Een treinkaartje kopen bij de automaat | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. もう電車の切符を持っていますか？

   Heb je al een treinkaartje?

   もう

   al

   電車

   trein

   切符

   treinkaartje

   持っていますか

   heb je het?

   Uitgebreide uitleg

   もう betekent hier ‘al’ en staat vóór de rest van de vraag. In een vraag maakt het duidelijk dat wordt gevraagd of iets inmiddels het geval is. Een bruikbaar contrast is まだ (‘nog, nog niet’), maar dat woord staat niet in deze zin. 電車 betekent ‘trein’. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt hier samen met 切符 de woordgroep 電車の切符. 切符 betekent hier ‘kaartje’ of ‘ticket’. In 電車の切符 verbindt の de twee zelfstandige naamwoorden: letterlijk gaat het om een kaartje dat met een trein te maken heeft, dus een treinkaartje. の drukt in zulke woordgroepen een relatie uit; het is niet zelf het woord ‘trein’ of ‘kaartje’. 持っていますか komt van 持つ, ‘hebben’ of letterlijk ‘vasthouden/dragen’. De vorm 持っています gebruikt -ている en beschrijft hier de bestaande toestand van iets hebben of bij zich hebben, niet alleen het moment waarop iemand het in de hand neemt. か aan het einde maakt de uiting tot een vraag. De beleefde vorm 持っていますか laat het onderwerp weg; in deze vaste vertaling is dat ‘je’. Een vergelijkbaar patroon is 本を持っていますか — ‘Heb je een boek bij je?’ Samen betekent もう 電車の切符を 持っていますか？: ‘Heb je al een treinkaartje?’ もう geeft ‘al’ aan, 電車の切符 is het object ‘treinkaartje’, en 持っていますか vraagt beleefd of de aangesprokene dat kaartje heeft of bij zich heeft.

2. まだです。切符を買わないといけません。

   Nog niet. Ik moet er een kopen.

   まだです

   nog niet

   切符

   kaartje; ticket

   買わないといけません

   moet kopen

   Uitgebreide uitleg

   まだです betekent hier “nog niet”. まだ is een bijwoord voor iets dat op het relevante moment niet voltooid is; です maakt de korte uiting beleefd. In deze context gaat het om het nog niet hebben van het bedoelde kaartje. Voor “al” gebruikt Japans vaak もう, zoals in de vorige vraag: もう電車の切符を持っていますか？ (“Heb je al een treinkaartje?”). 切符 betekent hier “kaartje” of “ticket”, concreet het bedoelde treinkaartje. Het is een zelfstandig naamwoord en verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Een bruikbaar patroon is Xの切符 voor “een kaartje voor X”; 電車の切符 betekent bijvoorbeeld “treinkaartje”. 買わないといけません betekent “moet kopen”. De basisvorm van het werkwoord is 買う (“kopen”). De vorm 買わない is de ontkenning in de niet-verleden vorm; bij dit werkwoord wordt voor ない de vorm 買わ- gebruikt. In 買わないといけません drukt ないといけません verplichting uit: letterlijk is de constructie ongeveer “als ik niet koop, gaat het niet”, maar de natuurlijke betekenis is “ik moet kopen”. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt hier met “ik” duidelijk wie moet kopen. 買いません betekent daarentegen dat de spreker of een andere, uit de context bekende persoon niet koopt of niet zal kopen; het drukt op zichzelf niet dezelfde verplichting uit. Samen vormt de uiting: まだです (“nog niet”) + 切符を (het kaartje als object; を staat na 切符) + 買わないといけません (“moet kopen”). De volledige betekenis is dus: “Nog niet. Ik moet er een kopen.” Het object 切符を staat in het tweede deel expliciet in de Japanse zin; de Nederlandse vertaling herneemt het als “er”.

3. 入り口のそばに券売機があります。

   Bij de ingang staan kaartautomaten.

   入り口

   ingang

   のそばに

   vlak bij

   券売機

   kaartautomaat

   あります

   er staat / er is

   Uitgebreide uitleg

   入り口 betekent hier “ingang”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een nuttig patroon is Xの入り口 = “de ingang van X”. Voorbeeld: 駅の入り口 — “de ingang van het station”. のそばに geeft een plaats vlak bij iets aan: Xのそばに = “vlak bij X”. の verbindt het referentiepunt met de plaatsaanduiding; に markeert de locatie. Voorbeeld: 机のそばにかばんがあります。 — “Er staat een tas vlak bij het bureau.” 券売機 betekent “kaartautomaat” of “kaartjesautomaat”: een automaat waar je kaartjes koopt. Dit is een zelfstandig naamwoord; het is iets anders dan 切符, “kaartje/ticket”, dat je ermee kunt kopen. Voorbeeld: 駅に券売機があります。 — “Er staat een kaartautomaat op het station.” あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “er zijn / zich bevinden” voor niet-levende zaken. In een locatiepatroon staat vaak plaatsに zaakがあります: “Op/in de plaats is er een zaak” of natuurlijker “Er staat/is een zaak op/in de plaats”. Voor levende wezens gebruikt het Japans doorgaans います in plaats van あります. あります geeft hier zelf geen aantal aan; het Japans laat enkelvoud en meervoud vaak ongemarkeerd. Samen vormen 入り口のそばに券売機があります。 de structuur plaatsに zaakがあります: “Vlak bij de ingang staan kaartautomaten.” De automaten bevinden zich dus bij de ingang; de zin zegt niet dat あります letterlijk “staan” betekent, maar dat de automaten daar aanwezig zijn.

4. そこで自分の切符を買います。

   Daar koop ik de mijne.

   そこで

   daar, op die plek

   自分の

   mijn eigen

   切符

   kaartje

   買います

   koop

   Uitgebreide uitleg

   そこで betekent hier “daar, op die plek”. そこ betekent “daar” en で markeert de plaats waar een handeling plaatsvindt. Het herbruikbare patroon is [plaats]で[handeling]: 店で買います。 — “Ik koop het in de winkel.” 自分の betekent hier “mijn eigen” en verwijst, zoals de vaste vertaling aangeeft, naar iets van de spreker. 自分 kan in andere zinnen ook “zelf” of “zichzelf” betekenen; de context bepaalt de precieze verwijzing. の verbindt de bezitter met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord, zoals in 自分の本 — “mijn eigen boek”. 切符 betekent hier “kaartje” of “ticket”. Het woord heeft geen zichtbare enkelvouds- of meervoudsmarkering; het aantal volgt uit de context. In 切符を見せます。 betekent het bijvoorbeeld “kaartje”: “Ik laat het kaartje zien.” 買います betekent hier “koop”. De woordenboekvorm is 買う (“kopen”); 買います is de beleefde niet-verleden vorm. Afhankelijk van de context kan die vorm een huidige of nog uit te voeren handeling uitdrukken. Het Japans hoeft daarbij geen afzonderlijk persoonlijk voornaamwoord voor “ik” te gebruiken. を staat na 切符 en markeert dat kaartje als het directe object van 買います. Daardoor vormen 自分の切符を買います samen “mijn eigen kaartje kopen”. Samen betekenen そこで + 自分の切符を + 買います: “Daar koop ik de mijne.”

5. 私の切符はスマートフォンにあります。

   Ik heb mijn treinkaartje op mijn telefoon.

   私の

   mijn

   切符

   kaartje

   スマートフォン

   smartphone

   にあります

   bevindt zich op/in

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 betekent “ik/mij” en の maakt van het voorafgaande woord een bezitsrelatie: 私の切符 = “mijn kaartje”. Het patroon XのY betekent vaak “Y van X” of “Xs Y”. Voorbeeld: 彼の本です。 — “Het is zijn boek.” 切符 betekent hier “kaartje”; volgens de vaste vertaling gaat het om een treinkaartje. Het Japanse woord specificeert op zichzelf niet noodzakelijk welk vervoermiddel bedoeld is. In 私の切符 is het een zelfstandig naamwoord zonder zichtbare meervoudsvorm. スマートフォン betekent “smartphone”. In deze zin staat het vóór に; samen vormen ze スマートフォンに, waarbij に hier de plaats markeert waar iets aanwezig is. In de Nederlandse vertaling wordt die plaats natuurlijk weergegeven als “op mijn telefoon”. Voorbeeld: 鍵はバッグにあります。 — “De sleutel zit in de tas.” にあります betekent hier “bevindt zich op/in”. ある is de basisvorm voor het bestaan of aanwezig zijn van niet-levende dingen; あります is de beleefde niet-verleden vorm. De plaats waar iets zich bevindt krijgt hierbij vaak に: スマートフォンにあります = “het bevindt zich op/in de smartphone”. Voor levende wezens wordt in het algemeen een andere bestaansvorm gebruikt, zoals いる. In de volledige zin markeert は na 私の切符 het onderwerp van gesprek, oftewel het thema: 私の切符は. は is daarmee niet automatisch een grammaticaal onderwerpsteken. Daarna geeft スマートフォンに de plaats aan, en あります zegt dat het kaartje daar aanwezig is. Samen betekent 私の切符はスマートフォンにあります。 letterlijk ongeveer “Mijn kaartje bevindt zich op/in de smartphone”, wat in de vaste vertaling natuurlijk wordt weergegeven als “Ik heb mijn treinkaartje op mijn telefoon.”

6. 自分の切符を買ってから、ここでまた会います。

   Dan zie ik je hier weer nadat ik mijn kaartje heb gekocht.

   自分の

   mijn eigen

   切符

   kaartje

   買ってから

   nadat ik heb gekocht

   ここで

   hier

   また

   weer

   会います

   elkaar zien

   Uitgebreide uitleg

   自分の betekent hier ‘mijn eigen’ en verwijst, volgens de vaste vertaling, naar de spreker. 自分 kan in andere contexten ook naar ‘zichzelf’ of naar de eigen persoon van een ander verwijzen; het is dus niet altijd automatisch ‘mijn’. の verbindt het met het volgende zelfstandig naamwoord: 自分の切符 = ‘mijn eigen kaartje’. Ter vergelijking: 私の切符 betekent ‘mijn kaartje’ en noemt de bezitter rechtstreeks. 切符 betekent hier ‘kaartje’ of ‘ticket’. Het is het kaartje dat gekocht wordt. Het komt ook voor in samenstellingen, bijvoorbeeld 切符売り場 voor ‘kaartjesloket’. 買ってから drukt uit dat iets gebeurt nadat er gekocht is. De basisvorm is 買う (‘kopen’); 買って is de て-vorm, gevolgd door から (‘nadat’). Het patroon Vてから geeft aan dat de handeling in de hoofdzin later plaatsvindt. Voorbeeld: 食べてから寝ます。 = ‘Ik ga slapen nadat ik heb gegeten.’ In deze zin ondersteunt de vaste vertaling dat de spreker het kaartje koopt. ここで betekent ‘hier’. で markeert de plaats waar de handeling van de hoofdzin plaatsvindt. Hier hoort het dus bij het elkaar zien, terwijl het kopen in de voorafgaande bijzin staat. また betekent ‘weer’ of ‘opnieuw’. Hier maakt het duidelijk dat het elkaar zien opnieuw gebeurt. 会います betekent hier ‘elkaar zien’ of ‘elkaar ontmoeten’. De basisvorm is 会う (‘elkaar ontmoeten’); 会います is de beleefde niet-verleden vorm. Het onderwerp en de andere deelnemer worden in het Japans vaak niet uitgesproken. In deze zin geeft de vaste vertaling aan dat de spreker de aangesprokene weer zal zien. Voorbeeld: 駅で会います。 = ‘We zien elkaar bij het station.’ Samen vormen 自分の切符を買ってから en ここでまた会います de betekenis: ‘nadat ik mijn kaartje heb gekocht, zie ik je hier weer’. を markeert 切符 als datgene wat gekocht wordt; ここで geeft de plaats van het zien aan en また de herhaling. De hele uiting betekent: ‘Dan zie ik je hier weer nadat ik mijn kaartje heb gekocht.’

7. 券売機の近くで待ちます。

   Ik wacht bij de automaten.

   券売機

   kaartjesautomaat

   の近くで

   in de buurt van

   待ちます

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   券売機 betekent hier “kaartjesautomaat”. Het is één Japans zelfstandig naamwoord voor een automaat die kaartjes verkoopt. De karakters verwijzen samen naar een kaartje, verkopen en een machine; splits 売機 niet op als een zelfstandig woord. Japans markeert bij dit woord geen enkelvoud of meervoud. De vaste vertaling gebruikt daarom het Nederlandse meervoud “automaten” zonder dat de Japanse vorm verandert. Voorbeeld: 券売機を探します。 — “Ik zoek een kaartjesautomaat.” の近くで betekent “in de buurt van”. の verbindt 券売機 met 近く (“nabijheid” of “omgeving”), en で markeert de plaats waar een handeling gebeurt. Dat verschilt bijvoorbeeld van に, dat vaak een bestemming of een plaats van bestaan markeert. Deze constructie is herbruikbaar met andere zelfstandige naamwoorden. Voorbeeld: 駅の近くで待ちます。 — “Ik wacht in de buurt van het station.” 待ちます betekent hier “wachten”. Dit is de beleefde vorm op ます van 待つ (“wachten”): 待つ → 待ちます. De vorm kan, afhankelijk van de context, naar tegenwoordige of toekomstige tijd verwijzen. 待ち is de vorm die vóór andere uitgangen verschijnt, bijvoorbeeld in 待ちたい (“willen wachten”). Voorbeeld: ここで待ちます。 — “Ik wacht hier.” Samen vormen 券売機の近くで (“in de buurt van de kaartjesautomaten”) en 待ちます (“wachten”) de zin 券売機の近くで待ちます。. De vaste vertaling geeft de betekenis: “Ik wacht bij de automaten.” Het onderwerp staat in het Japans niet expliciet in deze zin; volgens de vaste vertaling is de wachtende persoon de spreker.

8. 券売機のそばで私を探してください。

   Zoek me naast de automaten.

   券売機

   kaartjesautomaat

   のそばで

   bij; naast

   私を

   mij

   探してください

   zoek alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   券売機 betekent hier “kaartjesautomaat”. Het woord kan naar één automaat of, afhankelijk van de context, naar automaten als groep verwijzen; de vorm verandert niet om enkelvoud of meervoud aan te geven. Een bruikbaar voorbeeld is 券売機を使います。 — “Ik gebruik de kaartjesautomaat.” のそばで betekent “bij/in de buurt van; naast”. の verbindt 券売機 met そば (“de nabijheid van”), en で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Het patroon XのそばでY betekent dus “Y bij/in de buurt van X doen”. Dit is een plaatsaanduiding voor een handeling, niet alleen een losse plaatsnaam. 私を betekent “mij”. 私 is hier het persoonlijke voornaamwoord en を markeert degene die gezocht wordt als lijdend voorwerp van 探す. 私 verandert in deze vorm niet naar geslacht; de precieze beleefdheid of stijl komt niet uit dit woord zelf. Bijvoorbeeld: 私を見てください。 — “Kijk alstublieft naar mij.” 探してください betekent “zoek alstublieft”. De basisvorm is 探す (“zoeken”). In 探してください staat 探して voor de te-vorm van dit werkwoord, gevolgd door ください, waarmee een beleefd verzoek wordt gevormd: V-てください = “doe alstublieft V”. Bijvoorbeeld: ここで待ってください。 — “Wacht alstublieft hier.” Samen is de structuur 券売機のそばで + 私を + 探してください: “zoek mij bij/in de buurt van de kaartjesautomaat.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dit weer als “Zoek me naast de automaten.”