもと犬は仲がいいですか？

   Kunnen ze goed met elkaar opschieten?

   子ども

   kind

   犬

   hond

   仲がいい

   goed met elkaar kunnen opschieten

   ですか？

   is het …?

   Uitgebreide uitleg

   子ども betekent hier “kind”. Deze vorm kan, afhankelijk van de context, één kind of meerdere kinderen aanduiden; Japans markeert het meervoud hier niet verplicht. Voorbeeld: 子どもがいます。— “Er is een kind / Er zijn kinderen.” 犬 betekent “hond”. Ook deze vorm kan zonder verplichte meervoudsmarkering naar één of meer honden verwijzen. Voorbeeld: 犬が好きです。— “Ik houd van honden.” 仲がいい is een vaste uitdrukking voor een goede onderlinge relatie: mensen of dieren kunnen goed met elkaar overweg. 仲 betekent “relatie/band”, が markeert dit als onderwerp van de beschrijving en いい betekent “goed”. Het tegenovergestelde is 仲が悪い, “een slechte verstandhouding hebben”. Voorbeeld: 兄弟は仲がいいです。— “De broers en zussen kunnen goed met elkaar opschieten.” ですか？ maakt de voorafgaande mededeling tot een beleefde vraag. です is de beleefde koppelvorm en か is het vraagpartikel; samen betekent dit hier niet letterlijk “is het?”, maar geeft het een beleefde ja-neevraag aan. Voorbeeld: 元気ですか？— “Gaat het goed met je?” In het geheel verbindt と in 子どもと犬 de twee genoemde naamwoordgroepen; hier betekent het “en”. は markeert deze combinatie als onderwerp van de vraag. De structuur is dus: “Wat betreft kind(eren) en hond(en): hebben zij een goede band?” Met 仲がいいですか wordt dat beleefd gevraagd als: “Kunnen ze goed met elkaar opschieten?”

6. 子どもと犬は毎日一緒に遊びます。

   Ze spelen elke dag samen.

   子ども

   kind / kinderen

   犬

   hond

   毎日

   elke dag

   一緒に

   samen

   遊びます

   spelen

   Uitgebreide uitleg

   子ども betekent hier “kind” of “kinderen”. Het Japans markeert het meervoud vaak niet afzonderlijk. In 子どもと犬 vormt het samen met 犬 de groep die met は als onderwerp van gesprek wordt gemarkeerd. と verbindt hier de twee genoemde elementen met de betekenis “en”. 犬 betekent “hond”. De combinatie 子どもと犬 betekent hier dus “het kind/de kinderen en de hond”. は markeert deze groep als topic; in deze functie wordt は uitgesproken als wa. 毎日 betekent “elke dag” en geeft aan dat de handeling dagelijks plaatsvindt. Het kan rechtstreeks vóór een werkwoord staan, zoals in 毎日遊びます — “speelt elke dag”. 一緒に betekent “samen”. 一緒 betekent “samen” of “bij elkaar”, en に helpt hier de manier of omstandigheid van de handeling aan te geven. Voorbeeld: 一緒に食べます。 — “We eten samen.” 遊びます betekent hier “spelen”. De basisvorm is 遊ぶ; 遊びます is de beleefde niet-verleden vorm. Met 毎日 drukt deze vorm hier een terugkerende gewoonte uit. Japanse werkwoorden veranderen niet naar persoon of getal: 遊びます kan afhankelijk van de context bijvoorbeeld “ik speel”, “ze spelen” of “u speelt” betekenen. Samen vormen 子どもと犬は de gethematiseerde groep “het kind/de kinderen en de hond”. 毎日 geeft aan wanneer, 一緒に hoe, en 遊びます welke beleefd geformuleerde handeling plaatsvindt. De volledige betekenis is: “Ze spelen elke dag samen.”