Thuis een film kijken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 家で映画を見ない？

   Zullen we thuis een film kijken?

   家

   huis; thuis

   映画

   film

   見ない

   niet kijken

   Uitgebreide uitleg

   家 betekent hier “huis/thuis”. Het zelfstandig naamwoord 家 kan naar een huis of een thuis verwijzen; de precieze lezing “thuis” komt hier samen met で en de vaste vertaling naar voren. で markeert de plaats waar de handeling plaatsvindt: 家で = “thuis”. 映画 betekent “film”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 映画を markeert を het voorwerp van de handeling. Een bruikbaar patroon is [zelfstandig naamwoord]を[werkwoord], bijvoorbeeld: 音楽を聞く = “naar muziek luisteren”. 見ない is de ontkennende niet-verleden vorm van 見る (“kijken; zien”). De vormketen is 見る → 見ない: het werkwoord zelf draagt de ontkenning. In deze zin staat 見ない aan het einde met een vraagintonatie. Samen met de vaste vertaling functioneert het niet als een kale mededeling “kijkt niet”, maar als een uitnodiging of voorstel: “Zullen we kijken?” De delen worden dus als volgt samengevoegd: 家で geeft de plaats (“thuis”), 映画を geeft wat men kijkt (“een film”), en 見ない？ maakt er een voorstel van (“zullen we kijken?”). De volledige betekenis is: “Zullen we thuis een film kijken?” Dat is een informele, alledaagse manier om samen iets voor te stellen.

2. いいね。簡単そう。

   Dat klinkt leuk en makkelijk.

   いいね

   Klinkt leuk.

   簡単そう

   Lijkt makkelijk.

   Uitgebreide uitleg

   いいね betekent hier dat de spreker het voorgestelde idee positief vindt: “Leuk!” of natuurlijk “Klinkt leuk.” いい is de vorm die “goed” of “leuk” kan betekenen; de vorm verandert onregelmatig in andere functies, bijvoorbeeld よくない voor “niet goed”. ね aan het einde zoekt instemming of maakt de positieve beoordeling vriendelijker. Het is dus niet hetzelfde als alleen いい. 簡単そう betekent hier “lijkt makkelijk”. 簡単 is een な-adjectief met de betekenis “eenvoudig/makkelijk”. Voor de indrukvorm そうだ valt de vorm だ weg: 簡単だ → 簡単そうだ (“lijkt makkelijk”). In deze losse uiting staat de verkorte vorm zonder だ. Deze vorm drukt een indruk op basis van wat de spreker waarneemt uit; ze stelt niet noodzakelijk vast dat iets objectief eenvoudig is. Bijvoorbeeld: この問題は簡単そうです。 — “Deze opgave lijkt makkelijk.” Samen vormen de twee korte uitingen een positieve beoordeling van het voorgestelde plan: いいね geeft instemming (“Klinkt leuk”), en 簡単そう voegt de indruk toe dat het ook makkelijk lijkt (“en makkelijk”). De context maakt een reactie op het voorstel om thuis een film te kijken aannemelijk; de uiting zelf specificeert niet welk onderdeel precies als makkelijk wordt beoordeeld. De stijl is informeel en geschikt voor een gesprek.

3. 短い映画を選ぼう。

   Laten we een korte film kiezen.

   短い

   kort

   映画

   film

   選ぼう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   短い betekent hier “kort” en is de attributieve vorm van het i-adjectief 短い (みじかい). Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft: 短い映画 = “een korte film”. In een andere positie kan hetzelfde adjectief bijvoorbeeld als predicaat worden gebruikt: 映画は短い。= “De film is kort.” 映画 (えいが) is het zelfstandig naamwoord “film”. Het wordt hier voorafgegaan door を, de markering van het directe object. De combinatie 映画を betekent dus “een film” als datgene wat gekozen wordt. 選ぼう (えらぼう) is de wilsvorm van het werkwoord 選ぶ (えらぶ), “kiezen”. De vorm 選ぼう drukt hier een voorstel uit: “laten we kiezen”. De wilsvorm wordt gevormd met de werkwoordsvorm die bij 選ぶ hoort; voor andere werkwoorden is de vorm niet noodzakelijk hetzelfde. De spreker laat het onderwerp onuitgesproken, terwijl de vertaling duidelijk maakt dat het voorstel de spreker en de aangesprokene(n) omvat. De volledige opbouw is 短い映画を選ぼう: 短い beschrijft 映画, を markeert die film als object, en 選ぼう maakt er het voorstel “laten we kiezen” van. Samen betekent de zin: “Laten we een korte film kiezen.”

4. それなら、遅くなる前に終われるね。

   Dan kunnen we klaar zijn voordat het laat wordt.

   それなら

   dan; in dat geval

   遅くなる

   laat worden

   前に

   voordat; vóór

   終われる

   kunnen eindigen

   ね

   toch; hè

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan, in dat geval”. それ verwijst naar de zojuist besproken situatie; なら maakt daarvan een voorwaarde of uitgangspunt: “als dat zo is”. Het is een bruikbaar patroon voor een gevolgtrekking, bijvoorbeeld: それなら、行きましょう。 — “Dan laten we gaan.” 遅くなる betekent hier “laat worden”. De basisvorm is 遅くなる: 遅い (“laat”) krijgt vóór なる de vorm 遅く, waarna なる “worden” uitdrukt. Het is dus niet simpelweg “laat zijn”, maar “laat worden”. De vorm 遅く is hier de verbindingsvorm van het bijvoeglijk woord 遅い. 前に betekent “voordat” of “vóór”. In 遅くなる前に staat de vorm vóór 前に in de gewone niet-verleden vorm: letterlijk “vóór het laat wordt”. Het patroon werkwoord + 前に is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 寝る前に本を読む。 — “Ik lees een boek voordat ik ga slapen.” 終われる betekent hier “kunnen eindigen” of “kunnen afronden”. De basisvorm is 終わる (“eindigen”); 終われる is de potentiële vorm en drukt mogelijkheid of haalbaarheid uit. Het weggelaten onderwerp wordt door de vaste vertaling als “we” begrepen. De vorm zegt dus dat afronden mogelijk is, niet dat iemand een ander actief laat eindigen. ね staat aan het einde en nodigt de gesprekspartner uit om de inschatting te delen of te bevestigen. In deze zin geeft het een lichte, gezamenlijke toon aan de conclusie; het is niet zelf het woord “kunnen” of “voordat”. Samen betekent それなら “dan, in dat geval”, gevolgd door 遅くなる前に “voordat het laat wordt” en 終われる “kunnen we eindigen”. De slotpartikel ね maakt er een gedeelde bevestiging van: “Dan kunnen we klaar zijn voordat het laat wordt, hè.”

5. フルーツを少し持っていけるよ。

   Ik kan wat fruit meenemen.

   フルーツ

   fruit

   少し

   een beetje

   持っていける

   kan meenemen

   Uitgebreide uitleg

   フルーツ is hier een zelfstandig naamwoord: “fruit”. Het staat met を, de markering voor het directe object. In een herbruikbaar patroon kun je dus Xを gebruiken voor “X” als datgene waarop de handeling gericht is. 少し betekent hier “een beetje” of “wat” en geeft de hoeveelheid van フルーツ aan. Het staat vóór de werkwoordgroep en kan zo een kleine hoeveelheid uitdrukken zonder een exact aantal te noemen. Voorbeeld: 少し食べます。 — “Ik eet een beetje.” 持っていける betekent hier “kan meenemen”. De basiscombinatie is 持っていく, “meenemen”: 持つ betekent “dragen/vasthouden” en いく voegt de richting “weg van hier” of “mee naar een andere plaats” toe. 持っていける is de potentievorm van die combinatie en drukt dus uit dat de handeling mogelijk is: “kunnen meenemen”. De vorm いく wordt in deze potentievorm いける; het is niet de potentievorm van 持つ alleen. Voorbeeld: このかばんを持っていける。 — “Ik kan deze tas meenemen.” Het onderwerp is in het Japans weggelaten. De vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker de bedoelde handelende persoon is: “ik”. Het patroon Xを少し持っていける betekent daarom “wat X kunnen meenemen”. Het slotpartikel よ in 持っていけるよ presenteert de mededeling als informatie voor de gesprekspartner en wordt in deze vertaling niet als een afzonderlijk woord weergegeven. Samen vormen フルーツを (“fruit” als object), 少し (“een beetje”) en 持っていける (“kan meenemen”) de volledige betekenis: “Ik kan wat fruit meenemen.”

6. 軽いおやつがあるといいね。

   Een lichte snack zou lekker zijn.

   軽い

   licht

   おやつ

   snack

   があるといいね

   het zou fijn zijn als er ... is

   Uitgebreide uitleg

   軽い betekent hier “licht” in de zin van niet zwaar of niet machtig: een lichte snack. Dit is de tegenwoordige vorm van het i-adjectief 軽い; de ontkenning is 軽くない (“niet licht”). Het beschrijft hier おやつ, maar staat er in het Japans vóór. おやつ betekent een tussendoortje of snack, vaak iets dat tussen maaltijden wordt gegeten. Het woord kan zowel naar het eetmoment als naar het eten verwijzen; in deze zin gaat het om iets om te eten. Een bruikbaar patroon is おやつを食べる — “een snack eten”. In があるといいね betekent ある dat iets bestaat, aanwezig of beschikbaar is. De vorm ある is de niet-verleden vorm; ない is de ontkenning. が markeert hier wat aanwezig zou zijn. De constructie Xがあるといい drukt uit dat het prettig of wenselijk zou zijn als X er is. と verbindt de voorwaarde met het gevolg, en いい betekent “goed/fijn”. ね aan het einde maakt de uitspraak zachter en zoekt instemming, vergelijkbaar met “hè?” of “toch?” in deze context. Samen betekent 軽い + おやつ + があるといいね: “Het zou fijn zijn als er een lichte snack is.” De vertaling “Een lichte snack zou lekker zijn” geeft dezelfde wens weer. De zin stelt niet vast dat zo’n snack er al is; hij zegt dat de aanwezigheid ervan wenselijk zou zijn.

7. お茶も持っていこうか？

   Zal ik ook thee meenemen?

   お茶

   thee

   も

   ook

   持っていこうか

   zal ik meenemen?

   Uitgebreide uitleg

   お茶 betekent hier “thee”. Het is een zelfstandig naamwoord; お- is in dit woord een vaste beleefdheids- of verzachtende voorvoegselvorm, niet een apart woord voor een bepaalde hoeveelheid. In een eenvoudig patroon kun je bijvoorbeeld zeggen: お茶を飲む — “thee drinken”. も betekent hier “ook”. Deze partikel komt na het woord of de woordgroep waarop “ook” betrekking heeft: 私も行く — “Ik ga ook.” In deze zin voegt het も thee toe als een extra mogelijke zaak naast wat al in de context genoemd is. 持っていこうか is een aanbod in vraagvorm: “zal ik meenemen?” De relevante basisvorm is 持っていく, letterlijk een constructie met 持つ (“vasthouden/dragen”) en 行く (“gaan”), die als geheel “meenemen” betekent. 持って is de verbindingsvorm van 持つ; いこう is de voorstelvorm van 行く. De vraagpartikel か maakt van het voorstel een vraag aan de gesprekspartner. Het patroon V-ようか kan zo’n aanbod of voorstel vormen, bijvoorbeeld 手伝おうか？ — “Zal ik helpen?” Samen vormen de delen お茶 + も + 持っていこうか: “Zal ik ook thee meenemen?” De spreker stelt dus voor om thee als extra item mee te nemen en vraagt of dat gewenst is.

8. お茶もいいね。

   Thee zou ook lekker zijn.

   お茶

   thee

   も

   ook

   いい

   goed; lekker

   ね

   hè?; toch?

   Uitgebreide uitleg

   お茶 betekent hier “thee”. Het is een zelfstandig naamwoord; お is in deze vorm een beleefdheidsvoorvoegsel en 茶 is het woord voor thee. Bijvoorbeeld: お茶を飲みます。 — “Ik drink thee.” も voegt de betekenis “ook” toe aan het element ervoor. Hier wordt thee dus als een extra passende mogelijkheid genoemd, aansluitend bij de eerdere vraag over thee meenemen. De partikel staat direct na het woord of de woordgroep waarop “ook” betrekking heeft. Bijvoorbeeld: 私も行きます。 — “Ik ga ook.” いい betekent hier “goed” of, bij iets dat men wil drinken of eten, natuurlijker “lekker”. Dit is de tegenwoordige bevestigende vorm van het i-adjectief いい. Belangrijke vormen zijn よくない — “niet goed/niet lekker” — en よかった — “goed geweest; fijn”. In verbogen vormen verschijnt de stam als よ-, niet als いい-. Bijvoorbeeld: これはよくない。 — “Dit is niet goed.” ね is een zinsdeeltje waarmee de spreker instemming of bevestiging bij de luisteraar zoekt. In deze zin maakt het de uitspraak vriendelijk en gezamenlijk klinkend, ongeveer “hè?” of “toch?”, zonder dat het per se een echte informatievraag is. Bijvoorbeeld: 今日は寒いね。 — “Het is vandaag koud, hè?” Samen vormen お茶もいいね de betekenis: “Thee zou ook lekker zijn” of natuurlijker “Thee is ook een goed idee, hè?” お茶 is het onderwerp van beoordeling, も voegt het idee van “ook” toe, いい beoordeelt die mogelijkheid positief, en ね nodigt uit tot gedeelde instemming. De zin laat de concrete voorwaarde of handeling — bijvoorbeeld thee meenemen of drinken — onuitgesproken; de gegeven vertaling maakt duidelijk dat het om een positieve beoordeling van thee als extra mogelijkheid gaat.