Uitspraak oefenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 音声を聞いてもいいですか？

   Kan ik naar de audio luisteren?

   音声

   audio

   聞いて

   luisteren

   もいいですか？

   mag dat?

   Uitgebreide uitleg

   音声 betekent hier audio of een geluidsopname. Het is een zelfstandig naamwoord. In een voorbeeld als 音声を再生します。 betekent 音声 “audio”: “Ik speel de audio af.” 聞いて is de te-vorm van het werkwoord 聞く (“luisteren” of, afhankelijk van de context, “horen”). Hier betekent het “luisteren”. De te-vorm verbindt dit werkwoord met het volgende patroon. Een nuttige basisreeks is 聞く → 聞いて; de vorm 聞いて is dus niet de woordenboekvorm. もいいですか？ vormt samen met de voorafgaande te-vorm het beleefde toestemmingspatroon V-てもいいですか, letterlijk ongeveer “is het oké als ik V?”. Het vraagt hier of de spreker naar de audio mag luisteren. Bijvoorbeeld: ここに座ってもいいですか。 — “Mag ik hier zitten?” Samen vormen 音声を (“de audio”, als object), 聞いて (“luisteren”) en もいいですか？ (“mag dat?”) de vraag 音声を聞いてもいいですか？: “Kan ik naar de audio luisteren?” of natuurlijker: “Mag ik naar de audio luisteren?”

2. 一緒に聞きましょう。

   Laten we samen luisteren.

   一緒に

   samen

   聞きましょう

   laten we luisteren

   Uitgebreide uitleg

   一緒に betekent hier ‘samen’ en geeft aan dat de spreker en minstens één andere persoon dezelfde handeling gezamenlijk uitvoeren. Het is de bijwoordelijke vorm van 一緒 (いっしょ, ‘samenheid’): het partikel に maakt de manier of omstandigheid van de handeling duidelijk. Voorbeeld: 一緒に行きましょう。— ‘Laten we samen gaan.’ 聞きましょう betekent hier ‘laten we luisteren’. De basisvorm is 聞く (‘luisteren’; afhankelijk van de context kan 聞く ook ‘vragen’ of ‘horen’ betekenen). 聞きましょう is de beleefde voorstelvorm: de vorm op ましょう nodigt de gesprekspartner uit om de handeling samen met de spreker te doen. Vergelijk: 聞きます betekent ‘luisteren’ als beleefde mededeling, terwijl 聞きましょう ‘laten we luisteren’ betekent. Voorbeeld: もう一度聞きましょう。— ‘Laten we nog één keer luisteren.’ Samen vormen 一緒に en 聞きましょう de uitnodiging ‘Laten we samen luisteren.’ De spreker stelt dus gezamenlijk luisteren voor; de zin zegt niet alleen dat iemand luistert, maar gebruikt de ましょう-vorm om de ander bij die handeling te betrekken.

3. 私には速すぎます。

   Het gaat te snel voor mij.

   私には

   voor mij

   速すぎます

   is te snel

   Uitgebreide uitleg

   私には betekent hier “voor mij”. 私 is het voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik/mij”. In combinatie met に wordt de persoon aangegeven voor wie iets geldt; は maakt die woordgroep tot het onderwerp van vergelijking of gesprek. Het is dus een bruikbaar patroon: Xには = “voor X” of “wat X betreft”. 速すぎます betekent hier “is te snel”. 速い is het i-adjectief “snel”. Voor すぎる valt de slot-い van dit adjectief weg: 速い → 速すぎる = “te snel zijn”. De vorm すぎます is de beleefde vorm van すぎる; het geheel 速すぎます is daarom een beleefde mededeling. Hetzelfde patroon werkt bijvoorbeeld in 高すぎます — “het is te duur/te hoog”, afhankelijk van wat wordt beschreven. Samen vormt 私には速すぎます de betekenis “Het gaat te snel voor mij.” Het Japanse onderwerp is niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om “het” gaat. 私には geeft aan voor wie de beoordeling geldt, en 速すぎます zegt dat de snelheid boven dat voor die persoon hanteerbaar is. De formulering is beleefd en geschikt om aan te geven dat iets langzamer moet gaan.

4. ゆっくり再生します。

   Ik speel het langzamer af.

   ゆっくり

   langzamer

   再生します

   afspelen

   Uitgebreide uitleg

   ゆっくり betekent hier “langzamer” en geeft aan op welk tempo de handeling gebeurt. Het staat vóór de handeling die het tempo beschrijft. In andere contexten kan hetzelfde bijwoord ook “langzaam” of “rustig” betekenen. Voorbeeld: ゆっくり話します。 — “Ik praat langzaam.” Dit is een nieuw oefenvoorbeeld. 再生します betekent hier “afspelen”. Het is de beleefde niet-verleden vorm van 再生する (“afspelen”): 再生する wordt 再生します in beleefde stijl. De niet-verleden vorm kan in het Japans naar een huidige of toekomstige handeling verwijzen; in deze zin geeft de vaste vertaling de bedoelde handeling als “ik speel ... af”. Voorbeeld: 音楽を再生します。 — “Ik speel muziek af.” Dit is een nieuw oefenvoorbeeld. Samen vormt ゆっくり再生します de herbruikbare volgorde “langzamer afspelen”: ゆっくり beschrijft het tempo en 再生します benoemt de beleefde handeling. Het onderwerp en het object zijn in de Japanse zin niet afzonderlijk uitgesproken. Volgens de vaste vertaling is de betekenis hier: “Ik speel het langzamer af.”

5. この文はどう発音しますか？

   Hoe spreek ik deze zin uit?

   この

   deze

   文

   zin

   どう

   hoe

   発音します

   spreekt uit

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier ‘deze’ en staat vóór een zelfstandig naamwoord: この + zelfstandig naamwoord = ‘deze …’. Het is een aanwijzend woord dat het volgende zelfstandig naamwoord bepaalt; het verandert niet mee met het aantal van dat zelfstandig naamwoord. 文 betekent hier ‘zin’. De uitspraak is ぶん (bun). In andere contexten kan 文 ook naar een tekst of geschreven passage verwijzen, maar hier past ‘zin’ bij de vaste vertaling. この文 vormt samen ‘deze zin’. は markeert dit als het onderwerp van gesprek. Het wordt hier uitgesproken als wa, hoewel het normaal als は wordt geschreven. どう betekent ‘hoe’ en vraagt naar de manier waarop iets gebeurt. Het staat vóór 発音しますか en vraagt dus naar de manier van uitspreken, niet naar bijvoorbeeld de plaats of het tijdstip. Een bruikbaar patroon is どう + werkwoord + ますか = ‘Hoe …?’. 発音します is de beleefde niet-verleden vorm van 発音する, ‘uitspreken’. 発音する bestaat uit 発音 (‘uitspraak’) en する (‘doen’), samen gebruikt met de betekenis ‘uitspreken’. De vorm します is de beleefde vorm van する; de vraaguitgang か maakt er een beleefde vraag van. Voorbeeld: 名前を発音します。 — ‘Ik spreek de naam uit.’ Samen betekent この文はどう発音しますか？ letterlijk: ‘Wat betreft deze zin, hoe spreekt men die uit?’ De vaste Nederlandse vertaling geeft de bedoelde natuurlijke formulering: ‘Hoe spreek ik deze zin uit?’ Het patroon is herbruikbaar als X はどう発音しますか？ — ‘Hoe spreek ik X uit?’

6. 一度聞いて、そのあと私のあとに言ってください。

   Luister één keer en zeg het daarna na.

   一度

   één keer

   聞いて

   luister

   そのあと

   daarna

   私のあとに

   na mij

   言ってください

   zeg alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   一度 betekent hier “één keer”. 度 telt een gebeurtenis of handeling; 一度 is dus een bruikbaar patroon voor “één keer”. Voorbeeld: 一度読んでください。 — “Lees het één keer.” In de vaste zin bepaalt 一度 specifiek hoe vaak er geluisterd wordt. 聞いて is de te-vorm van 聞く (“luisteren”; afhankelijk van de context kan 聞く ook “horen” of “vragen” betekenen). De te-vorm verbindt deze handeling met wat daarna komt. Hier is de eerste handeling een instructie: luister eerst. Een beleefd verzoek gebruikt bijvoorbeeld よく聞いてください。 — “Luister goed.” そのあと betekent “daarna” of letterlijk “na dat”. その verwijst naar iets dat al in de situatie of in het voorafgaande genoemd is; あと betekent “erna/achteraf”. Als tijdsaanduiding zet deze uitdrukking de volgende handeling na de voorafgaande. Voorbeeld: そのあと、帰ります。 — “Daarna ga ik naar huis.” 私のあとに betekent hier “na mij”. 私 is “ik/mij”, の verbindt dit met あと (“erna/achter”), en に markeert het punt of de persoon waarna de handeling plaatsvindt. In deze context betekent “na mij” dat de ander mijn uiting volgt en die herhaalt. Wat precies gezegd moet worden staat niet als apart object in deze zin; de context maakt de bedoelde inhoud begrijpelijk. Voorbeeld: 先生のあとに言ってください。 — “Zeg het na de leraar.” 言ってください is een beleefd verzoek om te zeggen. 言って is de te-vorm van 言う (“zeggen”); bij dit werkwoord wordt de vorm 言って, niet een zelfbedachte vorm zoals 言いて. ください maakt van de te-vorm een beleefd verzoek: 言ってください — “zeg het alstublieft”. Voorbeeld: もう一度言ってください。 — “Zeg het nog een keer.” De zin bouwt de instructie in deze volgorde op: 一度聞いて — luister één keer; そのあと — daarna; 私のあとに言ってください — zeg het na mij. Samen betekent hij: “Luister één keer en zeg het daarna na.” De te-vorm in 聞いて verbindt de eerste handeling met de volgende, terwijl ください het geheel als een beleefd verzoek formuleert.

7. もう一度やってみます。

   Laat me het nog een keer proberen.

   もう一度

   nog een keer

   やってみます

   proberen het te doen

   Uitgebreide uitleg

   もう一度 betekent hier ‘nog een keer’ of ‘opnieuw’. 一度 betekent ‘één keer’; もう voegt de betekenis ‘nogmaals’ toe. Samen vormt dit een herhalingspatroon: もう一度 + werkwoord = ‘het werkwoord nog een keer doen’. Voorbeeld: もう一度言ってください。 = ‘Zeg het alstublieft nog een keer.’ やってみます betekent hier ‘proberen het te doen’. De vorm bestaat uit やる (‘doen’) in de verbindingsvorm やって, gevolgd door みる. In deze constructie betekent werkwoord-te-vorm + みる dat iemand iets probeert of het eens doet om te zien hoe het gaat; みる heeft hier dus niet zijn gewone betekenis ‘zien’. ます is de beleefde vorm van de niet-verleden tijd. In deze zin geeft die vorm, samen met de context, een beleefde voorgenomen handeling weer. Voorbeeld: 食べてみます。 = ‘Ik zal het proberen te eten.’ Samen vormen de delen もう一度 + やってみます: ‘Ik zal het nog een keer proberen.’ Het Japanse onderwerp staat niet in de zin; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker zichzelf als uitvoerder bedoelt. De beleefde vorm maakt de uiting geschikt voor een beleefde interactie.

8. 今はもっとはっきり聞こえます。

   Dat klinkt nu duidelijker.

   今は

   nu

   もっと

   meer

   はっきり

   duidelijk

   聞こえます

   klinkt

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “nu”. 今 is het woord voor “nu”; は markeert dit als het onderwerp/thema van de uitspraak. Het gaat dus om de huidige situatie, tegenover bijvoorbeeld een eerder moment. Voorbeeld: 今は忙しいです。 — “Nu ben ik druk.” もっと betekent “meer” of “nog duidelijker”. Het versterkt hier de vergelijking: iets klinkt duidelijker dan eerder, zonder dat de eerdere situatie verder wordt gespecificeerd. Voorbeeld: もっとゆっくり話してください。 — “Spreek alstublieft langzamer.” はっきり betekent “duidelijk” in de zin van helder en goed waarneembaar. Het is een bijwoord en beschrijft hier hoe het horen plaatsvindt. Een bruikbaar contrast is ぼんやり — “vaag/onduidelijk”. Voorbeeld: はっきり見えます。 — “Het is duidelijk zichtbaar.” 聞こえます is de beleefde niet-verleden vorm van 聞こえる, “hoorbaar zijn” of “te horen zijn”. Deze vorm beschrijft dat een geluid de luisteraar duidelijk bereikt; hij benadrukt niet dat iemand bewust naar het geluid luistert. Dat verschilt van 聞きます, de vorm van 聞く, “luisteren” of “horen” als doelbewuste handeling. Voorbeeld: 声が聞こえます。 — “Ik kan een stem horen.” Samen vormen もっとはっきり聞こえます de betekenis “het klinkt duidelijker” of letterlijker “het is duidelijker hoorbaar”. 今は plaatst die toestand in het heden. De hele zin betekent daarom: “Dat klinkt nu duidelijker.”