Een shirt kopen en passen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 新しいシャツが必要です。

   Ik heb een nieuw shirt nodig.

   新しい

   nieuw

   シャツ

   shirt

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   新しい betekent hier ‘nieuw’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het is een i-adjectief: de woordenboekvorm is ook 新しい. Een nuttige tegenstelling is 古い (‘oud’). Voorbeeld: 新しい本です。 — ‘Het is een nieuw boek.’ シャツ betekent ‘shirt’. Dit is een leenwoord dat in het Japans als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Het verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; het precieze aantal volgt uit de context. Voorbeeld: シャツを買います。 — ‘Ik koop een shirt.’ 必要です geeft ‘nodig zijn’ of ‘noodzakelijk zijn’ weer. 必要 is de kernvorm voor ‘nodig/noodzakelijk’; met de beleefde vorm です wordt de uitdrukking beleefd. Voorbeeld: 予約が必要です。 — ‘Een reservering is nodig.’ In de volledige zin staat 新しい vóór シャツ, zodat samen ‘een nieuw shirt’ ontstaat. Het partikel が markeert dit shirt als datgene waarvoor de toestand van noodzakelijkheid geldt. Daarna volgt 必要です: letterlijk wordt dus gezegd dat het nieuwe shirt nodig is. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit natuurlijk weer als ‘Ik heb een nieuw shirt nodig.’ De zin is beleefd door です.

2. 何色がいいですか。

   Welke kleur zoekt u?

   何色

   welke kleur

   いい

   goed; geschikt

   ですか

   is het? (beleefde vraagvorm)

   Uitgebreide uitleg

   何色 betekent hier “welke kleur”. 何 is het vraagwoord “welke/wat” en 色 betekent “kleur”. Samen vormt het een vaste, herbruikbare vraag naar een kleur: 何色がいいですか。 = “Welke kleur is geschikt/heeft uw voorkeur?” いい betekent hier “goed” in de zin van “geschikt” of “naar wens”. Het is de woordenboekvorm van het bijvoeglijke woord いい (“goed”). In deze zin vraagt het niet of een kleur moreel goed is, maar welke kleur de aangesprokene wil kiezen. Een nuttig contrast is 悪い (“slecht”): これはいいです。 betekent “Dit is goed/geschikt.” ですか maakt de uiting beleefd vragend. です is de beleefde vorm die de zin afrondt, en か markeert een vraag. Het beleefde karakter staat dus vooral in deze zinsafsluiting; het Japanse onderwerp of de aangesprokene hoeft niet expliciet genoemd te worden. De delen werken als volgt samen: 何色 is wat gekozen moet worden, が markeert dat gevraagde onderwerp, いい geeft “geschikt naar uw voorkeur” aan, en ですか maakt er een beleefde vraag van. In de gegeven winkelsituatie betekent de volledige zin daarom: “Welke kleur zoekt u?”

3. 青いものがあればお願いします。

   Iets blauws, als u dat heeft.

   青い

   blauw

   もの

   iets; ding

   あれば

   als er is

   お願いします

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   青い betekent hier “blauw” en beschrijft het daaropvolgende もの: samen vormen ze 青いもの, “iets blauws”. 青い is de woordenboekvorm van het i-adjectief; vóór een zelfstandig naamwoord blijft deze vorm staan, bijvoorbeeld 赤いりんご = “een rode appel”. もの betekent “ding” en kan in deze constructie ook algemener “iets” betekenen. Het maakt van de beschrijving 青い de naamwoordgroep “iets dat blauw is”. Een vergelijkbaar patroon is 白いもの = “iets wits”. あれば is de voorwaardelijke vorm van ある, “er zijn” of “aanwezig zijn”, voor niet-levende zaken. Het betekent hier “als er iets [blauws] is” of “als u iets blauws heeft”. De vorm wordt opgebouwd uit ある → あれば; de voorwaarde betreft het bestaan of beschikbaar zijn van het genoemde voorwerp. Een voorbeeld is 時間があれば来てください。 — “Kom alstublieft als u tijd heeft.” お願いします is een beleefde vaste manier om een verzoek te doen: “alstublieft” of “graag”. Het is gebaseerd op お願いする, “een verzoek doen”; お願い is het verzoek en します is de beleefde vorm van “doen”. In deze zin maakt het de vraag om het beschikbare blauwe voorwerp beleefd. Samen betekent 青いものがあれば “als u iets blauws heeft” en お願いします “alstublieft”. De volledige uiting is dus: “Iets blauws, als u dat heeft.” De vorm があれば laat het verzoek afhangen van de beschikbaarheid; de spreker beweert niet dat er zeker een blauw voorwerp is.

4. こちらはお客様のサイズです。

   Hier is er een in uw maat.

   こちら

   dit/deze hier

   お客様

   u, de klant

   サイズ

   maat

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   こちら verwijst beleefd naar iets dat hier wordt aangewezen of aangeboden. In deze verkoopsituatie past de betekenis “dit hier” bij het artikel waarover men spreekt. De vorm is beleefder dan het neutralere これ; beide zijn aanwijzende vormen, maar こちら kan ook beleefd naar een persoon of richting verwijzen. お客様 betekent hier “de klant” en is een beleefde aanspreek- of verwijsvorm voor de klant. In お客様のサイズ verbindt の dit woord met het volgende zelfstandig naamwoord: letterlijk “de maat van de klant”, in deze context natuurlijk “uw maat”. Het voorvoegsel お maakt de uitdrukking beleefder; het maakt van お客様 geen meervoudsvorm. サイズ is een zelfstandig naamwoord, ontleend aan het Engelse “size”, en betekent “maat”. Het kan in patronen zoals サイズです (“het is de maat”) en サイズが合う (“de maat past”) worden gebruikt. In deze zin staat het in de vaste woordgroep お客様のサイズ. です is de beleefde koppelvorm in een niet-verleden mededeling. Hier koppelt hij het aangewezen artikel aan お客様のサイズ: het artikel wordt als passend bij de maat van de klant gepresenteerd. です verandert niet naar persoon of aantal; de beleefdheid zit in de vorm en in de formulering van de zin. Samen vormen de delen こちらは (“wat dit hier betreft”), お客様のサイズ (“uw maat”) en です (“is”) de betekenis: “Hier is er een in uw maat.” De context maakt duidelijk dat de spreker een artikel aanwijst of aanbiedt dat bij de maat van de klant past. De zin is beleefd en geschikt in een winkelsituatie.

5. 試着してもいいですか。

   Kan ik hem passen?

   試着して

   passen

   もいいですか

   mag dat…?

   Uitgebreide uitleg

   試着して komt uit 試着する (“passen / iets aantrekken om te zien hoe het zit”). 試着して is de te-vorm van dit werkwoord. In deze zin staat die vorm vóór もいいですか om toestemming te vragen voor de handeling: 試着してもいいですか = “Mag ik het passen?” Als zelfstandig woord betekent 試着 passen; する maakt er een werkwoord van. De te-vorm kan in andere patronen ook handelingen verbinden, maar hier vormt hij specifiek de toestemmingconstructie. もいいですか is hier het tweede deel van het patroon Vて + もいいですか: “is het ook goed als ik V?” of natuurlijker “mag ik V?” いい betekent hier dat iets toegestaan of aanvaardbaar is. Het is niet op zichzelf een volledige vertaling van “mag”; de betekenis “mag ik passen?” ontstaat samen met de voorafgaande te-vorm. Voorbeeld: ここに座ってもいいですか。 — “Mag ik hier zitten?” Samen geeft 試着してもいいですか。 de beleefde vraag om toestemming om het kledingstuk te passen. Het onderwerp “ik” en het object “het” zijn in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt die bedoelde betekenis expliciet.

6. 試着室はこちらです。

   De paskamer is hier vlakbij.

   試着室

   paskamer

   こちらです

   hier is het

   Uitgebreide uitleg

   試着室 betekent hier ‘paskamer’. Het is een zelfstandig naamwoord: 試着 betekent ‘passen’ (kleding passen) en 室 betekent ‘kamer’, maar samen is 試着室 de vaste benaming voor een paskamer. De eerdere zin gebruikt het verwante werkwoord 試着して in ‘passen’; in deze zin wordt de plaats genoemd waar dat gebeurt. こちらです geeft beleefd aan: ‘hier is het’ of ‘deze kant op’. こちら verwijst in deze context naar de aangewezen plaats of richting en is beleefder dan het alledaagse ここ (‘hier’). です is de beleefde koppelvorm waarmee de mededeling wordt afgesloten. Het vertaalt niet zelfstandig het woord ‘vlakbij’; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de aangeduide paskamer hier vlakbij is. Samen vormt 試着室はこちらです de structuur ‘[plaats] is hier/deze kant op’: ‘De paskamer is hier vlakbij.’ De zin wijst de paskamer aan zonder extra informatie te geven over wie haar gebruikt of hoeveel paskamers er zijn.

7. サイズがぴったりです。

   Hij past echt goed.

   サイズ

   maat

   ぴったり

   precies passend

   です

   is (beleefd)

   Uitgebreide uitleg

   サイズ betekent hier “maat”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met が als onderwerp van de zin staan. Voorbeeld: サイズが合います。— “De maat past.” ぴったり betekent “precies passend” of “precies goed”. In サイズがぴったりです beschrijft het hoe de maat past: niet alleen dat hij past, maar dat hij precies goed is. Het kan ook buiten kleding “precies passend” betekenen, bijvoorbeeld: 時間がぴったりです。— “De timing is precies goed.” です is een beleefde predicatieve vorm. Hier sluit het de beschrijving ぴったり af en maakt het geheel beleefd. Het is niet zelf het woord voor “passen”; die betekenis komt uit サイズ en ぴったり samen. De partikel が verbindt サイズ met de beschrijving ぴったり: letterlijk is de maat precies passend. Samen betekent サイズがぴったりです idiomatisch dat het kledingstuk de bedoelde persoon precies goed past, zoals in de vaste vertaling “Hij past echt goed.”

8. お客様によく似合います。

   Het staat u goed.

   お客様に

   u

   よく

   goed

   似合います

   staat goed

   Uitgebreide uitleg

   お客様に betekent hier “u”: een beleefde benaming voor de aangesproken klant of gast, gecombineerd met に. お客様 is een eerbiedige vorm van 客 (“klant” of “gast”); 様 maakt de benaming extra beleefd. In de constructie [voorwerp] は [persoon] に似合います markeert に de persoon bij wie iets goed staat. Voorbeeld: その色は彼女に似合います。 — “Die kleur staat haar goed.” よく betekent hier “goed” en geeft de mate aan waarin iets bij iemand past. In deze betekenis staat het bij 似合います. De vorm よく is de bijwoordelijke vorm van よい (“goed”). Hetzelfde woord kan in andere contexten ook “vaak” betekenen, maar die betekenis past hier niet. Voorbeeld: この色はあなたによく似合います。 — “Deze kleur staat u goed.” 似合います is de beleefde niet-verleden vorm van 似合う, “goed staan” of “goed passen bij”. 似合う gaat hier over geschiktheid of uitstraling bij een persoon, niet over de fysieke maat. Voor fysieke pasvorm gebruikt het Japans bijvoorbeeld passende uitdrukkingen met 合う. De beleefde vorm 似合います is geschikt voor deze beleefde mededeling. Samen betekent お客様に よく 似合います: “Het staat u goed.” Het onderwerp van 似合います is in het Japans weggelaten; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om “het” gaat. に geeft de persoon aan bij wie het weggelaten voorwerp goed staat, en よく geeft aan dat dit in sterke of duidelijke mate zo is.