De juiste bus vinden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. バスが来ました。

   De bus is er.

   バス

   bus

   来ました

   is aangekomen

   Uitgebreide uitleg

   バス betekent hier “bus”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japanse woord is een leenwoord en verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: バスを待ちます。 = “Ik wacht op de bus.” 来ました betekent hier dat de bus is aangekomen en er nu is. De vorm komt van 来る (kuru, “komen”): 来ました is de beleefde verleden vorm, een bevestigende mededeling. Het onderwerp van 来る is degene of datgene dat komt; in deze zin is dat バス. Voorbeeld: 先生が来ました。 = “De leraar is gekomen.” Samen vormen バスが来ました。 de betekenis “De bus is er.” が markeert バス als het onderwerp van de mededeling, en 来ました drukt de beleefde vaststelling uit dat hij is gekomen. De punt 。 sluit de zin af.

2. このバスでいいと思いますか。

   Denk je dat dit de juiste bus is?

   この

   deze

   バス

   bus

   で

   als gekozen optie / hiermee

   いい

   goed / geschikt

   と思いますか

   denk je dat ...?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier ‘deze’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Het hoort bij de demonstratieve reeks この + zelfstandig naamwoord, tegenover これ wanneer het zelfstandig naamwoord niet wordt genoemd. Voorbeeld: この本 — ‘dit boek’. バス betekent hier ‘bus’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met bepalingen worden gecombineerd, bijvoorbeeld このバス — ‘deze bus’. で heeft hier niet de vervoermiddelbetekenis ‘met’. In het patroon Nでいい markeert het N als de gekozen of aanvaardbare optie: このバスでいい betekent ‘deze bus is goed / deze bus voldoet’. Dat is anders dan bijvoorbeeld バスで行きます, waar で het vervoermiddel markeert: ‘Ik ga met de bus.’ Voorbeeld: これでいいです。 — ‘Dit is goed zo.’ いい betekent hier ‘goed’ in de zin van ‘geschikt’ of ‘voldoende’. Dit is het Japanse i-adjectief waarvan de belangrijke vormen よくない — ‘niet goed / niet geschikt’ — en よかった — ‘was goed’ — zijn. Voorbeeld: この席でいいです。 — ‘Deze plaats is goed zo.’ と思いますか vormt een beleefde vraag met het patroon と思う — ‘denken dat ...’. 思います is de beleefde vorm van 思う, en か maakt de uiting tot een vraag. Hier wordt, overeenkomstig de vaste vertaling, gevraagd of de aangesprokene dit vindt; ‘je’ staat niet afzonderlijk in de Japanse zin. Voorbeeld: 明日だと思いますか。 — ‘Denk je dat het morgen is?’ Samen vormen このバスでいい en と思いますか de vraag of deze bus als keuze geschikt is: このバスでいいと思いますか。 betekent ‘Denk je dat dit de juiste bus is?’

3. 乗る前に運転手さんに聞きましょう。

   Laten we het aan de chauffeur vragen voordat we instappen.

   乗る

   instappen

   前に

   voordat

   運転手さん

   chauffeur

   聞きましょう

   laten we vragen

   Uitgebreide uitleg

   乗る betekent hier ‘instappen’ of ‘rijden’ in de zin van ergens op/in gaan. De vorm is de gewone niet-verleden vorm van 乗る; vóór 前に wordt deze vorm gebruikt. Het onderwerp van 乗る wordt in deze vaste zin niet afzonderlijk genoemd, dus de vertaling maakt alleen duidelijk dat het om instappen gaat. Voorbeeld: バスに乗る。 — ‘Ik stap in de bus.’ Het doel of voertuig staat hierbij met に. 前に betekent ‘voordat’ wanneer het na een werkwoordsvorm staat: [werkwoord in de gewone vorm] + 前に. 乗る前に betekent dus letterlijk ‘vóór het instappen’. 前 is het zelfstandige naamwoord ‘voorkant’ of ‘ervoor’; met に vormt het hier de tijdsbepaling ‘voordat’. 運転手さん betekent hier ‘de chauffeur’. 運転手 is het woord voor chauffeur/bestuurder, en さん is een beleefde aanspreekvorm achter een naam of beroep. Het is geen deel van het beroep zelf. In deze zin staat 運転手さん met に: dat markeert de persoon aan wie men iets vraagt. Voorbeeld: 店員さんに聞きます。 — ‘Ik vraag het aan de winkelmedewerker.’ 聞きましょう is de beleefde aansporende vorm van 聞く, ‘vragen’ of ‘luisteren’. Hier past de betekenis ‘vragen’. De vorm 〜ましょう drukt een voorstel uit, vergelijkbaar met ‘laten we …’. De stam 聞き- verschijnt vóór ましょう. Voorbeeld: 一緒に行きましょう。 — ‘Laten we samen gaan.’ Samen is 乗る前に de tijdsbepaling ‘voordat we instappen’, 運転手さんに de aanduiding van de aangesproken persoon, en 聞きましょう het beleefde voorstel ‘laten we vragen’. De vaste vertaling maakt de bedoelde betekenis compleet: ‘Laten we het aan de chauffeur vragen voordat we instappen.’

4. すみません、このバスは駅に行きますか。

   Pardon, gaat deze bus naar het station?

   すみません

   pardon; excuseer

   この

   deze

   バス

   bus

   駅

   station

   行きます

   gaat

   か

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   すみません betekent hier “pardon” of “neemt u me niet kwalijk” en wordt gebruikt om iemand beleefd aan te spreken. Het kan ook als verontschuldiging worden gebruikt; in deze zin is het vooral een beleefde aanspreekvorm. この betekent “deze” en staat vóór een zelfstandig naamwoord: このバス = “deze bus”. Het is een aanwijzend woord dat niet zelfstandig als “deze” kan worden gebruikt; daarvoor gebruikt het Japans bijvoorbeeld これ wanneer het bedoelde ding niet direct door een zelfstandig naamwoord wordt gevolgd. バス betekent “bus”. Japanse woorden worden in schrift niet noodzakelijk met spaties van elkaar gescheiden, maar この, バス, は, 駅, に, 行きます en か zijn hier afzonderlijke onderdelen. 駅 betekent “station”. In 駅に krijgt het de bestemmingsmarkering に: 駅に行く betekent “naar het station gaan”. に drukt hier dus niet simpelweg een plaats waar iets gebeurt uit, maar het doel of de bestemming van de beweging. 行きます betekent hier “gaat”. De basisvorm is 行く (“gaan”); 行きます is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan afhankelijk van de context een huidige gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken. In deze vraag gaat het om de route of bestemming van de bus. は markeert in このバスは het gespreksonderwerp; dat onderwerp is hier de bus die als degene wordt begrepen die gaat. か staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het is geen zelfstandig woord voor “vraag”, maar een vraagpartikel. Het patroon XはYに行きますか kan worden hergebruikt voor “Gaat X naar Y?”; bijvoorbeeld この電車は東京に行きますか。 = “Gaat deze trein naar Tokio?” Samen bestaat de zin uit een beleefde aanspreking, het gespreksonderwerp このバスは (“deze bus”), de bestemming 駅に (“naar het station”), en 行きますか (“gaat hij?”). De volledige betekenis is daarom: “Pardon, gaat deze bus naar het station?”

5. 駅が最後のバス停です。

   Het station is de laatste halte.

   駅

   station

   最後の

   laatste

   バス停

   bushalte

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   駅 betekent hier “station”. Het is een zelfstandig naamwoord. Dezelfde vorm kan in andere zinnen ook met een plaatsaanduiding worden gecombineerd, bijvoorbeeld 駅に行きます = “naar het station gaan”; に geeft daar de bestemming aan. 最後の betekent “laatste”. 最後 is het zelfstandig naamwoord “het einde / de laatste plaats”, en の verbindt dit met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt: 最後のバス停 = “de laatste bushalte”. Zonder の zou 最後 hier niet op deze manier rechtstreeks als bepaling vóór バス停 staan. Voorbeeld: 最後の電車 = “de laatste trein”. バス停 betekent “bushalte”. Dit is één zelfstandig naamwoord voor de halte van een bus, niet alleen het woord voor “bus”. Voorbeeld: バス停は駅の近くです。 = “De bushalte is bij het station.” です is hier de beleefde koppelvorm: het verbindt het onderwerp met de nominale bepaling 最後のバス停. In deze zin krijgt het de betekenis “is”. Het is geen apart werkwoord voor een handeling. De structuur AはBです is een herbruikbaar patroon voor “A is B”; bijvoorbeeld これは駅です。 = “Dit is een station.” Samen vormt de zin 駅が最後のバス停です。 de betekenis: “Het station is de laatste halte.” 駅が markeert het station als het onderwerp van de mededeling; 最後のバス停 benoemt wat het station is, namelijk de laatste bushalte. です maakt de nominale gelijkstelling beleefd. In de gegeven vertaling wordt バス停 natuurlijk weergegeven als “halte”, omdat het om een bushalte gaat.

6. それなら、このバスでいいですね。

   Dan is dit de juiste bus.

   それなら

   dan; als dat zo is

   この

   deze

   バス

   bus

   で

   met deze keuze; hiermee

   いい

   goed; geschikt

   です

   beleefde afsluiting

   ね

   toch; hè

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan; als dat zo is”. Het verwijst naar de vooraf gegeven situatie en maakt daarvan de voorwaarde voor wat volgt. Het patroon Xなら kan worden gebruikt voor “als het om X gaat” of “als X zo is”; それ is hier het aanwijzende element “dat”. この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. In このバス gaat het volgens de vaste vertaling om deze bus. この verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. Ter vergelijking: その betekent vaak “die bij jou” of “die zojuist genoemd is”, en あの “die daar”. バス is het zelfstandige naamwoord “bus”, een leenwoord. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen aparte meervoudsvorm; het getal wordt uit de context afgeleid. で heeft hier niet de betekenis “met” als vervoersmiddel. In het patroon Nでいい markeert het N als een geschikte of aanvaardbare keuze: このバスでいい betekent “deze bus is goed/geschikt” of “deze bus volstaat”. Dat verschilt van het vervoerspatroon バスで行く, “met de bus gaan”. いい is het i-adjectief “goed”. In deze zin betekent het “geschikt” of “de juiste keuze”. Een herbruikbaar patroon is これでいい, “zo is het goed” of “dit volstaat”. De negatieve vorm is よくない, “niet goed/niet geschikt”; よい is een formelere variant van いい. です volgt hier op het predicatieve adjectief いい en maakt de formulering beleefd: いいです betekent “is goed/geschikt” in beleefde stijl. De inhoudelijke beoordeling zit in いい; です geeft de beleefde afsluiting. ね is een zinsfinale partikel. Hier presenteert het de uitspraak als een bevestiging of gedeelde conclusie, ongeveer “toch?” of “hè?”. Samen vormt それなら、このバスでいいですね de betekenis “Als dat zo is, is deze bus geschikt, hè?”. Volgens de vaste vertaling is de natuurlijke bedoelde betekenis: “Dan is dit de juiste bus.”

7. 乗って、もっと中へ行きましょう。

   Laten we instappen en verder naar binnen gaan.

   乗って

   stap in

   もっと

   verder

   中

   binnenkant

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   乗って komt van 乗る en betekent hier “instappen/opstappen”, passend bij de bus uit de context. De vorm 乗って is de te-vorm: die kan handelingen verbinden, zodat de betekenis hier “stap in en …” wordt. Voor “gaan zitten” of “gaan staan” gebruikt Japans andere werkwoorden; 乗る gaat om op of in een vervoermiddel stappen. もっと versterkt een vergelijking of richting: “meer”, en in deze zin natuurlijk “verder”. Het zegt dat de beweging verder naar binnen moet gaan dan de huidige positie. Bijvoorbeeld: もっと右へ行ってください。 — “Ga alstublieft verder naar rechts.” 中 betekent hier “de binnenkant” of “binnen”. In 中へ geeft het partikel へ de richting aan: naar binnen. 中 kan in andere contexten ook “midden” betekenen; de combinatie met へ en de vaste vertaling ondersteunen hier de betekenis “naar binnen”. 行きましょう komt van 行く (“gaan”). De vorm 〜ましょう is de beleefde aansporende vorm: “laten we …” of, afhankelijk van de situatie, een beleefd voorstel om samen iets te doen. Hier is het werkwoord 行く dat deze vorm draagt; 行きましょう betekent dus “laten we gaan”. Samen vormen de delen 乗って、もっと中へ行きましょう。 de reeks “stap in en laten we verder naar binnen gaan”. De komma verbindt de eerste handeling met het voorstel daarna. De zin drukt een gezamenlijke aansporing uit om eerst in te stappen en vervolgens verder naar binnen te gaan.

8. 私は真ん中の近くに立ちます。

   Ik ga in het midden staan.

   私は

   ik, als gespreksonderwerp

   真ん中

   midden

   近くに

   in de buurt van

   立ちます

   ga staan

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (watashi, ‘ik’) en は (wa), de topicmarkeerder. Het maakt ‘ik’ tot het onderwerp van de mededeling, zonder dat は op zichzelf bewijst dat 私 de grammaticale subjectfunctie heeft. 私 is een gewone eerste-persoonsvorm; deze vorm verandert hier niet voor getal of geslacht. 真ん中 betekent ‘het midden’ of ‘het centrale gedeelte’ en is een zelfstandig naamwoord. In 真ん中の近く verbindt の dit woord met 近く: letterlijk ‘de nabijheid van het midden’, dus ‘in de buurt van het midden’. 近く betekent hier ‘in de buurt’ en geeft nabijheid aan, niet noodzakelijk een exact punt in het midden. Voorbeeld: 駅の近く betekent ‘in de buurt van het station’. 立ちます is de beleefde niet-verleden vorm van 立つ (tatsu, ‘staan’ of ‘gaan staan’). De niet-verleden vorm kan, afhankelijk van de context, een huidige of algemene situatie en een toekomstige of voorgenomen handeling uitdrukken. Hier past de lezing ‘ik ga staan’, zoals ook in de vaste Nederlandse vertaling. 立ち- is de vorm van 立つ die vóór ます verschijnt; ます maakt de formulering beleefd. Voorbeeld: ここに立ちます。 — ‘Ik ga hier staan.’ De bouw is 私は + 真ん中の近くに + 立ちます: ‘Ik ga in de buurt van het midden staan.’ に markeert hier de plaats waar de handeling of nieuwe positie plaatsvindt. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit weer als ‘Ik ga in het midden staan’; het Japanse 近く specificeert daarbij dat het om de buurt van het midden gaat. De hele zin is dus een beleefde mededeling van waar de spreker gaat staan.