Een kortere rij bij de kassa kiezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ほかに何か必要ですか。

   Hebben we nog iets nodig?

   ほかに

   nog; daarnaast

   何か

   iets

   必要ですか

   nodig zijn?

   Uitgebreide uitleg

   ほかに betekent hier “nog / daarnaast” en markeert iets buiten wat al genoemd of geregeld is. Het woord ほか betekent “iets anders” of “de rest”; に geeft hier de relevante aanvullende sfeer aan. Samen is ほかに een herbruikbaar patroon voor “nog meer / daarnaast”. 何か betekent “iets”. 何 is het vraagwoord “wat”, en か maakt er in deze combinatie een onbepaald woord van: niet “wat?”, maar “iets”. Vergelijk bijvoorbeeld 何か食べます — “Ik eet iets.” Zonder か zou 何 in een gewone vraag juist “wat” betekenen. 必要ですか vraagt of iets nodig of noodzakelijk is. 必要 is het woord voor “nodig/noodzakelijk” en です is de beleefde vorm van de koppelwerkwoordelijke predicatie; か maakt de uiting tot een vraag. Het vaste patroon X は必要ですか betekent “Is X nodig?” In deze zin wordt X niet apart genoemd, omdat 何か het bedoelde “iets” uitdrukt. Samen vormen de delen ほかに + 何か + 必要ですか: “Is er nog iets nodig?” De vaste vertaling maakt duidelijk dat de vraag inclusief de spreker wordt opgevat als “Hebben we nog iets nodig?”; de Japanse zin vraagt letterlijk of er daarnaast nog iets noodzakelijk is. De beleefde vorm maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde gebruikssituatie.

2. これで全部だと思います。

   Ik denk dat dat alles is.

   これで

   hiermee

   全部

   alles

   だと思います

   denk ik

   Uitgebreide uitleg

   これで betekent hier “hiermee” of “met dit”. これ is een aanwijzend woord voor iets dat als “dit” wordt aangewezen; de specifieke zaak waarnaar het verwijst, wordt in deze zin niet zelfstandig benoemd. で markeert hier het middel of de toestand waarmee iets wordt afgerond. Een bruikbaar patroon is これで + ...: “hiermee is ...” of “hiermee heb ik ...”. 全部 betekent “alles” of “het geheel”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook als predicaat worden gebruikt, zoals in 全部です — “het is alles / alles is compleet”. Het tegenovergestelde is bijvoorbeeld 一部 (“een deel”), maar dat is niet hetzelfde als een gewone ontkenning. だと思います is een beleefde manier om een mening of inschatting uit te drukken: “ik denk dat ...”. だ is de gewone copula in de vorm die vóór と staat; と markeert hier de inhoud van de gedachte als geciteerde inhoud; 思います is de beleefde vorm van 思う (“denken”). Het patroon ...だと思います betekent letterlijk ongeveer “ik denk: het is ...”. Een voorbeeld is 簡単だと思います。 — “Ik denk dat het gemakkelijk is.” In de Japanse volgorde komt de inhoud van de gedachte vóór het werkwoord 思います: これで全部だ (“hiermee is het alles/compleet”) + と思います (“ik denk dat ...”). Samen betekent これで全部だと思います。: “Ik denk dat dat alles is.” De beleefde vorm 思います maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

3. では、レジに行きましょう。

   Dan gaan we naar de kassa.

   では

   dan / goed dan

   レジ

   kassa

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   では sluit hier aan op de voorafgaande gedachte: “dan” of “goed dan”. Het is een overgang naar de volgende stap; het geeft op zichzelf geen plaats of handeling aan. レジ betekent hier “kassa”. Dit is een zelfstandig naamwoord. Het kan in een andere context ook naar het kassagedeelte of de betaalbalie verwijzen, maar hier gaat het om de bestemming. 行きましょう komt van 行く (“gaan”). De vorm 〜ましょう is de beleefde wilsvorm: de spreker stelt voor dat spreker en gesprekspartner samen iets doen, dus “laten we gaan”. Het is niet dezelfde vorm als een bevel aan alleen de gesprekspartner. Voorbeelden: 食べましょう = “laten we eten”; 休みましょう = “laten we rusten”. In レジに行きましょう markeert に de bestemming van het gaan: “naar de kassa gaan”. Samen met では betekent de volledige uiting: “Dan gaan we naar de kassa.” De formulering is beleefd en geschikt om gezamenlijk de volgende handeling voor te stellen.

4. 列が長いです。

   De rij is lang.

   列

   rij

   長い

   lang

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   列 betekent hier “rij” of “wachtrij”: de rij waar mensen wachten, zoals ook uit de vaste vertaling blijkt. Het zelfstandig naamwoord kan in andere contexten ook een lijn of een reeks aanduiden; de context van de kassa maakt hier de betekenis “rij” duidelijk. 長い betekent hier “lang”. Dit is de woordenboekvorm van het i-adjectief 長い; in deze vorm staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord en beschrijft het de rij. De tegenstelling is 短い (“kort”), zoals in het vervolg van de context. Voorbeeld: この道は長いです。 — “Deze weg is lang.” です maakt de uitspraak beleefd en vormt hier samen met 長い een beleefde mededeling. Bij een i-adjectief zoals 長い is geen afzonderlijk equivalent van “is” nodig voor de grammaticale predicatie; です voegt vooral de beleefde stijl toe. Een beleefde ontkenning gebruikt bijvoorbeeld 長くないです — “het is niet lang.” Samen volgt de zin het patroon zelfstandig naamwoord + beschrijving + です: 列 (“de rij”) wordt door 長い (“lang”) beschreven, en です maakt de hele mededeling beleefd. De volledige betekenis is daarom: “De rij is lang.”

5. あそこのレジのほうが、列が短いです。

   Bij de kassa daar is de rij korter.

   あそこの

   daar

   レジ

   kassa

   のほうが

   de ...-kant is meer in de vergelijking

   列

   rij

   短い

   kort

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   あそこの betekent hier “daar” en bepaalt welk zelfstandig naamwoord volgt: あそこのレジ is “de kassa daar”. あそこ is de plaatsaanduiding voor een plek op afstand; の verbindt die plaatsaanduiding met het volgende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: あそこの店 — “de winkel daar”. レジ betekent “kassa” of “kassabalie”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat hier na あそこの in de combinatie “de kassa daar”. のほうが markeert in een vergelijking de optie of kant die sterker naar voren komt. Hier wordt de kassa daar met een andere kassa vergeleken: bij die kassa is de rij korter. Een bruikbaar patroon is AのほうがBより… — “A is …er dan B”; het vergelijkingspunt kan, zoals hier, uit de context blijken. 列 betekent “rij”, in deze context een rij wachtende mensen. Het is het onderwerp van de beschrijving die erop volgt. Voorbeeld: 列が長いです。 — “De rij is lang.” 短い betekent hier “kort” en beschrijft de lengte van 列. Dit is een zogenoemd i-adjectief: de vorm 短い kan rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in 短い列 — “een korte rij”. De vergelijkende betekenis in deze zin ontstaat door のほうが, niet doordat 短い zelf van vorm verandert. です maakt de uitspraak beleefd. Samen met het i-adjectief vormt 短いです een beleefde beschrijving: “is kort”. Hier draagt です niet zelfstandig de volledige betekenis van een Nederlands werkwoord “zijn”; het voegt beleefdheid toe aan de beschrijving. Samen vormen あそこのレジのほうが (“de kassa daar is de vergelijkingsoptie”) en 列が短いです (“de rij is kort”) de betekenis: “Bij de kassa daar is de rij korter.”

6. あそこに並びましょう。

   Laten we daar in de rij gaan staan.

   あそこに

   daar

   並びましょう

   laten we in de rij gaan staan

   Uitgebreide uitleg

   あそこに betekent hier “daar”, op de plaats waar de handeling zal plaatsvinden. あそこ is een aanwijzend woord voor een plaats op enige afstand van de spreker; に markeert hier de plaats waar men gaat staan of zich in een rij opstelt. Voorbeelden: ここに並びます。 — “Ik ga hier in de rij staan.” あそこに置いてください。 — “Zet het daar neer.” 並びましょう komt van het werkwoord 並ぶ, “in een rij staan” of “zich aansluiten”. Dit werkwoord is onovergankelijk: het beschrijft dat iemand zelf in de rij gaat staan, niet dat iemand iets in een rij zet. De vorm 並びましょう is de beleefde voorstelvorm op -ましょう: de spreker stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) het samen doen. Een gewone mededeling is bijvoorbeeld ここに並びます。 — “Ik ga hier in de rij staan.” Samen vormen あそこに並びましょう。 de herbruikbare patroonzin “[plaats]に [werkwoord in -ましょう]”: “Laten we bij/op [plaats] gaan …”. In deze zin is de plaats “daar” en is de voorgestelde handeling in de rij gaan staan. De vertaling “Laten we daar in de rij gaan staan” geeft die volledige betekenis natuurlijk weer. In de voorafgaande context gaat het om een rij bij een kassa, wat de interpretatie van 並ぶ als “in de rij gaan staan” ondersteunt.