Sap vinden en kiezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、ジュースはどこですか？

   Pardon, waar is het sap?

   すみません

   Pardon / excuseer me

   ジュース

   sap

   どこですか

   waar is het?

   Uitgebreide uitleg

   すみません betekent hier “pardon” en trekt op beleefde wijze de aandacht voordat de vraag begint. Het kan ook als verontschuldiging worden gebruikt; in deze zin is vooral de aanspreekfunctie relevant. ジュース is het Japanse woord voor “sap” en is in katakana geschreven. Het is hier het onderwerp waarnaar de spreker vraagt. In ジュースは markeert は dat onderwerp als gespreksthema: “wat sap betreft …”. どこですか betekent “waar is het?”. どこ is het vraagwoord voor een plaats. です geeft een beleefde nominale formulering, en か maakt van de voorafgaande formulering een vraag. Het onderwerp of de bedoelde zaak hoeft in het tweede deel niet opnieuw te worden genoemd, omdat ジュースは al het thema van de vraag heeft aangegeven. Samen vormen ジュースはどこですか？ de beleefde vraag “Waar is het sap?”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat ジュース hier als het gezochte sap wordt opgevat en dat どこ naar de locatie vraagt. De volledige uiting betekent dus: “Pardon, waar is het sap?”

2. このコーナーにあります。冷たい飲み物の隣です。

   Het staat in dit gedeelte, naast de koude dranken.

   この

   dit

   コーナー

   gedeelte

   にあります

   zich bevinden

   冷たい

   koud

   飲み物

   drank

   の隣

   naast

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst aanwijzend naar iets dat als dichtbij de spreker of als het relevante huidige onderdeel wordt aangewezen. Hier staat het vóór コーナー en betekent het samen “dit”. Japanse aanwijzers veranderen hier niet naar getal of grammaticaal geslacht. コーナー is een leenwoord en betekent hier “gedeelte” of “afdeling”. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om het bedoelde gedeelte. にあります geeft aan waar een niet-levend ding zich bevindt. に markeert de plaats, en あります is de beleefde vorm van ある, “zich bevinden” of “er zijn”, voor niet-levende zaken. Het niet uitgesproken onderwerp kan hier, gezien de voorafgaande vraag en de vaste vertaling, naar het sap verwijzen. Een herbruikbaar patroon is: [plaats] にあります = “het bevindt zich in/op [plaats]”. 冷たい betekent hier “koud” en staat vóór 飲み物 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven: “koude drank(en)”. Het is een Japans i-adjectief; in deze vorm verandert het niet voor mannelijk/vrouwelijk of enkelvoud/meervoud. Als gezegde kan dezelfde eigenschap bijvoorbeeld verschijnen in 飲み物は冷たいです, “De drank is koud.” 飲み物 is het zelfstandig naamwoord voor “drank” of “dranken”. In 冷たい飲み物 staat het beschreven zelfstandig naamwoord na het bijvoeglijk naamwoord, zoals gebruikelijk in deze constructie. の隣 betekent “naast” of “aan de kant van”. の verbindt 飲み物 met het zelfstandig naamwoord 隣: 飲み物の隣 is letterlijk “de naastgelegen plek van de dranken”, dus “naast de dranken”. です is de beleefde koppelvorm na een zelfstandig naamwoord of een zelfstandig naamwoordelijk zinsdeel. Hier volgt het op 冷たい飲み物の隣 en maakt daarvan de beleefde mededeling “is naast de koude dranken”. Het verandert niet naar persoon of getal. Samen betekent het eerste deel このコーナーにあります: “Het bevindt zich in dit gedeelte.” Het tweede deel, 冷たい飲み物の隣です, betekent: “Het is naast de koude dranken.” Het onderwerp wordt in het tweede deel niet herhaald; beide delen beschrijven dezelfde, uit de context begrepen zaak. De volledige uiting is dus: “Het staat in dit gedeelte, naast de koude dranken.”

3. 何がおすすめですか？

   Wat raadt u aan?

   何

   wat

   おすすめ

   aanbeveling; aanbevolen optie

   ですか

   is het?

   Uitgebreide uitleg

   何 betekent hier ‘wat’ en vraagt naar een onbekende zaak of keuze. Het is een vraagwoord; bijvoorbeeld 何を飲みますか。= ‘Wat drinkt u?’ De vorm 何 blijft in deze zin zelf niet zichtbaar veranderen. おすすめ betekent hier ‘aanbevolen optie’ of ‘aanbeveling’. Het kan ook als zelfstandig naamwoord worden gebruikt, zoals in おすすめの飲み物 (‘een aanbevolen drank’). In deze uiting staat het samen met です: iets wordt als aanbeveling voorgesteld. ですか maakt de uiting tot een beleefde vraag. です is de beleefde koppelvorm; か aan het einde markeert hier de vraag. Het is niet op zichzelf een apart Nederlands werkwoord met precies één vaste vertaling. De onderdelen komen samen als 何が おすすめ ですか. が markeert 何 als datgene waarover naar de aanbeveling wordt gevraagd. Letterlijk komt dit neer op ‘Wat is aanbevolen?’, met de natuurlijke betekenis ‘Wat raadt u aan?’ In de gegeven context gaat het om een keuze uit de besproken opties; de zin zelf noemt geen specifiek product.

4. このジュースはさわやかな味で、飲みやすいです。

   Dit sap heeft een frisse smaak en is makkelijk te drinken.

   この

   deze

   ジュース

   sap

   さわやかな

   frisse

   味

   smaak

   飲みやすい

   makkelijk te drinken

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”, dus このジュース is “dit sap”. Het is een aanwijzend woord; de vorm verandert hier niet om het Japanse zelfstandig naamwoord op zichzelf aan te passen. Voorbeeld: この本 = “dit boek”. ジュース is het leenwoord voor “sap”. In このジュース vormt het samen met この de nominale groep “dit sap”. さわやかな betekent hier “fris” en beschrijft 味 (“smaak”). De vorm さわやかな is de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt door een zogenoemd な-bijvoeglijk woord. Na het zelfstandig naamwoord kan dezelfde beschrijving bijvoorbeeld als 味はさわやかです verschijnen: “De smaak is fris.” 味 betekent “smaak”. さわやかな味 betekent letterlijk een “frisse smaak”; さわやかな bepaalt dus het soort smaak, niet het sap rechtstreeks. 飲みやすい betekent hier “makkelijk te drinken”. Het bestaat uit de stam 飲み- van 飲む (“drinken”) plus -やすい, een patroon dat aangeeft dat iets gemakkelijk is om te doen: V-stam + やすい. De vorm 飲みやすい is zelf een い-bijvoeglijk woord; de い hoort bij やすい, niet bij 飲む. Het tegenovergestelde patroon is V-stam + にくい, “moeilijk om te doen”, bijvoorbeeld 読みにくい = “moeilijk te lezen”. で na さわやかな味 verbindt dit eerste beschreven deel met het volgende deel. In deze zin presenteert het de frisse smaak en daarna de eigenschap dat het sap gemakkelijk te drinken is. Het slot です maakt de uiting beleefd; het verandert de inhoud van 飲みやすい niet. Samen betekent このジュースはさわやかな味で、飲みやすいです。: “Dit sap heeft een frisse smaak en is makkelijk te drinken.”

5. では、そのボトルにします。

   Dan neem ik die fles.

   では

   dan

   その

   die/dat

   ボトル

   fles

   にします

   kiezen voor

   Uitgebreide uitleg

   では geeft hier de overgang naar een beslissing weer: “dan” of “goed, dan”. Het is een vaste, korte gesprekspartikelvorm die vaak aan het begin staat wanneer iemand op basis van de voorafgaande informatie een keuze maakt. In een andere context kan では ook andere functies hebben, maar hier markeert het de volgende keuze. その betekent hier “die/dat” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. De vorm zelf drukt een aanwijzende relatie uit; het vaste materiaal identificeert niet zelfstandig wie of wat als referentie bedoeld is. In そのボトル verwijst de volledige woordgroep volgens de vertaling naar “die fles”. Vergelijk voor hergebruik: その本 betekent “dat boek”. ボトル is een zelfstandig naamwoord voor “fles”, een leenwoord. Het benoemt hier het gekozen voorwerp. Het voorafgaande その maakt er de bepaalde woordgroep そのボトル van: “die fles”. にします bestaat uit に plus します, de vorm van する die hier bij de beleefde stijl hoort. Na een zelfstandig naamwoord drukt Xにする uit dat men voor X kiest of X als beslissing neemt. De betekenis is dus niet letterlijk alleen “doen”, maar in deze constructie “voor X kiezen”. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker zelf de keuze maakt. Voorbeeld: コーヒーにします。— “Ik kies koffie.” Samen vormen そのボトルにします en では de betekenis: “Dan neem ik die fles.” では verbindt de keuze met de voorafgaande situatie, そのボトル benoemt de aangewezen fles en にします presenteert die fles als de keuze van de spreker. De beleefde vorm maakt de uiting geschikt voor een gewone beleefde interactie.