Ontbijt voor morgen kopen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今日は何を買いましょうか。

   Wat zullen we vandaag kopen?

   今日

   vandaag

   何

   wat

   買いましょうか

   zullen we kopen?

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de huidige dag en kan als tijdsbepaling vooraan staan, zoals in 今日は (“wat vandaag betreft” / “vandaag”). Het partikel は markeert 今日 als onderwerp of gespreksthema; het hoort niet bij de woordbetekenis “vandaag”. 何 betekent hier “wat” en vraagt naar een onbekend ding of een verzameling dingen. In 何を markeert を dat “wat” het directe object van de handeling is: datgene wat men koopt. 何 kan in andere zinnen ook in andere vraagfuncties voorkomen, maar hier vraagt het specifiek naar het gekochte. 買いましょうか betekent “zullen we kopen?”. De basisvorm van het werkwoord is 買う (“kopen”). 買いましょう is de beleefde aansporende of voorstellende vorm: de spreker stelt een gezamenlijke handeling voor. Het deel か maakt er een vraag van. De vorm drukt hier dus een voorstel aan een of meer gesprekspartners uit, niet een vastgestelde toekomstige aankoop. Samen vormen de delen 今日は + 何を + 買いましょうか de vraag: “Wat zullen we vandaag kopen?” 今日は geeft het tijdskader, 何を benoemt wat gekocht moet worden, en 買いましょうか vraagt beleefd om een gezamenlijke keuze of voorstel.

2. 明日の朝ごはんのために、必要なものがあります。

   We hebben spullen nodig voor het ontbijt van morgen.

   明日

   morgen

   朝ごはん

   ontbijt

   のために

   voor; met het oog op

   必要な

   nodig

   もの

   ding; zaak

   あります

   er zijn; hebben

   Uitgebreide uitleg

   明日 betekent hier “morgen”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de dag na vandaag en kan rechtstreeks een ander zelfstandig naamwoord bepalen met の: 明日の朝ごはん = “het ontbijt van morgen”. Vergelijk voor andere tijdsaanduidingen bijvoorbeeld 今日 (“vandaag”) en 昨日 (“gisteren”); die zijn geen verbuigingen van 明日. 朝ごはん betekent “ontbijt”. Het is een zelfstandig naamwoord: 朝 verwijst naar de ochtend en ごはん naar eten of een maaltijd, maar samen is de gebruikelijke betekenis “ontbijt”. Het beleefde voorvoegsel ご hoort hier bij de vaste vorm; behandel 朝ごはん als één bruikbare uitdrukking. In 明日の朝ごはん verbindt の de tijdsbepaling met het zelfstandig naamwoord: letterlijk ongeveer “het ontbijt van morgen”. In het Japans drukt の zo vaak een relatie uit die in het Nederlands met “van” wordt weergegeven. Het zegt hier niet dat 明日 een afzonderlijk bezit heeft; het specificeert wanneer het ontbijt plaatsvindt. のために betekent hier “voor” of “met het oog op”. Het patroon [doel]のために geeft het doel of de bestemming van iets aan. In deze zin is het doel 明日の朝ごはん: de benodigde dingen zijn bestemd voor het ontbijt van morgen. Dit is een doelspatroon, niet simpelweg het Nederlandse voorzetsel “voor” in elke mogelijke betekenis. 必要な betekent “nodig” of “noodzakelijk” en staat vóór もの om het te beschrijven. 必要 is een zelfstandig naamwoord/na-bijvoeglijke vorm; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de verbindende vorm 必要な. In een predicatieve zin verschijnt bijvoorbeeld それは必要です (“dat is nodig”): な staat daar niet vóór het zelfstandig naamwoord. もの betekent hier “dingen” of “benodigdheden”: zaken die nodig zijn voor het genoemde doel. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook algemener naar een ding of zaak verwijzen. In 必要なもの betekent het niet “een hoeveelheid”, maar “dingen die nodig zijn”. あります is de beleefde vorm van ある, “er zijn” voor niet-levende zaken. In deze zin vormt het met 必要なもの de betekenis “er zijn benodigde dingen”. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “we hebben spullen nodig”; het Japans noemt het onderwerp dat dit bezit of nodig heeft niet expliciet. De beleefde vorm あります past bij een neutrale beleefde mededeling. Samen opgebouwd: 明日の朝ごはん is “het ontbijt van morgen”, のために maakt daarvan het doel “voor het ontbijt van morgen”, en 必要なものがあります betekent “er zijn benodigde dingen”. Als geheel betekent de zin: “We hebben spullen nodig voor het ontbijt van morgen.”

3. では、パンとバターが必要です。

   Dan hebben we brood en boter nodig.

   では

   dan / goed dan

   パン

   brood

   バター

   boter

   が必要です

   is nodig

   Uitgebreide uitleg

   では staat hier aan het begin als overgang: “dan” of “goed dan”. Het verwijst naar wat in de voorafgaande context besproken wordt. In andere contexten kan dezelfde vorm andere grammaticale functies hebben, maar hier is het een korte gespreksovergang. パン betekent hier “brood”. Dit is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is Xが必要です: “X is nodig”. バター betekent “boter”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord. De verbinding パンとバター gebruikt と om de twee benodigde zaken met elkaar te verbinden; と betekent hier “en”. In が必要です markeert が datgene wat nodig is. 必要 betekent “nodig” of “noodzakelijk”; です maakt de uitdrukking beleefd. De vaste vorm Xが必要です is daardoor een beleefde manier om te zeggen dat X nodig is. Bijvoorbeeld: 水が必要です。 — “Water is nodig.” Samen betekent パンとバターが必要です letterlijk dat brood en boter nodig zijn. Volgens de vaste Nederlandse vertaling is de bedoelde betekenis: “Dan hebben we brood en boter nodig.” Het Japanse onderwerp van “hebben we” wordt niet afzonderlijk uitgesproken; de vertaling maakt duidelijk dat de groep inclusief de spreker bedoeld is. De volledige uiting betekent dus: “Dan hebben we brood en boter nodig.”

4. ヨーグルトも必要ですか。

   Hebben we ook yoghurt nodig?

   ヨーグルト

   yoghurt

   も

   ook

   必要ですか

   nodig?

   Uitgebreide uitleg

   ヨーグルト betekent hier ‘yoghurt’. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japanse leenwoord verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: ヨーグルトを食べます。 — ‘Ik eet yoghurt.’ を markeert daar wat gegeten wordt. も betekent ‘ook’ of ‘eveneens’. Het wordt na het woord of de woordgroep geplaatst waarop ‘ook’ betrekking heeft. Hier maakt ヨーグルトも van yoghurt een extra benodigd item, aansluitend bij de eerder genoemde benodigdheden. Voorbeeld: 水も必要です。 — ‘Water is ook nodig.’ 必要ですか drukt een beleefde vraag uit naar noodzakelijkheid: ‘is het nodig?’ of, met de in de vertaling vastgelegde deelnemer, ‘hebben we het nodig?’ 必要 betekent ‘nodig/noodzakelijk’ en vormt met です een beleefde mededelende vorm; か aan het einde maakt er een vraag van. De vraagvorm is dus Xは／が必要ですか。 — ‘Is X nodig?’ In deze zin staat ヨーグルト met も vooraan, zodat het patroon ヨーグルトも必要ですか ontstaat. Samen betekent ヨーグルトも ‘ook yoghurt’ en betekent 必要ですか ‘hebben we dat nodig?’ De volledige uiting is daarom: ‘Hebben we ook yoghurt nodig?’ Het beleefde vraagpatroon kan bijvoorbeeld ook worden gebruikt in 傘も必要ですか。 — ‘Hebben we ook een paraplu nodig?’

5. ヨーグルトをいちごジャムと一緒に食べたいです。

   Ik wil het met aardbeienjam eten.

   ヨーグルト

   yoghurt

   いちごジャム

   aardbeienjam

   一緒に

   samen

   食べたいです

   wil eten

   Uitgebreide uitleg

   ヨーグルト betekent hier “yoghurt” en staat als het object van 食べたいです. Het woord is een zelfstandig naamwoord; het verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Met を maak je het object expliciet: パンを食べます = “Ik eet brood.” いちごジャム betekent “aardbeienjam”. Het is een samenstelling van いちご (“aardbei”) en ジャム (“jam”); samen benoemt het één soort jam. In deze zin staat het vóór と一緒に; と markeert hier de begeleidende combinatie, niet een middel: yoghurt samen met aardbeienjam. 一緒に betekent “samen” of “gezamenlijk”. 一緒 verwijst naar een gezamenlijke combinatie en に maakt hiervan een bijwoordelijke bepaling. In combinatie met と krijg je het herbruikbare patroon Aと一緒にBを食べる: “B samen met A eten”. Voorbeeld: 友だちと一緒に勉強します。 = “Ik studeer samen met een vriend.” 食べたいです betekent hier “wil eten”. De basisvorm is 食べる (“eten”). Bij dit werkwoord vervang je る door たい om verlangen naar de handeling uit te drukken: 食べたい = “willen eten”. です geeft de uitdrukking een beleefde stijl. Het is dus niet 食べる dat zelf “willen” betekent; たい draagt die betekenis. Voorbeeld: 水を飲みたいです。 = “Ik wil water drinken.” Samen vormen de onderdelen: ヨーグルトを (“yoghurt” als wat gegeten wordt) + いちごジャムと一緒に (“samen met aardbeienjam”) + 食べたいです (“wil eten”). De hele zin betekent daarom: “Ik wil yoghurt samen met aardbeienjam eten.”

6. では、ヨーグルトとジャムを買いましょう。

   Dan kopen we yoghurt en jam.

   では

   dan

   ヨーグルト

   yoghurt

   と

   en

   ジャム

   jam

   買いましょう

   laten we kopen

   Uitgebreide uitleg

   では staat hier aan het begin en betekent in deze context ongeveer “dan” of “goed, dan”. Het markeert een overgang naar een voorstel op basis van wat eraan voorafging. Het is niet zelf het werkwoord van de zin. ヨーグルト betekent “yoghurt”. Dit is een zelfstandig naamwoord. In het Japans krijgt een zelfstandig naamwoord in deze zin geen meervoudsuitgang; de context bepaalt of het om yoghurt in het algemeen of om yoghurt als te kopen product gaat. と verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden: ヨーグルトとジャム = “yoghurt en jam”. In zo’n opsomming betekent と “en”. Hetzelfde partikel kan in andere constructies een andere functie hebben, dus leer deze betekenis samen met de twee verbonden zelfstandige naamwoorden. ジャム betekent “jam”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord zonder zichtbare meervoudsvorm in deze zin. In de vorige zin kwam een specifiekere combinatie voor met aardbeienjam; in de huidige zin wordt alleen ジャム genoemd, dus de soort jam wordt hier niet verder gespecificeerd. 買いましょう is de beleefde voorstelvorm van het werkwoord 買う (“kopen”). De vorm 買いましょう drukt uit: “laten we kopen”. Het onderwerp is in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker zichzelf en de aangesprokene(n) insluit. Vergelijk: 買います = “ik/wij kopen” in beleefde stijl, terwijl 買いましょう een voorstel is. Voorbeeld: 一緒に食べましょう。 — “Laten we samen eten.” Samen geeft では、ヨーグルトとジャムを買いましょう。 de betekenis: “Dan kopen we yoghurt en jam.” を markeert ヨーグルトとジャム als datgene wat gekocht wordt. De volledige opbouw is dus: overgang (では) + gekochte zaken (ヨーグルトとジャム) + het voorstel om ze te kopen (買いましょう).