Voorbereiding op een vergadering | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 会議のメモはできていますか。

   Zijn de notities voor de vergadering klaar?

   会議

   vergadering

   メモ

   notitie

   できていますか

   klaar?

   Uitgebreide uitleg

   会議 betekent hier ‘vergadering’. De vorm is onveranderd in deze zin; het woord benoemt de vergadering als onderwerp waar de notities bij horen. Een bruikbaar verwant woord is 会議室 (‘vergaderruimte’), maar dat betekent niet ‘vergadering’ zelf. メモ betekent ‘notitie’ of, afhankelijk van de context, ‘notities’. Het is een zelfstandig naamwoord uit een leenwoordenschat; het Japans markeert hier niet expliciet enkelvoud of meervoud. Daarom kan de Nederlandse vertaling notities gebruiken zonder dat de Japanse vorm zelf een meervoudsvorm heeft. In 会議のメモ verbindt の de twee zelfstandige naamwoorden: de notities hebben betrekking op de vergadering, dus ‘notities voor/bij de vergadering’. Het is geen onderdeel van 会議 of メモ, maar een herbruikbaar verbindingspatroon: AのB = ‘B van/bij/voor A’, met de precieze relatie bepaald door de context. できていますか komt van できる met de vorm できている en de vraagmarkeerder か. できる kan onder andere ‘kunnen’ betekenen, maar in deze zin gaat het om iets dat gereed of voltooid is. できている presenteert de toestand die het gevolg is van het gereedkomen; か maakt er een vraag van. De beleefde vorm できていますか vraagt dus of iets klaar is, zonder dat het onderwerp in deze vorm door een afzonderlijke persoonsuitgang wordt gemarkeerd. Vergelijk bijvoorbeeld: 準備できていますか。 — ‘Is de voorbereiding klaar?’ Hier gebruikt できていますか hetzelfde patroon, terwijl 準備 (‘voorbereiding’) het onderwerp van de vraag invult. Samen vormt 会議のメモはできていますか。 de vraag: ‘Zijn de notities voor de vergadering klaar?’ 会議のメモ is het onderwerp dat met は als gespreksonderwerp wordt gemarkeerd; できていますか vraagt naar de huidige gereed-zijn-toestand ervan. De Japanse zin specificeert op zichzelf niet hoeveel notities het zijn.

2. 私の机の上にあります。

   Ze liggen op mijn bureau.

   私の

   mijn

   机

   bureau

   の上に

   op ...

   あります

   zijn; zich bevinden

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is “ik/mij”, en の verbindt een bezitter met wat erop volgt: 私の机 = “mijn bureau”. Het bezittelijke patroon is XのY = “Y van X” of “X’s Y”. Bijvoorbeeld: 田中さんの本 = “Tanaka’s boek”. 机 betekent “bureau” of “schrijftafel”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat de plaats aanduidt. In 私の机 wordt het door 私の nader bepaald. の上に betekent “op/bovenop”. 上 betekent letterlijk “bovenkant” of “boven”, の koppelt dit plaatsdeel aan 机, en に markeert de plaats waar iets zich bevindt. Samen vormt 机の上に het patroon “op het bureau”. Bijvoorbeeld: テーブルの上に = “op de tafel”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, gebruikt voor het bestaan of de locatie van iets niet-levends. In een plaatsconstructie betekent het “zich bevinden” of natuurlijker “liggen/staan”, afhankelijk van het voorwerp. De vorm is beleefd; de gewone niet-verleden vorm is ある. Bijvoorbeeld: 本は机の上にあります。 = “Het boek ligt op het bureau.” De Japanse zin laat het onderwerp weg. In combinatie met de vaste vertaling gaat het om de bedoelde voorwerpen: 私の机の上に geeft hun locatie (“op mijn bureau”), en あります zegt dat ze daar zijn of liggen. Samen betekent de volledige zin: “Ze liggen op mijn bureau.”

3. 私のコピーはありますか。

   Is er een kopie voor mij?

   私の

   mijn

   コピー

   kopie

   ありますか

   is er ...?

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier volgens de vaste vertaling “voor mij” en staat vóór コピー. 私 betekent “ik” of “mij”; の is geen bezitsvorm van 私, maar een partikel dat een relatie met het volgende zelfstandig naamwoord uitdrukt. Die relatie kan bezit of verbondenheid aangeven. Voorbeeld: 私の本 = “mijn boek”. コピー is een leenwoord en betekent hier “kopie”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het woord geeft op zichzelf geen aantal aan; de Japanse vorm maakt dus niet zelfstandig duidelijk of het om één of meer kopieën gaat. ありますか is een beleefde niet-verleden vraagvorm van ある, gebruikt voor de aanwezigheid van niet-levende zaken. De vormketen is ある → あります (beleefd) → ありますか (vraag); か maakt de uiting vragend. Voorbeeld: 本がありますか。 = “Is er een boek?” Samen vormen 私のコピー en ありますか de vraag of er een kopie voor de spreker aanwezig is: “Is er een kopie voor mij?” Het enkelvoud in de vaste Nederlandse vertaling komt dus uit de gekozen vertaling en niet uit een afzonderlijke Japanse enkelvoudsvorm.

4. ここに一部あります。

   Hier is er een.

   ここに

   hier

   一部

   één exemplaar

   あります

   is er

   Uitgebreide uitleg

   ここに geeft de plaats aan: “hier”. ここ betekent “hier” en に markeert de plaats waar iets zich bevindt. Het herbruikbare patroon is plaats + に, bijvoorbeeld そこに = “daar”. 一部 betekent vaak “een deel” of “een gedeelte”. In deze context, waarin naar een kopie wordt gevraagd en de vaste vertaling “Hier is er een” luidt, betekent het “één exemplaar” of “één kopie”. Het woord is dus hier niet zomaar een afzonderlijk Nederlands onbepaald lidwoord; de precieze lezing komt uit het woordgebruik en de context. In 一部の資料 betekent het bijvoorbeeld wel “een deel van het materiaal/de documenten”. あります is de beleefde tegenwoordige vorm van ある, “er zijn” of “zich bevinden”, voor niet-levende zaken. Voor levende wezens wordt doorgaans います gebruikt. あります drukt hier geen verleden tijd uit. Samen vormt de zin het patroon plaats + に + zelfstandig naamwoord + あります: op een bepaalde plaats bevindt zich iets niet-levends. Hier betekent de volledige zin: “Hier is er een.”

5. 今日は何について話しますか。

   Wat bespreken we vandaag?

   今日

   vandaag

   何

   wat

   について

   over; betreffende

   話します

   bespreken; praten

   か

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. Dit zelfstandige naamwoord kan ook als tijdsbepaling worden gebruikt. Voorbeeld: 今日は話します。 betekent “Vandaag praten we.” De vorm verandert niet voor persoon of getal. 何 betekent hier “wat” en vraagt naar de inhoud of het onderwerp van het bespreken. Als vraagwoord blijft de vorm hetzelfde; de grammaticale rol in de zin wordt mede door de daaropvolgende constructie duidelijk. Voorbeeld: 何を読みますか。 betekent “Wat lezen we?” について geeft het onderwerp aan waarover iets gebeurt: “over” of “betreffende”. Het bruikbare patroon is Xについて話します — “over X praten”. In de vaste zin is X het vraagwoord 何, dus 何について betekent “over wat” of natuurlijker “waarover”. 話します betekent hier “bespreken” of “praten”. Het is de beleefde niet-verleden vorm van 話す (“praten; spreken”): 話す → 話します. Deze werkwoordsvorm markeert op zichzelf niet de persoon of het getal van het onderwerp. In deze vaste zin is het onderwerp volgens de vertaling en de context “we”. Voorbeeld: 計画について話します。 betekent “We praten over het plan” wanneer, zoals hier, de context een gezamenlijk onderwerp ondersteunt. か staat aan het einde van de zin en markeert de uiting als vraag. Samen met 何 maakt het hier een open vraag naar het onderwerp, geen ja/nee-vraag. In de volgorde van de Japanse zin komen de delen samen als 今日 + 何について + 話します + か: “Wat bespreken we vandaag?” Het onderwerp “we” is niet als afzonderlijk Japans woord in deze zin uitgesproken, maar wordt door de vaste vertaling en de context ondersteund.

6. 私たちは新しい計画について話します。

   We gaan het nieuwe plan bespreken.

   私たちは

   wij

   新しい

   nieuw

   計画

   plan

   について

   over

   話します

   bespreken

   Uitgebreide uitleg

   私たちは betekent hier “wij” als onderwerp/thema van de zin. 私たち is een persoonlijk voornaamwoord in het meervoud; は markeert wat als onderwerp of gespreksthema wordt genomen. Het zegt op zichzelf niet wie precies tot deze groep behoort. 新しい betekent “nieuw”. Dit is de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat: 新しい計画 = “het nieuwe plan”. De vorm 新しい verandert hier niet wegens enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: 新しい本 betekent “een nieuw boek”. 計画 betekent “plan”. Dit zelfstandig naamwoord kan met andere bepalingen worden gecombineerd, bijvoorbeeld 大きな計画 = “een groot plan”. In de vaste zin is het plan het onderwerp waarover gesproken wordt. について betekent “over” of “met betrekking tot”. Het maakt van het voorafgaande zelfstandig naamwoord het onderwerp van de bespreking: 計画について = “over het plan”. Dit is een vaste bruikbare constructie; について話します betekent “over … praten/bespreken”. 話します betekent hier “bespreken” of “praten”. De basisvorm is 話す; 話します is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan, afhankelijk van de context, een huidige of toekomstige handeling uitdrukken. In deze zin past de lezing “gaan bespreken” bij de gegeven vertaling. Voorbeeld: 明日、先生と話します。 = “Morgen praat ik met de docent.” Samen vormen de delen: 私たちは (“wij”) + 新しい計画について (“over het nieuwe plan”) + 話します (“bespreken”). De hele uiting betekent dus: “Wij gaan het nieuwe plan bespreken.”

7. 始める前に、私がメモを読みます。

   Laat me de notities lezen voordat we beginnen.

   始める前に

   voordat we beginnen

   私が

   ik (als onderwerp)

   メモ

   notitie(s)

   読みます

   lees

   Uitgebreide uitleg

   始める前に betekent hier “voordat we beginnen”. 始める is de woordenboekvorm van het werkwoord “beginnen”; vóór 前に staat vaak deze vorm om “voordat …” uit te drukken. 前に betekent letterlijk “ervoor / voordat”. Voorbeeld: 寝る前に、歯をみがきます。 — “Voordat ik ga slapen, poets ik mijn tanden.” Het onderwerp van 始める wordt in deze zin door de context als “we” begrepen, zoals in de vaste Nederlandse vertaling. 私が betekent hier “ik” als onderwerp. 私 is “ik” en が markeert het onderwerp; deze vorm legt de nadruk op wie de handeling uitvoert. Het onderwerp van de voorafgaande bijzin hoeft niet hetzelfde te zijn als dat van de hoofdzin. Voorbeeld: 私が説明します。 — “Ik zal het uitleggen.” メモ is het zelfstandig naamwoord “notitie” of, in deze context, “notities”. Het woord is een leenwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. Het getal wordt hier niet door メモ zelf aangegeven; de vaste vertaling maakt de meervoudige lezing “de notities” passend. 読みます betekent hier “lees” in de beleefde vorm. De woordenboekvorm is 読む (“lezen”); 読みます is de beleefde niet-verleden vorm en kan, zoals hier, naar een voorgenomen handeling verwijzen. Voorbeeld: 本を読みます。 — “Ik lees een boek” of “Ik zal een boek lezen”, afhankelijk van de context. De vorm 読みます bevat hier geen afzonderlijke markering voor het Nederlandse onderwerp “ik”; dat onderwerp wordt door 私が uitgedrukt. Samen vormen de delen: 始める前に (“voordat we beginnen”) + 私が (“ik” als onderwerp) + メモを (“de notities” als object) + 読みます (“lees / zal lezen”). De volledige betekenis is daarom: “Laat me de notities lezen voordat we beginnen.” De beleefde vorm maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde situatie.

8. 始める前に、少し時間を取ってください。

   Neem even de tijd voordat we beginnen.

   始める

   beginnen

   前に

   voordat

   少し

   even

   時間

   tijd

   取ってください

   neem alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   始める betekent hier “beginnen”. Het is de woordenboekvorm van het werkwoord; in 始める前に staat het in de gewone niet-verleden vorm vóór 前に. Een nuttig contrast is 始める “iets beginnen” tegenover 始まる “beginnen” wanneer het onderwerp zelf begint. Voorbeeld: 授業を始めます。 — “Ik begin de les.” 前に betekent “voordat” in deze constructie. Na een werkwoord staat de gewone vorm vóór 前に: 食べる前に betekent “voordat [iemand] eet”. Na een zelfstandig naamwoord kan dezelfde vorm “voor” betekenen, bijvoorbeeld 出発の前に — “voor het vertrek”. Hier maakt 始める前に dus een tijdsbepaling: eerst gebeurt het gevraagde, daarna begint men. 少し betekent hier “even” of “een beetje”. Het is een bijwoord dat de hoeveelheid of duur beperkt en verzacht; het is geen zelfstandig naamwoord voor een bepaalde hoeveelheid. Voorbeeld: 少し休んでください。 — “Rust u even uit.” 時間 betekent “tijd”. In deze zin is het het lijdend voorwerp van 取る: de gevraagde handeling is letterlijk tijd nemen of tijd vrijmaken. Voorbeeld: 時間があります。 — “Ik heb tijd.” 取ってください is een beleefde verzoeksvorm. 取って is de te-vorm van 取る (“nemen”), en ください volgt op die vorm om een beleefd verzoek uit te drukken: 〜てください betekent “doe alstublieft …”. 取る kan in andere contexten ook “pakken” of “nemen” betekenen; met 時間 betekent het hier “tijd nemen”. Voorbeeld: 座ってください。 — “Gaat u alstublieft zitten.” Samen vormt 始める前に de tijdsbepaling “voordat we beginnen”. Daarna geeft 少し時間を取ってください het beleefde verzoek “neem even de tijd”. De volledige betekenis is daarom: “Neem even de tijd voordat we beginnen.”