Haasten naar het perron | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今日は道がとても混んでいます。

   De weg is vandaag echt druk.

   今日は

   vandaag

   道

   weg

   とても

   heel erg

   混んでいます

   is druk

   Uitgebreide uitleg

   今日は betekent hier “vandaag” en zet vandaag als tijdsthema neer. 今日 is het zelfstandig naamwoord “vandaag”; は markeert het onderwerp of thema. Bijvoorbeeld: 今日は休みです。 — “Vandaag ben ik vrij.” 道 betekent hier “weg”. Het woord kan, afhankelijk van de context, ook een pad of route aanduiden. Het is een zelfstandig naamwoord; het krijgt in deze zin geen zichtbare meervoudsvorm. Bijvoorbeeld: 道が広いです。 — “De weg is breed.” とても betekent “heel erg” of “zeer” en versterkt het daaropvolgende woord of de daaropvolgende uitdrukking. Het is hier geen onderdeel van 混んでいます; samen drukken ze uit dat de weg in sterke mate druk is. Bijvoorbeeld: とても寒いです。 — “Het is heel koud.” 混んでいます komt van het werkwoord 混む, “vol raken” of “druk/bezet zijn”. De vorm 混んで is de verbindingsvorm van 混む, en います geeft hier een aanhoudende toestand weer: de weg verkeert momenteel in een drukke of verstopte toestand. De volledige vorm is beleefd. Dit is niet hetzelfde als het adjectief 忙しい, dat meestal “druk” betekent voor iemands bezigheden of agenda. Bijvoorbeeld: 電車が混んでいます。 — “De trein is druk.” Samen geeft 今日は道がとても混んでいます。 letterlijk de structuur “Wat vandaag betreft: de weg verkeert in een zeer drukke toestand.” Natuurlijk vertaald betekent dit: “De weg is vandaag echt druk.”

2. ラッシュアワーが始まりました。

   De spits is begonnen.

   ラッシュアワー

   spits

   始まりました

   is begonnen

   Uitgebreide uitleg

   ラッシュアワー betekent hier «spits». Het is een zelfstandig naamwoord, gevormd uit een leenwoord; het verwijst naar de periode waarin het verkeer of openbaar vervoer druk is. In een andere zin kan het bijvoorbeeld het onderwerp zijn: ラッシュアワーは七時です。 — «De spits is om zeven uur.» 始まりました betekent hier «is begonnen». De basisvorm is 始まる («beginnen»), een onovergankelijk werkwoord: het onderwerp is datgene wat begint. 始まりました is de beleefde bevestigende verleden/totstandgekomen vorm: 始まり + ました. De vorm geeft hier aan dat het begin heeft plaatsgevonden en dus voltooid is. Vergelijk 始まります — «begint / zal beginnen» — met 始まりました — «is begonnen». Samen vormen ラッシュアワーが始まりました。 de betekenis «De spits is begonnen.» が markeert ラッシュアワー als het onderwerp van 始まりました; ました maakt de mededeling beleefd en plaatst het begin in het verleden. De punt 。 sluit de zin af.

3. まだ次の電車に間に合いますか。

   Kunnen we de volgende trein nog halen?

   まだ

   nog

   次の

   volgende

   電車

   trein

   間に合いますか

   op tijd lukken?

   Uitgebreide uitleg

   まだ betekent hier ‘nog’: het geeft aan dat de mogelijkheid op dit moment nog bestaat. Het is een bijwoord en staat vaak vóór datgene waarop de tijdsbetekenis betrekking heeft. Voorbeeld: まだ大丈夫です。— ‘Het gaat nog goed.’ 次の betekent ‘volgende’. 次 betekent ‘volgende’ of ‘de volgende in een reeks’; met の modificeert het het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het is dus een herbruikbaar patroon: 次の + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 次の駅 — ‘het volgende station’. 電車 betekent ‘trein’, in het bijzonder een elektrische trein op het spoor. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat door 次の wordt bepaald: 次の電車 betekent ‘de volgende trein’. Voorbeeld: 電車が来ます。— ‘De trein komt.’ 間に合いますか is de beleefde vraagvorm van 間に合う, ‘op tijd zijn’ of ‘iets op tijd halen’. De vorm 間に合います is de beleefde niet-verleden vorm; か maakt er een vraag van. Met に wordt aangegeven waarvoor of voor welke gelegenheid men op tijd is, zoals in 8時のバスに間に合います — ‘Ik haal de bus van acht uur op tijd.’ Samen vormen de delen まだ + 次の電車に + 間に合いますか: ‘Kunnen we de volgende trein nog halen?’ Het onderwerp is in het Japans niet uitgesproken; volgens de vaste vertaling gaat het hier om ‘we’. に markeert bij 間に合う de trein of gelegenheid waarvoor men op tijd is. De beleefde vraagvorm maakt de zin geschikt voor een normale beleefde vraag.

4. 間に合うはずです。駅はすぐ先です。

   Dat moet lukken. Het station is vlak voor ons.

   間に合う

   op tijd zijn; het halen

   はずです

   zou moeten

   駅

   station

   すぐ先

   vlak verderop

   Uitgebreide uitleg

   間に合う betekent hier dat iets op tijd lukt of gehaald wordt. De vorm is de woordenboekvorm en kan na een naamwoord of tijdsaanduiding staan: 電車に間に合う = een trein op tijd halen. In de vorige vraag gaat het om de volgende trein; hier blijft het onderwerp van wat op tijd gehaald wordt onuitgesproken. はずです drukt een verwachting uit die de spreker als goed onderbouwd beschouwt: “dat zou moeten lukken”. はず is een zelfstandig naamwoordachtig patroon voor wat volgens de omstandigheden verwacht wordt; です maakt de formulering beleefd. Dit is niet hetzelfde als een bevel of absolute zekerheid. Het patroon werkwoord in de gewone vorm + はずです is breed herbruikbaar, bijvoorbeeld: 彼は来るはずです。 — “Hij zou moeten komen.” 駅 betekent “station”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 駅は markeert は het station als gespreksonderwerp. De vorm van 駅 verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. すぐ先 betekent letterlijk een plek die meteen verderop ligt, en betekent hier “vlak voor ons” of “vlak verderop”. すぐ geeft nabijheid of directheid aan, terwijl 先 het verdere punt of de plaats vóór/voorbij het huidige punt aanduidt. Samen vormen ze een compacte plaatsaanduiding. Bijvoorbeeld: 店はすぐ先です。 — “De winkel is vlak verderop.” In de eerste zin vormen 間に合う en はずです samen de verwachting dat het op tijd zal lukken: “Dat moet lukken.” In de tweede zin wordt 駅 met は als onderwerp gemarkeerd en wordt met すぐ先です gezegd dat het station vlak verderop is: “Het station is vlak voor ons.”

5. 今、入口が見えます。

   Ik kan de ingang nu zien.

   今

   nu

   入口

   ingang

   見えます

   kan zien; is zichtbaar

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en staat als tijdsbepaling aan het begin. Het verwijst naar het huidige moment. Voorbeeld: 今、行きます。 — “Ik ga nu.” 入口 is het zelfstandig naamwoord voor “ingang”. Het functioneert hier als één woord voor de plaats waar je naar binnen gaat. Voorbeeld: 入口はここです。 — “De ingang is hier.” 見えます is de beleefde niet-verleden vorm van 見える. 見える beschrijft dat iets zichtbaar is of door iemand kan worden waargenomen; het verschilt van 見ます, dat de handeling van kijken of zien uitdrukt. In deze zin is 入口 het onderwerp van 見える, gemarkeerd door が. 見えます drukt hier beleefd de huidige situatie uit. Voorbeeld: 山が見えます。 — “Ik kan de berg zien.” Samen vormen 今 en 入口が見えます de betekenis: “Nu kan ik de ingang zien.” Het Japanse onderwerp van 見えます wordt niet expliciet genoemd; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker degene is die de ingang kan zien. De beleefde vorm past bij neutrale, beleefde communicatie.

6. すぐにホームへ行きましょう。

   Laten we meteen naar het perron gaan.

   すぐに

   meteen

   ホーム

   perron

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   すぐに betekent hier “meteen” of “direct”. Het is een bijwoord en geeft aan dat de handeling zonder uitstel gebeurt. Voorbeeld: すぐに来てください。 — “Kom alstublieft meteen.” ホーム betekent hier “perron”. Dit is een zelfstandig naamwoord; in deze stationscontext verwijst het naar het perron waar de trein binnenkomt. Voorbeeld: ホームで待ちます。 — “Ik wacht op het perron.” 行きましょう betekent “laten we gaan”. De vorm is gebaseerd op het werkwoord 行く (“gaan”). 行きましょう is de beleefde aansporende vorm: de spreker stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) samen gaan. De vorm 行きます betekent daarentegen eenvoudig “gaat” of “ga” in beleefde stijl, zonder deze aansporende betekenis. Voorbeeld: 一緒に行きましょう。 — “Laten we samen gaan.” Samen vormen de delen すぐに + ホームへ + 行きましょう: “Laten we meteen naar het perron gaan.” へ markeert hier de richting (“naar”); het staat direct na ホーム. De context over de zichtbare ingang en de trein die al binnenkomt past bij deze concrete bestemming en de urgentie van het voorstel. De zin is een beleefde, directe uitnodiging om samen naar het perron te gaan.

7. もう電車が入ってきています。

   De trein komt al binnen.

   もう

   al

   電車

   trein

   入ってきています

   komt binnen

   Uitgebreide uitleg

   もう betekent hier ‘al’: het geeft aan dat de beschreven gebeurtenis inmiddels aan de gang is. Het kan ook bij andere werkwoorden staan, bijvoorbeeld もう始まっています。 — ‘Het is al begonnen.’ 電車 betekent ‘trein’, in het bijzonder een trein als vervoermiddel. Het is een zelfstandig naamwoord; het verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Bijvoorbeeld: 電車を待ちます。 — ‘Ik wacht op de trein.’ 入ってきています is de beleefde vorm van 入ってくる (‘binnenkomen’) met 〜ています. De vorm 入って is de te-vorm van 入る; くる (‘komen’) voegt het idee toe dat de beweging naar de spreker of het relevante gezichtspunt toe gaat. 〜ています presenteert de handeling als gaande, zodat dit hier betekent dat de trein bezig is binnen te komen. De beleefde slotvorm ます maakt de zin geschikt voor een neutraal beleefde context. Vergelijk 入っていきます — ‘gaat naar binnen’ — waarbij de beweging juist van het gezichtspunt af wordt voorgesteld. Samen vormen もう, 電車が en 入ってきています de betekenis van もう電車が入ってきています。: ‘De trein komt al binnen.’ が markeert 電車 als datgene waarvan de beschreven beweging geldt. De zin beschrijft dus de actuele, naar het relevante gezichtspunt toe gerichte binnenkomst van de trein; もう benadrukt dat dit inmiddels gebeurt.

8. 近くにいてください。一緒に乗ります。

   Blijf dicht bij mij, dan stappen we samen in.

   近くに

   dichtbij

   いてください

   blijf alstublieft

   一緒に

   samen

   乗ります

   instappen

   Uitgebreide uitleg

   近くに betekent hier “dichtbij”. 近く is de vorm van het zelfstandig naamwoord/na-bijwoord 近く (“nabijheid, dichtbij”); に markeert hier de plaats of toestand waarin iemand moet blijven. Samen vormt dit het patroon 近くにいる — “dichtbij zijn/blijven”. いてください is een beleefd verzoek: “blijf alstublieft” of “wees alstublieft”. Het komt van いる, het werkwoord voor het aanwezig zijn of blijven van een levend wezen. De te-vorm is いて; met ください maakt die een verzoek. De combinatie 近くにいてください betekent dus dat de aangesprokene dichtbij de spreker moet blijven. De specifieke grammaticale vorm van いて geeft op zichzelf geen persoon of aantal aan; die informatie volgt hier uit de vaste vertaling en de situatie. 一緒に betekent “samen”. 一緒 betekent “samenheid” of “hetzelfde gezamenlijk”, en に maakt er hier een bijwoordelijke bepaling van: de handeling gebeurt gezamenlijk. Een bruikbaar patroon is Aと一緒に — “samen met A”; in deze zin wordt de andere persoon niet opnieuw genoemd. 乗ります betekent hier “stappen in” of “instappen”. Het is de beleefde niet-verleden vorm van 乗る, een werkwoord dat onder meer “instappen” of “een vervoermiddel nemen” kan betekenen. De vorm 乗ります markeert in het Japans niet zelfstandig de persoon of het aantal; volgens de vaste vertaling is het onderwerp hier “we”. In de voorafgaande context komt de trein al binnen, waardoor de betekenis “samen in de trein stappen” passend is. Samen geeft de eerste zin het beleefde verzoek 近くにいてください: “Blijf dicht bij mij”. Daarna geeft 一緒に乗ります aan dat de spreker en de aangesprokene samen zullen instappen: “dan stappen we samen in”. Het Japanse origineel noemt “mij” en “we” niet als afzonderlijke woorden; die deelnemers en de bedoelde betekenis zijn door de vaste vertaling vastgelegd.