Een nieuw woord leren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この言葉はどういう意味ですか？

   Wat betekent dit woord?

   この

   dit

   言葉

   woord

   どういう意味

   welke betekenis

   ですか

   is het?

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “dit” en staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het wijst naar iets dat als nabij bij de spreker wordt voorgesteld; de vorm zelf verandert niet naar geslacht of getal. Het patroon is この + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld この本 = “dit boek”. 言葉 betekent hier “woord”. Het kan ook algemener “taal” of “uitdrukking” betekenen, maar in deze zin verwijst de vaste vertaling naar één woord. Een bruikbaar patroon is Xの言葉 = “de woorden/het woord van X”, afhankelijk van de context. どういう意味 vraagt welke betekenis iets heeft. どういう betekent ongeveer “wat voor” of “welke”, en 意味 betekent “betekenis”. Samen vormt dit de herbruikbare vraagvorm Xはどういう意味ですか。 = “Wat betekent X?”; X kan bijvoorbeeld een woord of uitdrukking zijn. Het volgende antwoord in de context geeft de betekenis als “een kleine kamer”. ですか maakt van de voorafgaande nominale inhoud een beleefde vraag. です is hier de beleefde vorm van de koppelwerkwoordelijke uitdrukking “zijn”; か markeert de zin als vraag. Het is dus niet op zichzelf een vraagwoord en draagt niet alleen de betekenis “is het?” los van de rest. Samen: この言葉 is “dit woord”, en どういう意味ですか vraagt welke betekenis dit woord heeft. De volledige uiting betekent daarom: “Wat betekent dit woord?” Dit is een beleefde, neutrale manier om naar de betekenis van een woord te vragen.

2. 小さな部屋という意味です。

   Het betekent een kleine kamer.

   小さな

   klein

   部屋

   kamer

   という

   genoemd als; dat zegt

   意味

   betekenis

   です

   is; beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   小さな betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. 小さな is de vaste attributieve vorm in deze uitdrukking; vergelijk 小さい部屋 (“een kleine kamer”), waarbij 小さい ook als gezegde kan worden gebruikt: 部屋は小さい。 = “De kamer is klein.” 部屋 is het zelfstandig naamwoord “kamer”. Samen met 小さな vormt het 小さな部屋 (“een kleine kamer”). Het Japanse zelfstandig naamwoord krijgt hier geen meervoudsuitgang; het aantal volgt uit de context, niet uit een aparte vorm van 部屋. という verbindt de voorafgaande inhoud met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord 意味. In 小さな部屋という意味 markeert het de inhoud die als betekenis wordt aangeduid: “de betekenis ‘een kleine kamer’”. De vorm bestaat uit と, dat aangehaalde of benoemde inhoud markeert, plus いう (“zeggen/noemen”). Samen wordt dit hier gebruikt om iets te omschrijven of te benoemen. Een herbruikbaar patroon is Xという意味 = “de betekenis ‘X’”. 意味 betekent “betekenis”. In deze zin gaat het specifiek om de betekenis van het woord waarnaar in de voorafgaande vraag wordt verwezen. Het woord kan ook in andere patronen voorkomen, zoals 意味がある (“betekenis hebben”), maar dat is niet de constructie van deze zin. です sluit de zin beleefd af en maakt er een beleefde nominale bevestiging van. Na 意味 werkt het ongeveer als “is”: 意味です = “is de betekenis”. です drukt hier geen afzonderlijke handeling uit en verandert niet de inhoud “een kleine kamer”; het geeft vooral de beleefde zinsvorm. De volledige opbouw is 小さな部屋 (“een kleine kamer”) + という意味 (“de betekenis ‘...’”) + です (beleefde afsluiting). Daarom betekent 小さな部屋という意味です。 natuurlijk: “Het betekent een kleine kamer.”

3. ゆっくり発音できますか？

   Kun je het langzaam uitspreken?

   ゆっくり

   langzaam

   発音

   uitspraak

   できますか

   kun je ...?

   Uitgebreide uitleg

   ゆっくり betekent hier “langzaam” en beschrijft hoe de uitspraak moet gebeuren. In deze functie is het een bijwoord; het verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: ゆっくり話します。 — “Ik praat langzaam.” 発音 betekent “uitspraak”. Het is een zelfstandig naamwoord. Met する vormt het 発音する, “uitspreken”; in deze zin wordt 発音 gecombineerd met できる om uit te drukken dat iemand iets kan uitspreken. できますか vraagt of iemand iets kan doen. できる is de basisvorm met de betekenis “kunnen”; できます is de beleefde vorm, en か maakt er een vraag van. In 発音できますか betekent de combinatie “kun je het uitspreken?” Voorbeeld: この漢字が読めますか。 — “Kun je dit kanji lezen?” Samen vormen de delen ゆっくり + 発音できますか？: “Kun je het langzaam uitspreken?” ゆっくり geeft de manier van uitspreken aan, terwijl できますか naar de mogelijkheid vraagt.

4. 分けて発音します。

   Ik spreek het in delen uit.

   分けて

   in delen

   発音します

   uitspreken

   Uitgebreide uitleg

   分けて komt van 分ける (verdelen, opsplitsen). De vorm -て verbindt deze handeling met wat erop volgt: 分けて発音します betekent hier dat de uitspraak in afzonderlijke delen gebeurt. Een herbruikbaar patroon is Aを分けてBする: iets in delen opsplitsen en B doen. 発音します bestaat uit 発音 (uitspraak) en する (doen). 発音する betekent letterlijk “uitspraak doen”, dus “uitspreken”. します is de beleefde niet-verleden vorm van する; afhankelijk van de context kan die een huidige, toekomstige of voorgenomen handeling uitdrukken. Voorbeeld: 日本語を発音します。 — “Ik spreek Japans uit.” Samen betekent 分けて発音します: “Ik spreek het in delen uit.” Het onderwerp en wat precies wordt uitgesproken zijn in het Japans weggelaten; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker het uitspreken bedoelt en dat het doel in delen wordt uitgesproken.

5. 例を一つ教えてもらえますか？

   Kun je een voorbeeld geven?

   例

   voorbeeld

   一つ

   één exemplaar

   教えて

   vertellen; uitleggen

   もらえますか

   kunnen ontvangen; kunnen krijgen

   Uitgebreide uitleg

   例 betekent hier “voorbeeld”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet om meervoud uit te drukken. Een bruikbaar patroon is 例を + werkwoord, waarbij を het directe object markeert. Voorbeeld: 例を見せてください。 — “Laat alstublieft een voorbeeld zien.” 一つ geeft hier aan dat het om één exemplaar gaat: één voorbeeld. 一つ is de algemene Japanse telvorm voor één ding of item en kan ook voor abstractere zaken worden gebruikt. De vorm is niet specifiek voor een grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 質問を一つお願いします。 — “Eén vraag, alstublieft.” 教えて is de te-vorm van 教える, “leren; uitleggen; vertellen”. In deze zin sluit die vorm aan op もらえますか; zij drukt dus niet op zichzelf de volledige beleefde vraag uit. De te-vorm kan in andere patronen ook verzoeken of opeenvolgende handelingen verbinden. Voorbeeld: 名前を教えてください。 — “Vertel me alstublieft uw naam.” もらえますか is de beleefde vraagvorm van het patroon 〜てもらえますか: letterlijk vraagt de spreker of hij of zij de handeling van iemand anders kan ontvangen, en natuurlijk Nederlands maakt daarvan “Kun je ...?” of “Zou je ... kunnen?”. もらえる is de potentiële vorm van もらう (“ontvangen; krijgen”); もらえます is de beleefde vorm daarvan en か markeert de vraag. In de vaste vertaling is de aangesprokene degene die het voorbeeld geeft en is de spreker degene die om die hulp vraagt. Voorbeeld: 少し待ってもらえますか。 — “Kun je even wachten?” Samen vormen 例を一つ (“één voorbeeld” als object), 教えて (“het vertellen/uitleggen”) en もらえますか (“kan ik dat van jou krijgen?”) de beleefde vraag 例を一つ教えてもらえますか？: “Kun je een voorbeeld geven?” Het onderwerp van het Japans staat hier niet expliciet; de vaste vertaling maakt duidelijk wie de handeling uitvoert en wie de hulp ontvangt.

6. この部屋はきれいで明るいです。

   Deze kamer is schoon en licht.

   この

   deze

   部屋

   kamer

   きれい

   schoon

   で

   en

   明るい

   licht

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord voor iets dat als nabij of relevant wordt aangewezen; het krijgt geen vormverandering voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: この本は新しいです。 — “Dit boek is nieuw.” 部屋 betekent “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In この部屋 vormt het samen met この de naamwoordgroep “deze kamer”. きれい betekent hier “schoon”. Het is een na-adjectief: bij een beleefde predicatie staat het vaak met です, zoals in 部屋はきれいです。 — “De kamer is schoon.” De vorm きれい kan in andere contexten ook “mooi” betekenen, maar de vaste vertaling maakt hier de betekenis “schoon” duidelijk. で verbindt hier きれい met de volgende beschrijving. Na een na-adjectief is きれいで het verbindende patroon “schoon en ...”. Het is dus niet het afzonderlijke werkwoordelijke element dat de betekenis van de hele zin draagt. Voorbeeld: この部屋はきれいで静かです。 — “Deze kamer is schoon en rustig.” 明るい betekent hier “licht” of “helder”. Het is een i-adjectief; de vorm zelf is de woordenboekvorm en kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 明るい部屋 — “een lichte kamer”. In deze zin beschrijft het, net als きれい, 部屋. です maakt de uitspraak beleefd en vormt hier het beleefde einde van de beschrijving. Bij een i-adjectief blijft het adjectief vóór です staan: 明るいです betekent “is licht/helder”. です betekent hier niet zelfstandig “is” als een los Nederlands woord dat alle grammaticale informatie alleen draagt; het markeert samen met de voorafgaande beschrijving een beleefde nominale of adjectivische predicatie. Samen geeft この部屋は het onderwerp “deze kamer” aan. Daarna worden twee eigenschappen verbonden: きれいで (“schoon en”) en 明るいです (“is licht”). De volledige betekenis is daarom: “Deze kamer is schoon en licht.”

7. それを使う練習がしたいです。

   Ik wil oefenen met het gebruiken ervan.

   それを

   dat/het als object

   使う

   gebruiken

   練習

   oefening; oefenen

   したいです

   wil doen

   Uitgebreide uitleg

   それを bestaat uit het aanwijzende voornaamwoord それ en de partikel を. Hier verwijst それ volgens de vaste vertaling naar het bedoelde “het”; de precieze zaak waarnaar het verwijst wordt niet verder benoemd. を markeert dit als het object van de handeling. Voorbeeld: それを見ます。 — “Ik bekijk het.” 使う betekent hier “gebruiken”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. Vóór 練習 vormt それを使う een bepaling bij het zelfstandig naamwoord: “oefening in het gebruiken ervan”. Dezelfde vorm kan vóór andere zelfstandige naamwoorden staan. Voorbeeld: 日本語を使う仕事 — “werk waarbij Japans wordt gebruikt.” 練習 betekent “oefening” of “praktijk”. Het kan met する het werkwoord 練習する (“oefenen”) vormen. In deze zin staat 練習 echter vóór が als de activiteit die de spreker wil doen, in de constructie 練習がしたい. Voorbeeld: 発音の練習をします。 — “Ik oefen de uitspraak.” したいです bevat したい, de wensvorm van する: する → したい, plus het beleefde です. De vorm 〜たいです drukt uit dat de spreker iets wil doen. Samen met 練習が betekent dit hier “wil oefenen”; したい betekent op zichzelf niet “oefenen”, maar “willen doen”. Voorbeeld: 休みたいです。 — “Ik wil rusten.” Samen vormen それを使う (“het gebruiken”), 練習がしたいです (“wil oefenen”) de beleefde zin: “Ik wil oefenen met het gebruiken ervan.” De handelende persoon wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om “ik” gaat.

8. 短い文で使ってみてください。

   Probeer het in een korte zin.

   短い

   kort

   文

   zin

   使ってみてください

   probeer te gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   短い betekent hier “kort” en staat vóór 文 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. Dit is de woordenboekvorm én de attributieve vorm van het i-adjectief 短い (“kort”). Als predicaat kan bijvoorbeeld 文が短い (“de zin is kort”) staan. De ontkenning is 短くない (“niet kort”). 文 betekent hier “zin”, dus een grammaticale zin. In andere contexten kan het ook naar een tekst of schriftelijke passage verwijzen, maar hier past “zin” bij de vaste vertaling. で verbindt 短い文 met de handeling en geeft het kader of medium aan waarin die handeling plaatsvindt: hier “in een korte zin”. Het hoort niet bij 短い of 文; het is een partikel. 使ってみてください is een beleefde verzoeksvorm met de betekenis “probeer te gebruiken”. De basisvorm van het werkwoord is 使う (“gebruiken”); die wordt hier 使って, de て-vorm. De constructie Vてみる betekent “proberen V te doen”; みる betekent hier dus niet letterlijk “zien”. ください maakt het verzoek beleefd. Voorbeeld: 読んでみてください。 — “Probeer het te lezen.” Samen vormt 短い文で de bepaling “in een korte zin”, en 使ってみてください het beleefde verzoek “probeer te gebruiken”. De hele uiting betekent daarom: “Probeer het in een korte zin.” Het object van 使う wordt niet in deze zin uitgesproken; uit de voorafgaande context blijkt dat het om het eerder genoemde element gaat.