Brood en sinaasappelsap zoeken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. パンを何枚買いましょうか。

   Hoeveel sneetjes brood moeten we kopen?

   パン

   brood

   何枚

   hoeveel sneetjes

   買いましょうか

   zullen we kopen?

   Uitgebreide uitleg

   パン betekent hier “brood”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. In het Japans kan het soort brood in de context nader worden bepaald; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om sneetjes brood gaat. を markeert パン als het directe object van de handeling. Het is dus het brood dat men wil kopen. Het partikel wordt uitgesproken als *o*, hoewel het teken を wordt geschreven. 何枚 betekent hier “hoeveel sneetjes”. 何 is het vraagwoord “hoeveel/welke hoeveelheid” en 枚 is de telmaat voor platte, dunne voorwerpen, waaronder sneetjes. De vorm 何枚 vraagt dus naar het aantal sneetjes; 枚 op zichzelf betekent niet “sneetje”. Een antwoord kan bijvoorbeeld zijn: 四枚です。 — “Het zijn vier sneetjes.” 買いましょうか betekent hier “zullen we kopen?” en sluit aan bij de vertaling “moeten we kopen?”. De basisvorm is 買う (“kopen”). 買いましょう is de beleefde aansporende/voorstellende vorm: “laten we kopen” of “zullen we kopen”. De slotvorm か maakt er een vraag van. De vorm 買いましょうか bevat dus zowel de handeling “kopen” als het voorstel of de vraag die handeling gezamenlijk uit te voeren. Samen vormt パンを何枚買いましょうか。 de vraag: “Hoeveel sneetjes brood moeten we kopen?” Letterlijk wordt gevraagd welke hoeveelheid, uitgedrukt met de telmaat 枚, men van het brood als object zal kopen. De beleefde formulering vraagt de gesprekspartner om mee te bepalen hoeveel er gekocht moet worden.

2. 全部で4枚です。

   Vier sneetjes in totaal.

   全部で

   in totaal

   4枚

   vier sneetjes

   です

   is/zijn

   Uitgebreide uitleg

   全部で betekent hier “in totaal”. 全部 betekent “alles” of “het geheel”; met で vormt het de vaste uitdrukking 全部で, waarmee je een totaal aangeeft. Voorbeeld: 全部で三つです。 — “Het zijn er in totaal drie.” 4枚 geeft hier “vier sneetjes” aan. 4 is het getal vier; in deze context wordt het gelezen als よん vóór de teller. 枚 is de Japanse telterm voor platte, dunne dingen, zoals vellen, foto’s en sneetjes brood. De teller staat na het getal: 二枚 betekent “twee stuks/sneetjes” en 四枚 “vier stuks/sneetjes”. De vaste vertaling en de context maken hier duidelijk dat het om sneetjes brood gaat. です staat aan het einde en maakt de mededeling beleefd. Na een zelfstandig naamwoord of een hoeveelheid kan Xです betekenen: “het zijn X” of “het is X”, afhankelijk van wat X aanduidt. Hier is 4枚です dus “het zijn vier sneetjes”; です draagt niet zelf de betekenis “vier”. Samen vormt 全部で4枚です。 de beleefde mededeling: “Het zijn in totaal vier sneetjes.” De opbouw is 全部で (in totaal) + 4枚 (vier sneetjes) + です (beleefde afsluiting).

3. 私に2枚、あなたに2枚です。

   Twee voor mij en twee voor jou.

   私に

   voor mij

   2枚

   twee sneetjes

   あなたに

   voor jou

   です

   is/zijn

   Uitgebreide uitleg

   私に betekent hier “voor mij”. 私 is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon (“ik/mij”); に markeert hier de persoon aan wie iets wordt toegewezen. Het patroon persoon + に is bruikbaar in verdelingen, bijvoorbeeld 彼に一枚です。 — “Eén stuk is voor hem.” 2枚 betekent hier “twee sneetjes”. 2 geeft het aantal aan en 枚 is de telvorm voor platte voorwerpen; in deze context gaat het volgens de vertaling en de voorafgaande zin om sneetjes. De telvorm hoort bij het getelde voorwerp, niet bij 私 of あなた. Bijvoorbeeld: パンを三枚ください。 — “Geef me alstublieft drie sneetjes brood.” あなたに betekent “voor jou”. あなた is een voornaamwoord voor de tweede persoon (“jij/jou”) en に heeft dezelfde toewijzingsfunctie als in 私に. Het nuttige contrast is dus 私に — “voor mij” tegenover あなたに — “voor jou”. です is de beleefde vorm die de zin afsluit. Hier koppelt zij de voorafgaande hoeveelheid aan de genoemde ontvanger; in deze korte verdeling is het Nederlands natuurlijker met “zijn” dan met een letterlijk “is”. です drukt op zichzelf niet uit wie de ontvanger is en geeft ook niet het aantal aan. Samen vormt de zin twee parallelle delen: 私に2枚 — “twee sneetjes voor mij” en あなたに2枚 — “twee sneetjes voor jou”. です maakt daar een beleefde, verkorte mededeling van: “Twee voor mij en twee voor jou.” De voorafgaande context bevestigt dat het samen om vier sneetjes gaat.

4. それで十分です。まだオレンジジュースが必要です。

   Dat moet genoeg zijn. We hebben nog sinaasappelsap nodig.

   それで

   daarmee; zo

   十分です

   is voldoende

   まだ

   nog

   オレンジジュース

   sinaasappelsap

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   それで betekent hier “daarmee” of “zo” en verwijst naar wat in de voorafgaande context is vastgesteld. それ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat niet bij de spreker zelf hoort; で markeert hier het middel of de toestand waarmee een resultaat wordt beoordeeld. In deze zin leidt het tot de betekenis “daarmee/zo”. Een bruikbaar patroon is それで十分です = “Daarmee is het voldoende.” 十分です betekent hier “is voldoende”. 十分 is een な-woord (een zelfstandig naamwoordachtig bijvoeglijk woord) en です geeft de beleefde vorm van de bewering. De vorm 十分な staat vóór een zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 十分な時間 = “voldoende tijd”. In それで十分です staat 十分 niet vóór een zelfstandig naamwoord, dus verschijnt 十分な niet. まだ betekent hier “nog”: de behoefte duurt voort of is nog niet vervuld. Het staat vóór de inhoud waarop het betrekking heeft. Bijvoorbeeld: まだ時間があります。 = “Er is nog tijd.” オレンジジュース is het zelfstandige naamwoord “sinaasappelsap”. Het is een leenwoord dat in katakana wordt geschreven. In オレンジジュースが必要です wordt dit woord gemarkeerd met が als datgene wat nodig is; が staat niet in de geselecteerde frase, maar verklaart de verbinding met 必要です. 必要です betekent hier “is nodig” of “nodig zijn”. 必要 is, net als 十分, een な-woord; です maakt de bewering beleefd. De gewone vorm is 必要だ, en vóór een zelfstandig naamwoord staat 必要な, bijvoorbeeld 必要な情報 = “de nodige informatie”. Het noodzakelijke is typisch het onderwerp met が: 水が必要です。 = “Er is water nodig.” Samen vormen まだ + オレンジジュースが必要です de betekenis “Er is nog sinaasappelsap nodig”. Het Japanse onderwerp van “nodig hebben” wordt hier niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt dat natuurlijk als “We hebben nog sinaasappelsap nodig”. De eerste zin それで十分です betekent “Daarmee/zo is het voldoende”, en de tweede zin voegt daaraan toe dat sinaasappelsap nog nodig is.

5. オレンジジュースを見つけられますか。

   Kun je het sinaasappelsap vinden?

   オレンジジュース

   sinaasappelsap

   見つけられますか

   kun je vinden?

   Uitgebreide uitleg

   オレンジジュース betekent hier “sinaasappelsap”. Het is een leenwoord: オレンジ is “sinaasappel” en ジュース is “sap”. In het Japans staat een zelfstandig naamwoord vaak zonder lidwoord of meervoudsuitgang; de context bepaalt of het om sinaasappelsap in het algemeen of een bepaalde hoeveelheid gaat. Voorbeeld: りんごジュースを飲みます。 — “Ik drink appelsap.” 見つけられますか komt van 見つける (“vinden”). 見つけられる is hier de mogelijke vorm: “kunnen vinden”. De vorm ます maakt de uitdrukking beleefd, en か aan het einde maakt er een vraag van. Het is in deze zin dus geen passieve betekenis (“gevonden worden”), maar een vraag naar mogelijkheid. Voorbeeld: 鍵を見つけられますか。 — “Kun je de sleutel vinden?” を staat direct na オレンジジュース en markeert dat woord als het object van 見つけられますか: wat er gevonden kan worden. Samen vormen オレンジジュースを en 見つけられますか de betekenis “Kun je het sinaasappelsap vinden?” De vraag is beleefd en vraagt of de aangesprokene daartoe in staat is.

6. まだです。次の棚を見ましょう。

   Nog niet. Laten we het volgende schap bekijken.

   まだです

   nog niet

   次の

   volgende

   棚

   schap

   見ましょう

   laten we bekijken

   Uitgebreide uitleg

   まだです betekent hier “nog niet”. まだ drukt uit dat iets tot nu toe niet is gebeurd of niet klaar is; です maakt de uitdrukking beleefd. Het onderwerp of de volledige handeling wordt hier niet opnieuw genoemd, maar de vorm kan zelfstandig als antwoord worden gebruikt. 次の betekent “volgende” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 次 betekent “volgende” of “daarna”, en の verbindt dit woord met het volgende zelfstandig naamwoord. In 次の棚 gaat het dus om “het volgende schap”. 棚 betekent “schap” of “plank”, afhankelijk van de concrete situatie. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is 本棚 — “boekenkast”; daarin bepaalt 本 wat voor soort 棚 bedoeld wordt. 見ましょう komt van het werkwoord 見る (“kijken”, “bekijken”). De vorm 見ましょう is de beleefde voorstelvorm: “laten we kijken/bekijken”. De uitgang -ましょう wordt gebruikt om samen een handeling voor te stellen. Bijvoorbeeld: 確認しましょう。 — “Laten we het controleren.” In deze zin staat het partikel を na 棚; dat markeert 次の棚 als datgene wat bekeken wordt. Samen betekent まだです。次の棚を見ましょう。: “Nog niet. Laten we het volgende schap bekijken.” De eerste zin geeft aan dat het gezochte resultaat nog niet bereikt is; daarna stelt de spreker voor om het volgende schap te bekijken.

7. ここで働いている人に聞きましょう。

   Laten we iemand vragen die hier werkt.

   ここで

   hier, op deze plek

   働いている

   werken; werkzaam zijn

   人

   persoon; iemand

   聞きましょう

   laten we vragen

   Uitgebreide uitleg

   ここで betekent hier, op deze plek. で markeert de plaats waar een handeling of activiteit plaatsvindt. In deze zin hoort het bij 働いている: de activiteit werken vindt hier plaats. 働いている komt van 働く (werken). De vorm 〜ている geeft hier een voortdurende of geldende toestand aan: werkzaam zijn of hier werken. Samen met het volgende zelfstandig naamwoord vormt dit een bepaling: ここで働いている人 = de persoon die hier werkt. In het Japans staat zo’n bepaling vóór het zelfstandig naamwoord en is er geen apart betrekkelijk voornaamwoord nodig. 人 betekent persoon of mens. In deze context wordt het door de voorafgaande bepaling nader omschreven: ここで働いている人 betekent iemand die hier werkt. Het partikel に na deze groep markeert de persoon aan wie men iets vraagt. 聞きましょう komt van 聞く. In deze context betekent 聞く vragen; hetzelfde werkwoord kan in andere contexten ook luisteren of horen betekenen. 〜ましょう is de beleefde voorstelvorm: het drukt uit dat de spreker voorstelt om de handeling samen te doen. Het is dus niet alleen een mededeling dat iemand zal vragen. De delen worden in de Japanse volgorde verbonden als ここで + 働いている + 人 + に + 聞きましょう: “laten we het vragen aan iemand die hier werkt.” De vaste vertaling kiest hier voor “iemand”; de Japanse vorm 人 betekent letterlijk “persoon”, terwijl de voorafgaande bepaling specificeert om welke persoon het gaat.