Een korte werknotitie delen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私は短いメモを書きました。

   Ik heb een korte notitie geschreven.

   私は

   ik

   短い

   kort

   メモ

   notitie

   書きました

   heb geschreven

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als onderwerp/thema van de zin. 私 is de eerste-persoonsvorm “ik”; は markeert wat als thema wordt besproken. Het is niet zelf een werkwoordsvorm. In een andere context kan het onderwerp worden weggelaten als het al duidelijk is. 短い betekent hier “kort”. Dit is de i-adjectiefvorm van 短い (“kort”); de vorm blijft vóór een zelfstandig naamwoord zo staan: 短いメモ = “een korte notitie”. Het tegenovergestelde is 長い (“lang”). Voorbeeld: 短い文です。 — “Het is een korte zin.” メモ is een zelfstandig naamwoord voor een “notitie” of “memo”. Het woord staat hier met を als lijdend voorwerp van het schrijven: メモを書く = “een notitie schrijven”. Voorbeeld: メモを読みます。 — “Ik lees de notitie.” 書きました betekent hier “schreef” of, passend bij de vaste vertaling, “heb geschreven”. De woordenboekvorm is 書く (“schrijven”). In 書きました is 書き- de stam en ました markeert een beleefde verleden vorm. De vorm zegt dus dat het schrijven als voltooid in het verleden wordt voorgesteld; het Nederlands kan dat afhankelijk van de context met een verleden tijd of met een voltooide tijd vertalen. Samen vormt 私は 短いメモを 書きました。 de betekenis: “Ik heb een korte notitie geschreven.” 私は geeft het thema “ik” aan, 短いメモ is het lijdend voorwerp “een korte notitie”, を markeert dat voorwerp en 書きました zegt beleefd dat het schrijven voltooid is. Japans gebruikt hier geen afzonderlijk woord dat precies overeenkomt met het Nederlandse onbepaalde lidwoord “een”; de enkelvoudige hoeveelheid moet daarom niet uitsluitend uit メモ worden afgeleid.

2. 今読んでもいいですか。

   Kan ik het nu lezen?

   今

   nu

   読ん

   lezen

   でもいいですか

   mag ik ...?

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en verwijst naar het huidige moment. Voorbeeld: 今帰ります。 — “Ik ga nu naar huis.” 読ん is het zichtbare deel van de werkwoordsvorm 読んで in deze zin. Het basiswerkwoord is 読む (“lezen”). De て-vorm van werkwoorden op む eindigt hier op んで: 読む → 読んで. Deze vorm verbindt het werkwoord met het toestemmingspatroon dat erop volgt. でもいいですか vormt met de voorafgaande て-vorm het patroon V-てもいいですか, dat vraagt of een handeling toegestaan is. いい betekent hier “goed” in de zin van “toegestaan”, です maakt de formulering beleefd en か markeert de vraag. Voorbeeld: ここで待ってもいいですか。 — “Mag ik hier wachten?” Samen betekent 今 + 読んでもいいですか。: “Kan ik het nu lezen?” De zin vraagt beleefd toestemming om het bedoelde materiaal nu te lezen; 今 geeft het moment van die handeling aan.

3. これです。

   Hier is het.

   これ

   dit

   です

   is (beleefd)

   Uitgebreide uitleg

   これ verwijst hier naar iets dat de spreker aanwijst of als nabij bij de gesprekssituatie presenteert. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend woord: de specifieke zaak zelf wordt in de gegeven zin niet benoemd. Vergelijk voor hergebruik bijvoorbeeld それ, “dat bij jou/in jouw buurt”, maar kies die vorm alleen wanneer de context die afstandsrelatie ondersteunt. です staat na これ en maakt de mededeling beleefd. In deze combinatie werkt het als de beleefde koppelvorm: これです betekent letterlijk ongeveer “het is dit” of natuurlijker “dit is het”. です draagt hier niet de betekenis van een zelfstandig handelingswerkwoord en verandert niet omdat het aangewezen voorwerp mannelijk, vrouwelijk of meervoudig zou zijn. Een bruikbaar patroon is 名詞 of aanwijzend woord + です, bijvoorbeeld これは本です。— “Dit is een boek.” Samen vormen これ en です de korte aanwijzende identificatie “Hier is het” in de vaste vertaling: de spreker presenteert het bedoelde object als dit hier, in een beleefde formulering. De zin noemt niet afzonderlijk wie het zal lezen of wat het object precies is; die informatie volgt alleen uit de context.

4. よく書けています。

   Het leest goed.

   よく

   goed

   書けています

   geschreven zijn

   Uitgebreide uitleg

   よく betekent hier “goed”: het is een bijwoord dat de manier of kwaliteit van het schrijven beoordeelt. Het staat vóór 書けています en beschrijft dus hoe dat schrijven uitpakt. Vergelijk bijvoorbeeld 上手に書く (“goed schrijven”); よく en 上手に zijn niet in elke context volledig uitwisselbaar. 書けています hoort bij 書く, “schrijven”. De vorm 書ける is de potentiële vorm: “kunnen schrijven” of, afhankelijk van de context, “er goed in slagen iets te schrijven”. In 書けています staat daarna ている; samen met de beleefde uitgang ます geeft dit hier een huidige, geldige toestand of een zichtbaar resultaat weer. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het resultaat goed leest, zonder een specifieke schrijver te benoemen. De basisvorm 書く is niet beleefd; 書きます is de gewone beleefde vorm “schrijven”. Voorbeeld: うまく書けています。 — “Het is goed geschreven.” Dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde patroon; うまく beoordeelt hier opnieuw de kwaliteit van het resultaat. Samen vormen de twee delen よく + 書けています de betekenis “Het leest goed” of natuurlijker opgevat: “Het is goed geschreven.” De beleefde vorm maakt de uitspraak geschikt voor een beleefde beoordeling.

5. もう一つ詳しいことがあると、助かりますか。

   Zou nog één detail helpen?

   もう一つ

   nog één; nog een

   詳しい

   gedetailleerd

   こと

   zaak; detail

   ある

   er is; bestaan

   と

   als; wanneer

   助かりますか

   zou dat helpen?

   Uitgebreide uitleg

   もう一つ betekent hier dat er iets extra’s bijkomt: “nog één” of “nog een”. もう geeft de toevoeging aan en 一つ is de algemene telvorm voor één ding. Het is dus geen beschrijving van een al genoemd concreet voorwerp. 詳しい betekent hier “gedetailleerd” en beschrijft こと. Dit is de woordenboekvorm van het i-bijvoeglijk naamwoord; voor een beleefde predicatieve vorm wordt bijvoorbeeld 詳しいです gebruikt, en als bijwoord 詳しく. In 詳しいこと staat het bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig gebruikte element dat het nader bepaalt. こと verwijst hier naar een zaak, inhoudelijk punt of detail. In deze combinatie maakt het van “gedetailleerd” een inhoudelijk punt waarover meer informatie kan worden gegeven. Het kan in andere contexten ook een feit of gebeurtenis aanduiden; de vertaling hier ondersteunt de betekenis “detail”. ある is de niet-verleden vorm voor bestaan of aanwezig zijn bij niet-levende zaken. De beleefde vorm is あります. In 詳しいことがある wordt dus gezegd dat er een dergelijk extra detail aanwezig of beschikbaar is. が markeert daarbij wat er bestaat. と maakt hier een voorwaardelijke verbinding: ...あると betekent “als er ... is” of “wanneer er ... is”. In deze zin verbindt het de voorwaarde met het verwachte effect 助かりますか; het gaat om de vraag of het toevoegen van zo’n detail behulpzaam zou zijn. 助かりますか komt van 助かる, “geholpen worden” of “baat hebben bij hulp”. 助かります is de beleefde niet-verleden vorm, en か maakt er een vraag van. Hier betekent het natuurlijk “zou dat helpen?”; het is niet hetzelfde als 助けます, dat betekent dat iemand iets of iemand helpt. Samen vormen de delen de voorwaardelijke vraag: もう一つ詳しいことがあると — “als er nog één detail is” — plus 助かりますか — “zou dat helpen?” De volledige betekenis is daarom: “Zou nog één detail helpen?”

6. もう一行あると、よくなります。

   Nog één regel zou het verbeteren.

   もう

   nog meer

   一行

   één regel

   あると

   als er ... is

   よくなります

   wordt beter

   Uitgebreide uitleg

   もう betekent hier “nog één” of “nog meer”: het voegt iets extra’s toe aan wat er al is. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: もう少し betekent “nog een beetje” of “nog iets meer”. 一行 betekent “één regel”. 一 geeft hier het aantal aan, en 行 is de Japanse telvorm voor regels. Dit is dus een concrete hoeveelheid; dat volgt uit 一, niet uit もう of uit de constructie あると. あると bestaat hier uit ある, “er zijn” voor een niet-levend iets, gevolgd door と. De vorm ある is de gewone niet-verleden vorm. Met と wordt de voorwaarde gekoppeld aan een gevolg: “als/wanneer er … is”. Bijvoorbeeld: 時間があると、助かります。 — “Als er tijd is, helpt dat.” De precieze voorwaarde in deze zin is het aanwezig zijn van 一行. よくなります betekent hier “wordt beter” of “verbetert”. De basisvorm is よくなる: よく is de bijwoordelijke vorm van よい/いい, “goed”, en なる betekent “worden”. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる; de vorm drukt hier geen expliciet geslacht uit. Het onderwerp dat beter wordt, wordt in de Japanse zin niet genoemd. Bijvoorbeeld: これで、もっとよくなります。 — “Hierdoor wordt het nog beter.” Samen vormt 一行あると、よくなります een voorwaardelijke constructie: “als er één regel bij is, wordt het beter”. もう maakt duidelijk dat het om één extra regel gaat. In zijn geheel betekent de uiting dus: “Nog één regel zou het verbeteren.”

7. 今、それを加えます。

   Ik voeg die nu toe.

   今

   nu

   それ

   dat; die

   加えます

   voeg toe

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”. Het is een bijwoord en staat in deze zin vóór het aanwijzende woord en het werkwoord. Het kan ook in andere zinnen een huidig moment aanduiden, bijvoorbeeld: 今、行きます。 — “Ik ga nu.” それ betekent hier “die/dat” en verwijst, volgens de vaste vertaling en de context, naar het eerder genoemde item dat wordt toegevoegd. Het is een aanwijzend voornaamwoord; het verwijst dus zelfstandig naar iets dat al in de situatie of het gesprek bekend is. Het bijbehorende object wordt gemarkeerd door を in それを. 加えます is de beleefde vorm van 加える, “toevoegen”. De vorm ます maakt de uitdrukking beleefd; in deze context betekent zij “voeg toe”, met 今 als aanwijzing dat de handeling nu plaatsvindt. Een voorbeeld: 名前を加えます。 — “Ik voeg een naam toe.” Het onderwerp “ik” staat in het Japans niet expliciet in de zin, maar wordt door de vaste Nederlandse vertaling als handelende persoon gegeven. Samen vormen 今、それを加えます。 de structuur “nu + dat/die + objectmarkering + toevoegen”: “Ik voeg die nu toe.” De voorafgaande context maakt duidelijk dat het om een extra regel gaat, maar de Japanse zin zelf gebruikt daarvoor het verwijzende それ in plaats van het zelfstandig naamwoord opnieuw te noemen.

8. それなら、共有する準備ができているはずです。

   Dan zouden we klaar moeten zijn om het te delen.

   それなら

   als dat zo is; dan

   共有する

   delen

   準備

   voorbereiding

   ができている

   klaar zijn

   はずです

   zou ... moeten zijn

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan, als dat zo is”. Het verwijst naar een vooraf gegeven voorwaarde of situatie en leidt de conclusie in. Het is geen zelfstandig naamwoord voor “dat”; als vaste overgang kun je bijvoorbeeld zeggen: それなら、始めましょう。 — “Dan laten we beginnen.” 共有する betekent hier “delen”. Dit is de woordenboekvorm van 共有する; する maakt van 共有 het werkwoord “delen/gemeenschappelijk gebruiken”. In 共有する準備 staat de gewone vorm vóór een zelfstandig naamwoord: letterlijk “de voorbereiding om te delen”. Het object van “delen” staat hier niet uitgedrukt; de vertaling maakt duidelijk dat het om “het” gaat. 準備 betekent “voorbereiding”. In deze zin is het het onderwerp van de toestand 準備ができている: de voorbereiding voor het delen is klaar. Een bruikbaar voorbeeld is 準備をします。 — “Ik bereid me voor / ik maak voorbereidingen.” ができている geeft hier aan dat iets klaar of voltooid is. できている is de vorm van できる met -ている; bij een resultaat betekent die vorm dat de bereikte toestand nog geldt. Het partikel が markeert hier 準備 als datgene waarvan de toestand wordt beschreven. Bijvoorbeeld: 準備ができています。 — “De voorbereiding is klaar.” はずです drukt een verwachting of redelijke conclusie uit: “zou ... moeten zijn” of “hoort ... te zijn”. はず is een zelfstandig naamwoord voor wat volgens de beschikbare informatie verwacht wordt, en です maakt de formulering beleefd. Het zegt dus niet simpelweg met absolute zekerheid dat iets zo is. Bijvoorbeeld: 彼は来るはずです。 — “Hij zou moeten komen.” Samen is de structuur それなら、[共有する]準備ができているはずです: “Dan zou de voorbereiding om het te delen klaar moeten zijn.” In natuurlijk Nederlands, in overeenstemming met de vaste vertaling, wordt dat: “Dan zouden we klaar moeten zijn om het te delen.” De Japanse zin noemt de handelende personen niet afzonderlijk; het Nederlandse “we” volgt hier uit de bedoelde vertaling.